دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

ارتباط شگفت مغز انسان و فیزیک کوانتوم

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

کسی نمی داند هوشیاری چیست و چگونه عمل می کند! کسی مکانیک کوانتوم را هم نمی فهمد. آیا ممکن است اینها همه تصادفی باشد؟ نمی توانم مشکل حقیقی را مشخص کنم زیرا تصور میکنم معماي حقیقی ای وجود ندارد ولی من تاکید نمیکنم که معمای حقیقی ای وجود ندارد این چیزی است که ریچارد فاینمان درباره معماها و تفاوت ها در مکانیک کوانتوم- که دانشمندان فیزیک برای توصیف کوچکترین چیزها در کیهان به کار می برند- بیان می کند ولی او شاید درباره معمای بی حاصل و مشابه هم سخن میگوید و آن معماي هوشیاری است!

برخی دانشمندان، اعتقاد دارند که ما در عمل می فهمیم هوشیاری و خودآگاهی چیست یا فقط توهم است، ولی ديگر دانشمندانی هستند که احساس می کنند ما اساسا درک نمی کنیم هوشیاری از کجا آمد.

معمای هوشیاری ابدی، برخی پژوهشگران را به اینجا کشانده است تا از فیزیک کوانتوم بخواهند آن را تشریح کند ولی این اندیشه، همیشه با شک پاسخ داده می شود و این شگفت انگیز نیست؛ زیرا حکیمانه نیست که یکی از معماها با معمای دیگر حل شود!

ولی واضح است که اين افکار، ابلهانه و از روي دلخواه نیست. یکی از دلایلی که عقل را شگفت ترین چیز براي فیزیک دان ها می کند، آن است که در نظریه کوانتوم ابتدایی اسیر می شود. فقط این، نیست بلکه مورد انتظار است که کامپیوترهای کوانتومی بتوانند چیزهایی را ایجاد کنند که برای کامپیوترهای عادی انجام آن ممکن نیست و این ما را تذکر می دهد که مغزهای ما می توانند چیزهایی را انجام دهند که از قدرت هوش مصنوعی، بسیار فراتر می رود.

مکانیک کوانتوم برترین نظریه برای توصیف عام هستي در سطح اتم و ذرات کوچک تر از اتم است و شاید خصوصیت مشهورتر در ابهام آن، این حقیقت باشد که در آزمایش کوانتومی، بر اساس انتخاب ما یا عدم انتخاب ما در روشهاي اندازه گیری، ممکن است برخی خصوصیت های اتم های مربوطه تغییر کند. وقتی نخستین پرچمداران مکانیک کوانتوم، تاثیر فرد جستجو کننده یا مراقب را بر نتایج آزمایشات دیدند بسیار شگفت زده شدند و به نظر رسید که فرض اساسی موجود در پیدایش جهان را از بین می برد که بدون توجه به نگاه ما جهانی در بیرون وجود دارد و وقتی روشي که جهان رفتار میکند، متوقف به کیفیت نگاه ما به آن است پس واقعیت دقیقا به چه معنی است؟

و برخی از این پژوهشگران احساس کردند، مجبورند این نتیجه را بگیرند که قرارداد جهان، فقط توهم است و باید هوشیاری، نقشی فعال را در نظریه کوانتوم داشته باشد. اما از نظر دیگران این مطلب، معنی خاصی ندارد.

بدون شک اینشتاین یک بار احتجاج کرد و آن زمانی بود که گفت من تا وقتی به یک ماه نگاه نکنم نتيجه نمی گیرم، قمری وجود دارد. و امروز برخی فیزیک دان ها شک می کنند که آیا هوشیاری بر مکانیک کوانتوم، تاثیر دارد یا نه.

در حقیقت احتمال دارد هوشیاری به دلیل فیزیک کوانتوم ایجاد شده باشد. تا جایی که اعتقاد دارند نظریه کوانتوم برای فهم کیفیت عمل مغز به صورت کامل، ضروری است و مشابه اجسام کوانتومی ای است که میتواند یک لحظه در دو مکان وجود داشته باشد، پس مغز کوانتومی می تواند همزمان دو نوع از افکار تبادلی را حمل کند. این افکار، تخمینی است و روشن شده است که فیزیک کوانتوم، نقشی اساسي در سطح عمل مغز و بر عمل آن، ندارد.

پس چیز دیگری وجود ندارد و این احتمالات، نشان میدهد چگونه نظریه شگفت انگیز کوانتوم ما را وادار میکند، فکر کنیم.

مشهورترین تاثیر عقل بر مکانیک کوانتوم در آزمایش دوشکاف، نمایان می شود: تصور کن بخشی از شعاع نورانی، بر پرده ای بتابد که دو شکاف نزدیک به هم و موازی دارد. بخشی از نور از دو شکاف می گذرد و بر پرده دیگر، برخورد می کند. میتوان نور را به عنوان نوعی از موج تصور کرد و وقتی موج ها از دو شکاف می گذرند، می توانند با هم تداخل کند. وقتی قله های موج همزمان باشند همدیگر را تقویت می کنند در حالي که اگر قله با کف موج نور، همزمان باشد همدیگر را محو می کنند و به این در هم رفتن موجی، پراش یا انکسار می گویند(diffraction)و سلسله ای متناوب از نوارهای تاریک و روشن بر پرده پشتی شکل می گيرد . واین، در زمانی است که موج های نور یا همدیگر را تقویت کنند یا همدیگر را محو بسازند. و قابل فهم است که این خصوصیت از خصوصیت های رفتار موج، از دویست سال قبل یعنی قبل از پیدایش نظریه کوانتوم بوده است. و میتوان این آزمایش دوشکاف را همچنین بر ذرات کوانتومی دیگر مانند الکترون ها اجرا کرد که ذراتی کوچک و باردار و از اجزای تشکیل دهنده اتم هستند. آنچه باعث جدال می شوند اینکه این ذرات میتوانند رفتاری مانند موج نشان دهند و این یعنی میتوانند وقتی دسته ای از الکترون ها از طریق دو شکاف بگذرد و تولید الگوی تداخل کند، در معرض انکسار یا پراش قرار گیرد.

اکنون، تصور کن ذرات کوانتومی از طریق شکاف ها یکی پس از دیگری میگذرد و نیز یکی پس از دیگری بر پ

رده، نمایش داده می شود و چیز ديگري هم در مسیر، وجود ندارد تا با هر ذره در طول مسیر خود تداخل کند. با اين همه، الگوی ذراتی که در گذر زمان با هم تراکم می کنند از تداخل، پرده برمی دارد. به نظر می رسد هر ذره از هر دو شکاف به صورت همزمان می گذرد و با خودش تداخل میکند و این حالت انباشته شدن بر هم(superposition)نامیده می شود.

این حقیقتا چیزی شگفت انگیز است.

اگر کسی را درون یا بیرون از یکی از شکاف ها قرار دهیم می توانیم کشف کنیم آیا ذره ای معین، از طریق شکاف می گذرد یا نه ولی در این حالت، تداخل و در هم رفتن، از بین می رود!

خیلی ساده! در زمان بررسی مسیر ذرات- حتی اگر این مراقبت، فشاری بر حرکت ذرات وارد نکند- ما نتیجه را تغییر می دهیم!

فیزيک دانی به نام پاسکال جوردن که با استاد کوانتوم نیلز بور در کپنهاگ در دهه بیستم قرن گذشته، کار میکرد، میگوید: توجه ما- بر اساس آنچه میتوان اندازه گیری کرد- فشاری را بر ذره وارد نمی کند و آن را به سمتی نمی راند. بلکه آن را تولید می کند! ما ذرات کوانتومی را وادار میکنیم موضعی مشخص بگیرند!

به عبارت دیگر ما نتایج اندازه گیری ها را خودمان تولید می کنیم.

اگر امر اینگونه است، به نظر می رسد واقعیت وضع شده، فقط یک سراب است و وقتی طبیعت، بر اساس اینکه آن را نگاه کنیم یا نکنیم، رفتار خود را تغییر می دهد شگفت انگیزتر هم می شود.

می توانیم بکوشيم طبیعت را در کشف قصد نیت آن، بفريبيم! برای این کار میتوانیم مشخص کنیم ذرات، در زمان گذر از طریق این دو شکاف چه مسیری دارند ولی به مجرد اينکه بخواهد از شکاف عبور میکنند، لازم است تصمیم بگیرد از یکی از شکاف ها یا هر دوی آنها بگذرد.

آزمایش در سال 1960، از طرف فیزیک دان آمریکایی جان ویلر مطرح شد و به آن، آزمایش انتخاب تاخیری گفته شد و در دوره هاي بعدی تکرار شد و تکنیک های هوشمند براي اندازه گيری، بر مسیر ذرات کوانتومی، به صورت عام و ذرات نور به نام فتون ها به طور خاص، به کار گرفته شد و این پس از آن بود که انتخاب می شد مسیری واحد یا ترکیبی از هر دو را انتخاب کند. بور به صورت قابل اعتمادی پیشگویی کرد و بیان نمود، تفاوتی بین تاخیر اندازه گیری یا عدم تاخیر، وجود ندارد.

تا زمانی که ما مسیر فتون را پیش از ثبت آن، به شکل نهایی در زمان رسیدن آن به بیننده مشخص کنیم ما پدیده انکسار یا پراش را از دست می دهیم! گویا طبیعت می فهمید ما فقط نگاه نکرده ایم بلکه حتی برای نگاه کردن، نقشه هم ریخته ایم!

در این آزمایش هرگاه مسیر ذره کوانتومی را کشف کنیم مجموعه مسیرهای ممکن به یک حالت شناخته شده، فرو میریزد.

بیشتر از این، آزمایش انتخاب زود و سریع و نه تاخيري است یعنی انجام توجه- که از اندازه گیری شروع و نتیجه می شود- می تواند بیشتر از هر جنبش فیزیکی، باعث فروریختن شود.

ولی آیا این،يعني فروریختن حقیقی رخ نمي دهد، مگر در زمانی- که نتیجه اندازه گیری به هوشیاری ما برسد؟

فیزیک دان مجارستانی یگین وینگر در دهه سی، به اين احتمال اعتراف کرده است و می گوید: بیان می شود، توصیف کوانتومی اشیا، تحت تاثیر کپی هایی است که وارد هوشیاری می شود و ایمان به خود، به صورت منطقی همراه با مکانیک کوانتوم کنونی است. ویلر اعتقاد دارد که وجود موجودات زنده توانا برای مشاهده، - آنچه را در گذشته بوده- تغییر داده است و حوادث کوانتومی قبلی را به یک تاریخ قابل لمس، تبدیل کرده است. او می گوید: ما در تکامل کیهان از زمان ابتدای آن، شریک بوده ایم و این، یعنی ما در کیهانی مشارکتي، زندگی می کنیم تا امروز فیزیک دان ها بر روشی بهتر برای تفسیر این آزمون های کوانتومی توافق نکرده اند ولی دشوار است از آنچه بر آن مترتب است یعنی نوعی ارتباط بین هوشیاری با مکانیک کوانوم، دوری کنیم.

در ابتدای دهه هشتاد، فیزیک دان انگلیسی روگر پنروز مطرح کرد که ارتباط، در جهت دیگری عمل کرده است. شاید مکانیک کوانتوم مشارکتی در خوآگاهی و هوشیاری ما داشته باشد؛ چه هوشیاری بر مکانیک کوانتوم تاثیر بگذارد یا نه. و پنروز می پرسد اگر ساختارهایی مولکولی، در مغزهای ما باشد و بتواند حالت خود را در پاسخ به یک حادثه کوانتومی تغییر دهد، چه می شود؟ و آیا این ترکیبات می تواند حالت بر هم فرو رفتن کوانتومی را کاملا مانند رفتار ذرات در آزمایش دوشکاف، بنا سازد؟ و آیا در روش هایی- که تحریک سلول های عصبی برای ارتباط، از طریق پيام های الکتریکی انجام می شود- در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) رخ میدهد؟ پنروز می گوید توانایی ما برای حمل حالات ذهنی ناموافق از نظر ظاهری، خطای در ادراک، نيست و این، تاثیر حقیقی فیزیک کوانتوم است.

در نتیجه به نظر میرسد، مغز انسان می تواند با فرایند های معرفتی ای تعامل کند- که همچنان بسیار فراتر از قدرت های تجهیزات کامپیوتری عددی است. شاید بتوانیم حتی وظیفه محاسبه ای را انجام دهیم- که از طر

یق تجهیزات کامپیوترهای عادی و بر اساس منطق عددی کلاسیک، اجرای آن ممکن نیست. پنروز برای اولین بار، در کتاب خود در سال 1989 با عنوان عقل جدید امپراتور “the emperor’s new mind” فرض کرد که مکانیک کوانتوم بر ادراک بشری تاثیر می گذارد به گونه ای که پنروز تصور میکند فروریختن تداخل کوانتومی و محو در هم فرورفتن کوانتومی فرایندی حقیقی و فرایندی فیزیکی مانند انفجار شديد باشد و این پدیده را (orch-or)(orchestrated objective reduction) کاهش واقعي هماهنگ شده نامید.اندیشه
orch-or)
سبب شد پنروز بفهمد جاذبه مسؤول عدم آشکار شدن تاثیر مکانیک کوانتوم بر موارد روزانه مانند ستارگان و سیارات است. او اعتقاد دارد که در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، در اشيايي که حجم آن، بزرگتر از ذرات است امکان ندارد.

زیرا تاثیر جاذبه آن، لازم ميکند دو حالت زمان-مکان با هم در جایی نباشند.پنروز این تفکر را در همراهی با پزشک آمریکایی استوارت هامروف، پیشرفت و توسعه داد به گونه ای که در کتاب خودسایه های عقلدر سال 1994، مطرح کرد ساختارهایی که در درک کوانتومی شرکت دارد، از پروتيين هایی به نام ميکروتوبول تشکیل مي شود و این ميکروتوبول ها در بیشتر سلول های ما از جمله سلول های عصبی مغزی وجود دارد و پنروز و هامروف، استدلال کردند جنبش های این ميکروتوبول ها ممکن است بر اساس اصل در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد ولی دلیلی بر آن نیست.

اشاره شده است که اندیشه در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) ميکروتوبول ها، بر اساس آزمونهایی در سال 2013 تایید شده است ولی در واقع این پژوهش ها به آثار کوانتومی اشاره نکرده است. علاوه بر آن، بیشتر پژوهشگران اعتقاد دارند اندیشه orch-or بر اساس پژوهشی- که در سال 2000 انجام شد- از نظرها دور شد.

فیزیک دانی به نام مارک تيگمارک بیان کرد، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) مولکول های دخیل در ارسال پیام های عصبي، امکان ندارد حتی در بخشی از زمان لازم بر رسیدن این پیام ها به مکان خاصی ادامه یابد. تاثیر های کوانتومی مانند در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، با اصلی به نام جداسازی ارتباط کوانتومی(decoherence) به سادگی از بین ميرود و این، به واکنش ذرات کوانتومی با منطقه اطراف- که از طریق آن، خصوصیات کوانتومی از مجموعه محو میشود- باز می گردد. انتظار می رود جدا شدن ارتباط کوانتومی در محیط های مرطوب و گرم، مانند سلول زنده بسیار سریع شود. پیام های عصبی، پالس هاي الکتریکی است که از عبور ذرات باردار از غشای سلولهای عصبی ایجاد می شود. اگر یکی از این ذرات در، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد و با سلول های عصبی برخورد کند، لازم است آنطور کهتيگمارکمي گويد در کمتر از میلیارد ميليارد صدم ثانیه از بین برود و این کار، حداقل ده هزار تریلیون بار تکرار میشود تا زمانی که سلول های عصبی پیام را خالی کند. نتیجه آنکه شک وابهام زیادی در مورد اندیشه تاثیر مکانیک کوانتومی بر مغز وجود دارد، ولی پنروز به این دلایل توجهی نمیکند و فرضیه(orch-or) را مطرح میسازد. به رغم بیان تيگمارکدر مورد جداکردن بسیار سریع ارتباط کوانتومی در سلول ها، محققان دیگری آثار کوانتومی را در سلول های زنده دیده اند.

دلایلی اشاره میکند نظام بیولوژیک، در جوانب مختلفی از اصول مکانيک کوانتوم بهره میبرد. به عنوان نمونه، فرایند ساختن با نور است و تاثیرات کوانتومی در تبدیل اشعه خورشید به کربوهيدرات ها در فرایند فتوسنتز نقش دارد. دانشمندان همچنین دیدند پرندگان مهاجر، قطب نمای کوانتومی مخصوصی دارند که به آنها اجازه استفاده از ميدان مغناطيسي زمين و هوانوردي را میدهد و احساس بویایی در انسان هم بر اساس یکی از مهمترین خصوصیات فیزیک کوانتوم انجام می شود.

علاوه براینها، به ناچار باید پذیرفت مغز از حیله های کوانتومی استفاده میکند و برهانهایی کاملا متفاوت وجود دارد.

فیزیک دانی به نام ماتيو فیشر از دانشگاه کالیفرنیا مقاله ای را در سال 2015 منتشر کرد و مطرح کرد مغز مولکولهايي دارد که میتواند، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) را به شکلی درست، حفظ کند و به شکل مشخص، هسته های ذرات فسفر این توانایی را دارد. ذرات فسفر در همه جا درون سلول ها هستند و معمولا شکل يونی آن، با چهار مولکول اکسیژن ترکیب می شود. این یون ها واحد اساسی نیرو درون سلول ها هستند. بخش بزرگی ازنیروی سلول، در مولکول هایی به نام ATP ، ذخیره می شود که زنجیره هایی تشکیل شده از سه مجموعه از فسفات است و مرتبط با مولکول ساختاری است و در زمان قطع شدن یکی از مجموعه های فسفات، نیروی سلول آزاد میشود تا استفاده شود. سلول ها مکانیسم هایی مولکولی برای جمع کردن یون های فسفات در مجموعه دارد و بار دیگر، آن را می شکنند. فیشر نقشه ای را طرح کرد ک

ه میشد در آن، دو بخش از یون های فسفات را در نوع خاصی از در هم رفتن کوانتومی، به نام همبستگي كوانتومي (entangled state) قرار داد. هسته هاي فسفر خاصيت كوانتومي دارد که چرخش دوکی کوانتومی (spin) خوانده می شود و آن را تا حدی مشابه مغناطیس کوچک با قطب هایی میکند که به جهت های معینی اشاره دارد.

در حالت در هم فرورفتن؛ لرزش دوکی یا اسپین یکی از هسته های فسفر بر اساس دیگر هسته ها است به عبارت دیگر حالت های همبستگی حقیقتا حالت های در هم فرورفتن کوانتومی است که بیشتر از یک ذره کوانتومی واحد را در بر می گیرد.

فیشر می گوید رفتار مکانیکی کوانتومی چرخش دوکی این هسته ها می تواند در دوره های طولانی ای- که توسط بشر قابل ملاحظه است- به شکل معقولی در برابر جداسازی ارتباط، مقاومت کند. او با تیگمارک، اتفاق نظر دارد که جنبش های کوانتومی به شدت ازمحیط، تاثیر می پذیرد همانطور که پنروز و هامیروف تصور کردند و جداسازی همبستگی، تقریبا به صورت فوری حاصل می شود ولی چرخش دوکی کوانتومی هسته ها به شدت با محیط خود واکنش نشان نمی دهد. به رغم اینها رفتار کوانتومی، در چرخش دوکی کوانتومی هسته های فسفر، مصون از جداسازي همبستگی است.

فیشر می گوید وقتی ذرات فسفر در ساختاری بزرگتر به بنام مولکول های پوسنر قرار داده شود، چنین چیزی رخ می دهد. و اینها مجموعه ای تشکیل شده از شش یون فسفات است که با نه یون کلسیم ارتباط دارد و نشانه هایی بر امکان پذیر بودن وجود این مولکول ها در سلول های زنده هست به رغم آنکه اکنون دلیل قاطعی ندارد.

فیشر می گوید چرخش دوکی کوانتومی فسفر در برابر جدا شدن همبستگی یک روز یا تقریبا یک روز حتی در سلول های زنده مقاومت می کند و این، یعنی میتواند بر چگونگی عمل مغز تاثیر بگذارد. این نظر مطرح است که مولکول های پوسنر میتواند از طرف سلول های عصبی، بلعیده شود. و مولوکول های پوسنر هر طور در داخل باشند، می توانند سلول های عصبی را تحریک کنند تا پیامی را از طریق جدا سازی و آزاد کردن یون های کلسیم، به سلول دیگر برساند. و به دلیل همبستگی در مولکول های پوسنر دو تا از این پیام ها به نوبه خود به عنوان نوعی از همبستگی کوانتومی افکار با هم مرتبط میشود. فیشر می گوید: پس پردازش های کوانتومی دارای چرخش دوکی کوانتومی هسته ای، در عمل در مغز وجود دارد و اين امری بسیار شایع خواهد بود و در هر زمان رخ میدهد.

فیشر اولا وقتی شروع به تفکر در بیماران عقلی میکند، به اين نتیجه ميرسد زیرا می گوید: وقتی پیش از سه تا چهار سال قبل تصمیم گرفتم کشف کنم چگونه یون لیتیم میتواند مانند این تاثیر بزرگ را در درمان بیماران عقلی داشته باشد در شیمی زیستی مغز وارد شدم.

چون دوای لیتیم به مقدار وسیع در درمان اختلال دو قطبی استفاده میشود. این دارو عمل میکند ولی کسی نمی داند دقیقا چگونه عمل می کند. فیشر درباره تفسیر کوانتومی بحث نمیکند ولی پس از آن، مقاله ای پژوهشی را ارائه کرد که نشان میداد داروی لیتیوم تاثیرات مختلفی بر رفتار موش ها دارد که بر اساس لیتیوم مورد استفاده است. در نگاه اول این از ناحیه شیمیایی، شگفت انگیز است که نظیرهای مختلف واجب است به صورت تقریبا مطابق با هم، رفتار کنند پس وقتی لیتیوم به عنوان درمانی سنتی استفاده شده است باید روی موارد مشابه، همان تاثیر را داشته باشد ولی فیشر فهمید هسته ذرات مشابه لیتیوم، متفاوت است و ممکن است نقشی مختلف داشته باشد و این خاصیت کوانتومی به روش عمل دوای لیتیوم تاثیر می گذارد. برای نمونه اگر لیتیوم به جای کلسیم در مولکول های پوستر جایگزین شود چرخش دوکی کوانتومی لیتیوم بر چرخش دوکی کوانتومی ذرات فسفر تاثیر می گذارد و در نتیجه در همراهی با همبستگی کوانتومی آن وارد می شود.

اگر این مطلب درست باشد به تفسیر آنچه لیتیوم در درمان بیماری دو قطبی به کار میبرد، کمک میکند.

در این مرحله طرح فیشر بیشتر از نظری قابل توجه، نیست ولی راه های بسیاری هست که میتوان درستی آن را آزمود و از این فکر شروع میشود که چرخش دوکی کوانتومی فسفر در مولکل های پوسنر، میتواند همبستگی کوانتومی را در دوره های طولانی حفظ کند و این چیزی است که فیشر بعدا به آن می پردازد.

به رغم اینها او در این بیان محتاط است و افکار قبلی درباره هوشیاری و ادراک کوانتومی، در بهترین حالات با هم برخورد دارد.

فیزیک دان ها، بیشتر آرزوی آنها این است که هوشیاری و مغز بتواند دور از نظریه کوانتوم باقی بماند و شاید بر عکس هم باشد و بعد از همه اینها حتی نمی دانیم هوشیاری چیست و نظریه ای برای توصف آن هم نیست. نتیجه اینکه فیزیک دان ها غالبا همین که عبارت کوانتوم و هوشیاری در یک جمله بیان میشود، احساس ناتوانی می کنند.

این اندیشه تاریخی طولانی دارد و این از زمانی است که تاثیر ناظر و عقل در مکانیک کوانتوم در نخستین روزها مطرح شد و انکار ارتباط بین هوشیاری و مکانیک ک

وانوم بسیار سخت است. در سال 2016 آدریان کینت از دانشگاه کمبریج که یکي از محترم ترین فیلسوفان کوانتومی است، پیشگویی کرد هوشیاری، رفتار نظام کوانتومی را به روشی پیچیده تغییر داده است ولی میتوان آن را کشف کرد. کینت در مورد این اندیشه بسیار هشدار داد و اعتراف کرد: در اصول، دلیلی قانع کننده براي اعتقاد به اینکه نظریه کوانتوم، نظریه درستی است- که می خواهد براي نظریه هوشیاری دستورسازی کند- وجود ندارد و نمي تواند کامل بيان کند ارتباطی مشترک بین معماهاي نظریه کوانتوم، با معماهاي هوشیاری هست. ولی او می گوید تفسیر همه خصوصیاتی- که هوشیاری، بر اساس فیزیک کلاسیک و قبل از نظریه کوانتوم دارد- دشوار است.

یکی از سوالات حیرت انگیز به صورت خاص، آن است که چگونه عقل های هوشیار ما می تواند احساسات یگانه ای در نوع خود مانند رنگ قرمز یا بوی گوشت ترد و سرخ شده خوک را تجربه کند؟ با چشم پوشی از افرادی- که از ناتوانی های چشمی رنج می برند- همه رنگ قرمز را می شناسیم ولی وسیله ای برای رساندن احساس نداریم و هیچ چیزی در فیزیک نیست که به ما بگوید چه چیزی، بر اساس آن، وجود دارد. احساسات از این نوع، کوالیا یا کیفیت های قابل حس (qualia)نامیده می شود. ما آنها را اینگونه تصور می کنیم که از خصوصیات یگانه در همه جای جهان هستند ولی در حقیقت اینها فقط نتایج هوشیاری ما هستند و این امر، تفسیرش دشوار است.

کینت می گوید هر زنجیره از افکار درباره ارتباط هوشیاری با فیزیک منجر به معمایی بی نتیجه می شود و این، چیزی است که او را وادار کرد، این اندیشه را مطرح کند که ما میتوانیم پیشرفت در فهم معمای تکامل هوشیاری را به دست بیاوریم و این، در صورتی است که فرض کنیم هوشیاری، احتمالات کوانتومی را تغییر مي
میدهد هرچند بسیار اندک باشد.

به عبات دیگر، عقل ممکن است به شکل حقیقی بر نتایج اندازه گیری، تاثیر بگذارد. دقیقا مشخص نیست چه چیزی حقیقی است ولی این فرصت هست که همه حقایق ممکن و قابل به دست آوردن از طرف مکانیک کوانتوم، همان مراقبتی باشد که در واقعیت به روشی انجام می دهیم؛ به گونه ای که میتوان آن را پیشگویی کرد.

کینت می گوید: 15% ایمان دارم که چیزی در هوشیاری، به صورت مشخص سبب انحرافات در نظریه کوانتوم میشود و شاید از طریق تجربی، طی 50 سال آینده کشف شود و اگر چنین چیزی رخ دهد، این نظر ما را درباره همه فیزیک و عقل، تغییر خواهد داد و این فرصت، باید کشف شود.

http://www.bbc.com/earth/story/20170215-the-strange-link-between-the-human-mind-and-quantum-physics?fref=gc&dti=1886495461598044

http://ibelieveinsci.com/?p=38339


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
نظریه تکامل در درمان بیمابزارهای بقای از نخستین تفاوت مغز انسان و میمون هدقیق ترین تصاویر از مغز اشباهت زیاد بین سلول هاي عمخچه فراتر از حفظ تعادلکشف مکانیسم عصبی خوانش پهوش مصنوعی در کامپیوترهااداراوون تنها داروی تاییتوانایی مغز و دیگر اجزای داروی جدید ضد میگرنعواملی که برای ظهور لغت امشاهده آینده از روی مشاهگزیده ای از وبینار یا کنفهدف یکسان، در مسیرهای متارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر نگاه انسان بر رفتادرک و احساسمغز ایندگان چگونه استآیا ممکن است موش کور بی مواکسنی با تاثیر دوگانه ااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویاهای پر رمز و حیرتی درنقش نظام غذایی در تکامل مآیا جهش های ژنتیکی، ویروژنها نقشه ایجاد ابزار هوازدواج های بین گونه ای، رتاثیر درجه حرارت بر عملکریسدیپلام تنها داروی تاینقش سجده بر عملکرد مغزامیوتروفیک لترال اسکلروکوری گذرای ناشی از موبایبیماری بیش فعالیتری فلوپرازینزبان و کلمه حتی برای کساننوعی سکته مغزی ، وحشتناک اوکرلیزوماب داروی جدید شبحث درباره پیدایش و منشاجهش های ژنتیکی غیر تصادفسلسله مباحث هوش مصنوعیقبل از انفجار بزرگنخاع ما تا پایین ستون فقرابزار بقای موجود زنده از برخی نکات از گاید لاین پرحس و ادراک قسمت پنجمسخن پاک و ثابتمیهمانهای ناخوانده عامل هفت چیز که عملکرد مغز تو ابزارهای دفاعی و بقای موتفاوتهای جنسیتی راهی برادلایلی که نشان میدهد ما بشباهت زیاد بین سلول هاي عمخچه ، فراتر از حفظ تعادلکشف مکانیسمی پیچیده در بهوش مصنوعی در خدمت خلق وحادغام میان گونه های مختلتوازن مهمتر از فعالیت زیداروی ضد تشنج با قابليت تعوارض ازدواج و بچه دار شدمعنی روزهگزارش یک مورد جالب لخته وهدف از تکامل مغزاز نشانه ها و آثار درک شدتاثیر نگاه انسان بر رفتادرک احساسات و تفکرات دیگمغز ابزار برتر بقاآیا ما تنها موجودات زنده واسطه ها د رمسیر ایجاد مغاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویای شفافنقش هورمون های تیروئید دآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجژنها ، مغز و ارادهاستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر درجه حرارت بر عملکرژیم های غذایی و نقش مهم نقش غذاها و موجودات درياامید درمان کرونا با همانکی غایب شدی تا نیازمند دلبیماری تی تی پیتری فلوپرازینزبان و بیان نتیجه ساختمافلج بل، فلجی ترسناک که آنچیزی خارج از مغزهای ما نیايندگان چگونه خواهند دیدبحثی در مورد نقش ویتامينجهشهای مفید و ذکاوتی که دسم زنبور ، کلیدی برای وارقدم زدن و حرکت دید را تغینخستین تصویر از سیاهچالهابزار بقای موجود زنده از برخی اثرات مضر ویتامین دحس و ادراک قسمت سومسریعترین کامپیوتر موجودمیگرن سردردی ژنتیکی که بمیگرن شدید قابل درمان اسهفت سین یادگاری از میراث اثر مضر مصرف طولانی مدت رتقلید مرحله ای نسبتا پیشدندان ها را مسواک بزنید تشش مرحله تکامل چشممخچه ابزاري که وظیفه آن فکشف ارتباط جدیدی از ارتبهوش مصنوعی در خدمت خلق وحادغام دو حیطه علوم مغز و توسعه برخی شغل ها با هوش داروی ضد تشنج با قابليت تعید نوروز مبارکمغز فکر میکند مرگ برای دیگشایش دروازه جدیدی از طرهدف از خلقت رسیدن به ابزااز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر ویتامین دی بر بیمادرک تصویر و زبان های مخلتمغز از بسیاری حقایق می گرآیا مغز تا بزرگسالی توسعوراپامیل در بارداریاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وروبات های ریز در درمان بینقش هورمون زنانه استروژنآیا خداباوری محصول تکاملژنهای مشترک بین انسان و واستیفن هاوکینگ در مورد هتاثیر درجه حرارت بر عملکرژیم غذایی حاوی تخم مرغ ونقش غذاها و موجودات درياامگا سه عامل مهم سلامتبیماری ضعف عضلات نزدیک بتسلیم شدن از نورون شروع مزبان و بیان، در سایه پیشرفلج خوابچگونه مغز پیش انسان یا همايا اراده آزاد توهم است یبحثی جالب درباره محدودیتجهشهای مفید و ذکاوتی که دسودمندی موجودات ابزی بر قدرت انسان در نگاه به ابعنرمش های مفید در سرگیجهابزار بقای موجود زنده از برخی اختلالات عصبی مثانهحساسیت روانی متفاوتسرگیجه از شایعترین اختلامیدان مغناطيسي زمین بشر همیشه عسل با موم بخوریماثرات فشار روحی شدیدتلقین اطلاعات و حافظهدو ویژگی انتزاع و قدرت تجششمین کنگره بین المللی سمدارک ژنتیکی چگونه انسانکشف جمجمه ای درکوه ایرهوهوش مصنوعی درمانگر کامپیارتقا و تکامل سنت آفرینش توصیه های غیر دارویی در سداستانها و مفاهیمی اشتباعامل کلیدی در کنترل کارآمغز ما کوچکتر از نیم نقطهپمبرولیزوماب در بیماری چهزینه ای که برای اندیشیداز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر ویروس کرونا بر مغز درک عمیق در حیواناتمغز به تنهایی برای فرهنگ آیا همه جنایت ها نتیجه بیورزش هوازی مرتب خیلی به قاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وروح رهایینقش ژنتیک در درمان اختلاآیا دلفین ها می تواند از ژنهای هوش ، کدامنداستیفن هاوکینگ در تفسیر تاثیر درجه حرارت بر عملکراه های جدید برای قضاوت رنقش غذاها و موجودات درياامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبیماریهای تحلیل عضلانی اتشنج چیستزبان و تکلم برخی بیماریهفلج خواب چیستچگونه هموساپينس بر زمین ايا اراده آزاد توهم است یبحثی در مورد نقش کلسیم و جاذبه و نقش آن در شکلگیریسیاهچاله و تکینگی ابتدایلوب فرونتال یا پیشانی مغنرمشهای مهم برای تقویت عابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری ها که در آن بخلاصه ای از مطالب همایش مسردرد میگرن در کودکانسردرد و علتهای آنمکانیزمهای دفاعی در برابهوموارکتوس ها ممکن است داثرات مفید قهوهتلاش هایی در بیماران قطع ديدن با چشم بسته در خواب صرع و درمان های آنمروری بر تشنج و درمان هایگنجینه ای به نام ویتامین هوش مصنوعی درخدمت خلق وحارتوکين تراپی روشی جديد توصیه هایی در مصرف ماهیدر مانهای کمر دردعارضه جدید ویروس کرونا سمغز مادران و کودکان در زمپنج اکتشاف شگفت آور در موهزینه سنگین انسان در ازااز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر ژنها بر اختلالات خدرگیری قلب در بیماری ویرمغز برای فراموشی بیشتر کآیا هوش ارثی دریافتی از پورزش هوازی ، بهترین تمریاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وروزه داری و بیمار ی ام اس نقش آتش در رسیدن انسان بهآیا دست مصنوعی به زودی قاکلرال هیدرات برای خواباناستخوان های کشف شده، ممکتاثیر درجه حرارت بر عملکراه های جدید برای قضاوت رنقشه مغزی هر فرد منحصر بهانفجار و توقف تکاملی نشابیهوش کردن در جراحی و بیمتشنج و حرکات شبه تشنجی قازبان و شناخت حقیقت قسمت چفیلمی بسیار جالب از تغییچگونه آن شکری که می خوریمای آنکه نامش درمان و یادشبحثی در مورد عملکرد لوب فحقیقت قربانی نزاع بین بی سیاره ابلهانلبخند بزن شاید صبح فردا زچرا مغزهای ما ارتقا یافت ابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری های خاص که بدخواندن ، یکی از شستشو دهنسردرد تنشنما انسانها چه اندازه نزدهوش مصنوعی می تواند بر احاثرات مضر ماری جواناتلاشی برای درمان قطع نخادی متیل فومارات(زادیوا)(ضررهای مصرف شکر و قند بر مرکز هوشیاری، روح یا بدن گویید نوزده و ایمنی ساکتهوش مصنوعی ساخته هوش طبیارتباط میکروب روده و پارتوضیحی ساده در مورد هوش مدر چه مرحله ای از خواب ، رعدم توقف تکامل در یک اندامغز چون ابزار هوش است دلیپوست ساعتی مستقل از مغز دهستي مادي ای که ما کوچکتراز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر کلام در آیات کلام بدرگیری مغز در بیماری کویمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟آیا هوش سریعی که بدون احسورزش و میگرناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وروش مقابله مغز با محدودینقش انتخاب از طرف محیط، نآیا رژیم غذایی گیاهی سلاکمردرد و علل آناصول سلامت کمرتاثیر درجه حرارت بر عملکراه پیروزی در زندگی چیستنقص در تشخیص هیجانات عامانواع سکته های مغزیبیوگرافیتشنج عدم توازن بین نورون زبان و شناخت حقیقت قسمت افیزیکدانان ماشینی برای تچگونه انتظارات بر ادراک ایندرالبحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت خواب و رویاسیاره ابلهانلرزش ناشی از اسیب به عصبچرا پس از بیدار شدن از خوابزار بقای موجود زنده از برخی توجهات در ببمار پارخواب سالم عامل سلامتیسردرد سکه ایما انسانها چه اندازه نزدهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاجزای پر سلولی بدن انسان تلاشی تازه برای گشودن معدژا وو یا اشنا پنداریضررهای شکر بر سلامت مغزمرکز حافظه کجاستگوشه بیماری اتوزومال رسسهوش احساسیارتباط چاقی و کاهش قدرت بتکامل چشمدر هم تنیدگی کوانتومی و پعسل طبیعی موثر در کنترل بمغز چگونه صداها را فیلتر پیموزایدهستی ما پس از شروعی چگال از انفجار بزرگ تا انفجار تاثیر کپسول نوروهرب بر ندرگیری مغز در بیماران مبمغز بزرگ چالش است یا منفعآیا هشیاری کوانتومی وجودورزش بهترین درمان بیش فعاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وروش های صرفه جویی در ایجانقش اتصالات بین سلولهای آیا رژیم غذایی گیاهی سلاکمردرد با پوشیدن کفش منااضطراب و ترستاثیر درجه حرارت بر عملکراست دستی و چپ دستیچند جهانیانگشت نگاری مغز نشان میدبیوگرافیتغییر الگوی رشد مغزی با ززبان و شناخت حقیقت قسمت دفرگشت و تکامل تصادفی محض چگونه باغبانی باعث کاهش ایا کوچک شدن مغزانسان البحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت راستین انسان علم بسیر آفرینش از روح تا مغز لزوم سازگاری قانون مجازاچرا بیماری های تخریبی مغابزار بقای موجود زنده از برخی سلولهای عصبی در تلاخواب سالم عامل سلامتی و یخواب عامل دسته بندی و حفطسرعت فکر کردن چگونه استما با کمک مغز خود مختاريمهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاجزایی ناشناخته در شکل گتلاشی جدید در درمان ام اسدژاوو یا آشناپنداریطوفان فقر و گرسنگی و بی سمرکز خنده در کجای مغز استگوشت خواری یا گیاه خواریهوش احساسیارتباط هوش ساختار مغز و ژتکامل ابزار هوش ، راه پر درمان های بیماری آلزایمرعصب حقوق نورولوومغز ناتوان از توجیه پیداپیچیدگی های مغزی در درک زو هر کس تقوای خدا پیشه کناز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر کپسول نوروهرب بر تدرگیری اعصاب به علت میتومغز بزرگ چالشهای پیش روآیا واکنش های یاد گرفته وورزش در کمر درداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاهخواری بر رشد و روش هایی ساده برای کاهش انقش حفاظتی مولکول جدید دآیا راهی برای رفع کم آبی کنفرانس تشنج هتل کوثر اصاطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر رو ح و روان بر جسمرشته نوروایمونولوژی و نقچندین ماده غذایی که مانناندوهگین نباش اگر درب یا بیان ژن های اسکیزوفرنی دتغییر زودتر اتصالات مغزیزبان و شناخت حقیقت قسمت سفراموش کارها باهوش تر هسچگونه جمعیت های بزرگ شکل ایا ابزار هوشمندی یا مغز بحثی درباره هوش و تفاوتهحمله ویروس کرونا به مغزسیستم تعادلی بدنلزوم سازگاری قانون مجازاچرا حیوانات سخن نمی گوینابزار بقای موجود زنده از برخی سيناپسها طی تکامل و خودآگاهی و هوشیاريشلیک فراموشیما تحت کنترل ژنها هستیم یهوش مصنوعی الفاگواحساس گذر سریعتر زمانتمایل زیاد به خوردن بستندانشمندان ژنی از مغز انسطی یکصد هزار سال اخیر هرچمرگ انتقال است یا نابود شگیاه خواری و گوشت خوار کدهوش عاطفی بیشتر در زنانارتباط انسانی، محدود به تکامل زباندرمان های جدید میگرنعضلانی که طی سخن گفتن چقدمغز و سیر تکامل ان دلیلی پیوند مغز و سر و چالشهای وقت نهيب هاي غير علمي گذشاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر کپسول نوروهرب بر سذهن چند جانبه نیازمند نگمغز بزرگ و فعال یا مغز کوآیا آگاهی پس از مرگ از بیوزوز گوشاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر انتخاب از طرف محیط روش صحبت کردن در حال تکامنقش حیاتی تلومر دی ان آ دآیاما مقهور قوانین فیزیککنگره بین المللی سردرد داطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر رژیم گیاه خواری بر رشد مغز علت تمایل انسان بچه زیاد است بر من که در ایانسان قدیم در شبه جزیره عبیست تمرین ساده برای جلوتغییر عمودی سر انسان از پزبان، وسیله شناسایی محیطفراموشی همیشه هم بد نیستچگونه جمعیت های بزرگ شکل ایا بیماری ام اس (مولتیپبحثی درباره هوش و تفاوتهحوادث روزگار از جمله ویرسیستم دفاعی بدن علیه مغز ممانتین یا آلزیکسا یا ابچرا حجم مغز گونه انسان درابزار بقای موجود زنده از بررسي علل احتمالي تغيير خودآگاهی و هوشیاريشنا در ابهای گرم جنوب نیماه رجبکاهش التهاب ناشی از بیماهوش مصنوعی از عروسک تا کاخلاق و علوم اعصابتمدن قدیمی ای در جنوب ایردانشمندان روش هاي جدیدی ظهور امواج مغزی در مغز مصمراحل ارتقای پله پله کیهگالکانزوماب، دارویی جدیهوش عاطفی در زنان بیشتر اارتباط شگفت مغز انسان و فتکامل ساختار رگهای مغزی درمان های جدید در بیماری مقالاتمغز آیندگان چگونه است ؟پیوند سر، یکی از راه حلهاوقتی فهمیدی خطا کردی برگاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر کپسول نوروهرب بر سرقیبی قدرتمند در برابر ممغز حریص برای خون، کلید تآیا امکان بازسازی اندامهیک پیشنهاد خوب برای آسان از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سروشهای نو در درمان دیسک بنقش خرچنگ های نعل اسبی درآزمون ذهنی گربه شرودینگرکنگره بین المللی سردرد دبلندی در ذهن ما درک بلندیتاثیر رژیم گیاه خواری بر زمین زیر خلیج فارس تمدنی چهار میلیارد سال تکامل بانسان جدید از چه زمانی پابیشتر کمردردها نیازی به تغییرات منطقه بویایی مغزسفر نامه سفر به بم و جنوب فرایند تکامل و دشواری هاچگونه حافظه را قویتر کنیایا بدون زبان میتوانیم تبحثی درباره هوش و تفاوتهحافظه و اطلاعات در کجاست سکته مغزیمنابع انرژي پاک سرچشمه حچرا در مغز انسان، فرورفتابزار بقای موجود زنده از بررسی و اپروچ جدید بر بیمخانواده پایدارشناخت و معرفت، و نقش آن دماپروتیلینکاهش دوپامین عامل بیماریهوش مصنوعی از عروسک تا کاخلاق پایه تکامل و فرهنگتمدن بشری و مغز اخلاقیدانشمندان روشی برای تبدیعلم به ما کمک میکند تا مومزایای شکلات تلخ برای سلگامی در درمان بیماریهای هوش عاطفی در زنان بیشتر اارتباط شگفت انگیز مغز انتکامل شناخت انسان با کشفدرمان های رایج ام استاثیر ویتامین دی بر بیمامغز انسان ایا طبیعتا تماپیشینیان انسان از هفت میویتامین E برای فعالیت صحاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ورموزی از نخستین تمدن بشرمغز زنان جوانتر از مغز مرآیا انسان با مغز بزرگش اخیکی از علل محدودیت مغز اماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری مروشهای شناسایی قدرت شنوانقش داروهاي مختلف معروف إِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَکندر در بیماریهای التهاببه زودی شبکه مغزی به جای تاثیر رژیم گیاه خواری بر زندگی هوشمند در خارج از زچهار ساعت پس از کشتار خوکانسان عامل توقف رشد مغزبا هوش مصنوعی خودکار روبتغییرات تکاملی سر انسان سفرنامه سفر به بم و جنوب فرایند حذف برخی اجزای مغنگاه محدود و تک جانبه، مشایا تکامل هدفمند استبحثی درباره احساسات متفاحافظه و اطلاعات در کجاست سانسور از روی قصد بسیاری منبع خواب و رویاچراروياها را به یاد نمی آابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن اخدا موجود استشناسایی سلول های ایمنی امبانی ذهنی سیاه و سفیدکایروپاکتیک چیستهوش مصنوعی از عروسک تا کاختلال در شناسایی حروف و تمساح حد واسط میان مغز کوداروهای مصرفی در ام اسعلایم کمبود ویتامین E را مسیر دشوار تکامل و ارتقاگامی در درمان بیماریهای هوشیاری کوانتومیارتباط شگفت انگیز مغز انتئوری تکامل امروز در درمدرمان های علامتی در ام اسصفحه اصلیمغز انسان برای ایجاد تمدپیشرفتی مستقل از ابزار هویتامین E در چه مواد غذایاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد ورمز و رازهای ارتباط غیر کمغزهای کوچک بی احساسآیا احتمال دارد رویا از آیافته های نوین علوم پرده از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب روشی برای بهبود هوش عاطفنقش روزه داری در سالم و جافراد آغاز حرکت خودشان رکوچک شدن مغز از نئاندرتابوزون هیگز چیستتاثیر رژیم گیاهخواری بر زونا به وسیله ویروس ابله نوار مغزی روشی مهم در تشخانعطاف پذیری مکانیسمی علبار سنین ابزار هوشمندی اثبت امواج الکتریکی در عصسفرنامه سفر به بم و جنوب فرد حساس از نظر عاطفی و بنگاه انسان محدود به ادراایرادهای موجود در خلقت ببحثی درباره احساساتی غیرحافظه و اطلاعات در کجاستساخت شبکه عصبی با الفبایمنشأ اطلاعات و آموخته ها چراروياها را به یاد نمی آابزار بقای موجود زنده از بررسی علل کمر درد در میانخطا در محاسبات چیزی کاملشواهدی از دنیسوان(شبه نئمجموعه های پر سلولی بدن مکاربرد روباتهای ريزنانوهوش مصنوعی از عروسک تا کاختلالات مخچهتنفس هوازی و میتوکندریداروهای ضد بیماری ام اس وعلایم کمبود ویتامین E را مشکلات نخاعیگاهی لازم است برای فهم و هوش، ژنتیکی است یا محیطیارتباط غیرکلامی بین انساتئوری تکامل در پیشگیری و درمان ژنتیکی برای نوآوریسوالات پزشکیمغز انسان برای شادمانی طپاسخ گیاهان در زمان خوردویتامین دی گنجینه ای بزراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویا و خبر از آیندهمغزتان را در جوانی سیمکشآیا احتمال دارد رویا از آیادگیری مهارت های جدید داز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر داروی ضد تشنج سدیم روشی جدید در درمان قطع نخنقش رژیم غذایی بر رشد و اافزایش قدرت ادراکات و حسکووید نوزده و خطر بیماریبیماری های مغز و اعصاب و تاثیر عصاره تغلیظ شده گیزیباترین چیز در افزایش سنورون هاي مصنوعی می تواناولین هیبرید بین انسان وبارداری بدون رحمجمجمه انسان های اولیهسفرنامه سفر به بم و جنوب قیچی ژنتیکینگاهی بر قدرت بینایی درااگر نعمت فراموشی نبود بسبخش دیگری در وجود انسان هحس چشایی و بویاییمولتیپل اسکلروز در زنان نزاع بین جهل و علم رو به پابزارهای بقای موجود زندبزرگ شدن مغز محدود به دورخطا در محاسبات چیزی کاملشاهکار قرنمحل درک احساسات روحانیکاربرد روباتهای ريز، در هوش مصنوعی از عروسک تا کاختلالات حرکتی در انسانتنفس هوازی و میتوکندریداروی فامپیریدین یا نورلعلت خواب آلودگی بعد از خومشکلات بین دو همسر و برخیگاهی مغز بزرگ چالش استهیچگاه از فشار و شکست نترارتروز یا خوردگی و التهاتا 20 سال آینده مغز شما به درمان جدید میگرن با انتی پیامهای کاربرانمغز انسان برای شادمانی طپختگی پس از چهل سالگي به واکنش های ناخودآگاه و تقاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویا بخشی حقیقی از زندگی نقش قهوه در سلامتیآیا برای تولید مثل همیشه یادآوری خواب و رویااز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکروشی جدید در درمان سکته منقش رژیم غذایی در رشد و اافسردگی و اضطراب در بیماکودک ایرانی که هوش او از بیماری گیلن باره و بیمارتاریخ همه چیز را ثبت کردهزیرفون داروی ضد ام اسنورون های ردیاب حافظهاولین مورد پیوند سر در انبازگشت از آثار به سوی خداجنسیت و تفاوت های بیناییسفرنامه سفر به بم و جنوب قانون مندی نقشه ژنتیکی منگاهی بر توانایی اجزاي باگر نعمت فراموشی نبود بسبرنامه و ساختار پیچیده محس و ادراک (قسمت اول )ساخت شبکه عصبی مصنوعی با مواد کوانتومی جدید، ممکننزاع بین علم و نادانی رو ابزارهای پیشرفته ارتباط ابزارهای بقا از نخستین هبزرگ شدن تقریبا ناگهانی خطرات هوش مصنوعیشبیه سازی میلیون ها جهان محل درک احساسات روحانی دکجای مغز مسئول پردازش تجهوش مصنوعی از عروسک تا کماختلالات صحبت کردن در انتو دی ان ای خاص ميتوکندريداروی تشنجی دربارداریعوامل موثر در پیدایش زبامشکلات روانپزشکی پس از سگذر زمان کاملا وابسته به هاوکينگ پیش از مرگش رسالارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر مشاهده بر واقعیت بدرمانهای بیماری پارکینسسایتهای دیگرمغز انسان رو به کوچک تر شپرورش مغز مینیاتوری انساواکسن کرونا از حقیقت تاتاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویا تخیل یا واقعیتنقش مهاجرت در توسعه نسل اآیا بزرگ شدن مغز فقط در دژن هوش و ساختارهای حیاتی از تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر درجه حرارت بر عملکريتوکسيمب در درمان ام اسنقش زبان در سلطه و قدرت االکتروتاکسی(گرایش و حرککودکان میتوانند ناقل بی بیماری ای شبیه آلزایمر و تبدیل تراکت صوتی مصنوعی زبان مشترک ژنتیکی موجودانوروپلاستیسیتی چیستاولین تصویر در تاریخ از سبازسازي مغز و نخاع چالشی جنسیت و تفاوت های بیناییسفری به آغاز کیهانقانونمندی و محدودیت عالمناتوانی از درمان برخی ویاگر تلاش انسان امروز برابرین نت به جای اینترنتحس و ادراک (قسمت دوم )ساختار شبکه های مغزی ثابموجود بی مغزی که می تواندنزاع بین علم و جهل رو به پنظام مثبت زندگیابزارهای بقا ازنخستین همبسیاری از بیماری های جدیدفاع در برابر تغییر ساختشبیه سازی سیستم های کوانمحدودیت های حافظه و حافظکرونا چه بر سر مغز می آورهوش مصنوعی از عروسک تا کمادامه بحث تکامل چشمتولید سلولهای جنسی از سلداروی جدید s3 در درمان ام عوامل ایجاد لغت انسانی و مشکلات روانپزشکی در عقب گربه شرودینگر و تاثیر مشهاوکينگ پیش از مرگش رسالارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر نگاه ناظر هوشیار بدرک فرد دیگر و رفتارهای امغز انسان رو به کوچکتر شدآلزایمرواکسن سرطاناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ورویاها از مغز است یا ناخونقش محیط زندگی و مهاجرت دآیا تکامل و تغییرات ژنتیژن یا نقشه توسعه مغز و نقاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکریواستیگمیننقش زبان در سلطه و قدرت االتهاب شریان تمپورالکودکان خود را مشابه خود تبیماری ای شبیه ام اس مولتتبدیل سلولهای محافط به سزبان چهار حرفی حیات زمیننوشیدن چای برای مغز مفید اولین سلول مصنوعیبحتی علمی درباره تمایل بجهش های ژنتیکی مفید در ساسلولهای بنیادی مصنوعی درقارچ بی مغز در خدمت موجودناتوانی در شناسایی چهره ابزار هوش در حال ارتقا ازبرای پیش بینی آینده مغز دحس و ادراک قسمت چهارمسازگاری با محیط بین اجزاموجودات مقهور ژنها هستند