دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

ارتباط شگفت مغز انسان و فیزیک کوانتوم

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

کسی نمی داند هوشیاری چیست و چگونه عمل می کند! کسی مکانیک کوانتوم را هم نمی فهمد. آیا ممکن است اینها همه تصادفی باشد؟ نمی توانم مشکل حقیقی را مشخص کنم زیرا تصور میکنم معماي حقیقی ای وجود ندارد ولی من تاکید نمیکنم که معمای حقیقی ای وجود ندارد این چیزی است که ریچارد فاینمان درباره معماها و تفاوت ها در مکانیک کوانتوم- که دانشمندان فیزیک برای توصیف کوچکترین چیزها در کیهان به کار می برند- بیان می کند ولی او شاید درباره معمای بی حاصل و مشابه هم سخن میگوید و آن معماي هوشیاری است!

برخی دانشمندان، اعتقاد دارند که ما در عمل می فهمیم هوشیاری و خودآگاهی چیست یا فقط توهم است، ولی ديگر دانشمندانی هستند که احساس می کنند ما اساسا درک نمی کنیم هوشیاری از کجا آمد.

معمای هوشیاری ابدی، برخی پژوهشگران را به اینجا کشانده است تا از فیزیک کوانتوم بخواهند آن را تشریح کند ولی این اندیشه، همیشه با شک پاسخ داده می شود و این شگفت انگیز نیست؛ زیرا حکیمانه نیست که یکی از معماها با معمای دیگر حل شود!

ولی واضح است که اين افکار، ابلهانه و از روي دلخواه نیست. یکی از دلایلی که عقل را شگفت ترین چیز براي فیزیک دان ها می کند، آن است که در نظریه کوانتوم ابتدایی اسیر می شود. فقط این، نیست بلکه مورد انتظار است که کامپیوترهای کوانتومی بتوانند چیزهایی را ایجاد کنند که برای کامپیوترهای عادی انجام آن ممکن نیست و این ما را تذکر می دهد که مغزهای ما می توانند چیزهایی را انجام دهند که از قدرت هوش مصنوعی، بسیار فراتر می رود.

مکانیک کوانتوم برترین نظریه برای توصیف عام هستي در سطح اتم و ذرات کوچک تر از اتم است و شاید خصوصیت مشهورتر در ابهام آن، این حقیقت باشد که در آزمایش کوانتومی، بر اساس انتخاب ما یا عدم انتخاب ما در روشهاي اندازه گیری، ممکن است برخی خصوصیت های اتم های مربوطه تغییر کند. وقتی نخستین پرچمداران مکانیک کوانتوم، تاثیر فرد جستجو کننده یا مراقب را بر نتایج آزمایشات دیدند بسیار شگفت زده شدند و به نظر رسید که فرض اساسی موجود در پیدایش جهان را از بین می برد که بدون توجه به نگاه ما جهانی در بیرون وجود دارد و وقتی روشي که جهان رفتار میکند، متوقف به کیفیت نگاه ما به آن است پس واقعیت دقیقا به چه معنی است؟

و برخی از این پژوهشگران احساس کردند، مجبورند این نتیجه را بگیرند که قرارداد جهان، فقط توهم است و باید هوشیاری، نقشی فعال را در نظریه کوانتوم داشته باشد. اما از نظر دیگران این مطلب، معنی خاصی ندارد.

بدون شک اینشتاین یک بار احتجاج کرد و آن زمانی بود که گفت من تا وقتی به یک ماه نگاه نکنم نتيجه نمی گیرم، قمری وجود دارد. و امروز برخی فیزیک دان ها شک می کنند که آیا هوشیاری بر مکانیک کوانتوم، تاثیر دارد یا نه.

در حقیقت احتمال دارد هوشیاری به دلیل فیزیک کوانتوم ایجاد شده باشد. تا جایی که اعتقاد دارند نظریه کوانتوم برای فهم کیفیت عمل مغز به صورت کامل، ضروری است و مشابه اجسام کوانتومی ای است که میتواند یک لحظه در دو مکان وجود داشته باشد، پس مغز کوانتومی می تواند همزمان دو نوع از افکار تبادلی را حمل کند. این افکار، تخمینی است و روشن شده است که فیزیک کوانتوم، نقشی اساسي در سطح عمل مغز و بر عمل آن، ندارد.

پس چیز دیگری وجود ندارد و این احتمالات، نشان میدهد چگونه نظریه شگفت انگیز کوانتوم ما را وادار میکند، فکر کنیم.

مشهورترین تاثیر عقل بر مکانیک کوانتوم در آزمایش دوشکاف، نمایان می شود: تصور کن بخشی از شعاع نورانی، بر پرده ای بتابد که دو شکاف نزدیک به هم و موازی دارد. بخشی از نور از دو شکاف می گذرد و بر پرده دیگر، برخورد می کند. میتوان نور را به عنوان نوعی از موج تصور کرد و وقتی موج ها از دو شکاف می گذرند، می توانند با هم تداخل کند. وقتی قله های موج همزمان باشند همدیگر را تقویت می کنند در حالي که اگر قله با کف موج نور، همزمان باشد همدیگر را محو می کنند و به این در هم رفتن موجی، پراش یا انکسار می گویند(diffraction)و سلسله ای متناوب از نوارهای تاریک و روشن بر پرده پشتی شکل می گيرد . واین، در زمانی است که موج های نور یا همدیگر را تقویت کنند یا همدیگر را محو بسازند. و قابل فهم است که این خصوصیت از خصوصیت های رفتار موج، از دویست سال قبل یعنی قبل از پیدایش نظریه کوانتوم بوده است. و میتوان این آزمایش دوشکاف را همچنین بر ذرات کوانتومی دیگر مانند الکترون ها اجرا کرد که ذراتی کوچک و باردار و از اجزای تشکیل دهنده اتم هستند. آنچه باعث جدال می شوند اینکه این ذرات میتوانند رفتاری مانند موج نشان دهند و این یعنی میتوانند وقتی دسته ای از الکترون ها از طریق دو شکاف بگذرد و تولید الگوی تداخل کند، در معرض انکسار یا پراش قرار گیرد.

اکنون، تصور کن ذرات کوانتومی از طریق شکاف ها یکی پس از دیگری میگذرد و نیز یکی پس از دیگری بر پ

رده، نمایش داده می شود و چیز ديگري هم در مسیر، وجود ندارد تا با هر ذره در طول مسیر خود تداخل کند. با اين همه، الگوی ذراتی که در گذر زمان با هم تراکم می کنند از تداخل، پرده برمی دارد. به نظر می رسد هر ذره از هر دو شکاف به صورت همزمان می گذرد و با خودش تداخل میکند و این حالت انباشته شدن بر هم(superposition)نامیده می شود.

این حقیقتا چیزی شگفت انگیز است.

اگر کسی را درون یا بیرون از یکی از شکاف ها قرار دهیم می توانیم کشف کنیم آیا ذره ای معین، از طریق شکاف می گذرد یا نه ولی در این حالت، تداخل و در هم رفتن، از بین می رود!

خیلی ساده! در زمان بررسی مسیر ذرات- حتی اگر این مراقبت، فشاری بر حرکت ذرات وارد نکند- ما نتیجه را تغییر می دهیم!

فیزيک دانی به نام پاسکال جوردن که با استاد کوانتوم نیلز بور در کپنهاگ در دهه بیستم قرن گذشته، کار میکرد، میگوید: توجه ما- بر اساس آنچه میتوان اندازه گیری کرد- فشاری را بر ذره وارد نمی کند و آن را به سمتی نمی راند. بلکه آن را تولید می کند! ما ذرات کوانتومی را وادار میکنیم موضعی مشخص بگیرند!

به عبارت دیگر ما نتایج اندازه گیری ها را خودمان تولید می کنیم.

اگر امر اینگونه است، به نظر می رسد واقعیت وضع شده، فقط یک سراب است و وقتی طبیعت، بر اساس اینکه آن را نگاه کنیم یا نکنیم، رفتار خود را تغییر می دهد شگفت انگیزتر هم می شود.

می توانیم بکوشيم طبیعت را در کشف قصد نیت آن، بفريبيم! برای این کار میتوانیم مشخص کنیم ذرات، در زمان گذر از طریق این دو شکاف چه مسیری دارند ولی به مجرد اينکه بخواهد از شکاف عبور میکنند، لازم است تصمیم بگیرد از یکی از شکاف ها یا هر دوی آنها بگذرد.

آزمایش در سال 1960، از طرف فیزیک دان آمریکایی جان ویلر مطرح شد و به آن، آزمایش انتخاب تاخیری گفته شد و در دوره هاي بعدی تکرار شد و تکنیک های هوشمند براي اندازه گيری، بر مسیر ذرات کوانتومی، به صورت عام و ذرات نور به نام فتون ها به طور خاص، به کار گرفته شد و این پس از آن بود که انتخاب می شد مسیری واحد یا ترکیبی از هر دو را انتخاب کند. بور به صورت قابل اعتمادی پیشگویی کرد و بیان نمود، تفاوتی بین تاخیر اندازه گیری یا عدم تاخیر، وجود ندارد.

تا زمانی که ما مسیر فتون را پیش از ثبت آن، به شکل نهایی در زمان رسیدن آن به بیننده مشخص کنیم ما پدیده انکسار یا پراش را از دست می دهیم! گویا طبیعت می فهمید ما فقط نگاه نکرده ایم بلکه حتی برای نگاه کردن، نقشه هم ریخته ایم!

در این آزمایش هرگاه مسیر ذره کوانتومی را کشف کنیم مجموعه مسیرهای ممکن به یک حالت شناخته شده، فرو میریزد.

بیشتر از این، آزمایش انتخاب زود و سریع و نه تاخيري است یعنی انجام توجه- که از اندازه گیری شروع و نتیجه می شود- می تواند بیشتر از هر جنبش فیزیکی، باعث فروریختن شود.

ولی آیا این،يعني فروریختن حقیقی رخ نمي دهد، مگر در زمانی- که نتیجه اندازه گیری به هوشیاری ما برسد؟

فیزیک دان مجارستانی یگین وینگر در دهه سی، به اين احتمال اعتراف کرده است و می گوید: بیان می شود، توصیف کوانتومی اشیا، تحت تاثیر کپی هایی است که وارد هوشیاری می شود و ایمان به خود، به صورت منطقی همراه با مکانیک کوانتوم کنونی است. ویلر اعتقاد دارد که وجود موجودات زنده توانا برای مشاهده، - آنچه را در گذشته بوده- تغییر داده است و حوادث کوانتومی قبلی را به یک تاریخ قابل لمس، تبدیل کرده است. او می گوید: ما در تکامل کیهان از زمان ابتدای آن، شریک بوده ایم و این، یعنی ما در کیهانی مشارکتي، زندگی می کنیم تا امروز فیزیک دان ها بر روشی بهتر برای تفسیر این آزمون های کوانتومی توافق نکرده اند ولی دشوار است از آنچه بر آن مترتب است یعنی نوعی ارتباط بین هوشیاری با مکانیک کوانوم، دوری کنیم.

در ابتدای دهه هشتاد، فیزیک دان انگلیسی روگر پنروز مطرح کرد که ارتباط، در جهت دیگری عمل کرده است. شاید مکانیک کوانتوم مشارکتی در خوآگاهی و هوشیاری ما داشته باشد؛ چه هوشیاری بر مکانیک کوانتوم تاثیر بگذارد یا نه. و پنروز می پرسد اگر ساختارهایی مولکولی، در مغزهای ما باشد و بتواند حالت خود را در پاسخ به یک حادثه کوانتومی تغییر دهد، چه می شود؟ و آیا این ترکیبات می تواند حالت بر هم فرو رفتن کوانتومی را کاملا مانند رفتار ذرات در آزمایش دوشکاف، بنا سازد؟ و آیا در روش هایی- که تحریک سلول های عصبی برای ارتباط، از طریق پيام های الکتریکی انجام می شود- در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) رخ میدهد؟ پنروز می گوید توانایی ما برای حمل حالات ذهنی ناموافق از نظر ظاهری، خطای در ادراک، نيست و این، تاثیر حقیقی فیزیک کوانتوم است.

در نتیجه به نظر میرسد، مغز انسان می تواند با فرایند های معرفتی ای تعامل کند- که همچنان بسیار فراتر از قدرت های تجهیزات کامپیوتری عددی است. شاید بتوانیم حتی وظیفه محاسبه ای را انجام دهیم- که از طر

یق تجهیزات کامپیوترهای عادی و بر اساس منطق عددی کلاسیک، اجرای آن ممکن نیست. پنروز برای اولین بار، در کتاب خود در سال 1989 با عنوان عقل جدید امپراتور “the emperor’s new mind” فرض کرد که مکانیک کوانتوم بر ادراک بشری تاثیر می گذارد به گونه ای که پنروز تصور میکند فروریختن تداخل کوانتومی و محو در هم فرورفتن کوانتومی فرایندی حقیقی و فرایندی فیزیکی مانند انفجار شديد باشد و این پدیده را (orch-or)(orchestrated objective reduction) کاهش واقعي هماهنگ شده نامید.اندیشه
orch-or)
سبب شد پنروز بفهمد جاذبه مسؤول عدم آشکار شدن تاثیر مکانیک کوانتوم بر موارد روزانه مانند ستارگان و سیارات است. او اعتقاد دارد که در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، در اشيايي که حجم آن، بزرگتر از ذرات است امکان ندارد.

زیرا تاثیر جاذبه آن، لازم ميکند دو حالت زمان-مکان با هم در جایی نباشند.پنروز این تفکر را در همراهی با پزشک آمریکایی استوارت هامروف، پیشرفت و توسعه داد به گونه ای که در کتاب خودسایه های عقلدر سال 1994، مطرح کرد ساختارهایی که در درک کوانتومی شرکت دارد، از پروتيين هایی به نام ميکروتوبول تشکیل مي شود و این ميکروتوبول ها در بیشتر سلول های ما از جمله سلول های عصبی مغزی وجود دارد و پنروز و هامروف، استدلال کردند جنبش های این ميکروتوبول ها ممکن است بر اساس اصل در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد ولی دلیلی بر آن نیست.

اشاره شده است که اندیشه در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) ميکروتوبول ها، بر اساس آزمونهایی در سال 2013 تایید شده است ولی در واقع این پژوهش ها به آثار کوانتومی اشاره نکرده است. علاوه بر آن، بیشتر پژوهشگران اعتقاد دارند اندیشه orch-or بر اساس پژوهشی- که در سال 2000 انجام شد- از نظرها دور شد.

فیزیک دانی به نام مارک تيگمارک بیان کرد، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) مولکول های دخیل در ارسال پیام های عصبي، امکان ندارد حتی در بخشی از زمان لازم بر رسیدن این پیام ها به مکان خاصی ادامه یابد. تاثیر های کوانتومی مانند در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، با اصلی به نام جداسازی ارتباط کوانتومی(decoherence) به سادگی از بین ميرود و این، به واکنش ذرات کوانتومی با منطقه اطراف- که از طریق آن، خصوصیات کوانتومی از مجموعه محو میشود- باز می گردد. انتظار می رود جدا شدن ارتباط کوانتومی در محیط های مرطوب و گرم، مانند سلول زنده بسیار سریع شود. پیام های عصبی، پالس هاي الکتریکی است که از عبور ذرات باردار از غشای سلولهای عصبی ایجاد می شود. اگر یکی از این ذرات در، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد و با سلول های عصبی برخورد کند، لازم است آنطور کهتيگمارکمي گويد در کمتر از میلیارد ميليارد صدم ثانیه از بین برود و این کار، حداقل ده هزار تریلیون بار تکرار میشود تا زمانی که سلول های عصبی پیام را خالی کند. نتیجه آنکه شک وابهام زیادی در مورد اندیشه تاثیر مکانیک کوانتومی بر مغز وجود دارد، ولی پنروز به این دلایل توجهی نمیکند و فرضیه(orch-or) را مطرح میسازد. به رغم بیان تيگمارکدر مورد جداکردن بسیار سریع ارتباط کوانتومی در سلول ها، محققان دیگری آثار کوانتومی را در سلول های زنده دیده اند.

دلایلی اشاره میکند نظام بیولوژیک، در جوانب مختلفی از اصول مکانيک کوانتوم بهره میبرد. به عنوان نمونه، فرایند ساختن با نور است و تاثیرات کوانتومی در تبدیل اشعه خورشید به کربوهيدرات ها در فرایند فتوسنتز نقش دارد. دانشمندان همچنین دیدند پرندگان مهاجر، قطب نمای کوانتومی مخصوصی دارند که به آنها اجازه استفاده از ميدان مغناطيسي زمين و هوانوردي را میدهد و احساس بویایی در انسان هم بر اساس یکی از مهمترین خصوصیات فیزیک کوانتوم انجام می شود.

علاوه براینها، به ناچار باید پذیرفت مغز از حیله های کوانتومی استفاده میکند و برهانهایی کاملا متفاوت وجود دارد.

فیزیک دانی به نام ماتيو فیشر از دانشگاه کالیفرنیا مقاله ای را در سال 2015 منتشر کرد و مطرح کرد مغز مولکولهايي دارد که میتواند، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) را به شکلی درست، حفظ کند و به شکل مشخص، هسته های ذرات فسفر این توانایی را دارد. ذرات فسفر در همه جا درون سلول ها هستند و معمولا شکل يونی آن، با چهار مولکول اکسیژن ترکیب می شود. این یون ها واحد اساسی نیرو درون سلول ها هستند. بخش بزرگی ازنیروی سلول، در مولکول هایی به نام ATP ، ذخیره می شود که زنجیره هایی تشکیل شده از سه مجموعه از فسفات است و مرتبط با مولکول ساختاری است و در زمان قطع شدن یکی از مجموعه های فسفات، نیروی سلول آزاد میشود تا استفاده شود. سلول ها مکانیسم هایی مولکولی برای جمع کردن یون های فسفات در مجموعه دارد و بار دیگر، آن را می شکنند. فیشر نقشه ای را طرح کرد ک

ه میشد در آن، دو بخش از یون های فسفات را در نوع خاصی از در هم رفتن کوانتومی، به نام همبستگي كوانتومي (entangled state) قرار داد. هسته هاي فسفر خاصيت كوانتومي دارد که چرخش دوکی کوانتومی (spin) خوانده می شود و آن را تا حدی مشابه مغناطیس کوچک با قطب هایی میکند که به جهت های معینی اشاره دارد.

در حالت در هم فرورفتن؛ لرزش دوکی یا اسپین یکی از هسته های فسفر بر اساس دیگر هسته ها است به عبارت دیگر حالت های همبستگی حقیقتا حالت های در هم فرورفتن کوانتومی است که بیشتر از یک ذره کوانتومی واحد را در بر می گیرد.

فیشر می گوید رفتار مکانیکی کوانتومی چرخش دوکی این هسته ها می تواند در دوره های طولانی ای- که توسط بشر قابل ملاحظه است- به شکل معقولی در برابر جداسازی ارتباط، مقاومت کند. او با تیگمارک، اتفاق نظر دارد که جنبش های کوانتومی به شدت ازمحیط، تاثیر می پذیرد همانطور که پنروز و هامیروف تصور کردند و جداسازی همبستگی، تقریبا به صورت فوری حاصل می شود ولی چرخش دوکی کوانتومی هسته ها به شدت با محیط خود واکنش نشان نمی دهد. به رغم اینها رفتار کوانتومی، در چرخش دوکی کوانتومی هسته های فسفر، مصون از جداسازي همبستگی است.

فیشر می گوید وقتی ذرات فسفر در ساختاری بزرگتر به بنام مولکول های پوسنر قرار داده شود، چنین چیزی رخ می دهد. و اینها مجموعه ای تشکیل شده از شش یون فسفات است که با نه یون کلسیم ارتباط دارد و نشانه هایی بر امکان پذیر بودن وجود این مولکول ها در سلول های زنده هست به رغم آنکه اکنون دلیل قاطعی ندارد.

فیشر می گوید چرخش دوکی کوانتومی فسفر در برابر جدا شدن همبستگی یک روز یا تقریبا یک روز حتی در سلول های زنده مقاومت می کند و این، یعنی میتواند بر چگونگی عمل مغز تاثیر بگذارد. این نظر مطرح است که مولکول های پوسنر میتواند از طرف سلول های عصبی، بلعیده شود. و مولوکول های پوسنر هر طور در داخل باشند، می توانند سلول های عصبی را تحریک کنند تا پیامی را از طریق جدا سازی و آزاد کردن یون های کلسیم، به سلول دیگر برساند. و به دلیل همبستگی در مولکول های پوسنر دو تا از این پیام ها به نوبه خود به عنوان نوعی از همبستگی کوانتومی افکار با هم مرتبط میشود. فیشر می گوید: پس پردازش های کوانتومی دارای چرخش دوکی کوانتومی هسته ای، در عمل در مغز وجود دارد و اين امری بسیار شایع خواهد بود و در هر زمان رخ میدهد.

فیشر اولا وقتی شروع به تفکر در بیماران عقلی میکند، به اين نتیجه ميرسد زیرا می گوید: وقتی پیش از سه تا چهار سال قبل تصمیم گرفتم کشف کنم چگونه یون لیتیم میتواند مانند این تاثیر بزرگ را در درمان بیماران عقلی داشته باشد در شیمی زیستی مغز وارد شدم.

چون دوای لیتیم به مقدار وسیع در درمان اختلال دو قطبی استفاده میشود. این دارو عمل میکند ولی کسی نمی داند دقیقا چگونه عمل می کند. فیشر درباره تفسیر کوانتومی بحث نمیکند ولی پس از آن، مقاله ای پژوهشی را ارائه کرد که نشان میداد داروی لیتیوم تاثیرات مختلفی بر رفتار موش ها دارد که بر اساس لیتیوم مورد استفاده است. در نگاه اول این از ناحیه شیمیایی، شگفت انگیز است که نظیرهای مختلف واجب است به صورت تقریبا مطابق با هم، رفتار کنند پس وقتی لیتیوم به عنوان درمانی سنتی استفاده شده است باید روی موارد مشابه، همان تاثیر را داشته باشد ولی فیشر فهمید هسته ذرات مشابه لیتیوم، متفاوت است و ممکن است نقشی مختلف داشته باشد و این خاصیت کوانتومی به روش عمل دوای لیتیوم تاثیر می گذارد. برای نمونه اگر لیتیوم به جای کلسیم در مولکول های پوستر جایگزین شود چرخش دوکی کوانتومی لیتیوم بر چرخش دوکی کوانتومی ذرات فسفر تاثیر می گذارد و در نتیجه در همراهی با همبستگی کوانتومی آن وارد می شود.

اگر این مطلب درست باشد به تفسیر آنچه لیتیوم در درمان بیماری دو قطبی به کار میبرد، کمک میکند.

در این مرحله طرح فیشر بیشتر از نظری قابل توجه، نیست ولی راه های بسیاری هست که میتوان درستی آن را آزمود و از این فکر شروع میشود که چرخش دوکی کوانتومی فسفر در مولکل های پوسنر، میتواند همبستگی کوانتومی را در دوره های طولانی حفظ کند و این چیزی است که فیشر بعدا به آن می پردازد.

به رغم اینها او در این بیان محتاط است و افکار قبلی درباره هوشیاری و ادراک کوانتومی، در بهترین حالات با هم برخورد دارد.

فیزیک دان ها، بیشتر آرزوی آنها این است که هوشیاری و مغز بتواند دور از نظریه کوانتوم باقی بماند و شاید بر عکس هم باشد و بعد از همه اینها حتی نمی دانیم هوشیاری چیست و نظریه ای برای توصف آن هم نیست. نتیجه اینکه فیزیک دان ها غالبا همین که عبارت کوانتوم و هوشیاری در یک جمله بیان میشود، احساس ناتوانی می کنند.

این اندیشه تاریخی طولانی دارد و این از زمانی است که تاثیر ناظر و عقل در مکانیک کوانتوم در نخستین روزها مطرح شد و انکار ارتباط بین هوشیاری و مکانیک ک

وانوم بسیار سخت است. در سال 2016 آدریان کینت از دانشگاه کمبریج که یکي از محترم ترین فیلسوفان کوانتومی است، پیشگویی کرد هوشیاری، رفتار نظام کوانتومی را به روشی پیچیده تغییر داده است ولی میتوان آن را کشف کرد. کینت در مورد این اندیشه بسیار هشدار داد و اعتراف کرد: در اصول، دلیلی قانع کننده براي اعتقاد به اینکه نظریه کوانتوم، نظریه درستی است- که می خواهد براي نظریه هوشیاری دستورسازی کند- وجود ندارد و نمي تواند کامل بيان کند ارتباطی مشترک بین معماهاي نظریه کوانتوم، با معماهاي هوشیاری هست. ولی او می گوید تفسیر همه خصوصیاتی- که هوشیاری، بر اساس فیزیک کلاسیک و قبل از نظریه کوانتوم دارد- دشوار است.

یکی از سوالات حیرت انگیز به صورت خاص، آن است که چگونه عقل های هوشیار ما می تواند احساسات یگانه ای در نوع خود مانند رنگ قرمز یا بوی گوشت ترد و سرخ شده خوک را تجربه کند؟ با چشم پوشی از افرادی- که از ناتوانی های چشمی رنج می برند- همه رنگ قرمز را می شناسیم ولی وسیله ای برای رساندن احساس نداریم و هیچ چیزی در فیزیک نیست که به ما بگوید چه چیزی، بر اساس آن، وجود دارد. احساسات از این نوع، کوالیا یا کیفیت های قابل حس (qualia)نامیده می شود. ما آنها را اینگونه تصور می کنیم که از خصوصیات یگانه در همه جای جهان هستند ولی در حقیقت اینها فقط نتایج هوشیاری ما هستند و این امر، تفسیرش دشوار است.

کینت می گوید هر زنجیره از افکار درباره ارتباط هوشیاری با فیزیک منجر به معمایی بی نتیجه می شود و این، چیزی است که او را وادار کرد، این اندیشه را مطرح کند که ما میتوانیم پیشرفت در فهم معمای تکامل هوشیاری را به دست بیاوریم و این، در صورتی است که فرض کنیم هوشیاری، احتمالات کوانتومی را تغییر مي
میدهد هرچند بسیار اندک باشد.

به عبات دیگر، عقل ممکن است به شکل حقیقی بر نتایج اندازه گیری، تاثیر بگذارد. دقیقا مشخص نیست چه چیزی حقیقی است ولی این فرصت هست که همه حقایق ممکن و قابل به دست آوردن از طرف مکانیک کوانتوم، همان مراقبتی باشد که در واقعیت به روشی انجام می دهیم؛ به گونه ای که میتوان آن را پیشگویی کرد.

کینت می گوید: 15% ایمان دارم که چیزی در هوشیاری، به صورت مشخص سبب انحرافات در نظریه کوانتوم میشود و شاید از طریق تجربی، طی 50 سال آینده کشف شود و اگر چنین چیزی رخ دهد، این نظر ما را درباره همه فیزیک و عقل، تغییر خواهد داد و این فرصت، باید کشف شود.

http://www.bbc.com/earth/story/20170215-the-strange-link-between-the-human-mind-and-quantum-physics?fref=gc&dti=1886495461598044

http://ibelieveinsci.com/?p=38339


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
دفاع در برابر تغییر ساختاولین سلول مصنوعیسوالات پزشکیبرخی توجهات در ببمار پارچراروياها را به یاد نمی آدرک تصویر و زبان های مخلتادغام میان گونه های مختلتکامل ساختار رگهای مغزی ما با کمک مغز خود مختاريمهوش، ژنتیکی است یا محیطیزبان و بیان، در سایه پیشراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان رو به کوچکتر شدکمردرد و علل آنسردرد سکه ایبیهوش کردن در جراحی و بیمچندین ماده غذایی که ماننپنج اکتشاف شگفت آور در مودقیق ترین تصاویر از مغز ااوکرلیزوماب داروی جدید شپیامهای کاربرانبرخی سلولهای عصبی در تلافلج بل، فلجی ترسناک که آننزاع بین جهل و علم رو به پدرک عمیق در حیواناتادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل شناخت انسان با کشفما تحت کنترل ژنها هستیم یهیچگاه از فشار و شکست نترزبان و تکلم برخی بیماریهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ایندگان چگونه استکمردرد با پوشیدن کفش مناتغییر عمودی سر انسان از پآیا احتمال دارد رویا از آسرعت فکر کردن چگونه استبیوگرافیچه زیاد است بر من که در ایپوست ساعتی مستقل از مغز ددلایلی که نشان میدهد ما بايندگان چگونه خواهند دیدسایتهای دیگربرخی سيناپسها طی تکامل و فلج خوابنزاع بین علم و نادانی رو درگیری اعصاب به علت میتوارتقا و تکامل سنت آفرینش تئوری تکامل امروز در درمماه رجبهاوکينگ پیش از مرگش رسالزبان و شناخت حقیقت قسمت چاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقاکنفرانس تشنج هتل کوثر اصثبت امواج الکتریکی در عصآیا احتمال دارد رویا از آشلیک فراموشیبیوگرافیچهار میلیارد سال تکامل بپیموزایددندان ها را مسواک بزنید تايا اراده آزاد توهم است یبررسي علل احتمالي تغيير فلج خواب چیستنزاع بین علم و جهل رو به پرقیبی قدرتمند در برابر مارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل در پیشگیری و ماپروتیلینهاوکينگ پیش از مرگش رسالزبان و شناخت حقیقت قسمت ااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز از بسیاری حقایق می گرکنگره بین المللی سردرد دجمجمه انسان های اولیهآیا برای تولید مثل همیشه شنا در ابهای گرم جنوب نیبیان ژن های اسکیزوفرنی دچهار ساعت پس از کشتار خوکپیچیدگی های مغزی در درک زدو ویژگی انتزاع و قدرت تجايا اراده آزاد توهم است یبررسی و اپروچ جدید بر بیمفیلمی بسیار جالب از تغیینظام مثبت زندگیرموزی از نخستین تمدن بشرارتباط میکروب روده و پارتا 20 سال آینده مغز شما به مبانی ذهنی سیاه و سفیدهدف از تکامل مغززبان و شناخت حقیقت قسمت داز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز برای فراموشی بیشتر ککنگره بین المللی سردرد دجنسیت و تفاوت های بیناییآیا بزرگ شدن مغز فقط در دشناخت و معرفت، و نقش آن دبیست تمرین ساده برای جلونوار مغزی روشی مهم در تشخپیوند مغز و سر و چالشهای ديدن با چشم بسته در خواب ای آنکه نامش درمان و یادشبررسی سیستم تعادلی بدن افیزیکدانان ماشینی برای تنظریه تکامل در درمان بیمرمز و رازهای ارتباط غیر کارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر مشاهده بر واقعیت بمجموعه های پر سلولی بدن مهزینه ای که برای اندیشیدزبان و شناخت حقیقت قسمت ساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟کندر در بیماریهای التهابجنسیت و تفاوت های بیناییآیا تکامل و تغییرات ژنتیشناسایی سلول های ایمنی ابیشتر کمردردها نیازی به نورون هاي مصنوعی می توانپیوند سر، یکی از راه حلهاپیشینیان انسان از هفت میدی متیل فومارات(زادیوا)(ایندرالبررسی علل کمر درد در میانفرگشت و تکامل تصادفی محض هفت چیز که عملکرد مغز تو رویای شفافارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر نگاه ناظر هوشیار بمحل درک احساسات روحانیهستي مادي ای که ما کوچکترزبان، وسیله شناسایی محیطاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز بزرگ چالش است یا منفعکوچک شدن مغز از نئاندرتاجهش های ژنتیکی مفید در ساآیا خداباوری محصول تکاملشواهدی از دنیسوان(شبه نئبا هوش مصنوعی خودکار روبنورون های ردیاب حافظهپیشرفتی مستقل از ابزار هدژا وو یا اشنا پنداریایا کوچک شدن مغزانسان البزرگ شدن مغز محدود به دورفراموش کارها باهوش تر هسهفت سین یادگاری از میراث روبات های ریز در درمان بیارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه انسان بر رفتامحل درک احساسات روحانی دهستی ما پس از شروعی چگال سفر نامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رو ح و روان بر جسممغز بزرگ چالشهای پیش روکودک ایرانی که هوش او از جهش های ژنتیکی غیر تصادفآیا دلفین ها می تواند از شاهکار قرنبارداری بدون رحمنوروپلاستیسیتی چیستنوشیدن چای برای مغز مفید پاسخ گیاهان در زمان خورددژاوو یا آشناپنداریایا ابزار هوشمندی یا مغز بسیاری از بیماری های جدیفراموشی همیشه هم بد نیستهمیشه عسل با موم بخوریمروح رهاییارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتامحدودیت های حافظه و حافظو هر کس تقوای خدا پیشه کنسفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز حریص برای خون، کلید تکودکان خود را مشابه خود تجهشهای مفید و ذکاوتی که دآیا دست مصنوعی به زودی قاشبیه سازی میلیون ها جهان بازگشت از آثار به سوی خدانوعی سکته مغزی ، وحشتناک پختگی پس از چهل سالگي به دانشمندان ژنی از مغز انسایا بیماری ام اس (مولتیپتفاوت مغز انسان و میمون هفرایند حذف برخی اجزای مغهوموارکتوس ها ممکن است دروزه داری و بیمار ی ام اس ارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیمامخچه ، فراتر از حفظ تعادلویتامین E برای فعالیت صحسفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز زنان جوانتر از مغز مرکوری گذرای ناشی از موبایجهشهای مفید و ذکاوتی که دآیا رژیم غذایی گیاهی سلاشبیه سازی سیستم های کوانبازسازي مغز و نخاع چالشی چیزی خارج از مغزهای ما نیپرورش مغز مینیاتوری انسادانشمندان روش هاي جدیدی ایا بدون زبان میتوانیم تتفاوتهای جنسیتی راهی برافرد حساس از نظر عاطفی و بهوش مصنوعی می تواند بر احروش مقابله مغز با محدودیارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ژنها بر اختلالات خمخچه ابزاري که وظیفه آن فویتامین E در چه مواد غذایسفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر مغزهای کوچک بی احساسکی غایب شدی تا نیازمند دلجاذبه و نقش آن در شکلگیریآیا راهی برای رفع کم آبی شباهت زیاد بین سلول هاي عبحتی علمی درباره تمایل بچگونه مغز پیش انسان یا همآلزایمردانشمندان روشی برای تبدیایا تکامل هدفمند استتقلید مرحله ای نسبتا پیشقانون مندی نقشه ژنتیکی مهوش مصنوعی گوگل به کمک تشروش های صرفه جویی در ایجاارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر کپسول نوروهرب بر نمدارک ژنتیکی چگونه انسانویتامین دی گنجینه ای بزرسفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاهخواری بر مغزتان را در جوانی سیمکشکاهش التهاب ناشی از بیماحقیقت راستین انسان علم بآیاما مقهور قوانین فیزیکشباهت زیاد بین سلول هاي عبحث درباره پیدایش و منشاچگونه هموساپينس بر زمین آیا ما تنها موجودات زنده داروهای مصرفی در ام اسایرادهای موجود در خلقت بتلقین اطلاعات و حافظهقارچ بی مغز در خدمت موجودهوش مصنوعی گوگل به کمک تشروش هایی ساده برای کاهش اارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر تمروری بر تشنج و درمان هایواکنش های ناخودآگاه و تقسفری به آغاز کیهاناز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر عصاره تغلیظ شده گینقش قهوه در سلامتیکایروپاکتیک چیستحافظه و اطلاعات در کجاست آزمون ذهنی گربه شرودینگرشش مرحله تکامل چشمبحثی در مورد نقش ویتامينچگونه آن شکری که می خوریمآیا مغز تا بزرگسالی توسعداروهای ضد بیماری ام اس واگر نعمت فراموشی نبود بستلاش هایی در بیماران قطع قدم زدن و حرکت دید را تغیهوش مصنوعی الفاگوروش صحبت کردن در حال تکامارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر سمرکز خنده در کجای مغز استواکسن سرطانسلولهای بنیادی مصنوعی درازدواج های بین گونه ای، رتاریخ همه چیز را ثبت کردهنقش مهاجرت در توسعه نسل اکاربرد روباتهای ريزنانوحافظه و اطلاعات در کجاست إِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَششمین کنگره بین المللی سبحثی جالب درباره محدودیتچگونه انتظارات بر ادراک آیا همه جنایت ها نتیجه بیداروی فامپیریدین یا نورلاگر نعمت فراموشی نبود بستلاشی برای درمان قطع نخاقدرت انسان در نگاه به ابعهوش مصنوعی از عروسک تا کروشهای نو در درمان دیسک بارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سمرگ انتقال است یا نابود شواسطه ها د رمسیر ایجاد مغسلسله مباحث هوش مصنوعیاستفاده از هوش مصنوعی در تبدیل تراکت صوتی مصنوعی نقش هورمون های تیروئید دکاربرد روباتهای ريز، در حافظه و اطلاعات در کجاستافراد آغاز حرکت خودشان رصرع و درمان های آنبحثی در مورد نقش کلسیم و چگونه باغبانی باعث کاهش آیا هوش ارثی دریافتی از پداروی تشنجی دربارداریاگر تلاش انسان امروز براتلاشی جدید در درمان ام اسلوب فرونتال یا پیشانی مغهوش مصنوعی از عروسک تا کروشهای شناسایی قدرت شنواارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر گیاه خواری بر رشد ومراحل ارتقای پله پله کیهوراپامیل در بارداریسم زنبور ، کلیدی برای واراستیفن هاوکینگ در مورد هتبدیل سلولهای محافط به سنقش ژنتیک در درمان اختلاکجای مغز مسئول پردازش تجحس چشایی و بویاییافزایش قدرت ادراکات و حسضررهای مصرف شکر و قند بر بحثی در مورد عملکرد لوب فچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هوش سریعی که بدون احسداروی جدید s3 در درمان ام ابزار هوش در حال ارتقا ازتمایل زیاد به خوردن بستنلبخند بزن شاید صبح فردا زهوش مصنوعی از عروسک تا کروشی برای بهبود هوش عاطفاز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد ومزایای شکلات تلخ برای سلورزش هوازی مرتب خیلی به قسودمندی موجودات ابزی بر استیفن هاوکینگ در تفسیر تری فلوپرازیننقش انتخاب از طرف محیط، نکشف مکانیسم عصبی خوانش پحس و ادراک (قسمت اول )افسردگی و اضطراب در بیماضررهای شکر بر سلامت مغزبحثی درباره هوش و تفاوتهچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هشیاری کوانتومی وجودداروی جدید ضد میگرنابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایرلرزش ناشی از اسیب به عصبهوش مصنوعی از عروسک تا کروشی جدید در درمان قطع نخاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد ومسیر دشوار تکامل و ارتقاورزش هوازی ، بهترین تمریسیاهچاله و تکینگی ابتدایاستخوان های کشف شده، ممکتری فلوپرازیننقش اتصالات بین سلولهای کشف مکانیسمی پیچیده در بحس و ادراک (قسمت دوم )الکتروتاکسی(گرایش و حرکطی یکصد هزار سال اخیر هرچبحثی درباره هوش و تفاوتهچگونه حافظه را قویتر کنیآیا واکنش های یاد گرفته وداروی ضد تشنج با قابليت تابزارهای پیشرفته ارتباط تمساح حد واسط میان مغز کولزوم سازگاری قانون مجازاهوش مصنوعی از عروسک تا کروشی جدید در درمان سکته ماز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات نخاعیورزش و میگرنسیاره ابلهاناصول سلامت کمرتسلیم شدن از نورون شروع منقش حفاظتی مولکول جدید دکشف ارتباط جدیدی از ارتبحس و ادراک قسمت چهارمالتهاب شریان تمپورالظهور امواج مغزی در مغز مصبحثی درباره هوش و تفاوتهنگاهی بر قدرت بینایی دراآیا آگاهی پس از مرگ از بیداروی ضد تشنج با قابليت تابزارهای دفاعی و بقای موتنفس هوازی و میتوکندریلزوم سازگاری قانون مجازاهوش مصنوعی از عروسک تا کمريتوکسيمب در درمان ام اساز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشاهده آینده از روی مشاهورزش بهترین درمان بیش فعسیاره ابلهاناضطراب و ترستشنج چیستنقش حیاتی تلومر دی ان آ دکشف جمجمه ای درکوه ایرهوحس و ادراک قسمت پنجمامیوتروفیک لترال اسکلروعلم به ما کمک میکند تا موبحثی درباره هوش و تفاوتهنگاهی بر توانایی اجزاي بآیا امکان بازسازی اندامهداستانها و مفاهیمی اشتبااثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندریممانتین یا آلزیکسا یا ابهوش مصنوعی از عروسک تا کمریواستیگمیناز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد ومعنی روزهورزش در کمر دردسیر آفرینش از روح تا مغز اطلاعاتی عمومی در مورد متغییر الگوی رشد مغزی با زنقش داروهاي مختلف معروف گنجینه ای به نام ویتامین حس و ادراک قسمت سومامگا سه عامل مهم سلامتعلایم کمبود ویتامین E را بحثی درباره هوش و تفاوتهبحثی درباره احساسات متفاناتوانی از درمان برخی ویآیا انسان با مغز بزرگش اخدر مانهای کمر درداثرات مفید قهوهتو دی ان ای خاص ميتوکندريمنابع انرژي پاک سرچشمه حهوش مصنوعی در کامپیوترهارژیم غذایی حاوی تخم مرغ واز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز فکر میکند مرگ برای دیوزوز گوشسیستم تعادلی بدناطلاعاتی عمومی در مورد متغییر زودتر اتصالات مغزینقش روزه داری در سالم و جگیاه خواری و گوشت خوار کدحساسیت روانی متفاوتامروز دانش ژنتیک هیچ ابهعلایم کمبود ویتامین E را بحثی درباره احساساتی غیرناتوانی در شناسایی چهره در چه مرحله ای از خواب ، راثرات مضر ماری جواناتولید سلولهای جنسی از سلمولتیپل اسکلروز در زنان هوش مصنوعی در خدمت خلق وحراه های جدید برای قضاوت راز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز ما کوچکتر از نیم نقطهیک پیشنهاد خوب برای آسان سیستم دفاعی بدن علیه مغز بلندی در ذهن ما درک بلندینقش رژیم غذایی در رشد و اگالکانزوماب، دارویی جدیخلاصه ای از مطالب همایش مانفجار و توقف تکاملی نشاعلت خواب آلودگی بعد از خوانگشت نگاری مغز نشان میدعوارض ازدواج و بچه دار شدبخش دیگری در وجود انسان هنخاع ما تا پایین ستون فقردر هم تنیدگی کوانتومی و پاجزای پر سلولی بدن انسان توانایی مغز و دیگر اجزای مواد کوانتومی جدید، ممکنهوش مصنوعی در خدمت خلق وحراه های جدید برای قضاوت راز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز مادران و کودکان در زمیکی از علل محدودیت مغز امسکته مغزیبه زودی شبکه مغزی به جای نقش زبان در سلطه و قدرت اگامی در درمان بیماریهای خواندن ، یکی از شستشو دهناندوهگین نباش اگر درب یا عید نوروز مبارکبرنامه و ساختار پیچیده منخستین تصویر از سیاهچالهدرمان های بیماری آلزایمراجزایی ناشناخته در شکل گتوازن مهمتر از فعالیت زیموجود بی مغزی که می تواندهوش مصنوعی درمانگر کامپیراه پیروزی در زندگی چیستاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر انتخاب از طرف محیط مغز چون ابزار هوش است دلییادگیری مهارت های جدید دساخت شبکه عصبی با الفبایبوزون هیگز چیستنقش زبان در سلطه و قدرت اگاهی لازم است برای فهم و خواب سالم عامل سلامتیخواب سالم عامل سلامتی و یانسان قدیم در شبه جزیره ععامل کلیدی در کنترل کارآبرین نت به جای اینترنتنرمش های مفید در سرگیجهدرمان های جدید میگرناحساس گذر سریعتر زمانتوسعه برخی شغل ها با هوش موجودات مقهور ژنها هستندهوش مصنوعی درخدمت خلق وحرشته نوروایمونولوژی و نقاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سمغز چگونه صداها را فیلتر یادآوری خواب و رویاساخت شبکه عصبی مصنوعی با بیماری گیلن باره و بیمارنقش سجده بر عملکرد مغزگاهی مغز بزرگ چالش استخواب عامل دسته بندی و حفطانسان جدید از چه زمانی پاعسل طبیعی موثر در کنترل ببرای پیش بینی آینده مغز دنرمشهای مهم برای تقویت عدرمان های رایج ام اساخلاق و علوم اعصابتوصیه های غیر دارویی در سمیهمانهای ناخوانده عامل هوش مصنوعی ساخته هوش طبیرشد مغز علت تمایل انسان باز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری ممغز آیندگان چگونه است ؟ژن هوش و ساختارهای حیاتی ساختار شبکه های مغزی ثاببیماری ای شبیه آلزایمر و نقش غذاها و موجودات درياگذر زمان کاملا وابسته به خودآگاهی و هوشیاريانسان عامل توقف رشد مغزعصب حقوق نورولووبرخی نکات از گاید لاین پرچرا مغزهای ما ارتقا یافت درمان جدید میگرن با انتی اختلال در شناسایی حروف و توصیه هایی در مصرف ماهیمیگرن سردردی ژنتیکی که بهوش احساسیزمین زیر خلیج فارس تمدنی از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب مغز انسان ایا طبیعتا تماژن یا نقشه توسعه مغز و نقسخن پاک و ثابتبیماری ای شبیه ام اس مولتنقش غذاها و موجودات درياگربه شرودینگر و تاثیر مشخودآگاهی و هوشیاريانعطاف پذیری مکانیسمی علعضلانی که طی سخن گفتن چقدبرخی اثرات مضر ویتامین دچرا حیوانات سخن نمی گویندرمانهای بیماری پارکینساختلالات مخچهتوضیحی ساده در مورد هوش ممیدان مغناطيسي زمین بشر هوش احساسیزندگی هوشمند در خارج از زاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم مغز انسان برای ایجاد تمدژنها نقشه ایجاد ابزار هوسریعترین کامپیوتر موجودبیماری بیش فعالینقش غذاها و موجودات درياگزیده ای از وبینار یا کنفخانواده پایداراولین هیبرید بین انسان ومقالاتبرخی اختلالات عصبی مثانهچرا حجم مغز گونه انسان دردرک فرد دیگر و رفتارهای ااختلالات حرکتی در انسانتکامل چشممکانیزمهای دفاعی در برابهوش عاطفی بیشتر در زنانزیباترین چیز در افزایش ساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای شادمانی طژنها ، مغز و ارادهسرگیجه از شایعترین اختلابیماری تی تی پینقشه مغزی هر فرد منحصر بهگزارش یک مورد جالب لخته وخطا در محاسبات چیزی کاملاولین مورد پیوند سر در انتاثیر ویتامین دی بر بیمابرخی بیماری ها که در آن بچرا در مغز انسان، فرورفتدرک و احساساختلالات صحبت کردن در انتکامل ابزار هوش ، راه پر ما انسانها چه اندازه نزدهوش عاطفی در زنان بیشتر ازیرفون داروی ضد ام اساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای شادمانی طژنهای هوش ، کدامندسردرد و علتهای آنبیماری ضعف عضلات نزدیک بنقص در تشخیص هیجانات عامگشایش دروازه جدیدی از طرخطا در محاسبات چیزی کاملاولین تصویر در تاریخ از سصفحه اصلیبرخی بیماری های خاص که بدچراروياها را به یاد نمی آدرک احساسات و تفکرات دیگادامه بحث تکامل چشمتکامل زبانما انسانها چه اندازه نزدهوشیاری کوانتومیزبان چهار حرفی حیات زمیناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان رو به کوچک تر شکلرال هیدرات برای خوابانسردرد تنشنبیماریهای تحلیل عضلانی اچند جهانیپمبرولیزوماب در بیماری چ