دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

پیوند مغز و سر و چالشهای پیش رو

بحثي در مورد مقاله پیوند سر در انسان و چالشهای پیش رو از دکتر میر شهرام صفاری

پیوند سر، یکی از راه حلهایی است که به زودی برای برخی بیماری های عصب و عضله، پنجره جديدی را برای درمان باز خواهد کرد. بیماری هایی که در آنها محل اصلی آسیب عضلات و یا اعصاب محيطي است و اختلالی در عملکرد مغز وجود ندارد. برخی از این بیماران در همان سنین جوانی ناتوان از راه رفتن و حتی حرکت دستها میشوند و در موارد پیشرفته آن، حتی عضلات دهان و غذا خوردن و تنفس را هم درگیر میکند به گونه ای که فرد، بدون کمک دستگاه های کمکی قادر نیست تنفس کند. تا زمانی که درمان مناسبی برای این بیماران کشف گردد، پیوند سر آنها به بدن یک فرد سالم میتواند راه حلی قابل قبول باشد(البته در صورتی که هويت دهنده سر پس از پیوند مشابه همان فرد قبل از پیوند باشد!!)و زندگی پر از رنج آنها را با وجود یک بدن سالم، بسیار دگرگون کند..

مقاله ای درباره پیوند سر از دکتر ميرشهرام صفاری نوشته شده است که به دلیل اهمیت مطلب فوق و مطالب ايشان، لازم می دانم بحث بیشتری را در این مورد داشته باشم.

در تاریخ ۱۷ نوامبر ۲۰۱۷ گزارشی در رسانه های بین المللی منتشر شد مبنی بر انجام موفق اولین پیوند سر انسان روی جسد. ادعا شده در این جراحی ۱۸ ساعته نخاع و اعصاب و عروق گردنی از جسد یک انسان به انسان دیگری پیوند زده شده است و این عمل جراحی با توجه به پاسخهای مشاهده شده در اندامها با تحریک الکتریکی نواحی عصبی مرکزی، موفقیت آمیز بوده است. انتشار خبر توسط جراح و دانشمند ایتالیایی سرجیو کاناوارو بوده و جراحی با همکاری تیم پزشکی در چین صورت گرفته است

اول صحبتهای جالب سرجیو کاناوارو را در روز مصاحبه خبری بخوانیم که جنجال اخیر را به پا کرده است:

“طبیعت برای زمانی بیش از حد طولانی، قوانین خود را به ما تحمیل کرده است.

“ما متولد می شویم، رشد می کنیم، پیر می شویم و می میریم.

برای میلیونها سال انسانها تکامل یافته و ۱۱۰ میلیارد انسان تاکنون در این روند حیات، جان خود را از دست داده اند.

این یک نسل کشی در مقیاسی وسیع بوده است.

ما وارد دورانی تاریخی شده ایم که سرنوشتمان را در دستان خودمان بگیریم.

این، همه چیز را تغییر خواهد داد. این موفقیت شما را در هر سطحی تغییر خواهد داد.

پیوند اولیه سر انسان در روی انسان، تحقق یافته است. عمل جراحی ۱۸ ساعت طول کشید و مقاله آن در چند روز آینده منتشر خواهد شد.

همه می گفتند این کار غیرممکن است، اما جراحی موفقیت آمیز بود موفقیت در مدلهای حیوانی کامل و پایدار نبوده است، نه ارتباط عملکردی کاملی بین سر پیوند زده شده و بدن در مدلهای حیوانی ایجاد شده و نه این حیوانات توانسته اند برای مدتی طولانی زنده بمانند.

در سال ۱۹۷۰ روبرت وایت توانست سر یک میمون را به میمونی دیگر پیوند بزند و میمون ۹ روز زنده بوده است و به علت پس زدن ارگان پیوندی توسط بدن جدید، میمون مرده است. میمون پیوند زده شده توسط کاناوارو بعد از پیوند توانایی دیدن، حرکت دادن چشمها و خوردن را داشته است ولی به خاطر پیوند نزدن نخاع، از گردن به پایین فلج بوده است.

همچنین دانشمندی روس در سال ۱۹۵۰ همچنین با پیوند زدن عروق گردن یک سگ به سر سگ دیگری دانشمندان توانست به مدت ۲۹ روز سر جدا شده سگ را زنده و دارای واکنش نگه دارند.

شباهت بین بدن انسان و حیوان کاملا مشخص است و در همه آزمایشات بالینی، مرحله اول آزمایشات روی حيوان انجام میشود و رسیدن به نتایجی این چنینی، نویدی از انجام آن روی انسان است و نشان ميدهد که اين کار، شدنی است و فقط به گذر زمان، نیازمند است . و مانند دیگر غیر ممکن هایی که با گذر زمان ممکن شده است، این هم با گذر زمان انجام خواهد شد. به خصوص که خود این جراحی، روی انسان مرده انجام شده و موفقیت آمیز بوده است.

تفاوت جسم انسان مرده و زنده، فقط در نبود محرکی است که کارهای سلولهای بدن را سامان دهد. و برای به دست آوردن مهارتهاي لازم، برای انجام این جراحی پیچیده باید چندین بار روي اجساد، تمرین کرد.

1- مشکلی که مطرح میشود چگونگی اتصال نخاع قطع شده است. امروزه بیماران قطع نخاعی، با پیشرفت کند، در درمان مواجهند که چند علت دارد:

1- بافت نخاعی آسیب دیده معمولا به صورت اورژانسي ترمیم نمیشود و به مرور زمان، بافت تخریب شده تغییر شکل میدهد و با سلولهای حمایتی پر میشود . و فيبروز، شکل میگیرد به علاوه بافت نخاع آسیب دیده مگر در مواردي که کاملا با چاقو بریده شده باشد، معمولا له شده است که یا به دلیل تصادفات رانندگی و یا سقوط از ارتفاع یا برخورد گلوله به نخاع است. این بافت له شده و متلاشی، قابل مقایسه با بافتی که بسیار تمیز و دقیق توسط جراح ماهر مغز و اعصاب بریده میشود، نیست و شاید واقعا یکی از علل نا موفق بودن ترميم نخاع، پس از قطع شدن آن، له شدگی شدیدی باشد که معمولا در بافت نخاع قطع شده وجود دارد.
@salmanfatemi

2-میلیونها عصب، ارتباط بین مغز و اندامها را از طریق نخاع برقرار می کنند که اتصال دقیق مجدد آنها در صورت قطع شدن هنوز میسر نشده است. این مشکل بزرگی است و میلیونها راه که از مغز خارج ميشودو از طریق نخاع به دیگر قسمت های بدن میرسد، باید با دقتی بسیار بالا پیوند شوند که کاری بسیار ظریف و دقیق را ميطلبد ولي باید توجه داشت اگر برش دقیق، روی نخاع داده شود و بافتها تقریبا در محل های مشابه قرار گیرند، مواد شيميایی مشابه در سلولها در دو منطقه مشابه هم، میتوانند اجزای مشابه را در کنار هم قرار دهد. مشابه اين حالت، در ترمیم با سلولهای بنیادی مثلا در قلب دچار سکته مغزی مشاهده شده است، توصیه میشود مقاله اي در همین کانال تحت عنواندانشمندان ، سلولهاي بنیادی قلب را تولید میکنندمطالعه شود. یا مثلا در مقاله ای با عنوان تزریق سلولهای mesenchymal stem cells (MSCs)
در درمان بیماران دچار سکته مغزی در همين کانال، نقش سلول های بنیادی در ترمیم سلولهای تخریب شده عصبی وقتی در مجاورت آن قرار گرفته اند، بیان شده است.

یعنی سلول بنیادی یا تا حدي دیگر سلولها در هر محیطی، قرار بگیرد با توجه به مواد شيميایي و واکنشهای موجود در آن محیط، میتواند نقش همان سلول هدف را بازی کند مثلا در قلب به سلول قلب تبدیل شود یا در مغز به سلول مغز تبدیل شود یا در نخاع به سلول نخاع با عملکردهاي سلولهای مجاور آن، تبدیل شود. همین فرآیند میتواند به سادگی همراه مواد شیمیایی ذکر شده توسط دکتر سرجيو کاناوارو استفاده شود، مثلا همراه چسب پروپیلن گليکول یاد شده در ازمايش پیوند نخاع روی موش، از سلولهاي بنیادی هم در فاصله دو نخاع پیوند شده استفاده گردد تا خود سلول بنیادی پر پتانسیل، با قرارگیری در جایگاه خود، تبدیل به سلولهایی مشابه سلولهای مجاور خود شود.(مقاله استفاده از سلولهای بنیادی در ترمیم نخاع موش در قسمت های قبلی اين کانال بیان شد)

و در این صورت شاید نیازی به اتصال ميليونها راه عصبي جدا از هم نباشد. قطعا به فرض که بتوان هزاران راه از آن راهها را به هم متصل کرد، با هزاران راه باقی مانده متصل نشده چه میتوان کرد؟ چرا از هوش درونی سلول های زنده و به خصوص هوش درونی سلول های زنده بنيادي پر پتانسیل با قابلیت های فراوان استفاده نشود؟

3- بیان میشود در صورت میسر شدن پیوند، میزان درد احساس شده توسط دریافت کننده، باور نکردنی خواهد بود. و تجربه ای بدتر از مرگ را برای فرد به همراه خواهد داشت. باید توجه کرد درد به خصوص در ناحيه گردن، در نتیجه ارتباطات وسیع سلولهای حسی عصبی از گردن و از طریق نخاع، به سوی مغز است، بنابراین وقتی برش نخاع قدری بالاتر از برش پوستی روی گردن باشد بیشتر سلولهای حسی که اطلاعات را از نخاع به مغز منتقل میکنند، در مرحله اول جراحي نخاع قطع خواهند شد و کارکرد درستی ندارند و انتظار درد چندانی را در مراحل اوليه بعد از عمل نداریم بنابراین روزهای اولیه پس از عمل بدون درد یا حداقل همراه با دردی اندک است(به شرط رعایت برش پوستی و نخاعی در محل مناسب). در مراحل بعدی هم میتوان از روشهای ضد درد استفاده کرد. اینکه تصور شود آسیب نخاعی همراه با درد است، درست نیست. نخاعی که خوب کار نکند، نه تنها درد چندانی ایجاد نمی کند بلکه باعث میشود دردهای قبلی هم بلوکه شود و حس نگردد.

4- بیان میشود که در صورت امکان پیوند، هیچ مقدار داروی سرکوب کننده ایمنی جهت جلوگیری از رد پیوند کافی نخواهد بود. در این مورد باید گفت اگر بتوان از سلولهای بنيادي خود فرد در محل اتصال سر به بدن استفاده شود و در چسب موجود از آن، کمک گرفت نه تنها احتمال داروی مهار کننده ايمني بیشتر نمیشود بلکه ممکن است اصلا نیازی به داروی ضد ایمنی نباشد.

سلول بنیادی با قابلیت های گوناگون میتواند در مجاورت هر سلولی تبدیل به سلولهای مشابه آن شوند و در مجاورت سلول دهنده بدن، تبدیل به سلولهای مشابه آن و در مجاورت سلولهای فرد گیرنده (یعنی سر) تبدیل به سلولهای مشابه آن شود و استفاده از سلولهای بنیادی شاید راهی بسیار ارزشمند نه تنها در این پیوند بلکه در دیگر پیوندهای اعضای بدن باشد و نیاز به مواد ضد ایمنی را کم کند به خصوص که در آینده اي نه چندان دور، خود اعضای بدن هر فرد را شايد بتوان از روی سلولهای بنيادی او ساخت.

5- بیان میشود کار ایشان اخلاقی نیست و مراکز علمی اروپا و امریکا اجازه انجام این کار را روی انسان به ایشان نداده اند. پیوند سر همانطور که در ابتدای بحث بیان شد روشی بسیارخوب برای درمان بسیاری از بیماری های عصب و عضله است و تا زمانی که درمان مناسب آنها، کشف شود شاید تنها راه پایان دادن به درد و رنج انهاباشد و قطعا تلاش برای یافتن درمان آنها اصلا غیراخلاقی نیست. در اینجا فقط به دو رضایت از طرف دهنده سر و دهنده بدن نیاز است و به چیزی بیشتر نیاز نداریم.

6- شخصیت و طرز فکر فرد اهدا کننده سر روی بدن جدید
@salmanfatemi

با پیوند سر تغییر خواهد یافت. در مورد انتقال نوع خاصی از خاطرات به فرد جدید با پیوند اندامی خاص وجود دارد . این مورد چالش بزرگی است و نظرات، با توجه به اینکه شخصیت فرد جديد، نزدیک به شخصیت دهنده بدن یا فرد دهنده سر باشد، متفاوت است . به درستی مشخص نیست که هویت فرد در مغز است یا در قلب.

همانطور که قبلا در این کانال بیان شد قلب موجودات، خود دارای سیستم خودکاری است که مستقل از مغز و دیگر قسمتهای سیستم عصبی عمل می کند و همین سیستم اوتونوم است که باعث گردش خون در انسان و حیات همه اندامهای او ميشود یعنی بدون این سیستم اوتونوم اصلا مغزی در کار نخواهد بود.

اینکه چقدر این سیستم اوتونوم در بخشیدن هویت به فرد نقش دارد مشخص نیست . آنچه بیشتر محتمل است آنکه هویت فرد، وابسته به مغز او باشد و هویت این افراد، شبیه فرد دهنده سر باشد و این، با کنترل بدنی که سالها زیر سلطه مغز دیگری بوده است اصلا آسان نیست.

7- بیان میشود مغز با همراهی و هماهنگی بدن، عملکردهای خود را شکل می دهد. این هماهنگی به هم خواهد ریخت. مثلا مغز یک موسیقیدان در بدن یک کارگر ساختمانی ممکن است توانایی بروز مهارتهای موسیقیایی را نداشته باشد. خوب این معضل هم معضل بزرگی است، بدنی که سالها یک مهارت خاص را آموخته است، و مغز خود را با آن مهارتها هماهنگ کرده است، قابلیت پذيرش بدني با مهارتهای دیگر را به سختی به دست می آورد . در این زمینه شاید بتوان به جای بدنی از فرد دیگر از روشهای دیگری مانند ساخت بدن از روی سلولهای بنيادي یا حداقل انتخاب بدن های مشابه از نظر شغلی و مرتبه اجتماعی و توانایی ها استفاده کرد. کلون سازی و همانند سازي از روی سلولهاي بنيادي هرچند یک راه حل احتمالی است ولی با مشکلات زیادی در انسان مواجه خواهد بود . اولا اگر بشود یک بدن کاملا جدید و مشابه را ساخت چرا نتوان سر آنرا هم تولید کرد و این یک همانند سازی کامل است مانند همان کاری که مشابه آن در مورد برخی حیوانات انجام شده است.

نکته دوم: به فرض بتوان با همانند سازی، بدنی که از نظر ژنتیکی عین فرد قبلی است تولید کرد چند سال باید صبر نمود تا بدن ساخته شده دوباره به اندازه پیش از جراحی پیوند سر برسد و مثلا سر جوانی 36 ساله را بتوان به بدن همان فرد در 10 سالگی یا حداقل 20 سالگي پیوند کرد ؟
به نظر میرسد استفاده از روشهای کلونی سازی تفاوتي آنچنانی با پیوند سر یک نفر روی یک نفر دیگر نداشته باشد و حتی شاید انتخاب دو فرد با جنسیت و سن و ساختار بدنی مشابه روشی عملی تر در پیوند سر باشد. ولی هر چقدر شباهتها بین دو نفر بر قرار باشد مثلا در دوقلو های تک تخمکی، باز ساختارهای مغزی دو فرد مشابه نخواهد بود، برای بررسی بیشتر این مطلب به مقاله مغز هر فرد ، منحصر به فرد است در همین کانال مراجعه شود. بر اساس این مقاله، نقشه نورونها و ارتباطات مغز، هر یکصد روز، 13% تغییر می یابد که نشان دهنده تاثیر محیط زندگی هر فرد، روی این ارتباطات مغزی است.

به نظر میرسد یک دوره طولانی برای افرادی که تحت این جراحی قرار می گیرند باید سپری شود تا بتوانند بدن خود را با مغز جدید یا مغز خود را با بدن جدید، هماهنگ سازند و این، نیازمند دوره های طولانی روان درمانی و يا حتي کاشت الکترودها و پیس ميکرها و باطری های مصنوعی در اطراف مغز و بدن است

8- بیان می شود عوارض دراز مدت انجام چنین جراحی اي قابل پیش بینی نیست.
در مورد این عوارض، مفصلا در قسمتهای گذشته مطالبي بیان شد. در اینجا بر روی عوارض احتمالی روانی ناشی از بدنی غریبه یا سری غریبه روی یک فرد، بحث میشود . باید توجه کرد که آیا محرک انسان و در حقیقت، نیرو بخش او در بخشی از مغز است؟!

این احتمال هست ولی فرض کنید، شما رويايي را مشاهده می کنید و در این رویا خودتان را در حال انجام کاری می بینید یا فراتر از این، فرض کنید شما در رويايي آینده خودتان را مشاهده کنید. آیا این فردی که در رویا دیده میشود و من فرد است درون سلولهای مغزی او جا دارد؟

سلولهای مغزی هم مانند همه اجزای عالم مادی، محدود به زمان و مکان خویش است و محدود به قیدهای عالم ماده است. اینکه فراتر از زمان خود برود ، این مطلبی است که در عالم ماده نمی گنجد و منظور مراتب خیلی بالایی هم نیست بلکه یک قدم که از عالم ماده فراتر برویم، دیگر نه خورشیدی هست نه ماه و نه شب و روز.
در اینجا دیگر امروز و فردا مطرح نیست( مقاله بيوسنتريسم در این کانال مطالعه شود ) و سلول عصبی محدود به عالم مادي ماست و اگر بتواند اطلاعاتی را هم از آینده و گذشته به دست بیاورد، به خاطر خود آن نيست بلکه به دلیل منبعی از انرژی، خارج از سلول عصبی است و در اینجاست که با گنجینه ای و انباری از اطلاعات، فراتر از زمان و مکان مواجهيم که در اجزای عالم مادی نیست و هویت فرد، با همین انبار اطلاعات شناخته میشود.

به نظر میرسد اگر اجزای بدن فردی تغییر کند،

@salmanfatemi

هویت او تغییر نمیکند یعنی هویت فرد وابسته به اجزای بدن مادی او نیست. و این تصور که مغز فرمانده همه بدن میباشد هم درست نیست و برای نمونه به سیستم اوتونوم و خودکار گره های خودکار عصبی در قلب اشاره شد و اگر لحظه ای از کار بیفتد، کم شدن خون مغز منجر به عوارض شدید حتی مرگ ميشود. پس هویت فرد در اجزای بدن او نیست . شاید در قلب و یا در مغز باشد.

پس در پیوند مغز هویت فرد دهنده بدن، مشابه خودش مي شود یا مشابه سری که روی آن قرار میگیرد؟ باید منظر ماند و مشاهده کرد و یک دانشمند و محقق، تا چیزی را زیر مشاهده خود نبیند به قطعیت آن حکم نمی دهد و مشاهدات ماست که جهان را می آفریند.

9- مي گویند جاودانه شدن یک انسان اخلاقی نیست. فعلا بحث بر سر کشف روشی جدید برای بیمارانی است که از کارافتاده و ناتوان هستند و بدن آنها هیچ کارايي ای ندارد و طرف دیگر قضیه افرادی دچار مرگ مغزی هستند- که اگر بدن سالم آنها به سر سالم دیگری پیوند، نشود- برگشت نخواهند داشت. پس تا اینجای کار اصلا قضیه غیر اخلاقی ای مطرح نیست . مساله احتمالا غیر اخلاقی در آینده این است که مثلا سر فرد پیری روی بدن فردی جوان پیوند شود که در این صورت دقیقا نمی توانیم هویت فرد جدید را پیشگویی کنیم، احتمالا بیشتر شبیه دهنده سر است ولی باید منتظر ماند و این تجربه را در عمل دید.

در مطالعه ای روی 47 بیمار تحت جراحی قلب، مشاهده شد که 79% آنها تغییر شخصیتی پس از عمل جراحی را بيان نمی کنند با این حال، در مصاحبه با آنها یک حالت دفاع و مقاومت شدید یا واکنشهای شدید انکاری و مسخره کردن سوال، مشاهده میشد. در حدود شش درصد آنها تغییر شدید در شخصیت ذکر شد به طوری که باعث تغییر احسسات و واکنشهایی شبیه دهنده قلب گرديد.

( https://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/1299456/)

با توجه به تغييراتي در شخصیت پس از پیوند، فرضیه حافظه سلولی در اندامی که پیوند زده ميشود مطرح گردید. در حال حاضر بیشترین تغییرات شخصیتی در پیوند قلب، مشاهده ميشود که آن را مرتبط با حافظه ذخیره شده درون سلولهای عصبی اطراف قلب می دانند. محققان دانشکده پرستاري هاوايي بررسی کردند که آیا تغییرات شخصیتی، در پیوند قلب، مشابه شخصیت فرد دهنده پیوند است یا نه. آنها دیدند دو تا پنج مورد از خصوصيات رفتاري کاملا مشابه شخصیت فرد دهنده، ایجاد میشود و این شباهت ها بیشتر در هنر، غذا و موسیقی و رابطه جنسی و تفریحات است.

در یک مورد، فردی که با گلوله به صورت کشته شده بود، پيوند دهنده قلب بود و فرد گیرنده، دائما یک امواج الکتريکي فلاش مانند پررنگ را روی صورت خود تجربه میکرد

فرد دیگری به نام کلير سيلويا از یک مرد 18 ساله که بر اثر تصادف رانندگی با موتور سیکلت کشته شده بود، قلب دریافت کرد. و پس از پیوند، رویاهایی در مورد مردی به نام تيم لي میدید و بعد که بررسی کرد فهميد فردی که قلب را اهدا کرده است همین نام را داشته است.
( http://www.medicaldaily.com/can-organ-transplant-change-recipients-personality-cell-memory-theory-affirms-yes-247498)
پس، به نظر میرسد پیوند سر، به تنهایی هویتی مشابه فرد دهنده سرايجاد نمی کند و با یک جریان پیچیده مواجهيم، سیستم اتونوم و عصبی قلب، با خاطرات ذخیره شده درونش میتواند صاحب سر را با تضادهای فراوان مواجه کند، به خصوص در رفتارهایی که در مقاله بالا بیان شد و آنها عبارت بودند از تفریحات و تمایلات جنسی و هنر و غذا و موسیقی.

و اگر موارد دیگری مانند تمایلات مذهبی، دین یا افکار فلسفی هم در مطالعه بررسی میشد، نتایج احتمالا مشابهی به دست می آمد. پس بهتر است منتظر باشیم و پس از چند پیوند موفقیت آمیز سر و تجربیات فرد صاحب سر و یا فرد دهنده بدن، به نتیجه ای تجربي با مشاهده ای دقیق برسیم!

10- بیان میشود به علت تفاوتهای بیوشیمیایی در مغز جدید با مغز قبلی، احتمالا هوشیاری معمول در مغز پیوند شده به وجود نخواهد آمد. باید صبر کرد و نتایج را به صورت کامل شناخت و لمس نمود.

11- بیان میشود که چسب به کار رفته جهت چسباندن نخاع (ترکیبی از پلی اتیلن گلیکول) برای پیوند نخاع کارایی ندارد. ### در موش کوچک آزمایشگاهی روش به کار رفته موفق بوده است و حیوان توانایی راه رفتن را بعد از ۲ روز به دست آورده است. استفاده از سلولهای بنیادی میتواند تا حدی بر موفقیت آمیز بودن این اتصال کمک کند. در مورد اين سلولها مفصلا در قسمتهاي بالا صحبت شد .

12- بیان میشود این کار را نمی توان، پیوند سر نامید بلکه فعلا باید اسم آنرا پیوند بدن گذاشت. با توجه به مطالب بالا در مورد هویت فرد پس از پیوند مورد نظر، میتوان نام دقیق آن را تعیین کرد. ديدیم که پس از پیوند قلب، تغییرات زیادی در شخصیت فرد گیرنده، رخ میدهد تا حدی که در خیلی رفتارها شبیه فرد دهنده میشود و این اثر به خاطر حافظه درون سلولی است..

@salmanfatemi

13- با توجه به اینکه هنوز نمی دانیم پس از این پیوند هویت حقیقی فرد چگونه خواهد بود، مشکلات زیاد در وضع قوانین مربوط به زندگی پس از پیوند، وجود خواهد داشت. مهارتهای شغلی فقط در اندامها یا فقط در مغز نیست. به همين ترتیب عشق و محبت، فقط در قلب یا فقط در مغز نیست. تغییر عشق و محبت و علاقه ها و انتخاب شغل پس از پیوند از ابهامات زیادی است که باید حل شود. به خصوص در مسائل مذهبی مانند محرم و نامحرم یا زن و شوهر ابهامات زیادی هست که باید حل شود مثلا فرض کنید بدن یک زن، روی سر یک زن دیگر قرار گیرد، شوهر سابق کدام یک از زنها بر زن جدید حلال است؟

فرض کنيم کودکی از زن جدید متولد شود، خوب! مي دانيم که سلول تخمک او حاوی کروموزومهای زنی است که بدن را اهدا کرده است و فرزند حاصل هم پیوند اسپرم مردی با این تخمک خواهد بود.. شرایط پس از پیوند در مورد ارث و قوانین مادر و فرزندي و پدری چگونه خواهد بود؟ یا در شرایط دشوار اگر سر زنی روي بدن مردی پیوند شود ادامه روابط زندگی او چگونه خواهد بود و آیا فرد جدید زن است یا مرد و در هر صورت آیا میتوان جراحيهاي تغییر جنسیت را روی بدن او انجام داد یا نه؟ مثلا فرض کنیم تعیین جنسیت از روی اندامهای تناسلی است و فرض کنید سر مردی بر بدن خانمی پیوند شود وضعیت جنسیت تو چگونه خواهد بود؟!

باید منتظر آینده ماند!!

اصل مقاله از دکتر میر شهرام صفاری

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1895470537435742&id=100009184420613

@salmanfatemi


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
از نظر علم اعصاب اراده آزچگونه باغبانی باعث کاهش تاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زآیا هوش ارثی دریافتی از پاز تکینگی تا مغز از مغز تچراروياها را به یاد نمی آتاثیر درجه حرارت بر عملکسفری به آغاز کیهانلوب فرونتال یا پیشانی مغاصول سلامت کمرتری فلوپرازینهوش مصنوعی از عروسک تا کسریعترین کامپیوتر موجودآیا احتمال دارد رویا از آما انسانها چه اندازه نزدبیوگرافیحافظه و اطلاعات در کجاست هوشیاری کوانتومیشش مرحله تکامل چشمالتهاب شریان تمپورالمراحل ارتقای پله پله کیهبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريوراپامیل در بارداریعضلانی که طی سخن گفتن چقدايندگان چگونه خواهند دیدمغز انسان رو به کوچک تر شبرخی سيناپسها طی تکامل و داروهای مصرفی در ام اسکلرال هیدرات برای خوابانابزارهای پیشرفته ارتباط نقش ژنتیک در درمان اختلاتمساح حد واسط میان مغز کودرمانهای بیماری پارکینسکجای مغز مسئول پردازش تجارتقا و تکامل سنت آفرینش چند جهانیتئوری تکامل امروز در درمروش هایی ساده برای کاهش اپمبرولیزوماب در بیماری چاز آغاز خلقت تا نگاه انساچگونه جمعیت های بزرگ شکل تاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سآیا هوش سریعی که بدون احساز تکینگی تا مغز از مغز تچراروياها را به یاد نمی آتاثیر درجه حرارت بر عملکسلولهای بنیادی مصنوعی درلبخند بزن شاید صبح فردا زاضطراب و ترستسلیم شدن از نورون شروع مهوش مصنوعی از عروسک تا کسرگیجه از شایعترین اختلاآیا برای تولید مثل همیشه ما با کمک مغز خود مختاريمبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست هوش، ژنتیکی است یا محیطیششمین کنگره بین المللی سامیوتروفیک لترال اسکلرومزایای شکلات تلخ برای سلبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارورزش هوازی مرتب خیلی به قمقالاتايا اراده آزاد توهم است یمغز انسان رو به کوچکتر شدبررسي علل احتمالي تغيير داروهای ضد بیماری ام اس وکمردرد و علل آنابزارهای دفاعی و بقای مونقش انتخاب از طرف محیط، نتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای اکشف مکانیسم عصبی خوانش پارتوکين تراپی روشی جديد چندین ماده غذایی که ماننتئوری تکامل در پیشگیری و روش صحبت کردن در حال تکامپنج اکتشاف شگفت آور در مواز تلسکوپ گالیله تا تلسکچگونه جمعیت های بزرگ شکل تاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسآیا هشیاری کوانتومی وجودفلج بل، فلجی ترسناک که آناز تکینگی تا مغز از مغز تنزاع بین جهل و علم رو به پتاثیر درجه حرارت بر عملکسلسله مباحث هوش مصنوعیلرزش ناشی از اسیب به عصباطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستهوش مصنوعی از عروسک تا کسردرد و علتهای آنآیا بزرگ شدن مغز فقط در دما تحت کنترل ژنها هستیم یبیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاستهیچگاه از فشار و شکست نترصرع و درمان های آنامگا سه عامل مهم سلامتمسیر دشوار تکامل و ارتقابحثی درباره هوش و تفاوتهخطا در محاسبات چیزی کاملورزش هوازی ، بهترین تمریتاثیر ویتامین دی بر بیماايا اراده آزاد توهم است یمغز ایندگان چگونه استبررسی و اپروچ جدید بر بیمداروی فامپیریدین یا نورلکمردرد با پوشیدن کفش منااثر مضر مصرف طولانی مدت رنقش اتصالات بین سلولهای تنفس هوازی و میتوکندریدرک و احساسکشف مکانیسمی پیچیده در بارتباط میکروب روده و پارچه زیاد است بر من که در ایتا 20 سال آینده مغز شما به روشهای نو در درمان دیسک بپوست ساعتی مستقل از مغز دپیموزایداز تلسکوپ گالیله تا تلسکچگونه حافظه را قویتر کنیتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان چهار حرفی حیات زمینفلج خواباز تکینگی تا مغز از مغز تنزاع بین علم و نادانی رو تاثیر درجه حرارت بر عملکسم زنبور ، کلیدی برای وارلزوم سازگاری قانون مجازااطلاعاتی عمومی در مورد متغییر الگوی رشد مغزی با زهوش مصنوعی از عروسک تا کسردرد تنشنآیا تکامل و تغییرات ژنتیماه رجببیشتر کمردردها نیازی به حس چشایی و بویاییهاوکينگ پیش از مرگش رسالضررهای مصرف شکر و قند بر امروز دانش ژنتیک هیچ ابهمشکلات نخاعیبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملورزش و میگرنصفحه اصلیای آنکه نامش درمان و یادشمغز ابزار برتر بقابررسی سیستم تعادلی بدن اداروی تشنجی دربارداریکنفرانس تشنج هتل کوثر اصاثرات مفید قهوهنقش حفاظتی مولکول جدید دتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک احساسات و تفکرات دیگکشف ارتباط جدیدی از ارتبارتباط چاقی و کاهش قدرت بچهار میلیارد سال تکامل بتاثیر مشاهده بر واقعیت بروشهای شناسایی قدرت شنواروشی برای بهبود هوش عاطفپیچیدگی های مغزی در درک زاز تکنیکی تا مغز از مغز تنگاهی بر قدرت بینایی دراتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان و بیان، در سایه پیشرفلج خواب چیستاز تکینگی تا مغز از مغز تنزاع بین علم و جهل رو به پتاثیر درجه حرارت بر عملکسودمندی موجودات ابزی بر لزوم سازگاری قانون مجازابلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر زودتر اتصالات مغزیهوش مصنوعی از عروسک تا کمسردرد سکه ایآیا خداباوری محصول تکاملماپروتیلینبا هوش مصنوعی خودکار روبحس و ادراک (قسمت اول )هاوکينگ پیش از مرگش رسالضررهای شکر بر سلامت مغزانفجار و توقف تکاملی نشامشاهده آینده از روی مشاهبحثی درباره احساساتی غیردفاع در برابر تغییر ساختورزش بهترین درمان بیش فعسوالات پزشکیایندرالمغز از بسیاری حقایق می گربررسی علل کمر درد در میانداروی جدید s3 در درمان ام کنگره بین المللی سردرد داثرات مضر ماری جوانانقش حیاتی تلومر دی ان آ دتولید سلولهای جنسی از سلدرک تصویر و زبان های مخلتکشف جمجمه ای درکوه ایرهوارتباط هوش ساختار مغز و ژچهار ساعت پس از کشتار خوکتاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشی جدید در درمان قطع نخپیوند مغز و سر و چالشهای از تکینگی تا مغز از مغز تنگاهی بر توانایی اجزاي بتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان و تکلم برخی بیماریهفیلمی بسیار جالب از تغییاز تکینگی تا مغز از مغز تنظام مثبت زندگیتاثیر رو ح و روان بر جسمسیاهچاله و تکینگی ابتدایممانتین یا آلزیکسا یا اببه زودی شبکه مغزی به جای تغییر عمودی سر انسان از پهوش مصنوعی از عروسک تا کمسرعت فکر کردن چگونه استآیا دلفین ها می تواند از مبانی ذهنی سیاه و سفیدبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت دوم )هدف از تکامل مغزطی یکصد هزار سال اخیر هرچانگشت نگاری مغز نشان میدمعنی روزهبخش دیگری در وجود انسان هدقیق ترین تصاویر از مغز اورزش در کمر دردپیامهای کاربرانایا کوچک شدن مغزانسان المغز برای فراموشی بیشتر کبزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید ضد میگرنکنگره بین المللی سردرد داجزای پر سلولی بدن انسان نقش داروهاي مختلف معروف توانایی مغز و دیگر اجزای درک عمیق در حیواناتگنجینه ای به نام ویتامین ارتباط انسانی، محدود به نوار مغزی روشی مهم در تشختاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان سکته مپیوند سر، یکی از راه حلهااز تکینگی تا مغز و از مغز ناتوانی از درمان برخی ویتاثیر انتخاب از طرف محیط زبان و شناخت حقیقت قسمت چفیزیکدانان ماشینی برای تاز تکینگی تا مغز از مغز تنظریه تکامل در درمان بیمتاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانمنابع انرژي پاک سرچشمه حبوزون هیگز چیستثبت امواج الکتریکی در عصهوش مصنوعی در کامپیوترهاشلیک فراموشیآیا دست مصنوعی به زودی قامجموعه های پر سلولی بدن مبازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک قسمت چهارمهزینه ای که برای اندیشیدظهور امواج مغزی در مغز مصاندوهگین نباش اگر درب یا مغز فکر میکند مرگ برای دیبرنامه و ساختار پیچیده مدلایلی که نشان میدهد ما بوزوز گوشسایتهای دیگرایا ابزار هوشمندی یا مغز مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟بسیاری از بیماری های جدیداروی ضد تشنج با قابليت تکندر در بیماریهای التهاباجزایی ناشناخته در شکل گنقش روزه داری در سالم و جتوازن مهمتر از فعالیت زیدرگیری اعصاب به علت میتوگیاه خواری و گوشت خوار کدارتباط شگفت مغز انسان و فنورون هاي مصنوعی می توانتاثیر نگاه انسان بر رفتانورون های ردیاب حافظهتاثیر ویتامین دی بر بیماريتوکسيمب در درمان ام اسپیشینیان انسان از هفت میاز تکینگی تا مغز از مغز تناتوانی در شناسایی چهره تاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و شناخت حقیقت قسمت افرگشت و تکامل تصادفی محض از تکینگی تا مغز- از مغز هفت چیز که عملکرد مغز تو تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانمولتیپل اسکلروز در زنان بیماری گیلن باره و بیمارجمجمه انسان های اولیههوش مصنوعی در خدمت خلق وحشنا در ابهای گرم جنوب نیآیا رژیم غذایی گیاهی سلامحل درک احساسات روحانیبازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت پنجمهستي مادي ای که ما کوچکترعلم به ما کمک میکند تا موانسان قدیم در شبه جزیره عمغز ما کوچکتر از نیم نقطهبرین نت به جای اینترنتدندان ها را مسواک بزنید تیک پیشنهاد خوب برای آسان ایا بیماری ام اس (مولتیپمغز بزرگ چالش است یا منفعتفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تکوچک شدن مغز از نئاندرتااحساس گذر سریعتر زماننقش رژیم غذایی در رشد و اتوسعه برخی شغل ها با هوش رقیبی قدرتمند در برابر مگالکانزوماب، دارویی جدیارتباط شگفت انگیز مغز اننوروپلاستیسیتی چیستتاثیر ژنها بر اختلالات خریواستیگمینپیشرفتی مستقل از ابزار هاز تکینگی تا مغز از مغز تنخاع ما تا پایین ستون فقرتاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و شناخت حقیقت قسمت دفراموش کارها باهوش تر هساز تکینگی تا مغز- از مغز هفت سین یادگاری از میراث تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیر آفرینش از روح تا مغز مواد کوانتومی جدید، ممکنبیماری ای شبیه آلزایمر و جنسیت و تفاوت های بیناییهوش مصنوعی در خدمت خلق وحشناخت و معرفت، و نقش آن دآیا راهی برای رفع کم آبی محل درک احساسات روحانی دبحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت سومهستی ما پس از شروعی چگال علایم کمبود ویتامین E را انسان جدید از چه زمانی پامغز مادران و کودکان در زمبرای پیش بینی آینده مغز ددو ویژگی انتزاع و قدرت تجیکی از علل محدودیت مغز امایا بدون زبان میتوانیم تمغز بزرگ چالشهای پیش روتفاوتهای جنسیتی راهی براداستانها و مفاهیمی اشتباکودک ایرانی که هوش او از اخلاق و علوم اعصابنقش زبان در سلطه و قدرت اتوصیه های غیر دارویی در سرموزی از نخستین تمدن بشرگامی در درمان بیماریهای ارتباط شگفت انگیز مغز اننوشیدن چای برای مغز مفید تاثیر کپسول نوروهرب بر نرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وپاسخ گیاهان در زمان خورداز تکینگی تا مغز از مغز تنخستین تصویر از سیاهچالهتاثیر داروهای ضد التهاب زبان و شناخت حقیقت قسمت سفراموشی همیشه هم بد نیستاز تکینگی تا مغز- از مغزتهمیشه عسل با موم بخوریمتاثیر رژیم گیاهخواری بر سیستم تعادلی بدنموجود بی مغزی که می تواندبیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییهوش مصنوعی درمانگر کامپیشناسایی سلول های ایمنی اآیاما مقهور قوانین فیزیکمحدودیت های حافظه و حافظبحث درباره پیدایش و منشاحساسیت روانی متفاوتو هر کس تقوای خدا پیشه کنعلایم کمبود ویتامین E را انسان عامل توقف رشد مغزمغز چون ابزار هوش است دلیبرخی نکات از گاید لاین پرديدن با چشم بسته در خواب یادگیری مهارت های جدید دایا تکامل هدفمند استمغز حریص برای خون، کلید تتقلید مرحله ای نسبتا پیشدر مانهای کمر دردکودکان خود را مشابه خود تاختلال در شناسایی حروف و نقش زبان در سلطه و قدرت اتوصیه هایی در مصرف ماهیرمز و رازهای ارتباط غیر کگاهی لازم است برای فهم و ارتباط غیرکلامی بین انسانوعی سکته مغزی ، وحشتناک تاثیر کپسول نوروهرب بر تراه های جدید برای قضاوت رپختگی پس از چهل سالگي به از تکینگی تا مغز از مغز تنرمش های مفید در سرگیجهتاثیر داروی ضد تشنج سدیم زبان، وسیله شناسایی محیطفرایند حذف برخی اجزای مغاز تکینگی تا مغز، از مغز هوموارکتوس ها ممکن است دتاثیر عصاره تغلیظ شده گیسیستم دفاعی بدن علیه مغز موجودات مقهور ژنها هستندبیماری بیش فعالیجهش های ژنتیکی مفید در ساهوش مصنوعی درخدمت خلق وحشواهدی از دنیسوان(شبه نئآزمون ذهنی گربه شرودینگرمخچه ، فراتر از حفظ تعادلبحثی در مورد نقش ویتامينخلاصه ای از مطالب همایش مویتامین E برای فعالیت صحعلت خواب آلودگی بعد از خوانعطاف پذیری مکانیسمی علمغز چگونه صداها را فیلتر برخی اثرات مضر ویتامین ددی متیل فومارات(زادیوا)(یادآوری خواب و رویاایرادهای موجود در خلقت بمغز زنان جوانتر از مغز مرتلقین اطلاعات و حافظهدر چه مرحله ای از خواب ، رکوری گذرای ناشی از موبایاختلالات مخچهنقش سجده بر عملکرد مغزتوضیحی ساده در مورد هوش مرویای شفافگاهی مغز بزرگ چالش استارتروز یا خوردگی و التهاارزش حقیقی زبان قسمت اولچیزی خارج از مغزهای ما نیتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه های جدید برای قضاوت رپرورش مغز مینیاتوری انسااز تکینگی تا مغز از مغز تنرمشهای مهم برای تقویت عتاثیر درجه حرارت بر عملکسفر نامه سفر به بم و جنوب فرد حساس از نظر عاطفی و بازدواج های بین گونه ای، رهوش مصنوعی می تواند بر احتاریخ همه چیز را ثبت کردهسکته مغزیآیا واکنش های یاد گرفته ومیهمانهای ناخوانده عامل بیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی غیر تصادفهوش مصنوعی ساخته هوش طبیشاهکار قرنإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَمخچه ابزاري که وظیفه آن فبحثی جالب درباره محدودیتخواندن ، یکی از شستشو دهنویتامین E در چه مواد غذایعوارض ازدواج و بچه دار شداولین هیبرید بین انسان ومغز آیندگان چگونه است ؟برخی اختلالات عصبی مثانهدژا وو یا اشنا پنداریژن هوش و ساختارهای حیاتی اگر نعمت فراموشی نبود بسمغزهای کوچک بی احساستلاش هایی در بیماران قطع در هم تنیدگی کوانتومی و پکی غایب شدی تا نیازمند دلاختلالات حرکتی در انساننقش غذاها و موجودات درياتکامل چشمروبات های ریز در درمان بیگذر زمان کاملا وابسته به ارزش حقیقی زبان قسمت دومچگونه مغز پیش انسان یا همتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه پیروزی در زندگی چیستآلزایمراز تکینگی تا مغز از مغز تچرا مغزهای ما ارتقا یافت تاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب قانون مندی نقشه ژنتیکی ماستفاده از هوش مصنوعی در هوش مصنوعی گوگل به کمک تشساخت شبکه عصبی با الفبایآیا آگاهی پس از مرگ از بیمیگرن سردردی ژنتیکی که ببیماری ضعف عضلات نزدیک بجهشهای مفید و ذکاوتی که دهوش احساسیشبیه سازی میلیون ها جهان افراد آغاز حرکت خودشان رمدارک ژنتیکی چگونه انسانبحثی در مورد نقش کلسیم و خواب سالم عامل سلامتیویتامین دی گنجینه ای بزرعید نوروز مبارکاولین مورد پیوند سر در انمغز انسان ایا طبیعتا تمابرخی بیماری ها که در آن بدژاوو یا آشناپنداریژن یا نقشه توسعه مغز و نقاگر نعمت فراموشی نبود بسمغزتان را در جوانی سیمکشتلاشی برای درمان قطع نخادرمان های بیماری آلزایمرکاهش التهاب ناشی از بیمااختلالات صحبت کردن در اننقش غذاها و موجودات درياتکامل ابزار هوش ، راه پر روح رهاییگربه شرودینگر و تاثیر مشارزش حقیقی زبان قسمت سومچگونه هموساپينس بر زمین تاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقآیا ما تنها موجودات زنده از تکینگی تا مغز از مغز تچرا حیوانات سخن نمی گوینتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب قارچ بی مغز در خدمت موجوداستیفن هاوکینگ در مورد هتبدیل تراکت صوتی مصنوعی هوش مصنوعی گوگل به کمک تشساخت شبکه عصبی مصنوعی با آیا امکان بازسازی اندامهمیدان مغناطيسي زمین بشر بیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دهوش احساسیشبیه سازی سیستم های کوانافزایش قدرت ادراکات و حسمروری بر تشنج و درمان هایبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتی و یواکنش های ناخودآگاه و تقعامل کلیدی در کنترل کارآاولین تصویر در تاریخ از سمغز انسان برای ایجاد تمدبرخی بیماری های خاص که بددانشمندان ژنی از مغز انسژنها نقشه ایجاد ابزار هواگر تلاش انسان امروز برانقش قهوه در سلامتیتلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های جدید میگرنکایروپاکتیک چیستادامه بحث تکامل چشمنقش غذاها و موجودات درياتکامل زبانروزه داری و بیمار ی ام اس گزیده ای از وبینار یا کنفاز نظر علم اعصاب یا نرووسچگونه آن شکری که می خوریمتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بآیا مغز تا بزرگسالی توسعاز تکینگی تا مغز از مغز تچرا حجم مغز گونه انسان درتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب قدم زدن و حرکت دید را تغیاستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل سلولهای محافط به سهوش مصنوعی الفاگوساختار شبکه های مغزی ثابآیا انسان با مغز بزرگش اخمکانیزمهای دفاعی در براببیهوش کردن در جراحی و بیمجاذبه و نقش آن در شکلگیریهوش عاطفی بیشتر در زنانشباهت زیاد بین سلول هاي عافسردگی و اضطراب در بیمامرکز خنده در کجای مغز استبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطواکسن سرطانعسل طبیعی موثر در کنترل باولین سلول مصنوعیمغز انسان برای شادمانی طبرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان روش هاي جدیدی ژنها ، مغز و ارادهابزار هوش در حال ارتقا ازنقش مهاجرت در توسعه نسل اتمایل زیاد به خوردن بستندرمان های رایج ام اسکاربرد روباتهای ريزنانوادغام میان گونه های مختلنقشه مغزی هر فرد منحصر بهتکامل ساختار رگهای مغزی روش مقابله مغز با محدودیگزارش یک مورد جالب لخته واز نظر علم اعصاب اراده آزچگونه انتظارات بر ادراک تاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی آیا همه جنایت ها نتیجه بیاز تکینگی تا مغز از مغز تچرا در مغز انسان، فرورفتتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب قدرت انسان در نگاه به ابعاستخوان های کشف شده، ممکتری فلوپرازینهوش مصنوعی از عروسک تا کسخن پاک و ثابتآیا احتمال دارد رویا از آما انسانها چه اندازه نزدبیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بهوش عاطفی در زنان بیشتر اشباهت زیاد بین سلول هاي عالکتروتاکسی(گرایش و حرکمرگ انتقال است یا نابود شبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريواسطه ها د رمسیر ایجاد مغعصب حقوق نورولوواوکرلیزوماب داروی جدید شمغز انسان برای شادمانی طبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روشی برای تبدیژنهای هوش ، کدامندابزارهای بقای موجود زندنقش هورمون های تیروئید دتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان جدید میگرن با انتی کاربرد روباتهای ريز، در ادغام دو حیطه علوم مغز و نقص در تشخیص هیجانات عامتکامل شناخت انسان با کشفروش های صرفه جویی در ایجاگشایش دروازه جدیدی از طر