دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

کوچک شدن مغز از نئاندرتال تا انسان جدید

کوچک شدن مغز، از نئاندرتال تا انسان جدید

چه عواملی دخالت کرد موجودات باهوش و پرمغزی مانند نئاندرتال منقرض شوند و انسان جدید با مغز کوچکتر، جهان را پر کند؟

مغز بزرگ، فقط سودمند نیست بلکه با مصرف زیاد انرژی، می تواند چالشی در برابر موجود زنده باشد. اگر بتوان به جای بزرگ کردن مغز، همکاری های اجتماعی میان اعضای جامعه یا استفاده از حیوانات را برای به دست آوردن غذا و انرژی توسعه داد، این برای بقا سودمندتر است.

از آن نمونه ها همکاری میان انسان جدید و حیوانات از جمله سگهاست. پیوند و بهره دو جانبه میان سگ و انسان یک همکاری دو جانبه سودمند برای هر دو بوده است. وفادارترین حیوان به انسان، سگ است و فواید استفاده از سگ در نگهبانی و چوپانی هرگز پوشیده نیست.

آیا ارتباط انسان جدید و سگ، باعث انقراض نئاندرتال شد؟

با کمک سگ های وحشی انسان های جدید توانستند بیشتر از نئاندرتال عمر کنند.

در فرهنگ عمومی نئاندرتال به عنوان یکی از اعضای گروه هوی متال به حساب می آید!: بدن پرمو با موهایی به هم ریخته شبیه نخستی ها. ولی با این حال موجودی مانند من و شماست. آن ها از آتش استفاده میکردند، وسایلی میساختند و در جوامع اجتماعی می زیستند و گوشت قرمز را دوست داشتند.

اما چرا نئاندرتال ها منقرض شدند؟ فرضیه قبلی، تغییرات آب و هوایی زمین بود. آتشفشانی وسیعی بود که در آتشفشان campi flegrie نزدیک ناپل رخ داد و سبب شد درجه حرارت دوره یخی، پایین تر بیاید.(در دورههای اخیر، کامپی فلگری دو فوران بزرگ داشته است، یکی 35 هزار سال قبل و دیگری 12 هزار سال قبل. فوران 35 هزار سال قبل را به انقراض نئاندرتال نسبت میدهند. در حالی که زمان انقراض نئاندرتال، انطباق دقیقی بااین فوران ندارد.)

(اولین نشانهها از نئاندرتالهای اولیه به حدود ۱۳۰٫۰۰۰ تا ۲۳۰٫۰۰۰ سال پیش در اروپا برمیگردد.)(de:Jean-Jacques Hublin. The origin of Neandertals. PNAS. Band 106, Nr. 38, 2009, S. 1602216027)

(http://ngm.nationalgeographic.com/print/2005/04/dmanisi-find/fischman-text)

و نیز ما تاریخی از فسیل شناسی داریم که شاخه ای از هموارکتوس به نام هموهايدلبرگ را تقریبا هشتصد هزار سال قبل نشان ميدهد و این موجود، نیزه می ساخت و شکارهاي بزرگی صید میکرد و مغز نسبتا بزرگی داشت و این جاندار از آفریقا مهاجرت کرد و به نئاندرتال، تکامل یافت و در اروپا ماند تا تقریبا 24 هزار سال قبل، در آنجا منقرض شود.

و هموساپينس هم تقريبا دويست هزار سال قبل از هموارکتوس یا هموهايدلبرگ منشعب شد. و هموساپينس بیش از يکصد هزار سال، در آفریقا ماند و ابتدایی بود و حتی در ابتدای پیدایش خود، مردگان خود را دفن نميکرد و حتی تا يکصد هزار سال قبل، به شکل کامل مطابق با انسان جدید، تکامل نیافت.

انسان جدید عاقل کجا ظاهر شد؟
ما امروز اطمینان کامل علمي داريم که انسان جدید، اول در آفریقا ظاهر شدهاست و از آنجا به همه عالم منتشر گردید و به خصوص با ظهور الگوبرداری ژنتیکی و تکنولوژیهای کار با زنجیره های ژنی، همراه با دلایل باستان شناسی، همه اینها تا حد زیادی تاکید می کند که آن موجود، اصل افريقايي بدن انسان عاقل است و نیز مي توانيم از طریق پیشرفت تکنولوژی، به سوالات دقيق تري در خصوص تاريخ انسان جدید، پاسخ دهيم مثلا کی، هموساپينس برای اولین بار از آفریقا مهاجرت کرد؟

و آیا یک هجرت بود یا چندین مهاجرت بود و راه یا راههایی- که پیمود- کجا بود و مهاجران برای اولین بار در کجا مستقر شدند؟)(پایان نامه دکتر توفیق مسرور در دانشکده تحقیقات برتر زبانی و دینی در نجف اشرف)

(بنابر شواهد سنگواره اي، انسان امروزی(انسان خردمند یا هموساپينس) پس از مهاجرت به سمت اروپا، برای حدود 15 هزار سال با انسان دیگری به نام نئاندرنال -که بر اساس مطالب گذشته از همان نیاکان هموساپينس یعنی هموارکتوس یا انسان هايدلبرگ در آفریقا ظهور یافته بودند- برخورد و همزمانی داشته است.

ولی مهاجرت هوموارکتوس از آفریقا، از نواحی شمالی بوده و وی به بیشتر مناطق آسیا رسیده است.

حتی بقایای انسان تباران تکامل یافته از هموارکتوس، در اندونزی، و چین نیز کشف شده است. نئاندرتال تکامل یافته از انسان هایدلبرگي از آتش استفاده می کرده و گاهی مردگان خود را دفن مي نموده است.

نئاندرتال تقریبا 24 هزار سال قبل منقرض شد، تا فقط انسان خردمند امروزی به تنهایی بر زمین باقی بماند.)(کتاب توهم الحاد- احمد الحسن- فصل سوم)

آتشفشان 35 هزار سال قبل رخ داده است و انقراض در حدود 24 هزار سال قبل رخ داد و پیش از انقراض، نئاندرتال در حدود 15هزار سال در کنار هموساپینس زندگی کردند. یعنی با این حساب، چند سال قبل از آتشفشان بزرگ ناپل اروپا، انسان جدید هموساپینس ایجاد شد و تاثیر آتشفشان بر هر دو گونه نئاندرتال و هموساپینس بوده است. پس چرا هموساپینس باقی ماند و نئاندرتال از میان اید؟

کاملا مشخص است

نئاندرتال قوی تر از هموساپینس با مغزی بزرگتر، در برابر سردی ناشی از آتشفشان، و ساختمان بدنی سازگار با سرما، در برابر تاثیرات زیان بار آتشفشان، بسیار مقاومتر از هموساپینس است. به خصوص که مدت طولانی 11 هزار ساله از زمان آتشفشان ناپل تا انقراض نئاندرتال زمانی بسیار کافی برای ایجاد سازگاری های لازم در نئاندرتالهاست به علاوه توجه شود هر چه از آتشفشان دور میشویم تاثیرات خطرناک آتشفشان کمتر میشود.

پس اصلا منطقی نیست آتشفشان را عامل اصلی انقراض نئاندرتال بدانیم.)

پات شیبمانپروفسور آنتروپولوژی دانشگاه ایالت پنسیلوانیا در این مورد توضیح میدهد. او از منزل خود در کاریلونای شمالی سخن میگوید و توضیح میدهد در دوره استراحت خود در جزایر کارائیب، در مورد گونه های وحشی م

طالعه میکرده است و میگوید روش های جدید تعیین سن با کربن، تاریخ انقراض نئاندرتال ها را تغییر داده است.

او توصیه میدهد، چگونه پیدایش سگ گرگی در سایت ماموت ها در قسمت مرکزی و شرقی اروپا ممکن است کلیدی برای فهم این مطلب باشد که انسان، نمازخانه سیستین را در واتیکان میسازد و فضاپیما به مریخ میفرستد ولی نئاندرتال در فرهنگ عمومی تبدیل به یک پانوشت انتهای داستان شد.

همسر من میگوید من موی سرخ دارم و هیکلی هستم آیا ممکن است ژنومی از نئاندرتال داشته باشم؟ من می خندم و میگویم: تو هم ممکن است بخش از ژنوم آن را داشته باشی ولی مطمئن هستم همه آن را نداری.

میزان آمیزش بین نئاندرتال و انسان جدید، زیاد نیست. من دو معادله را به کار بردم تا ببینم چگونه آمیزش انجام شده، سبب شده است ما در بیرون از آفریقا یک تا چهار درصد ژنوم نئاندرتال را داشته باشیم. ممکن است فقط 50 تا 80 مورد آمیزش اتفاق افتاده باشد که خیلی کم است.

نام نئاندرتال از نئاندر می آید و نئاندر والی، منطقه ای نزدیک دوسلدورف در آلمان است. همچنین نئاندر به معنی انسان جدید هم هست.

پس آن منطقه، بر اساس آنچه فسیل ها نشان میدهد، دره انسان جدید است. و این موجود، از نگاه هر فردی حقیقتا انسان جدید است زیرا قبلا اصلا فسیل مشابه پیدا نشده بود که اینقدر به انسان ها نزدیک باشد ولی انسان نباشد.

بنابراین نئاندرتال جای خود را در تصور عموم باز کرد و در فیلم های بد و کارتون و موسیقی، تصویر شد. بسیاری از متخصصان علت انقراض نئاندرتال را به تغییرات آب و هوایی نسبت داده اند. من نمیگویم تغییرات آب و هوایی هیچ نقشی در این مورد نداشته است. تغییرات اب و هوایی به خصوص در مناطقی- که نئاندرتال و انسان اولیه در زمان انقراض خود ساکن بودند- پایدار و ثابت نبود.

و این، سبب تغییراتی در جنگلها، گیاهان و حیوانات شد. اما آنچه ما درک نکردیم ارتباط خیلی محکم بین آب و هوا و حوادثی مانند انقراض است.(در بالا تا حدی توضیح داده شد) این تا حدی به دلیل پیشرفت های شگفت انگیز در تاریخ نگاری با رادیو کربن است و ما باید از آزمایشگاه دانشگاه آکسفورد به خاطر آن، سپاسگذار باشیم. آنها کار کرده اند تا نمونه ها را آلودگی زدایی کنند و آنها را کاملا صاف کنند. پس در گذر زمان تو نمونهها را پردازش کرده ای و آلودگی آن را زدوده ای.

یکی از نمونه هایی- که به وسیله تام هیگهامرهبر آزمایشگاه آکسفورد، بررسی شده است- استخوانی با قدمت 50000 سال است و این استخوان فقط به وسیله یک درصد کربن جدید آلوده شده است و این، ممکن است بسیار خوب باشد و در این صورت استخوان 37000 ساله به نظر میرسد و این یک اشتباه بزرگ در تاریخ نگاری است.

تا زمانی که بسیاری از سایت ها با این تکنیک جدید نوآوری شدند به نظر میرسید وقتی هوا سردتر، خشنتر و خشک تر شد، نئاندرتال بیشتر و بیشتر به جنوب و مناطق مدیترانه ای عقب نشینی کرده اند.

اکنون این نتیجه گیری مورد تردید است زیرا تاریخ مناطق جنوبی تر- که بر اساس آن، این فرضیه مطرح شد- درست نیست.

کتاب، با لحظه تاریخی کشف کردم و دور از منطقه نئاندرتال در جزایر کیمن در دریای کارائیب شروع میشود. بیایید داخل آن لحظه برویم! شوهر من و من خیلی خوش شانس بودیم که در کیمن کوچک، اسب کوچکی داشتیم و این جزیره در غرب جاماییکا است و فقط ده مایل فاصله دارد و با مناطق استوایی زیبایی با انواع ماهیان و حلزون ها احاطه شده است. چند سال قبل ماهی شیری، شروع به تهاجم به منطقه کارائیب کرد و به منطقه کوچک کیمن وارد شد.

ماهی شیر(ماهی زبرا یا ماهی آتش)از ماهیان بسیار زیباست و بیشتر برای آکواریوم استفاده میشود ولی از اقیانوس آرام آمده است و ربطی به کارائیب ندارد. آنها تولید مثل میکنند و هر چیزی را در مسیر مهاجرت خود میخورند.

برای منطقه زیبای دارای صخره های مرجانی، وجود این ماهی یک فاجعه است!!در تلاشی برای کم کردن تعداد آنها کارهای زیادی در بیولوژی تهاجمی انجام شد.

چون من میکوشیدم پدیده ماهی شیری را بفهمم من شروع به مطالعه زیست شناسی تهاجم (invasion biology) کردم

و ناگهان چیزی را فهمیدم!!این، چیزی است که بر سر انسان جدید و نئاندرتال هم گذشته است. نئاندرتال در اروپا و درون آسیا برای دویست هزار سال زندگی کردند پیش از آنکه انسان از آفریقا بیرون بیاید و وارد منطقه زندگی آنها شود. این سوال بوده است: اینجا این دو گونه یعنی ما و نئاندرتال بوده ایم در حالی که ما خیلی به هم وابسته و مرتبط هستیم. ما هر دو، وسیله، آتش و رفتارهای خوب و اجتماعی داشته ایم پس چرا یکی باقی ماند و دیگری منقرض شد؟ به خصوص وقتی یکی از آنها برای مدت ها و صدها هزار سال و در منطقه ای بیرون از منطقه ما زندگی کرده است و منطقه و حیوانات آن را بهتر میشناخت و راه های بقا را آموخته بود. چگونه موجود سازگارتر با سرما، با مغز بزرگتر و بدن قویتر- که تجربه بیشتر هم برای

زیستن داشت- قادر به بقا نیست ولی ما باقی ماندیم؟

نیرومندی تنها و یا قدرت ذهنی تنها کافی نیست. گاهی ناتوانی بیشتر، سبب میشود انسان جدید از امکانات کنار خود و از حیوانات و انسان های اطراف خود، بیشتر استفاده کند، تقسیم مسئولیت بیشتر و ایجاد شغل های مختلف در محیط زندگی و روابط اجتماعی قویتر و عاطفی تر و استفاده از قدرت حیوانات برای بار بردن و نگهبانی و شکار، قدرت زیادی را به انسان جدید داد که قابل مقایسه با بدن عضلانی و مغز بزرگ نئاندرتال نبود. و در این رقابت، مغز بزرگ ولی فاقد قدرت انعطاف و فاقد هوش عاطفی، نه تنها سودمندی کمتری نسبت به زندگی منظم اجتماعی دارد بلکه با مصرف زیاد انرژی، شرایط حیات صاحب خود را با دشواری مواجه میکند.

کلید فرضیه در مورد انقراض نئاندرتال، اهلی کردن گرگ به وسیله انسان است.

توضیح بیشتر:
اول از همه چیز من میخواهم بگویم وقتی من از کلمه سگ گرگی استفاده میکنم منظور من هیبرید بین گرگ و سگ جدید نیست و معلوم نیست اصطلاح درستی باشد.

آنها سگ جدیدی نیستند و گرگ های جدید هم نیستند. آنها گرگ های قدیمی هم نیستند. آنها گونه ای مجزا هستند. چهل نمونه از چندین منطقه این سگ های گرگی را یافته است. آنها هیکلی، با دندان های بزرگ هستند و مشخصات گرگ و سگ را دارند.

تو از روی آناتومی میتوانی تصور کنی آنها خیلی خوب میتوانستند رد یک حیوان دیگر را بگیرند. آنها میتوانستند مانند گرگ خوب بدوند ولی انسان ها نمیتوانستند خوب بدوند. ما حس بویایی ضعیفی داریم.

ما با هم همراه و هماهنگ شدیم و این ارتباطی سودمند بود. ما سلاح هایی برای تیراندازی به مناطق دور داشتیم مانند تیر و کمان.

نئاندرتال عادت داشتند از فاصله نزدیک به شکار ضربه و چاقو بزنند ما سلاح هایی داشتیم که میشد از فاصله زیاد، پرتاب کرد و این یک مزیت بسیار بزرگ بود و باعث آسیب کمتر به شکارچی میشد. به اینها توانایی سگ برای دویدن خیلی سریع در مسافت های خیلی زیاد را هم اضافه کنیم.

همچنین سگ میتواند ردیابی کند و همراه با گروهی از سگ های گرگی، حیوانی را محاصره کند و آن را به جایی بیاورد که بتوانی آن را شکار کنی.

مزیت سگ های گرگی آن است که انسان میتواند وارد شود و از فاصله زیاد، حیوان شکار را بزند. سگ های گرگی لازم نیست نزدیک شکار شوند و آن را با دندان خود پاره کنند و این سبب کاهش آسیب سگ ها به وسیله حیوانات بزرگی مانند ماموت میشد. این یعنی تو میتوانستی حیوانات سریعتر را پیدا کنی و آنها را به شکلی سودمندتر بکشی.
غذای بیشتر، خطر کمتر، شکار سریعتر.

بیشتر مدارک برای این ادعا از سایت باستان شناسی در پردموستی در جمهوری چک به دست آمده است. توضیحات این محل و اینکه چگونه اینها پیدا
شدند، دانش ما را در مورد نئاندرتال ها بیشتر کرده است. پردموستی یکی از مناطق باستان شناسی در اروپای شرقی و مرکزی است اینها مناطقی پر از حیوانات مرده هستند. قبل از ورود انسان جدید، به اوراسیا مدارک کمی بود که نشان دهد نئاندرتال به طور مرتب ماموت میخوردند و حمله به ماموت با سلاح های دستی بسیار خطرناک بود مگر آنکه به یک بچه ماموت حمله می کردند.

ولی وقتی انسان جدید به این منطقه رسید در این منطقه ده ها یا صدها ماموت مرده پیدا شد، گاهی استخوان ها آنقدر سالم و مورد توجه است که اگر ماموت ها زنده بودند نمیتوانستند آنقدر- که استخوانها منطقه را اشغال کرده است- آنجا را اشغال کنند. این مناطق بزرگ ماموتی مقادیر بسیاری ماموت دارد پس چه تغییری رخ داد تا انسان جدید بتواند اینقدر ماموت را بکشد؟

نئاندرتال نمیتوانست اینقدر بکشد. سلاح های راه دور انسان جدید کمک کرد ولی باید حیوانی که میمیرد، دنبال شود. و در اینجا سگ های گرگی وارد میشود زیرا سگ های گرگی در همراهی با استخوان های ماموت پیدا شده است.

برخی از این مناطق وسایل زینتی زیبایی دارد که با استخوان ماموت درست شده است این، یعنی مردم برای مدت طولانی در این مناطق بوده اند. آنها آنجا زندگی میکردند و وقتی حیوانات می مردند با استخوان های آنها این زینت ها را دست میکردند.

یک ماموت

مرده قابل حمل نیست، جابجا کردن آن بسیار دشوار است زیرا درندگان وارد میشوند و این بسیار مهیب و ترسناک است که حیوانات گوشت خوار اطراف تو باشند؛ گرگ ها و شیرهای غار- که بزرگ تر از شیرهای امروز بودند- کفتار و گربه های دارای دندان تیز و خرس های غار.

در کنار یک لاشه مرده بودن، بسیار خطرناک است رویارویی با حیانات بسیاری رخ میدهد و انسان با این رویارویی ها مواجه میشده است مگر آنکه راهی جدید برای آن بیابد.

شانس زندگی انسان جدید، سگ های گرگی بوده است. قانون جاگر میگوید تو همیشه نمیتوانی چیزی را به دست بیاوری که میخواهی ولی گاهی میبینی چیزی را به دست آورده ای که نیاز داری

زندگی ممکن است کامل نباشد، زندگی ممکن است آسان نباشد ولی با کمی شانس، تو ممکن است چیز

ی را به دست بیاوری که نیاز داری. من این قانون را به عنوان اصل اکولوژیک بسیار مهم تصور میکنم. انسان های جدید واقعا راهی را برای مقابله با خطرات شکار پیدا کردند و این، اساسی بود ولی نئاندرتال ها نتوانستند چنین کنند.(قدر انعطاف و عاطفی کمتر نئاندرتال)

آنها با وجود آنکه زندگی سخت تر و هوا سرد تر میشد، به همان روش های قدیمی اکتفا کردند. آنها با همان وسایل سنتی به شکار میپرداختند. و وقتی شکارچیان جدید آمدند این عدم قابلیت انعطاف، باعث شکست شد و اگر سگ های گرگی را هم اضافه کنیم نئاندرتال ها واقعا کم آوردند.

چون ما خیلی خشن و تهاجمی هستیم؛ چون ما به تهاجم خود به اقلیم و ساکنان جدی ادامه دادیم و این در همراهی با سگ ها، و تغیرات مداوم و کمپرسی و ماشین ها و تغیرات در اکوسیستم در هر منطقه ای در جهان بوده است. میتوانیم تصور کنیم ما همه ساکنان را بجز مناطق زیر دریا یا نزدیک قطب جنوب نابود خواهیم کرد.

ما همه جا هستیم و هر جا میرویم خشن هستیم و ما در آنجا به خوبی میمانیم!! پس ما به بسیاری از گونه های سودمند آسیب میزنیم و جهت گیری زیستی جهان را با آوردن ماهی زبرا و زنبور های کشنده و کودزو- که باعث آسیب به اکوسیستم میشوند- تغییر میدهیم.

میتوانیم بگوییم بهترین حرکت زیستی و جغرافیایی همه موجودات زنده کنونی، ممکن است از میان بردن انسان باشد! جنگ هیچگاه تمام نمیشود ولی هیچ کدام از ما نمیخواهد همه انسان ها از میان بروند.

واقعا نیاز است قدری مهربان باشیم تا اکوسیستم را کارا نگه داریم و موجودات زیبا و سودمند و شگفت آور را حفظ کنیم و آنها با ما زندگی کنند. ولی این کاری دشوار است و هر چه جمعیت ما بیشتر شود این دشواتر هم خواهد بود.
https://www.nationalgeographic.com/news/2015/3/150304-neanderthal-shipman-predmosti-wolf-dog-lionfish-jagger-pogo-ngbooktalk/

@salmanfatemi


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
هوش عاطفی در زنان بیشتر اامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت چهارممرگ انتقال است یا نابود شضررهای مصرف شکر و قند بر واسطه ها د رمسیر ایجاد مغای آنکه نامش درمان و یادشبرین نت به جای اینترنتدلایلی که نشان میدهد ما بمغز انسان برای شادمانی طصفحه اصلیژنهای هوش ، کدامندابزار بقای موجود زنده از تفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تنقش هورمون های تیروئید دکاربرد روباتهای ريز، در احساس گذر سریعتر زمانتوازن مهمتر از فعالیت زیدرک عمیق در حیواناتنقص در تشخیص هیجانات عامگشایش دروازه جدیدی از طرارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی برای بهبود هوش عاطفچگونه انتظارات بر ادراک آیا همه جنایت ها نتیجه بیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر انتخاب از طرف محیط زبان چهار حرفی حیات زمینچرا در مغز انسان، فرورفتاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رو ح و روان بر جسمقدرت انسان در نگاه به ابعسم زنبور ، کلیدی برای وارهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا تکامل و تغییرات ژنتیبیماری گیلن باره و بیمارثبت امواج الکتریکی در عصما انسانها چه اندازه نزدسردرد تنشنهوشیاری کوانتومیانفجار و توقف تکاملی نشابحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت پنجممراحل ارتقای پله پله کیهضررهای شکر بر سلامت مغزوراپامیل در بارداریایندرالبرای پیش بینی آینده مغز ددندان ها را مسواک بزنید تمغز انسان رو به کوچک تر شسوالات پزشکیکلرال هیدرات برای خوابانابزار بقای موجود زنده از تفاوتهای جنسیتی راهی براداروی ضد تشنج با قابليت تنقش ژنتیک در درمان اختلاکجای مغز مسئول پردازش تجاخلاق و علوم اعصابتوسعه برخی شغل ها با هوش درگیری قلب در بیماری ویرچند جهانیپمبرولیزوماب در بیماری چارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیماروشی جدید در درمان قطع نخچگونه باغبانی باعث کاهش آیا هوش ارثی دریافتی از پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و بیان، در سایه پیشرچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر لوب فرونتال یا پیشانی مغسودمندی موجودات ابزی بر هوش مصنوعی از عروسک تا کآیا خداباوری محصول تکاملبیماری ای شبیه آلزایمر و جمجمه انسان های اولیهما انسانها چه اندازه نزدسردرد سکه ایهوش، ژنتیکی است یا محیطیانگشت نگاری مغز نشان میدبحث درباره پیدایش و منشاحس و ادراک قسمت سوممزایای شکلات تلخ برای سلطی یکصد هزار سال اخیر هرچورزش هوازی مرتب خیلی به قایا کوچک شدن مغزانسان البرخی نکات از گاید لاین پردو ویژگی انتزاع و قدرت تجمغز انسان رو به کوچکتر شدپیامهای کاربرانکمردرد و علل آنابزار بقای موجود زنده از تقلید مرحله ای نسبتا پیشداستانها و مفاهیمی اشتبانقش انتخاب از طرف محیط، نکشف مکانیسم عصبی خوانش پاختلال در شناسایی حروف و توصیه های غیر دارویی در سدرگیری اعصاب به علت میتوچندین ماده غذایی که ماننپنج اکتشاف شگفت آور در موارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر ژنها بر اختلالات خروشی جدید در درمان سکته مچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هوش سریعی که بدون احساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و تکلم برخی بیماریهچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاه خواری بر لبخند بزن شاید صبح فردا زسیاهچاله و تکینگی ابتدایهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا دلفین ها می تواند از بیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییما با کمک مغز خود مختاريمسرعت فکر کردن چگونه استما تحت کنترل ژنها هستیم یشلیک فراموشیهیچگاه از فشار و شکست نتراندوهگین نباش اگر درب یا بحثی در مورد نقش ویتامينحساسیت روانی متفاوتمسیر دشوار تکامل و ارتقاظهور امواج مغزی در مغز مصورزش هوازی ، بهترین تمریایا ابزار هوشمندی یا مغز برخی اثرات مضر ویتامین دديدن با چشم بسته در خواب مغز ایندگان چگونه استسایتهای دیگرکمردرد با پوشیدن کفش مناابزار بقای موجود زنده از تلقین اطلاعات و حافظهدر مانهای کمر دردنقش اتصالات بین سلولهای کشف مکانیسمی پیچیده در باختلالات مخچهتوصیه هایی در مصرف ماهیرقیبی قدرتمند در برابر مچه زیاد است بر من که در ایپوست ساعتی مستقل از مغز دارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر نريتوکسيمب در درمان ام اسچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هشیاری کوانتومی وجوداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب فلج بل، فلجی ترسناک که آنزبان و شناخت حقیقت قسمت چنزاع بین جهل و علم رو به پاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر لرزش ناشی از اسیب به عصبسیاره ابلهانهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا دست مصنوعی به زودی قابیماری بیش فعالیجنسیت و تفاوت های بیناییماه رجبشنا در ابهای گرم جنوب نیهاوکينگ پیش از مرگش رسالانسان قدیم در شبه جزیره عبحثی جالب درباره محدودیتخلاصه ای از مطالب همایش ممشکلات نخاعیعلم به ما کمک میکند تا موورزش و میگرنایا بیماری ام اس (مولتیپبرخی اختلالات عصبی مثانهدی متیل فومارات(زادیوا)(مغز ابزار برتر بقاکنفرانس تشنج هتل کوثر اصابزار بقای موجود زنده از تلاش هایی در بیماران قطع در چه مرحله ای از خواب ، رنقش حفاظتی مولکول جدید دکشف ارتباط جدیدی از ارتباختلالات حرکتی در انسانتوضیحی ساده در مورد هوش مرموزی از نخستین تمدن بشرچهار میلیارد سال تکامل بپیموزایدارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر تریواستیگمینچگونه حافظه را قویتر کنیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم فلج خوابزبان و شناخت حقیقت قسمت انزاع بین علم و نادانی رو ازدواج های بین گونه ای، رتاثیر رژیم گیاهخواری بر لزوم سازگاری قانون مجازاسیاره ابلهانهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا رژیم غذایی گیاهی سلابیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی مفید در ساماپروتیلینشناخت و معرفت، و نقش آن دهاوکينگ پیش از مرگش رسالانسان جدید از چه زمانی پابحثی در مورد نقش کلسیم و خواندن ، یکی از شستشو دهنمشاهده آینده از روی مشاهعلایم کمبود ویتامین E را ورزش بهترین درمان بیش فعایا بدون زبان میتوانیم تبرخی بیماری ها که در آن بدژا وو یا اشنا پنداریمغز از بسیاری حقایق می گرکنگره بین المللی سردرد دابزار بقای موجود زنده از تلاشی برای درمان قطع نخادر هم تنیدگی کوانتومی و پنقش حیاتی تلومر دی ان آ دکشف جمجمه ای درکوه ایرهواختلالات صحبت کردن در انتکامل چشمرمز و رازهای ارتباط غیر کچهار ساعت پس از کشتار خوکپیچیدگی های مغزی در درک زارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم های غذایی و نقش مهم نگاهی بر قدرت بینایی درااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خواب چیستزبان و شناخت حقیقت قسمت دنزاع بین علم و جهل رو به پاستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر عصاره تغلیظ شده گیلزوم سازگاری قانون مجازاسیر آفرینش از روح تا مغز هوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا راهی برای رفع کم آبی بیماری ضعف عضلات نزدیک بجهش های ژنتیکی غیر تصادفمبانی ذهنی سیاه و سفیدشناسایی سلول های ایمنی اهدف از تکامل مغزانسان عامل توقف رشد مغزبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتیمعنی روزهعلایم کمبود ویتامین E را ورزش در کمر دردایا تکامل هدفمند استبرخی بیماری های خاص که بددژاوو یا آشناپنداریمغز برای فراموشی بیشتر ککنگره بین المللی سردرد دابزار بقای موجود زنده از تلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های بیماری آلزایمرنقش داروهاي مختلف معروف گنجینه ای به نام ویتامین ادامه بحث تکامل چشمتکامل ابزار هوش ، راه پر رویای شفافنوار مغزی روشی مهم در تشخپیوند مغز و سر و چالشهای ارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم غذایی حاوی تخم مرغ ونگاهی بر توانایی اجزاي باز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفیلمی بسیار جالب از تغییزبان و شناخت حقیقت قسمت سنظام مثبت زندگیاستیفن هاوکینگ در مورد هتاریخ همه چیز را ثبت کردهممانتین یا آلزیکسا یا ابسیستم تعادلی بدنهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیاما مقهور قوانین فیزیکبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دجهشهای مفید و ذکاوتی که دمجموعه های پر سلولی بدن مشواهدی از دنیسوان(شبه نئهزینه ای که برای اندیشیدانعطاف پذیری مکانیسمی علبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب سالم عامل سلامتی و یمغز فکر میکند مرگ برای دیعلت خواب آلودگی بعد از خووزوز گوشایرادهای موجود در خلقت ببرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان ژنی از مغز انسمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟کندر در بیماریهای التهابابزار بقای موجود زنده از تمایل زیاد به خوردن بستندرمان های جدید میگرننقش روزه داری در سالم و جگیاه خواری و گوشت خوار کدادغام میان گونه های مختلتکامل زبانروبات های ریز در درمان بینورون هاي مصنوعی می توانپیوند سر، یکی از راه حلهااز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رناتوانی از درمان برخی ویاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفیزیکدانان ماشینی برای تزبان، وسیله شناسایی محیطنظریه تکامل در درمان بیماستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل تراکت صوتی مصنوعی منابع انرژي پاک سرچشمه حسیستم دفاعی بدن علیه مغز هوش مصنوعی در کامپیوترهاآزمون ذهنی گربه شرودینگربیهوش کردن در جراحی و بیمجاذبه و نقش آن در شکلگیریمحل درک احساسات روحانیشاهکار قرنهستي مادي ای که ما کوچکتراولین هیبرید بین انسان وبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطمغز ما کوچکتر از نیم نقطهعوارض ازدواج و بچه دار شدیک پیشنهاد خوب برای آسان اگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روش هاي جدیدی مغز بزرگ چالش است یا منفعکوچک شدن مغز از نئاندرتاابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان های رایج ام اسنقش رژیم غذایی در رشد و اگالکانزوماب، دارویی جدیادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل ساختار رگهای مغزی روح رهایینورون های ردیاب حافظهپیشینیان انسان از هفت میاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رناتوانی در شناسایی چهره از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرگشت و تکامل تصادفی محض سفر نامه سفر به بم و جنوب هفت چیز که عملکرد مغز تو آیا واکنش های یاد گرفته واستخوان های کشف شده، ممکتبدیل سلولهای محافط به سمولتیپل اسکلروز در زنان سکته مغزیهوش مصنوعی در خدمت خلق وحإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بمحل درک احساسات روحانی دشبیه سازی میلیون ها جهان هستی ما پس از شروعی چگال اولین مورد پیوند سر در انبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمغز مادران و کودکان در زمعید نوروز مبارکیکی از علل محدودیت مغز اماگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سيناپسها طی تکامل و دانشمندان روشی برای تبدیمغز بزرگ چالشهای پیش روکودک ایرانی که هوش او از ابزارهای پیشرفته ارتباط تمدن بشری و مغز اخلاقیدرمان ژنتیکی برای نوآورینقش زبان در سلطه و قدرت اگامی در درمان بیماریهای ارتقا و تکامل سنت آفرینش تکامل شناخت انسان با کشفروزه داری و بیمار ی ام اس نوروپلاستیسیتی چیستپیشرفتی مستقل از ابزار هاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه پیروزی در زندگی چیستنخاع ما تا پایین ستون فقراز تکینگی تا مغز از مغز تفراموش کارها باهوش تر هسسفرنامه سفر به بم و جنوب هفت سین یادگاری از میراث آیا آگاهی پس از مرگ از بیاصول سلامت کمرتری فلوپرازینمواد کوانتومی جدید، ممکنساخت شبکه عصبی با الفبایهوش مصنوعی در خدمت خلق وحافراد آغاز حرکت خودشان ربیوگرافیبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست محدودیت های حافظه و حافظشبیه سازی سیستم های کوانو هر کس تقوای خدا پیشه کناولین تصویر در تاریخ از سبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمغز چون ابزار هوش است دلیعامل کلیدی در کنترل کارآیادگیری مهارت های جدید داگر تلاش انسان امروز برابررسي علل احتمالي تغيير داروهای مصرفی در ام اسمغز حریص برای خون، کلید تکودکان خود را مشابه خود تابزارهای دفاعی و بقای موتمساح حد واسط میان مغز کودرمان جدید میگرن با انتی نقش زبان در سلطه و قدرت اگاهی لازم است برای فهم و ارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل امروز در درمروش مقابله مغز با محدودینوشیدن چای برای مغز مفید پاسخ گیاهان در زمان خورداز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقنخستین تصویر از سیاهچالهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفراموشی همیشه هم بد نیستسفرنامه سفر به بم و جنوب همیشه عسل با موم بخوریمآیا امکان بازسازی اندامهاضطراب و ترستری فلوپرازینموجود بی مغزی که می تواندساخت شبکه عصبی مصنوعی با هوش مصنوعی درمانگر کامپیافزایش قدرت ادراکات و حسبیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاست مخچه ، فراتر از حفظ تعادلشباهت زیاد بین سلول هاي عویتامین E برای فعالیت صحاولین سلول مصنوعیبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارمغز چگونه صداها را فیلتر عسل طبیعی موثر در کنترل بیادآوری خواب و رویاابزار هوش در حال ارتقا ازبررسی و اپروچ جدید بر بیمداروهای ضد بیماری ام اس ومغز زنان جوانتر از مغز مرکوری گذرای ناشی از موبایاثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندریدرمانهای بیماری پارکینسنقش سجده بر عملکرد مغزگاهی مغز بزرگ چالش استارتباط میکروب روده و پارتئوری تکامل در پیشگیری و روش های صرفه جویی در ایجانوعی سکته مغزی ، وحشتناک پختگی پس از چهل سالگي به از تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بنرمش های مفید در سرگیجهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرایند حذف برخی اجزای مغسفرنامه سفر به بم و جنوب هوموارکتوس ها ممکن است دآیا انسان با مغز بزرگش اخاطلاعاتی عمومی در مورد متسلیم شدن از نورون شروع مموجودات مقهور ژنها هستندساختار شبکه های مغزی ثابهوش مصنوعی درخدمت خلق وحافسردگی و اضطراب در بیمابیشتر کمردردها نیازی به حافظه و اطلاعات در کجاستمخچه ابزاري که وظیفه آن فشباهت زیاد بین سلول هاي عویتامین E در چه مواد غذایاوکرلیزوماب داروی جدید شبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملمغز آیندگان چگونه است ؟عصب حقوق نورولووژن هوش و ساختارهای حیاتی ابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن اداروی فامپیریدین یا نورلمغزهای کوچک بی احساسکی غایب شدی تا نیازمند دلاثرات مفید قهوهتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای انقش غذاها و موجودات درياگذر زمان کاملا وابسته به ارتباط چاقی و کاهش قدرت بتا 20 سال آینده مغز شما به روش هایی ساده برای کاهش اچیزی خارج از مغزهای ما نیپرورش مغز مینیاتوری انسااز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی نرمشهای مهم برای تقویت عاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرد حساس از نظر عاطفی و بسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی می تواند بر احآیا احتمال دارد رویا از آاطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستمیهمانهای ناخوانده عامل سخن پاک و ثابتهوش مصنوعی ساخته هوش طبیالکتروتاکسی(گرایش و حرکبا هوش مصنوعی خودکار روبحس چشایی و بویاییمدارک ژنتیکی چگونه انسانشش مرحله تکامل چشمویتامین دی گنجینه ای بزرايندگان چگونه خواهند دیدبحثی درباره احساساتی غیرخطا در محاسبات چیزی کاملمغز انسان ایا طبیعتا تماعضلانی که طی سخن گفتن چقدژن یا نقشه توسعه مغز و نقابزار بقای موجود زنده از بررسی علل کمر درد در میانداروی تشنجی دربارداریمغزتان را در جوانی سیمکشکاهش التهاب ناشی از بیمااثرات مضر ماری جواناتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک و احساسنقش غذاها و موجودات درياگربه شرودینگر و تاثیر مشارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر مشاهده بر واقعیت بروش صحبت کردن در حال تکامچگونه مغز پیش انسان یا همآلزایمراز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زچرا مغزهای ما ارتقا یافت از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقانون مندی نقشه ژنتیکی مسفری به آغاز کیهانهوش مصنوعی گوگل به کمک تشآیا احتمال دارد رویا از آبلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر الگوی رشد مغزی با زمیگرن سردردی ژنتیکی که بسریعترین کامپیوتر موجودهوش احساسیالتهاب شریان تمپورالامیوتروفیک لترال اسکلروبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت اول )مروری بر تشنج و درمان هایششمین کنگره بین المللی سواکنش های ناخودآگاه و تقايا اراده آزاد توهم است یبخش دیگری در وجود انسان هدفاع در برابر تغییر ساختمغز انسان برای ایجاد تمدمقالاتژنها نقشه ایجاد ابزار هوابزار بقای موجود زنده از بزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید s3 در درمان ام نقش قهوه در سلامتیکایروپاکتیک چیستاجزای پر سلولی بدن انسان تولید سلولهای جنسی از سلدرک احساسات و تفکرات دیگنقش غذاها و موجودات درياگزیده ای از وبینار یا کنفارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشهای نو در درمان دیسک بچگونه هموساپينس بر زمین آیا ما تنها موجودات زنده از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سچرا حیوانات سخن نمی گویناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقارچ بی مغز در خدمت موجودسلولهای بنیادی مصنوعی درهوش مصنوعی گوگل به کمک تشآیا برای تولید مثل همیشه به زودی شبکه مغزی به جای تغییر زودتر اتصالات مغزیمیدان مغناطيسي زمین بشر سرگیجه از شایعترین اختلاهوش احساسیامگا سه عامل مهم سلامتبازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک (قسمت دوم )مرکز خنده در کجای مغز استصرع و درمان های آنواکسن سرطانايا اراده آزاد توهم است یبرنامه و ساختار پیچیده مدقیق ترین تصاویر از مغز امغز انسان برای شادمانی طتاثیر ویتامین دی بر بیماژنها ، مغز و ارادهابزار بقای موجود زنده از بسیاری از بیماری های جدیداروی جدید ضد میگرننقش مهاجرت در توسعه نسل اکاربرد روباتهای ريزنانواجزایی ناشناخته در شکل گتوانایی مغز و دیگر اجزای درک تصویر و زبان های مخلتنقشه مغزی هر فرد منحصر بهگزارش یک مورد جالب لخته وارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشهای شناسایی قدرت شنواچگونه آن شکری که می خوریمآیا مغز تا بزرگسالی توسعاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسچرا حجم مغز گونه انسان دراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقدم زدن و حرکت دید را تغیسلسله مباحث هوش مصنوعیهوش مصنوعی الفاگوآیا بزرگ شدن مغز فقط در دبوزون هیگز چیستتغییر عمودی سر انسان از پمکانیزمهای دفاعی در برابسردرد و علتهای آنهوش عاطفی بیشتر در زنان