دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

سفرنامه سفر به بم و جنوب شرق ایران چابهار قسمت اول

سفرنامه سفر به بم و جنوب شرق ایران، چابهار(قسمت اول):

ارگ تاریخی بم، با بیش از 2500 سال قدمت، نقش قابل توجهی در تاریخ و فرهنگ ایران زمین ایفا کرده است و بارها کشور را از گزند متجاوزان در امان نگه داشته است.
این بزرگترین بنای خشتی جهان این روزها سر از ویرانی های زمین لرزه سال 82 بم بلند کرده است و کوچه پس کوچه ها و حصارها و باروهایش پر شده است از مسافران.
ارگ بم یکی از عجایب معماری جهان

ارگ بم بر بلنداي صخره اي سترگ، درجنوب رودخانه پشت رود، جا دارد و شهر بم و ديوار شهربست قديم آن در جنوب ارگ و درفاصله ميان رودخانه پشت رود و رودخانه ديگري شكل گرفته است و امروزه بستر رود به خياباني ميان شهري تبدیل شده است.

ارگ بم عضوي از منظومه اي بزرگ از بناهاي تاريخي است كه آن را در ميان گرفته اند؛ شهر باستاني دارزين با قدمتي در حدود هزاره اول پيش از ميلاد در اراضي شمال غربي بم امروزي برپا بوده و هنوز كوشك هاي ميان محله هاي شهر و تنها روستای كوچكي در حوزه غربي آن آباد است؛ قلعه دختر در شمال رودخانه پشت رود و در جنوب آن بناي چارطاق و ساختمان كوشك و پير علمدار و همچنين در مشرق و نزديكي ارگ، بناي تاريخي مسجد حضرت رسول بر پيرامون فضاي ارگ برپا بوده اند. هرچند كه پيشينه اين بناها به طور دقیق سال يابي نشده است، قدمت آنها، از قرون اوليه دوران اسلامي تا دوره ايلخاني قابل تخمين به نظر مي رسد.

در متون تاريخي؛ پيدايش ارگ بم را به بهمن پسر اسفنديار نسبت داده اند و او را اردشيردرازدست از شاهان دوران هخامنشي قلمداد كرده اند. در سيماي برخي از برش هاي ارگ نيز لايه هاي ساختماني بيشماري نمايان است كه گوياي ساخت و سازهايي مكرر در ارگ و تأييدي بر درستي تخمين قدمت متون تاريخي است.

ارگ بم طي عمر طولاني خود، بارها مورد جنگ ها و محاصره هاي طولاني دشمن و تخريب و ويراني بوده و نشانه هاي شاخصي از ويراني هاي آن در دست است.

ارگ بم تا 150 سال قبل مسکونی بوده است.

ساكنان ارگ بم در حدود يكصد و پنجاه سال پيش، براي آخرين بار ارگ را ترك نموده ودرون باروي شارستان و در ميان باغ ها و نخلستان هاي بيرون از شهر سكني گزيدند. وسعت ارگ بم به بيست هكتار مي رسد. جز باروي شارستان كه درحوزه شمالي به باروي ارگ نزديك است و به فاصله اندكي از باروي ارگ جا دارد. در حوزه جنوبي چهار بارو بخش فراز كوه سنگي را احاطه كرده است كه به احتمال زياد راستاي هر بارو نشان دهنده گسترش حاكم نشين ارگ در دوره اي از تاريخ است.

ساختمان ارگ بم در شكل توسعه يافته اش از دو بخش مردم نشين و حاكم نشين تشكيل شده است. در فضاي شمالي بيرون ارگ، بناي گنبد بزرگ يخدان و در نزديكي آن ديواره رفيع يخ چاوون جا دارد.

بخش حاكم نشين، بر فراز قله صخره و در شمال ارگ جا دارد و متشكل از بناهايي است، همچون؛ برج اصلي، چهارفصل، خانه حاكم، چاه آب، حمام، خانه رئيس سرباز خانه(ساختمان معروف به آسياب بادي)، سرباز خانه ، دروازه (ساساني)و برج و باروي اين مجموعه را شامل مي شود. جز بناي آسياب بادي، ديگر بخش هاي حاكم نشين بر باروهايي سنگي با بلندي نزديك به هفت متر استوار شده كه در زير روكش كاهگلي پنهان مانده است.

چنين به نظر مي رسد كه در لايه هاي مانده در محدوده باروي سنگي به ويژه در سطوح زيرين آن كهنه ترين بخش حاكم نشين باشد. در بخش شرقي حاكم نشين دروازه مسدود شده اي است كه آن را كد كرم (خانه كرم) مي خواندند و

وجود اين پديده را سندي بر جا مانده از داستان هفتواد تلقي نموده اند.

فضاي مردم نشين يا عامه نشين با حصاري بلند در راستاي شرقي غربي از بخش حاكم نشين جداشده و دسترسي اين دو بخش به يكديگر از راه دروازه اي است كه از شمال بناي مير آخور به سرباز خانه حاكم نشين مي رسد. بخش مردم نشين را به دوره اي از گسترش ارگ نسبت داده اند، با اين حال اين دو بخش در ميان باروي حصيني با 38 برج بزرگ و كوچك جاي دارد كه يكپارچه به نظر ميرسد وتنها دروازه اين مجموعه در ميان باروي جنوبي مردم نشين جاسازي شده است.

فضاي مردم نشين شامل دروازه ورودي، بناي سردروازه، راسته بازار، مسجد جامع، بناي زورخانه (مقبره)، ساباط و خانه جهودا، ميدان تكيه، مسجد پيامبر، حمام، مدرسه (خانقاه)، اصطبل، بناي ميراخور و محله هاي مسكوني است.

در كاوش هاي سالهاي اخير در فضاي دروازه اسپيكان كه در باروي شارستان و در شمال غربي ارگ واقع است، تاسيسات آب رساني مخفي ارگ آشكار شد. آب دو رشته قنات در ساختمان پخشگاه همجوار با اين دروازه، چند بخش شده و بخشي از آن از طريق تنبوشه به ساختمان شترگلو واقع در خندق غربي مي رسيده و به ميان ارگ هدايت مي شده و در ساختمان حمام بخش غربي مردم نشين، ظاهر مي گرديده است.

امروز همة قسمتهاي اين ارگ، به صورت آثار باستاني نگهداري مي شود، و قسمتي از شمال آن بازسازي شده است. شهر قديمي ظاهراً تا 1253 مسكوني بوده، و پس از آن بتدريج از سكنه خالي شده است.

فردوسی نیز در شاهنامه از این بنا یاد می کند به نوشتة فردوسي، هفتواد پس از كشتن يكي از امراي محلي، بر سر كوهي نزديك كجاران دژي ساخت كه احتمالا نخستين پايه هاي قلعة بم بود، چون در آن نزديكي جز كوه سنگي كه امروزه ارگ بم بر روي آن است، كوهي ديده نمي شود.

فردوسي رويداد تاريخي لشكركشي اردشير را با افسانة شگفت انگيزي در هم آميخته است؛ براي مثال از دختر هفتواد اختر (بخت و اقبال)سخن گفته كه به پنبه ريسي مي پرداخته است.

او با پرورش كرمي در دوكدان و استفاده از فَره «اختر» (اقبال) كرم، توانسته بود طرازي فراوان بريسد كه سبب ثروتمند شدن هفتواد شده بود. بنابر مطالب شاهنامه قلمرو هفتواد- كه شاه آن منطقه شمرده مي شد- از درياي چين تا كرمان بود.

طبق مطالب كارنامة اردشير بابكان، هنگام لشكركشي اردشير به گذاران، هفتواد بر بومِ سِند و مكران و درياي پارس نيز فرمانروايي داشت. اردشير بي شك از راه سيرجان دارزين يا جيرفت دارزين به بم لشكر كشيده است. چون لشكر دوازده هزار نفري او نمي توانسته است از مسير بدون آب و چمنزار پيشروي كند، در شاهنامه بارها از واژة آبگير در مسير اين لشكركشي سخن به ميان آمده كه ظاهرا مقصود هليل رود يا رود لاله زار است.

ارگ بم در برگ برگ تاریخ ایران زمین نقش داشته است و امروز نیز نگینی درخشان است بر پیشانی استان پهناور و تاریخی کرمان.

داستان آقا محمدخان قاجار و لطفعلی خان در ارگ بم/ ببندید که دستان ایران را بستید

لطفعلی خان زمانی که از کرمان به سمت بم فرار کرد سه نفر همراه وی بودند، یکی از سه همراه لطفعلی خان، جهانگیرخان سیستانی پسر حاکم بم بود که امید بسیار و وعده یاری از طرف پدرش به او داده بود. جهانگیرخان در طوفان شن گم شد. دو روز بعد در سحرگاه وقتی لطفعلی خان به تنهایی دروازه ارگ بم را کوفت و به درون رفت، محمدحسین خان حاکم بم سراغ پسرش را از او گرفت و شنید که جهانگیرخان به دنبال او خواهد رسید.

لطفعلی خان خسته و پریشان در تالار ارگ سر به بالین گذاشت. با شیهه ناگهان غران اسبی که به اندازه شبدیز شهره ی تاریخ است، سراسیمه برخاست از پنجره رفیع به درون اصطبل جهید و به پشت اسب نشست تا بگریزد. ولي تمام بام های اطراف و درهای اصطبل پر از مردان ستیزه جو با شمشیر او را در محاصره داشتند.

حاکم به تصور دستگیری پسرش جهانگیرخان توسط آغامحمدخان، قصد گرفتاری لطفعلی خان و معاوضه او با پسرش داشت. لطفعلی درمانده، با اسب به بلندی سکوی میان اصطبل جهید. شمشیر بران نیاکان را برکشید و نبردی بی امان و کم نظیر را در تاریخ یک تنه با صدها مرد کینه جو آغاز کرد.

به روایتی مشکوک تا غروب در اطراف سکوی اصطبل از کشته پشته ساخت اما با آن دلاوری پرآوازه می توان جنگیدن او را تا صلات ظهر پذیرفت؛ تا وقتی که حاکم از فراز عمارت حکومتی فریاد برآورد و اسب او را نشان داد. غرّان یاور و شفیق دیرینه لطفعلی خان با آن خیزش های معروف و چرخش های جنگاورانه ناگهان بر روی پا فرود آمد. تیغی تیز، پی ستبر غران را درید و آن شمشیرزن بزرگ فروغلتید. دیگر توانی برای رزم بدون غرّان بر خود نمی دید. معصومانه و غریب دستانش را پیش آورد. این جمله معروف و به یادماندنی از اوست: - ببندید، که دستان ایران را بسته اید.

لطفعلی خان که به حاکم بم پناه برد باز دچار خیانت گردید. خان جوان زنددر روز چهارشنبه پنجم ربیع الثانی سال ۱۲۰۹ پس از روبرو شدن با حمله یاران حاکم بم و در حالی که تنها و بی یاور مانده بود به مبارزه ای دلیرانه برخاست و سرانجام هنگامی که بر اسبش نشست تا از مهلکه بگریزد دشمنان، بر پاهای اسب محبوب او با شمشیر زدند،حیوان به زانو افتاد ولی سوارش که از سرنوشتش آگاه نبود او را هی کرد، اسب روی پای بریدهاش ایستاد ولی از درد تاب نیاورد و به زمینافتاد.

دیدن صحنه قطع شدن پاهای اسب چنان در روحیه شاه جوان تأثیر سهمگینی گذاشت

شاه نشین ارگ بم انعکاس صدا

در قسمت حاکم در ارگ بم، منطقه ای به طول حدود 36 متر و عرض کمتر، بدون سقف وجود دارد که اگر در قسمت وسط آن در فاصله 36 متری با صدای آرام، سخنی بگوئیم فردی در انتهای دیگر تالار آن را می شنود و این یک شگفتی است که چگونه مردمان حدود سه هزار سال قبل در کشور ما با اصول خاص امواج صوتی آشنا بودند. و شگفتی وقتی بیشتر میشود که بدانیم این تالار بدون سقف است. پیشینیان ما بدون علم نبودند و تاریخ علوم و فرهنگ از زمان اروپای جدید شروع نشده است. دورانی که آن را به عنوان دوران سیاه تاریخ می دانیم دوران سیاه نیست. پیشینیان، وارث فرهنگ و علومی پیچیده بوده اند و امروز ما در سایه پیشرفت های علمی با برخی از آن علوم آشنایی داریم.

این شهر در سال 1382 در زلزله ای در هم کوبیده شد و دو سوم جمعیت شهر وفات یافتند ولی هنوز نخلستان ها و درختان کهنسال اوکالیپتوس آن پا برجاست و این دو درخت به عنوان مظاهر شهر به حساب می آید. بوی خوش برگ اوکالیپتوس و طعم خوش خرمای بم در میان ویرانه هایی- که هنوز از زلزله بم باقی مانده است- نشان از مقاومت شهری است که هنوز داغ زلزله آن، در دل تک تک افراد میانسال آن جای دارد.


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
چرا در مغز انسان، فرورفتبخش دیگری در وجود انسان هایا بدون زبان میتوانیم تدرمان جدید میگرن با انتی هزینه ای که برای اندیشیدتکامل ابزار هوش ، راه پر زبان و تکلم برخی بیماریهمبانی ذهنی سیاه و سفیدکایروپاکتیک چیستتاثیر درجه حرارت بر عملکپیامهای کاربراننقش داروهاي مختلف معروف اضطراب و ترسآیا امکان بازسازی اندامهحس و ادراک قسمت چهارمچراروياها را به یاد نمی آبرنامه و ساختار پیچیده مایا تکامل هدفمند استدرمانهای بیماری پارکینسفلج بل، فلجی ترسناک که آنهستي مادي ای که ما کوچکترتکامل ساختار رگهای مغزی زبان و شناخت حقیقت قسمت چساخت شبکه عصبی مصنوعی با مجموعه های پر سلولی بدن مارتقا و تکامل سنت آفرینش کاربرد روباتهای ريزنانوتاثیر درجه حرارت بر عملکسایتهای دیگرنقش روزه داری در سالم و جاطلاعاتی عمومی در مورد مآیا انسان با مغز بزرگش اخحس و ادراک قسمت پنجمچراروياها را به یاد نمی آبرین نت به جای اینترنتایرادهای موجود در خلقت بدرک فرد دیگر و رفتارهای افلج خوابهستی ما پس از شروعی چگال تکامل شناخت انسان با کشفزبان و شناخت حقیقت قسمت اسریعترین کامپیوتر موجودمحل درک احساسات روحانیارتوکين تراپی روشی جديد کاربرد روباتهای ريز، در تاثیر درجه حرارت بر عملکنقش زبان در سلطه و قدرت ااطلاعاتی عمومی در مورد مآیا احتمال دارد رویا از آحس و ادراک قسمت سومنزاع بین جهل و علم رو به پبرای پیش بینی آینده مغز داگر نعمت فراموشی نبود بسدرک و احساسفلج خواب چیستویتامین E برای فعالیت صحتئوری تکامل امروز در درمزبان و شناخت حقیقت قسمت دسرگیجه از شایعترین اختلامحل درک احساسات روحانی دارتباط میکروب روده و پارکجای مغز مسئول پردازش تجتاثیر درجه حرارت بر عملکنقش زبان در سلطه و قدرت ابلندی در ذهن ما درک بلندیآیا احتمال دارد رویا از آحساسیت روانی متفاوتنظریه تکامل در درمان بیمبرخی اثرات مضر ویتامین داگر نعمت فراموشی نبود بسدرک احساسات و تفکرات دیگفیلمی بسیار جالب از تغییویتامین E در چه مواد غذایتئوری تکامل در پیشگیری و زبان و شناخت حقیقت قسمت سسردرد و علتهای آنمحدودیت های حافظه و حافظارتباط چاقی و کاهش قدرت بکشف مکانیسم عصبی خوانش پتاثیر درجه حرارت بر عملکنقش غذاها و موجودات دريابه زودی شبکه مغزی به جای آیا برای تولید مثل همیشه خلاصه ای از مطالب همایش مهفت چیز که عملکرد مغز تو برخی اختلالات عصبی مثانهاگر تلاش انسان امروز برادرک تصویر و زبان های مخلتفیزیکدانان ماشینی برای تویتامین دی گنجینه ای بزرتا 20 سال آینده مغز شما به زبان، وسیله شناسایی محیطسردرد تنشنمخچه ، فراتر از حفظ تعادلارتباط شگفت مغز انسان و فکشف مکانیسمی پیچیده در بتاثیر رو ح و روان بر جسمنقش غذاها و موجودات دريابوزون هیگز چیستآیا بزرگ شدن مغز فقط در دخواندن ، یکی از شستشو دهنهفت سین یادگاری از میراث برخی بیماری ها که در آن بابزار هوش در حال ارتقا ازدرک عمیق در حیواناتفراموشی همیشه هم بد نیستواکنش های ناخودآگاه و تقتاثیر مشاهده بر واقعیت بسفر نامه سفر به بم و جنوب سردرد سکه ایمخچه ابزاري که وظیفه آن فارتباط شگفت انگیز مغز انکشف ارتباط جدیدی از ارتبتاثیر رژیم گیاه خواری بر نقش غذاها و موجودات دريابیماری گیلن باره و بیمارآیا تکامل و تغییرات ژنتیخواب سالم عامل سلامتیهمیشه عسل با موم بخوریمبرخی توجهات در ببمار پارابزارهای بقای موجود زنددرگیری اعصاب به علت میتوفرایند حذف برخی اجزای مغواسطه ها د رمسیر ایجاد مغتاثیر ویتامین دی بر بیماسفرنامه سفر به بم و جنوب سرعت فکر کردن چگونه استمدارک ژنتیکی چگونه انسانارتباط شگفت انگیز مغز انکشف جمجمه ای درکوه ایرهوتاثیر رژیم گیاه خواری بر نقشه مغزی هر فرد منحصر بهبیماری ای شبیه ام اس مولتآیا خداباوری محصول تکاملخواب سالم عامل سلامتی و یهوش مصنوعی می تواند بر احبرخی سيناپسها طی تکامل و ابزارهای دفاعی و بقای مورقیبی قدرتمند در برابر مفرد حساس از نظر عاطفی و بوراپامیل در بارداریتاثیر ژنها بر اختلالات خسفرنامه سفر به بم و جنوب شنا در ابهای گرم جنوب نیمرگ انتقال است یا نابود شارتباط غیرکلامی بین انساگنجینه ای به نام ویتامین تاثیر رژیم گیاه خواری بر چندین ماده غذایی که ماننبیماری بیش فعالیآیا دلفین ها می تواند از خواب عامل دسته بندی و حفطهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبررسي علل احتمالي تغيير اثر مضر مصرف طولانی مدت ررمز و رازهای ارتباط غیر کقانون مندی نقشه ژنتیکی مورزش هوازی مرتب خیلی به قتاثیر کپسول نوروهرب بر نسفرنامه سفر به بم و جنوب شناخت و معرفت، و نقش آن دمزایای شکلات تلخ برای سلارتروز یا خوردگی و التهاگیاه خواری و گوشت خوار کدتاثیر رژیم گیاهخواری بر چه زیاد است بر من که در ایبیماری تی تی پیآیا راهی برای رفع کم آبی خودآگاهی و هوشیاريهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبررسی و اپروچ جدید بر بیماثرات مفید قهوهرویای شفافقارچ بی مغز در خدمت موجودورزش هوازی ، بهترین تمریتاثیر کپسول نوروهرب بر تسفرنامه سفر به بم و جنوب شواهدی از دنیسوان(شبه نئمشکلات نخاعیارزش حقیقی زبان قسمت اولگالکانزوماب، دارویی جدیتاثیر عصاره تغلیظ شده گیچهار میلیارد سال تکامل ببیماری ضعف عضلات نزدیک بآیاما مقهور قوانین فیزیکخودآگاهی و هوشیاريهوش مصنوعی الفاگوبررسی سیستم تعادلی بدن ااثرات مضر ماری جواناروبات های ریز در درمان بیلوب فرونتال یا پیشانی مغورزش و میگرنتاثیر کپسول نوروهرب بر سسلولهای بنیادی مصنوعی درشاهکار قرنمغز ما کوچکتر از نیم نقطهارزش حقیقی زبان قسمت دومگامی در درمان بیماریهای تبدیل تراکت صوتی مصنوعی چهار ساعت پس از کشتار خوکبیماریهای تحلیل عضلانی اإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَخطا در محاسبات چیزی کاملهوش مصنوعی از عروسک تا کبررسی علل کمر درد در میاناجزای پر سلولی بدن انسان روزه داری و بیمار ی ام اس لبخند بزن شاید صبح فردا زورزش بهترین درمان بیش فعتاثیر کپسول نوروهرب بر سسلسله مباحث هوش مصنوعیشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز چون ابزار هوش است دلیارزش حقیقی زبان قسمت سومگاهی لازم است برای فهم و تبدیل سلولهای محافط به سنورون هاي مصنوعی می توانبیوگرافیافراد آغاز حرکت خودشان رخطا در محاسبات چیزی کاملهوش مصنوعی از عروسک تا کبزرگ شدن مغز محدود به دوراجزایی ناشناخته در شکل گروش مقابله مغز با محدودیلرزش ناشی از اسیب به عصبورزش در کمر دردتاثیر گیاه خواری بر رشد وسم زنبور ، کلیدی برای وارشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز آیندگان چگونه است ؟از نظر علم اعصاب یا نرووسگاهی مغز بزرگ چالش استتری فلوپرازیننوروپلاستیسیتی چیستبیوگرافیافزایش قدرت ادراکات و حسدفاع در برابر تغییر ساختهوش مصنوعی از عروسک تا کتفاوت مغز انسان و میمون هاخلاق و علوم اعصابروش های صرفه جویی در ایجالزوم سازگاری قانون مجازاوزوز گوشتاثیر گیاه خواری بر رشد وسودمندی موجودات ابزی بر شش مرحله تکامل چشممغز انسان ایا طبیعتا تمااز نظر علم اعصاب اراده آزگزارش یک مورد جالب لخته وتشنج چیستچیزی خارج از مغزهای ما نیبیست تمرین ساده برای جلوالکتروتاکسی(گرایش و حرکدلایلی که نشان میدهد ما بهوش مصنوعی از عروسک تا کتفاوتهای جنسیتی راهی برااختلال در شناسایی حروف و روش هایی ساده برای کاهش الزوم سازگاری قانون مجازایک پیشنهاد خوب برای آسان تاثیر گیاه خواری بر رشد وسیاهچاله و تکینگی ابتدایصرع و درمان های آنمغز انسان رو به کوچکتر شداز نظر علم اعصاب اراده آزگشایش دروازه جدیدی از طرتغییر الگوی رشد مغزی با زچگونه مغز پیش انسان یا همبیشتر کمردردها نیازی به امیوتروفیک لترال اسکلروديدن با چشم بسته در خواب هوش مصنوعی از عروسک تا کتقلید مرحله ای نسبتا پیشاختلالات مخچهروش صحبت کردن در حال تکامممانتین یا آلزیکسا یا ابیکی از علل محدودیت مغز امتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیاره ابلهانضررهای مصرف شکر و قند بر مغز ایندگان چگونه استاز تلسکوپ گالیله تا تلسکپنج اکتشاف شگفت آور در موتغییر زودتر اتصالات مغزیچگونه هموساپينس بر زمین با هوش مصنوعی خودکار روبامگا سه عامل مهم سلامتدی متیل فومارات(زادیوا)(هوش مصنوعی از عروسک تا کمتلاش هایی در بیماران قطع اختلالات حرکتی در انسانروشهای نو در درمان دیسک بمنابع انرژي پاک سرچشمه حیادگیری مهارت های جدید دتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیاره ابلهانضررهای شکر بر سلامت مغزمغز ابزار برتر بقااز تکنیکی تا مغز از مغز تپیموزایدتغییر عمودی سر انسان از پچگونه آن شکری که می خوریمبارداری بدون رحمامروز دانش ژنتیک هیچ ابهدژا وو یا اشنا پنداریهوش مصنوعی در کامپیوترهاتلاشی برای درمان قطع نخااختلالات صحبت کردن در انروشهای شناسایی قدرت شنوامولتیپل اسکلروز در زنان یادآوری خواب و رویاتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیستم تعادلی بدنطی یکصد هزار سال اخیر هرچمغز برای فراموشی بیشتر کاز تکینگی تا مغز و از مغز پیوند مغز و سر و چالشهای ثبت امواج الکتریکی در عصچگونه جمعیت های بزرگ شکل بازسازي مغز و نخاع چالشی انفجار و توقف تکاملی نشادژاوو یا آشناپنداریهوش مصنوعی در خدمت خلق وحتلاشی جدید در درمان ام اسادامه بحث تکامل چشمروشی برای بهبود هوش عاطفمواد کوانتومی جدید، ممکنژن هوش و ساختارهای حیاتی تاثیر گیاه خواری بر رشد وسیستم دفاعی بدن علیه مغز علم به ما کمک میکند تا مومغز بزرگ چقدر مفید هست ؟از تکینگی تا مغز از مغز تپیوند سر، یکی از راه حلهاجنسیت و تفاوت های بیناییچگونه جمعیت های بزرگ شکل بحتی علمی درباره تمایل بانگشت نگاری مغز نشان میددانشمندان ژنی از مغز انسهوش مصنوعی در خدمت خلق وحتمایل زیاد به خوردن بستنادغام میان گونه های مختلروشی جدید در درمان قطع نخموجود بی مغزی که می تواندژن یا نقشه توسعه مغز و نقتاثیر گیاه خواری بر رشد وسکته مغزیعلایم کمبود ویتامین E را مغز بزرگ چالش است یا منفعاز تکینگی تا مغز از مغز تپیشینیان انسان از هفت میجنسیت و تفاوت های بیناییچگونه حافظه را قویتر کنیبحث درباره پیدایش و منشااندوهگین نباش اگر درب یا دانشمندان روش هاي جدیدی دانشمندان روشی برای تبدیهوش مصنوعی درمانگر کامپیتمدن قدیمی ای در جنوب ایرادغام دو حیطه علوم مغز و روشی جدید در درمان سکته مموجودات مقهور ژنها هستندژنها نقشه ایجاد ابزار هوتاثیر گیاه خواری بر رشد وساخت شبکه عصبی با الفبایعلایم کمبود ویتامین E را مغز بزرگ چالشهای پیش رواز تکینگی تا مغز از مغز تپیشرفتی مستقل از ابزار هجهش های ژنتیکی مفید در سانگاهی بر قدرت بینایی درابحثی در مورد نقش ویتامينانسان جدید از چه زمانی پاانسان عامل توقف رشد مغزداروهای مصرفی در ام اسهوش مصنوعی درخدمت خلق وحتمساح حد واسط میان مغز کوريتوکسيمب در درمان ام اسمیهمانهای ناخوانده عامل ژنها ، مغز و ارادهتاثیر انتخاب از طرف محیط عوارض ازدواج و بچه دار شدمغز حریص برای خون، کلید تاز تکینگی تا مغز- از مغز پاسخ گیاهان در زمان خوردجهش های ژنتیکی غیر تصادفنگاهی بر توانایی اجزاي ببحثی جالب درباره محدودیتبحثی در مورد نقش کلسیم و انعطاف پذیری مکانیسمی علداروهای ضد بیماری ام اس وهوش مصنوعی ساخته هوش طبیتنفس هوازی و میتوکندریراه های جدید برای قضاوت رمیگرن سردردی ژنتیکی که بژنهای هوش ، کدامندتاثیر ترکیبات استاتین (سعید نوروز مبارکمغز زنان جوانتر از مغز مراز تکینگی تا مغز- از مغز پختگی پس از چهل سالگي به جهشهای مفید و ذکاوتی که دناتوانی از درمان برخی ویناتوانی در شناسایی چهره بحثی در مورد عملکرد لوب فاولین مورد پیوند سر در انداروی تشنجی دربارداریهوش احساسیتنفس هوازی و میتوکندریراه های جدید برای قضاوت رمیدان مغناطيسي زمین بشر کمردرد با پوشیدن کفش مناتاثیر دپاکین بر بیماری معامل کلیدی در کنترل کارآمغزهای کوچک بی احساساز تکینگی تا مغز- از مغزتپرورش مغز مینیاتوری انساجهشهای مفید و ذکاوتی که دنخاع ما تا پایین ستون فقربحثی درباره هوش و تفاوتهاولین تصویر در تاریخ از سداروی ضد تشنج با قابليت تهوش احساسیتو دی ان ای خاص ميتوکندريراه پیروزی در زندگی چیستمکانیزمهای دفاعی در برابکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتاثیر داروهای ضد التهاب عسل طبیعی موثر در کنترل بنقش قهوه در سلامتیاز تکینگی تا مغز، از مغز آیا ما تنها موجودات زنده جاذبه و نقش آن در شکلگیرینخستین تصویر از سیاهچالهبحثی درباره هوش و تفاوتهايندگان چگونه خواهند دیدداروی ضد تشنج با قابليت تهوش عاطفی بیشتر در زنانتولید سلولهای جنسی از سلرشد مغز علت تمایل انسان بما انسانها چه اندازه نزدکندر در بیماریهای التهابتاثیر داروی ضد تشنج سدیم عصب حقوق نورولوونقش هورمون های تیروئید دازدواج های بین گونه ای، رآیا مغز تا بزرگسالی توسعحافظه و اطلاعات در کجاست نرمش های مفید در سرگیجهبحثی درباره هوش و تفاوتهايا اراده آزاد توهم است یداستانها و مفاهیمی اشتباهوش عاطفی در زنان بیشتر اتوانایی مغز و دیگر اجزای زمین زیر خلیج فارس تمدنی ما انسانها چه اندازه نزدکودک ایرانی که هوش او از تاثیر درجه حرارت بر عملکعضلانی که طی سخن گفتن چقدنقش ژنتیک در درمان اختلااستفاده از هوش مصنوعی در آیا هوش ارثی دریافتی از پحافظه و اطلاعات در کجاست نرمشهای مهم برای تقویت عبحثی درباره هوش و تفاوتهايا اراده آزاد توهم است یدر مانهای کمر دردهوش، ژنتیکی است یا محیطیتوازن مهمتر از فعالیت زیزندگی هوشمند در خارج از زما با کمک مغز خود مختاريمکودکان خود را مشابه خود تتاثیر درجه حرارت بر عملکمقالاتنقش انتخاب از طرف محیط، ناستیفن هاوکینگ در مورد هآیا هوش سریعی که بدون احسحافظه و اطلاعات در کجاستچرا مغزهای ما ارتقا یافت بحثی درباره هوش و تفاوتهایا کوچک شدن مغزانسان الدر چه مرحله ای از خواب ، رهاوکينگ پیش از مرگش رسالتوصیه های غیر دارویی در سزیباترین چیز در افزایش سما تحت کنترل ژنها هستیم یکوری گذرای ناشی از موبایتاثیر درجه حرارت بر عملکتاثیر ویتامین دی بر بیمانقش اتصالات بین سلولهای استیفن هاوکینگ در تفسیر آیا هشیاری کوانتومی وجودحس چشایی و بویاییچرا حیوانات سخن نمی گوینبحثی درباره احساسات متفاایا ابزار هوشمندی یا مغز درمان های بیماری آلزایمرهاوکينگ پیش از مرگش رسالتوصیه هایی در مصرف ماهیزبان چهار حرفی حیات زمینماه رجبکی غایب شدی تا نیازمند دلتاثیر درجه حرارت بر عملکصفحه اصلینقش حفاظتی مولکول جدید داستخوان های کشف شده، ممکآیا واکنش های یاد گرفته وحس و ادراک (قسمت اول )چرا حجم مغز گونه انسان دربحثی درباره احساساتی غیرایا بیماری ام اس (مولتیپدرمان های رایج ام اسهدف از تکامل مغزتوضیحی ساده در مورد هوش مزبان و بیان، در سایه پیشرماپروتیلینکاهش التهاب ناشی از بیماتاثیر درجه حرارت بر عملکسوالات پزشکینقش حیاتی تلومر دی ان آ داصول سلامت کمرآیا آگاهی پس از مرگ از بیحس و ادراک (قسمت دوم )