دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

سفرنامه سفر به بم و جنوب شرق ایران چابهار قسمت اول

سفرنامه سفر به بم و جنوب شرق ایران، چابهار(قسمت اول):

ارگ تاریخی بم، با بیش از 2500 سال قدمت، نقش قابل توجهی در تاریخ و فرهنگ ایران زمین ایفا کرده است و بارها کشور را از گزند متجاوزان در امان نگه داشته است.
این بزرگترین بنای خشتی جهان این روزها سر از ویرانی های زمین لرزه سال 82 بم بلند کرده است و کوچه پس کوچه ها و حصارها و باروهایش پر شده است از مسافران.
ارگ بم یکی از عجایب معماری جهان

ارگ بم بر بلنداي صخره اي سترگ، درجنوب رودخانه پشت رود، جا دارد و شهر بم و ديوار شهربست قديم آن در جنوب ارگ و درفاصله ميان رودخانه پشت رود و رودخانه ديگري شكل گرفته است و امروزه بستر رود به خياباني ميان شهري تبدیل شده است.

ارگ بم عضوي از منظومه اي بزرگ از بناهاي تاريخي است كه آن را در ميان گرفته اند؛ شهر باستاني دارزين با قدمتي در حدود هزاره اول پيش از ميلاد در اراضي شمال غربي بم امروزي برپا بوده و هنوز كوشك هاي ميان محله هاي شهر و تنها روستای كوچكي در حوزه غربي آن آباد است؛ قلعه دختر در شمال رودخانه پشت رود و در جنوب آن بناي چارطاق و ساختمان كوشك و پير علمدار و همچنين در مشرق و نزديكي ارگ، بناي تاريخي مسجد حضرت رسول بر پيرامون فضاي ارگ برپا بوده اند. هرچند كه پيشينه اين بناها به طور دقیق سال يابي نشده است، قدمت آنها، از قرون اوليه دوران اسلامي تا دوره ايلخاني قابل تخمين به نظر مي رسد.

در متون تاريخي؛ پيدايش ارگ بم را به بهمن پسر اسفنديار نسبت داده اند و او را اردشيردرازدست از شاهان دوران هخامنشي قلمداد كرده اند. در سيماي برخي از برش هاي ارگ نيز لايه هاي ساختماني بيشماري نمايان است كه گوياي ساخت و سازهايي مكرر در ارگ و تأييدي بر درستي تخمين قدمت متون تاريخي است.

ارگ بم طي عمر طولاني خود، بارها مورد جنگ ها و محاصره هاي طولاني دشمن و تخريب و ويراني بوده و نشانه هاي شاخصي از ويراني هاي آن در دست است.

ارگ بم تا 150 سال قبل مسکونی بوده است.

ساكنان ارگ بم در حدود يكصد و پنجاه سال پيش، براي آخرين بار ارگ را ترك نموده ودرون باروي شارستان و در ميان باغ ها و نخلستان هاي بيرون از شهر سكني گزيدند. وسعت ارگ بم به بيست هكتار مي رسد. جز باروي شارستان كه درحوزه شمالي به باروي ارگ نزديك است و به فاصله اندكي از باروي ارگ جا دارد. در حوزه جنوبي چهار بارو بخش فراز كوه سنگي را احاطه كرده است كه به احتمال زياد راستاي هر بارو نشان دهنده گسترش حاكم نشين ارگ در دوره اي از تاريخ است.

ساختمان ارگ بم در شكل توسعه يافته اش از دو بخش مردم نشين و حاكم نشين تشكيل شده است. در فضاي شمالي بيرون ارگ، بناي گنبد بزرگ يخدان و در نزديكي آن ديواره رفيع يخ چاوون جا دارد.

بخش حاكم نشين، بر فراز قله صخره و در شمال ارگ جا دارد و متشكل از بناهايي است، همچون؛ برج اصلي، چهارفصل، خانه حاكم، چاه آب، حمام، خانه رئيس سرباز خانه(ساختمان معروف به آسياب بادي)، سرباز خانه ، دروازه (ساساني)و برج و باروي اين مجموعه را شامل مي شود. جز بناي آسياب بادي، ديگر بخش هاي حاكم نشين بر باروهايي سنگي با بلندي نزديك به هفت متر استوار شده كه در زير روكش كاهگلي پنهان مانده است.

چنين به نظر مي رسد كه در لايه هاي مانده در محدوده باروي سنگي به ويژه در سطوح زيرين آن كهنه ترين بخش حاكم نشين باشد. در بخش شرقي حاكم نشين دروازه مسدود شده اي است كه آن را كد كرم (خانه كرم) مي خواندند و

وجود اين پديده را سندي بر جا مانده از داستان هفتواد تلقي نموده اند.

فضاي مردم نشين يا عامه نشين با حصاري بلند در راستاي شرقي غربي از بخش حاكم نشين جداشده و دسترسي اين دو بخش به يكديگر از راه دروازه اي است كه از شمال بناي مير آخور به سرباز خانه حاكم نشين مي رسد. بخش مردم نشين را به دوره اي از گسترش ارگ نسبت داده اند، با اين حال اين دو بخش در ميان باروي حصيني با 38 برج بزرگ و كوچك جاي دارد كه يكپارچه به نظر ميرسد وتنها دروازه اين مجموعه در ميان باروي جنوبي مردم نشين جاسازي شده است.

فضاي مردم نشين شامل دروازه ورودي، بناي سردروازه، راسته بازار، مسجد جامع، بناي زورخانه (مقبره)، ساباط و خانه جهودا، ميدان تكيه، مسجد پيامبر، حمام، مدرسه (خانقاه)، اصطبل، بناي ميراخور و محله هاي مسكوني است.

در كاوش هاي سالهاي اخير در فضاي دروازه اسپيكان كه در باروي شارستان و در شمال غربي ارگ واقع است، تاسيسات آب رساني مخفي ارگ آشكار شد. آب دو رشته قنات در ساختمان پخشگاه همجوار با اين دروازه، چند بخش شده و بخشي از آن از طريق تنبوشه به ساختمان شترگلو واقع در خندق غربي مي رسيده و به ميان ارگ هدايت مي شده و در ساختمان حمام بخش غربي مردم نشين، ظاهر مي گرديده است.

امروز همة قسمتهاي اين ارگ، به صورت آثار باستاني نگهداري مي شود، و قسمتي از شمال آن بازسازي شده است. شهر قديمي ظاهراً تا 1253 مسكوني بوده، و پس از آن بتدريج از سكنه خالي شده است.

فردوسی نیز در شاهنامه از این بنا یاد می کند به نوشتة فردوسي، هفتواد پس از كشتن يكي از امراي محلي، بر سر كوهي نزديك كجاران دژي ساخت كه احتمالا نخستين پايه هاي قلعة بم بود، چون در آن نزديكي جز كوه سنگي كه امروزه ارگ بم بر روي آن است، كوهي ديده نمي شود.

فردوسي رويداد تاريخي لشكركشي اردشير را با افسانة شگفت انگيزي در هم آميخته است؛ براي مثال از دختر هفتواد اختر (بخت و اقبال)سخن گفته كه به پنبه ريسي مي پرداخته است.

او با پرورش كرمي در دوكدان و استفاده از فَره «اختر» (اقبال) كرم، توانسته بود طرازي فراوان بريسد كه سبب ثروتمند شدن هفتواد شده بود. بنابر مطالب شاهنامه قلمرو هفتواد- كه شاه آن منطقه شمرده مي شد- از درياي چين تا كرمان بود.

طبق مطالب كارنامة اردشير بابكان، هنگام لشكركشي اردشير به گذاران، هفتواد بر بومِ سِند و مكران و درياي پارس نيز فرمانروايي داشت. اردشير بي شك از راه سيرجان دارزين يا جيرفت دارزين به بم لشكر كشيده است. چون لشكر دوازده هزار نفري او نمي توانسته است از مسير بدون آب و چمنزار پيشروي كند، در شاهنامه بارها از واژة آبگير در مسير اين لشكركشي سخن به ميان آمده كه ظاهرا مقصود هليل رود يا رود لاله زار است.

ارگ بم در برگ برگ تاریخ ایران زمین نقش داشته است و امروز نیز نگینی درخشان است بر پیشانی استان پهناور و تاریخی کرمان.

داستان آقا محمدخان قاجار و لطفعلی خان در ارگ بم/ ببندید که دستان ایران را بستید

لطفعلی خان زمانی که از کرمان به سمت بم فرار کرد سه نفر همراه وی بودند، یکی از سه همراه لطفعلی خان، جهانگیرخان سیستانی پسر حاکم بم بود که امید بسیار و وعده یاری از طرف پدرش به او داده بود. جهانگیرخان در طوفان شن گم شد. دو روز بعد در سحرگاه وقتی لطفعلی خان به تنهایی دروازه ارگ بم را کوفت و به درون رفت، محمدحسین خان حاکم بم سراغ پسرش را از او گرفت و شنید که جهانگیرخان به دنبال او خواهد رسید.

لطفعلی خان خسته و پریشان در تالار ارگ سر به بالین گذاشت. با شیهه ناگهان غران اسبی که به اندازه شبدیز شهره ی تاریخ است، سراسیمه برخاست از پنجره رفیع به درون اصطبل جهید و به پشت اسب نشست تا بگریزد. ولي تمام بام های اطراف و درهای اصطبل پر از مردان ستیزه جو با شمشیر او را در محاصره داشتند.

حاکم به تصور دستگیری پسرش جهانگیرخان توسط آغامحمدخان، قصد گرفتاری لطفعلی خان و معاوضه او با پسرش داشت. لطفعلی درمانده، با اسب به بلندی سکوی میان اصطبل جهید. شمشیر بران نیاکان را برکشید و نبردی بی امان و کم نظیر را در تاریخ یک تنه با صدها مرد کینه جو آغاز کرد.

به روایتی مشکوک تا غروب در اطراف سکوی اصطبل از کشته پشته ساخت اما با آن دلاوری پرآوازه می توان جنگیدن او را تا صلات ظهر پذیرفت؛ تا وقتی که حاکم از فراز عمارت حکومتی فریاد برآورد و اسب او را نشان داد. غرّان یاور و شفیق دیرینه لطفعلی خان با آن خیزش های معروف و چرخش های جنگاورانه ناگهان بر روی پا فرود آمد. تیغی تیز، پی ستبر غران را درید و آن شمشیرزن بزرگ فروغلتید. دیگر توانی برای رزم بدون غرّان بر خود نمی دید. معصومانه و غریب دستانش را پیش آورد. این جمله معروف و به یادماندنی از اوست: - ببندید، که دستان ایران را بسته اید.

لطفعلی خان که به حاکم بم پناه برد باز دچار خیانت گردید. خان جوان زنددر روز چهارشنبه پنجم ربیع الثانی سال ۱۲۰۹ پس از روبرو شدن با حمله یاران حاکم بم و در حالی که تنها و بی یاور مانده بود به مبارزه ای دلیرانه برخاست و سرانجام هنگامی که بر اسبش نشست تا از مهلکه بگریزد دشمنان، بر پاهای اسب محبوب او با شمشیر زدند،حیوان به زانو افتاد ولی سوارش که از سرنوشتش آگاه نبود او را هی کرد، اسب روی پای بریدهاش ایستاد ولی از درد تاب نیاورد و به زمینافتاد.

دیدن صحنه قطع شدن پاهای اسب چنان در روحیه شاه جوان تأثیر سهمگینی گذاشت

شاه نشین ارگ بم انعکاس صدا

در قسمت حاکم در ارگ بم، منطقه ای به طول حدود 36 متر و عرض کمتر، بدون سقف وجود دارد که اگر در قسمت وسط آن در فاصله 36 متری با صدای آرام، سخنی بگوئیم فردی در انتهای دیگر تالار آن را می شنود و این یک شگفتی است که چگونه مردمان حدود سه هزار سال قبل در کشور ما با اصول خاص امواج صوتی آشنا بودند. و شگفتی وقتی بیشتر میشود که بدانیم این تالار بدون سقف است. پیشینیان ما بدون علم نبودند و تاریخ علوم و فرهنگ از زمان اروپای جدید شروع نشده است. دورانی که آن را به عنوان دوران سیاه تاریخ می دانیم دوران سیاه نیست. پیشینیان، وارث فرهنگ و علومی پیچیده بوده اند و امروز ما در سایه پیشرفت های علمی با برخی از آن علوم آشنایی داریم.

این شهر در سال 1382 در زلزله ای در هم کوبیده شد و دو سوم جمعیت شهر وفات یافتند ولی هنوز نخلستان ها و درختان کهنسال اوکالیپتوس آن پا برجاست و این دو درخت به عنوان مظاهر شهر به حساب می آید. بوی خوش برگ اوکالیپتوس و طعم خوش خرمای بم در میان ویرانه هایی- که هنوز از زلزله بم باقی مانده است- نشان از مقاومت شهری است که هنوز داغ زلزله آن، در دل تک تک افراد میانسال آن جای دارد.


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
رویا بخشی حقیقی از زندگی آیا برای تولید مثل همیشه مغز انسان برای شادمانی طاز تکینگی تا مغز- از مغز واکنش های ناخودآگاه و تقتاثیر درجه حرارت بر عملکروشی جدید در درمان سکته مافسردگی و اضطراب در بیمانقش قهوه در سلامتیبیماری گیلن باره و بیماریادآوری خواب و رویاتاریخ همه چیز را ثبت کردهزیرفون داروی ضد ام اساولین مورد پیوند سر در اننقش رژیم غذایی در رشد و ابازگشت از آثار به سوی خداکودک ایرانی که هوش او از جنسیت و تفاوت های بیناییسفرنامه سفر به بم و جنوب اگر نعمت فراموشی نبود بسنورون های ردیاب حافظهبرنامه و ساختار پیچیده محس و ادراک (قسمت اول )ساخت شبکه عصبی مصنوعی با قانون مندی نقشه ژنتیکی مابزارهای پیشرفته ارتباط نگاهی بر توانایی اجزاي ببزرگ شدن مغز محدود به دورخطا در محاسبات چیزی کاملشاهکار قرنکاربرد روباتهای ريز، در مواد کوانتومی جدید، ممکناختلالات حرکتی در انساننزاع بین علم و نادانی رو تنفس هوازی و میتوکندریداروی فامپیریدین یا نورلعلت خواب آلودگی بعد از خوگاهی مغز بزرگ چالش استمحل درک احساسات روحانیارتروز یا خوردگی و التهاهوش مصنوعی از عروسک تا کتا 20 سال آینده مغز شما به درمان جدید میگرن با انتی پیامهای کاربرانپختگی پس از چهل سالگي به مشکلات بین دو همسر و برخیاز تکینگی تا مغز از مغز تهیچگاه از فشار و شکست نترتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویا تخیل یا واقعیتآیا بزرگ شدن مغز فقط در دمغز انسان رو به کوچک تر شاز تکینگی تا مغز- از مغزتواکسن کرونا از حقیقت تاتتاثیر درجه حرارت بر عملکريتوکسيمب در درمان ام اسالکتروتاکسی(گرایش و حرکنقش مهاجرت در توسعه نسل ابیماری ای شبیه آلزایمر و ژن هوش و ساختارهای حیاتی تبدیل تراکت صوتی مصنوعی زبان مشترک ژنتیکی موجودااولین تصویر در تاریخ از سنقش زبان در سلطه و قدرت ابازسازي مغز و نخاع چالشی کودکان میتوانند ناقل بی جنسیت و تفاوت های بیناییسفری به آغاز کیهاناگر تلاش انسان امروز برانوروپلاستیسیتی چیستبرین نت به جای اینترنتحس و ادراک (قسمت دوم )ساختار شبکه های مغزی ثابقانونمندی و محدودیت عالمابزارهای بقا از نخستین هناتوانی از درمان برخی ویبزرگ شدن تقریبا ناگهانی خطرات هوش مصنوعیشبیه سازی میلیون ها جهان کجای مغز مسئول پردازش تجموجود بی مغزی که می توانداختلالات صحبت کردن در اننزاع بین علم و جهل رو به پتو دی ان ای خاص ميتوکندريداروی تشنجی دربارداریعوامل موثر در پیدایش زباگذر زمان کاملا وابسته به محل درک احساسات روحانی دارزش حقیقی زبان قسمت اولهوش مصنوعی از عروسک تا کمتاثیر مشاهده بر واقعیت بدرمانهای بیماری پارکینسسایتهای دیگرپرورش مغز مینیاتوری انسامشکلات روانپزشکی پس از ساز تکینگی تا مغز از مغز تهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویاها از مغز است یا ناخوآیا تکامل و تغییرات ژنتیمغز انسان رو به کوچکتر شداز تکینگی تا مغز، از مغز واکسن سرطانتاثیر درجه حرارت بر عملکریواستیگمینالتهاب شریان تمپورالنقش محیط زندگی و مهاجرت دبیماری ای شبیه ام اس مولتژن یا نقشه توسعه مغز و نقتبدیل سلولهای محافط به سزبان چهار حرفی حیات زمیناولین سلول مصنوعینقش زبان در سلطه و قدرت ابحتی علمی درباره تمایل بکودکان خود را مشابه خود تجهش های ژنتیکی مفید در ساسلولهای بنیادی مصنوعی درابزار هوش در حال ارتقا ازنوشیدن چای برای مغز مفید برای پیش بینی آینده مغز دحس و ادراک قسمت چهارمسازگاری با محیط بین اجزاقارچ بی مغز در خدمت موجودابزارهای بقا ازنخستین همناتوانی در شناسایی چهره بسیاری از بیماری های جدیدفاع در برابر تغییر ساختشبیه سازی سیستم های کوانکرونا چه بر سر مغز می آورموجودات مقهور ژنها هستندادامه بحث تکامل چشمنظام مثبت زندگیتولید سلولهای جنسی از سلداروی جدید s3 در درمان ام عوامل ایجاد لغت انسانی و گربه شرودینگر و تاثیر مشمحدودیت های حافظه و حافظارزش حقیقی زبان قسمت دومهوش مصنوعی از عروسک تا کمتاثیر نگاه ناظر هوشیار بدرک فرد دیگر و رفتارهای اآلزایمرمشکلات روانپزشکی در عقب از تکینگی تا مغز از مغز تهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر گیاه خواری بر رشد وهدف یکسان، در مسیرهای متتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویاهای پر رمز و حیرتی درآیا جهش های ژنتیکی، ویرومغز ایندگان چگونه استازدواج های بین گونه ای، رواکسنی با تاثیر دوگانه اتاثیر درجه حرارت بر عملکریسدیپلام تنها داروی تایامیوتروفیک لترال اسکلرونقش نظام غذایی در تکامل مبیماری بیش فعالیژنها نقشه ایجاد ابزار هوتری فلوپرازینزبان و کلمه حتی برای کساناوکرلیزوماب داروی جدید شنقش سجده بر عملکرد مغزبحث درباره پیدایش و منشاکوری گذرای ناشی از موبایجهش های ژنتیکی غیر تصادفسلسله مباحث هوش مصنوعیابزار بقای موجود زنده از نوعی سکته مغزی ، وحشتناک برخی نکات از گاید لاین پرحس و ادراک قسمت پنجمسخن پاک و ثابتقبل از انفجار بزرگابزارهای بقای از نخستین نخاع ما تا پایین ستون فقرتفاوت مغز انسان و میمون هدقیق ترین تصاویر از مغز اشباهت زیاد بین سلول هاي عکشف مکانیسم عصبی خوانش پمیهمانهای ناخوانده عامل اداراوون تنها داروی تایینظریه تکامل در درمان بیمتوانایی مغز و دیگر اجزای داروی جدید ضد میگرنعواملی که برای ظهور لغت اگزیده ای از وبینار یا کنفمخچه فراتر از حفظ تعادلارزش حقیقی زبان قسمت سومهوش مصنوعی در کامپیوترهاتاثیر نگاه انسان بر رفتادرک و احساسآیا ممکن است موش کور بی ممشاهده آینده از روی مشاهاز تکینگی تا مغز از مغز تهدف از تکامل مغزتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویای شفافآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجمغز ابزار برتر بقااستفاده از هوش مصنوعی در واسطه ها د رمسیر ایجاد مغتاثیر درجه حرارت بر عملکرژیم های غذایی و نقش مهم امید درمان کرونا با هماننقش هورمون های تیروئید دبیماری تی تی پیژنها ، مغز و ارادهتری فلوپرازینزبان و بیان نتیجه ساختماايندگان چگونه خواهند دیدنقش غذاها و موجودات دريابحثی در مورد نقش ویتامينکی غایب شدی تا نیازمند دلجهشهای مفید و ذکاوتی که دسم زنبور ، کلیدی برای وارفلج بل، فلجی ترسناک که آنابزار بقای موجود زنده از چیزی خارج از مغزهای ما نیبرخی اثرات مضر ویتامین دحس و ادراک قسمت سومسریعترین کامپیوتر موجودقدم زدن و حرکت دید را تغیابزارهای دفاعی و بقای مونخستین تصویر از سیاهچالهتفاوتهای جنسیتی راهی برادلایلی که نشان میدهد ما بشباهت زیاد بین سلول هاي عکشف مکانیسمی پیچیده در بمیگرن سردردی ژنتیکی که بادغام میان گونه های مختلهفت چیز که عملکرد مغز تو توازن مهمتر از فعالیت زیداروی ضد تشنج با قابليت تعوارض ازدواج و بچه دار شدگزارش یک مورد جالب لخته ومخچه ، فراتر از حفظ تعادلاز نشانه ها و آثار درک شدهوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر نگاه انسان بر رفتادرک احساسات و تفکرات دیگآیا ما تنها موجودات زنده معنی روزهاز تکینگی تا مغز از مغز تهدف از خلقت رسیدن به ابزاتاثیر گیاه خواری بر رشد وروبات های ریز در درمان بیآیا خداباوری محصول تکاملمغز از بسیاری حقایق می گراستیفن هاوکینگ در مورد هوراپامیل در بارداریتاثیر درجه حرارت بر عملکرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وامگا سه عامل مهم سلامتنقش هورمون زنانه استروژنبیماری ضعف عضلات نزدیک بژنهای مشترک بین انسان و وتسلیم شدن از نورون شروع مزبان و بیان، در سایه پیشرايا اراده آزاد توهم است ینقش غذاها و موجودات دريابحثی جالب درباره محدودیتجهشهای مفید و ذکاوتی که دسودمندی موجودات ابزی بر فلج خوابابزار بقای موجود زنده از چگونه مغز پیش انسان یا همبرخی اختلالات عصبی مثانهحساسیت روانی متفاوتسرگیجه از شایعترین اختلاقدرت انسان در نگاه به ابعاثر مضر مصرف طولانی مدت رنرمش های مفید در سرگیجهتقلید مرحله ای نسبتا پیشدندان ها را مسواک بزنید تشش مرحله تکامل چشمکشف ارتباط جدیدی از ارتبمیگرن شدید قابل درمان اسادغام دو حیطه علوم مغز و هفت سین یادگاری از میراث توسعه برخی شغل ها با هوش داروی ضد تشنج با قابليت تعید نوروز مبارکگشایش دروازه جدیدی از طرمخچه ابزاري که وظیفه آن فاز نظر علم اعصاب یا نرووسهوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر ویتامین دی بر بیمادرک تصویر و زبان های مخلتآیا مغز تا بزرگسالی توسعمغز فکر میکند مرگ برای دیاز تکینگی تا مغز از مغز تاز تکینگی تا مغز از مغز تهزینه ای که برای اندیشیدتاثیر گیاه خواری بر رشد وروح رهاییآیا دلفین ها می تواند از مغز به تنهایی برای فرهنگ استیفن هاوکینگ در تفسیر ورزش هوازی مرتب خیلی به قتاثیر درجه حرارت بر عملکراه های جدید برای قضاوت رامروز دانش ژنتیک هیچ ابهنقش ژنتیک در درمان اختلابیماریهای تحلیل عضلانی اژنهای هوش ، کدامندتشنج چیستزبان و تکلم برخی بیماریهايا اراده آزاد توهم است ینقش غذاها و موجودات دريابحثی در مورد نقش کلسیم و جاذبه و نقش آن در شکلگیریسیاهچاله و تکینگی ابتدایفلج خواب چیستابزار بقای موجود زنده از چگونه هموساپينس بر زمین برخی بیماری ها که در آن بخلاصه ای از مطالب همایش مسردرد میگرن در کودکانلوب فرونتال یا پیشانی مغاثرات فشار روحی شدیدنرمشهای مهم برای تقویت عتلقین اطلاعات و حافظهدو ویژگی انتزاع و قدرت تجششمین کنگره بین المللی سکشف جمجمه ای درکوه ایرهومیدان مغناطيسي زمین بشر ارتقا و تکامل سنت آفرینش همیشه عسل با موم بخوریمتوصیه های غیر دارویی در سداستانها و مفاهیمی اشتباعامل کلیدی در کنترل کارآپمبرولیزوماب در بیماری چمدارک ژنتیکی چگونه انساناز نظر علم اعصاب اراده آزهوش مصنوعی درمانگر کامپیتاثیر ویروس کرونا بر مغز درک عمیق در حیواناتآیا همه جنایت ها نتیجه بیمغز ما کوچکتر از نیم نقطهمغز مادران و کودکان در زماز تکینگی تا مغز از مغز تهزینه سنگین انسان در ازاتاثیر گیاه خواری بر رشد وروزه داری و بیمار ی ام اس آیا دست مصنوعی به زودی قامغز برای فراموشی بیشتر کاستخوان های کشف شده، ممکورزش هوازی ، بهترین تمریتاثیر درجه حرارت بر عملکراه های جدید برای قضاوت رانفجار و توقف تکاملی نشانقش آتش در رسیدن انسان بهبیهوش کردن در جراحی و بیمکلرال هیدرات برای خوابانتشنج و حرکات شبه تشنجی قازبان و شناخت حقیقت قسمت چای آنکه نامش درمان و یادشنقشه مغزی هر فرد منحصر بهبحثی در مورد عملکرد لوب فحقیقت قربانی نزاع بین بی سیاره ابلهانفیلمی بسیار جالب از تغییابزار بقای موجود زنده از چگونه آن شکری که می خوریمبرخی بیماری های خاص که بدخواندن ، یکی از شستشو دهنسردرد و علتهای آنلبخند بزن شاید صبح فردا زاثرات مفید قهوهچرا مغزهای ما ارتقا یافت تلاش هایی در بیماران قطع ديدن با چشم بسته در خواب صرع و درمان های آنگنجینه ای به نام ویتامین مکانیزمهای دفاعی در برابارتوکين تراپی روشی جديد هوموارکتوس ها ممکن است دتوصیه هایی در مصرف ماهیدر مانهای کمر دردعارضه جدید ویروس کرونا سپنج اکتشاف شگفت آور در مومروری بر تشنج و درمان هایاز نظر علم اعصاب اراده آزهوش مصنوعی درخدمت خلق وحتاثیر ژنها بر اختلالات خدرگیری قلب در بیماری ویرآیا هوش ارثی دریافتی از پمغز چون ابزار هوش است دلیاز تکینگی تا مغز از مغز تهستي مادي ای که ما کوچکترتاثیر گیاه خواری بر رشد وروش مقابله مغز با محدودیآیا رژیم غذایی گیاهی سلامغز بزرگ چقدر مفید هست ؟اصول سلامت کمرورزش و میگرنتاثیر درجه حرارت بر عملکراه پیروزی در زندگی چیستانواع سکته های مغزینقش انتخاب از طرف محیط، نبیوگرافیکمردرد و علل آنتشنج عدم توازن بین نورون زبان و شناخت حقیقت قسمت اایندرالنقص در تشخیص هیجانات عامبحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت خواب و رویاسیاره ابلهانفیزیکدانان ماشینی برای تابزار بقای موجود زنده از چگونه انتظارات بر ادراک برخی توجهات در ببمار پارخواب سالم عامل سلامتیسردرد تنشنلرزش ناشی از اسیب به عصباثرات مضر ماری جواناچرا پس از بیدار شدن از خوتلاشی برای درمان قطع نخادی متیل فومارات(زادیوا)(ضررهای مصرف شکر و قند بر گویید نوزده و ایمنی ساکتما انسانها چه اندازه نزدارتباط میکروب روده و پارهوش مصنوعی می تواند بر احتوضیحی ساده در مورد هوش مدر چه مرحله ای از خواب ، رعدم توقف تکامل در یک انداپوست ساعتی مستقل از مغز دمرکز هوشیاری، روح یا بدن از آغاز خلقت تا نگاه انساهوش مصنوعی ساخته هوش طبیتاثیر کلام در آیات کلام بدرگیری مغز در بیماری کویآیا هوش سریعی که بدون احسمغز چگونه صداها را فیلتر از تکینگی تا مغز از مغز تهستی ما پس از شروعی چگال تاثیر گیاه خواری بر رشد وروش های صرفه جویی در ایجاآیا رژیم غذایی گیاهی سلامغز بزرگ چالش است یا منفعاضطراب و ترسورزش بهترین درمان بیش فعتاثیر درجه حرارت بر عملکراست دستی و چپ دستیانگشت نگاری مغز نشان میدنقش اتصالات بین سلولهای بیوگرافیکمردرد با پوشیدن کفش مناتغییر الگوی رشد مغزی با ززبان و شناخت حقیقت قسمت دایا کوچک شدن مغزانسان الچند جهانیبحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت راستین انسان علم بسیر آفرینش از روح تا مغز فرگشت و تکامل تصادفی محض ابزار بقای موجود زنده از چگونه باغبانی باعث کاهش برخی سلولهای عصبی در تلاخواب سالم عامل سلامتی و یسردرد سکه ایلزوم سازگاری قانون مجازااجزای پر سلولی بدن انسان چرا بیماری های تخریبی مغتلاشی تازه برای گشودن معدژا وو یا اشنا پنداریضررهای شکر بر سلامت مغزگوشه بیماری اتوزومال رسسما انسانها چه اندازه نزدارتباط چاقی و کاهش قدرت بهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتکامل چشمدر هم تنیدگی کوانتومی و پعسل طبیعی موثر در کنترل بپیموزایدمرکز حافظه کجاستاز انفجار بزرگ تا انفجار هوش احساسیتاثیر کپسول نوروهرب بر ندرگیری مغز در بیماران مبآیا هشیاری کوانتومی وجودآیا واکنش های یاد گرفته ومغز ناتوان از توجیه پیدااز تکینگی تا مغز از مغز تو هر کس تقوای خدا پیشه کنتاثیر گیاهخواری بر رشد و روش هایی ساده برای کاهش اآیا راهی برای رفع کم آبی مغز بزرگ چالشهای پیش رواطلاعاتی عمومی در مورد مورزش در کمر دردتاثیر رو ح و روان بر جسمرشته نوروایمونولوژی و نقاندوهگین نباش اگر درب یا نقش حفاظتی مولکول جدید دبیان ژن های اسکیزوفرنی دکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتغییر زودتر اتصالات مغزیزبان و شناخت حقیقت قسمت سایا ابزار هوشمندی یا مغز چندین ماده غذایی که ماننبحثی درباره هوش و تفاوتهحمله ویروس کرونا به مغزسیستم تعادلی بدنفراموش کارها باهوش تر هسابزار بقای موجود زنده از چگونه جمعیت های بزرگ شکل برخی سيناپسها طی تکامل و خواب عامل دسته بندی و حفطسرعت فکر کردن چگونه استلزوم سازگاری قانون مجازااجزایی ناشناخته در شکل گچرا حیوانات سخن نمی گوینتلاشی جدید در درمان ام اسدژاوو یا آشناپنداریطوفان فقر و گرسنگی و بی سگوشت خواری یا گیاه خواریما با کمک مغز خود مختاريمارتباط هوش ساختار مغز و ژهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتکامل ابزار هوش ، راه پر درمان های بیماری آلزایمرعصب حقوق نورولووپیچیدگی های مغزی در درک زمرکز خنده در کجای مغز استاز تلسکوپ گالیله تا تلسکهوش احساسیتاثیر کپسول نوروهرب بر تدرگیری اعصاب به علت میتوآیا آگاهی پس از مرگ از بیمغز و سیر تکامل ان دلیلی از تکینگی تا مغز از مغز توقت نهيب هاي غير علمي گذشتاثیر انتخاب از طرف محیط روش صحبت کردن در حال تکامآیاما مقهور قوانین فیزیکمغز بزرگ و فعال یا مغز کواطلاعاتی عمومی در مورد موزوز گوشتاثیر رژیم گیاه خواری بر رشد مغز علت تمایل انسان بانسان قدیم در شبه جزیره عنقش حیاتی تلومر دی ان آ دبیست تمرین ساده برای جلوکنگره بین المللی سردرد دتغییر عمودی سر انسان از پزبان، وسیله شناسایی محیطایا بیماری ام اس (مولتیپچه زیاد است بر من که در ایبحثی درباره هوش و تفاوتهحوادث روزگار از جمله ویرسیستم دفاعی بدن علیه مغز فراموشی همیشه هم بد نیستابزار بقای موجود زنده از چگونه جمعیت های بزرگ شکل بررسي علل احتمالي تغيير خودآگاهی و هوشیاريشلیک فراموشیممانتین یا آلزیکسا یا اباحساس گذر سریعتر زمانچرا حجم مغز گونه انسان درتمایل زیاد به خوردن بستندانشمندان ژنی از مغز انسطی یکصد هزار سال اخیر هرچگیاه خواری و گوشت خوار کدما تحت کنترل ژنها هستیم یارتباط انسانی، محدود به هوش مصنوعی الفاگوتکامل زباندرمان های جدید میگرنعضلانی که طی سخن گفتن چقدپیوند مغز و سر و چالشهای مرگ انتقال است یا نابود شاز تلسکوپ گالیله تا تلسکهوش عاطفی بیشتر در زنانتاثیر کپسول نوروهرب بر سذهن چند جانبه نیازمند نگآیا امکان بازسازی اندامهمغز آیندگان چگونه است ؟از تکینگی تا مغز از مغز توقتی فهمیدی خطا کردی برگتاثیر ترکیبات استاتین (سروشهای نو در درمان دیسک بآزمون ذهنی گربه شرودینگرمغز حریص برای خون، کلید تبلندی در ذهن ما درک بلندییک پیشنهاد خوب برای آسان تاثیر رژیم گیاه خواری بر زمین زیر خلیج فارس تمدنی انسان جدید از چه زمانی پانقش خرچنگ های نعل اسبی دربیشتر کمردردها نیازی به کنگره بین المللی سردرد دتغییرات منطقه بویایی مغزسفر نامه سفر به بم و جنوب ایا بدون زبان میتوانیم تچهار میلیارد سال تکامل ببحثی درباره هوش و تفاوتهحافظه و اطلاعات در کجاست سکته مغزیفرایند تکامل و دشواری هاابزار بقای موجود زنده از چگونه حافظه را قویتر کنیبررسی و اپروچ جدید بر بیمخودآگاهی و هوشیاريشنا در ابهای گرم جنوب نیکاهش التهاب ناشی از بیمامنابع انرژي پاک سرچشمه حاخلاق و علوم اعصابچرا در مغز انسان، فرورفتتمدن قدیمی ای در جنوب ایردانشمندان روش هاي جدیدی ظهور امواج مغزی در مغز مصگالکانزوماب، دارویی جدیماه رجبارتباط شگفت مغز انسان و فهوش مصنوعی از عروسک تا کتکامل ساختار رگهای مغزی درمان های جدید در بیماری مقالاتپیوند سر، یکی از راه حلهامراحل ارتقای پله پله کیهاز تکنیکی تا مغز از مغز تهوش عاطفی در زنان بیشتر اتاثیر کپسول نوروهرب بر سرقیبی قدرتمند در برابر مآیا انسان با مغز بزرگش اخمغز انسان ایا طبیعتا تمااز تکینگی تا مغز از مغز تویتامین E برای فعالیت صحتاثیر دپاکین بر بیماری مروشهای شناسایی قدرت شنواإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَمغز زنان جوانتر از مغز مربه زودی شبکه مغزی به جای یکی از علل محدودیت مغز امتاثیر رژیم گیاه خواری بر زندگی هوشمند در خارج از زانسان عامل توقف رشد مغزنقش داروهاي مختلف معروف با هوش مصنوعی خودکار روبکندر در بیماریهای التهابتغییرات تکاملی سر انسان سفرنامه سفر به بم و جنوب ایا تکامل هدفمند استچهار ساعت پس از کشتار خوکبحثی درباره احساسات متفاحافظه و اطلاعات در کجاست سانسور از روی قصد بسیاری فرایند حذف برخی اجزای مغابزار بقای موجود زنده از نگاه محدود و تک جانبه، مشخانواده پایدارشناخت و معرفت، و نقش آن دکاهش دوپامین عامل بیماریمنبع خواب و رویااخلاق پایه تکامل و فرهنگچراروياها را به یاد نمی آتمدن بشری و مغز اخلاقیدانشمندان روشی برای تبدیعلم به ما کمک میکند تا موگامی در درمان بیماریهای ماپروتیلینارتباط شگفت انگیز مغز انهوش مصنوعی از عروسک تا کتکامل شناخت انسان با کشفدرمان های رایج ام استاثیر ویتامین دی بر بیماپیشینیان انسان از هفت میمزایای شکلات تلخ برای سلاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش عاطفی در زنان بیشتر اتاثیر گیاه خواری بر رشد ورموزی از نخستین تمدن بشرآیا احتمال دارد رویا از آمغز انسان برای ایجاد تمداز تکینگی تا مغز از مغز تویتامین E در چه مواد غذایتاثیر داروهای ضد التهاب روشی برای بهبود هوش عاطفافراد آغاز حرکت خودشان رمغزهای کوچک بی احساسبوزون هیگز چیستیافته های نوین علوم پرده تاثیر رژیم گیاهخواری بر زونا به وسیله ویروس ابله انعطاف پذیری مکانیسمی علنقش روزه داری در سالم و جبار سنین ابزار هوشمندی اکوچک شدن مغز از نئاندرتاثبت امواج الکتریکی در عصسفرنامه سفر به بم و جنوب ایرادهای موجود در خلقت بنوار مغزی روشی مهم در تشخبحثی درباره احساساتی غیرحافظه و اطلاعات در کجاستساخت شبکه عصبی با الفبایفرد حساس از نظر عاطفی و بابزار بقای موجود زنده از نگاه انسان محدود به ادرابررسی سیستم تعادلی بدن اخدا موجود استشناسایی سلول های ایمنی اکایروپاکتیک چیستمنشأ اطلاعات و آموخته ها اختلال در شناسایی حروف و چراروياها را به یاد نمی آتمساح حد واسط میان مغز کوداروهای مصرفی در ام اسعلایم کمبود ویتامین E را گامی در درمان بیماریهای مبانی ذهنی سیاه و سفیدارتباط شگفت انگیز مغز انهوش مصنوعی از عروسک تا کتئوری تکامل امروز در درمدرمان های علامتی در ام اسصفحه اصلیپیشرفتی مستقل از ابزار همسیر دشوار تکامل و ارتقااز تکینگی تا مغز و از مغز هوشیاری کوانتومیتاثیر گیاه خواری بر رشد ورمز و رازهای ارتباط غیر کرویا و خبر از آیندهآیا احتمال دارد رویا از آمغز انسان برای شادمانی طاز تکینگی تا مغز- از مغز ویتامین دی گنجینه ای بزرتاثیر داروی ضد تشنج سدیم روشی جدید در درمان قطع نخافزایش قدرت ادراکات و حسمغزتان را در جوانی سیمکشبیماری های مغز و اعصاب و یادگیری مهارت های جدید دتاثیر عصاره تغلیظ شده گیزیباترین چیز در افزایش ساولین هیبرید بین انسان ونقش رژیم غذایی بر رشد و ابارداری بدون رحمکووید نوزده و خطر بیماریجمجمه انسان های اولیهسفرنامه سفر به بم و جنوب اگر نعمت فراموشی نبود بسنورون هاي مصنوعی می توانبخش دیگری در وجود انسان هحس چشایی و بویاییقیچی ژنتیکیابزارهای بقای موجود زندنگاهی بر قدرت بینایی درابررسی علل کمر درد در میانخطا در محاسبات چیزی کاملشواهدی از دنیسوان(شبه نئکاربرد روباتهای ريزنانومولتیپل اسکلروز در زنان اختلالات مخچهنزاع بین جهل و علم رو به پتنفس هوازی و میتوکندریداروهای ضد بیماری ام اس وعلایم کمبود ویتامین E را گاهی لازم است برای فهم و مجموعه های پر سلولی بدن مارتباط غیرکلامی بین انساهوش مصنوعی از عروسک تا کتئوری تکامل در پیشگیری و درمان ژنتیکی برای نوآوریسوالات پزشکیپاسخ گیاهان در زمان خوردمشکلات نخاعیاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش، ژنتیکی است یا محیطیتاثیر گیاه خواری بر رشد و