دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تاثیر گیاه خواری بر رشد و تکثیر سلولهای عصبی و مغزی قسمت اول

گیاه خوری امروز تبدیل به یک برنامه جدید در زندگی خیلی از افراد به خصوص جوانان شده است. در نگاه اول شاید خیلی از آنها لاغر شدن و سبکتر زندگی کردن را به عنوان علت گیاه خواری خود معرفی کنند، ولی حقیقتا رشد این پدیده به خصوص در میان قشر مرفه و تحصیل کرده، لازم میکند به طور مفصل به این مبحث پرداخته شود و فواید و ضررهای احتمالی آن بررسی گردد. امروز با وجود انواع و اقسام غذاهای گیاهی و غذاهای غنی شده با ویتامینها، گیاه خواری بسیار آسان شده است .

غذاهایی به صورت آماده، امروز در بازارها وجود دارد که هیچ مواد گوشتی به آن اضافه نمی شود و انتخابهای بسیار گوناگونی را با طعمهای مختلف در اختیار مردم میگذارد که اصلا بد طعمتر از غذاهای گوشتی نیست. گیاهخواری شکلهای مختلف دارد. برخی هستند که تا حدی گیاه خوارند مثلا گوشت قرمز را از رژیم غذایی خود حذف میکنند ولی انواع گوشت سفید مانند ماهی و مرغ را مصرف میکنند. یا گروه دیگری تخم مرغ وشیر را مصرف می کنند ولی از مصرف انواع گوشتها خودداری می کنند.

گروهی دیگر دوره هایی از گیاه خواری خالص را در طی سال تجربه میکنند مثلا یک ماه از سال را به گیاه خواری خالص می پردازند. و یا گروهی مصرف خالص گوشت را در دوره ای محدود می کنند ولی مصرف آب گوشت یا ترکیبات تهیه شده از گوشت را در دوره ای از سال مجاز می دانند. American Dietetic Association, رژیم گیاه خواری را غنی از مواد غذایی مفید و بسیار سالم و مفیدتر از غذاهای گوشتی برای جلوگیری از برخی بیماریهای مزمن مانند بیماریهای قلبی و یا دیابت می داند.

در گیاه خواری به خصوص وقتی گوشت قرمز حذف شود، مصرف چربی اشباع و کلسترول کاهش می یابد و در عوض ویتامینهایی مانند سی و ای و فیبر و پتاسیم و منیزیوم و کارتنویید و فلاونویید افزایش می یابد و آنها منجر به کاهش فشار خون و کاهش کلسترول زیان بار خون می شود. در یک مطالعه روی 76000 نفر مشخص شد که میزان مرگ و میر به خاطر بیماریهای مزمن قلبی در گیاه خواران، 25% کاهش می یابد. در مطالعه ای دیگر در Oxford cohort of the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC-Oxford) مشخص گردید که میزان مرگ و میر قلبی گیاه خواران 19% کمتر از گوشت خواران است.

مصرف زیاد فیبرهای گیاهی و ویتامنیهای موجود در آن میتواند به کنترل فشار خون و کنترل قند خون کمک کند، با اینحال مصرف کربوهیدراتهای گیاهی مانند سیب زمینی در مقادیر زیاد، برعکس میتواند قند خون را بالا ببرد. باید توجه شود که کاهش مرگ و میر قلبی، اصلا به معنی کاسته شدن از رشد مغز و سلولهای عصبی نیست. مغز و قلب دو اندام متفاوت هستند و رشد یکی در این عالم مادی- که تناقضات گوناگون دارد- میتواند منجر به کوچک شدن و کم کاری دیگری شود . وقتی غذای دریافتی و جذب شده در بدن شما محدود است، بدن به ناچار آن را صرف اندامی مانند قلب می کند تا زندگی شما دوام یابد هرچند، مغز کوچکتر و کم کارتر شود و این، قانون بقا به رغم کیفیت پائینتر است.

طبیعت میکوشد تا حیات حفظ شود هرچند کیفیت حیات خیلی هم آرمانی نباشد. سلامت نورونها و سلولهای مغزی الزاما همراه با سلامتی دیگر سلولهای حیاتی بدن نیست. سلول پرخور عصبی میتواند در زمان محدود بودن انرژی دریافتی و غذا، بسیاری از سلولهای حیاتی بدن را از انرژی محروم کند. بنابراین در شرایط کمبود انرژی دریافتی بهتر است سلولهای عصبی و مغزی از انرژی محروم شوند تا امکان بقای اندامهای حیاتی مانند قلب فراهم شود. به علاوه چربی های اشباع که میتوانند سطح عروق خونی و قلب را بپوشانند و خون رسانی را مختل کنند، زیر بنای ساختمانی غشای پر چربی سلولهای عصبی هستند.

با یک پارادوکس برجسته مواجهیم :
چربی ها در غشای نرونهای عصبی عامل حفظ سلول و بقای آن و هدایت عصبی است و در همان حال میتواند با تجمع در رگهای خونی و دریچه های قلبی منجر به ناکارآمدی سیستم گردش خونی شود. باید به نحوی بین این دو، توازن برقرار کرد به طوری که توام با کم شدن مصرف چربی و انرژی های زیاد در رژیم غذایی، سلولهای مغزی، از این مزیتها محروم نشوند. و نیز مصرف زیاد چربی و انرژی، با مسدود کردن عروق خونی ،منجر به سکته قلبی و مرگ نشود و حفظ این توازن یک هنر بزرگ است.

گیاهخواران در معرض چه کمبودهایی هستند؟
گیاه خواران مشکلی از نظر دریافت کلسیم ندارند و منابع زیادی از کلسیم در میان گیاهان هست ( مثلا کلم معمولی و کلم بروکلی و کلم چینی و اسفناج ) ولی میزان ویتامین دی و ویتامین کا در گیاهان کم است و اگر این افراد از ترکیبات اضافی و غنی شده با ویتامین دی استفاده نکنند، دچار کمبود ویتامین دی میشوند. البته ویتامن دی اصلی که بر اثر تابش نور آفتاب بر سطح پوست ایجاد میشود، در صورت تابش کافی آفتاب، ساخته می شود و مشکلی ایجاد نمی گردد. مشکل، وقتی است که فرد گیاه خوار به خصوص در عرضهای جغرافیایی بالا باشد و تابش آفتاب کافی نداشته باشد.

نقشهای برجسته ویتامین دی در سلامت سلولهای عصبی در قسمتهای مختلف این کانال بیان شد. جهت مطالعه این نقشها به قسمتهای مربوط (#ویتامین) مراجعه شود. میزان بالای منیزیم و پتاسیم ترکیبات گیاهی، از میزان اسیدی بودن خون میکاهد و به استحکام استخوانها کمک می کند. مصرف زیاد پروتئین در رژیمهای گوشتی میتواند اثرات مضری بر استحکام استخوان داشته باشد. پروتئین: افرادی که در رژیم گیاه خواری خود از تخم مرغ و شیر هم استفاده میکنند ( گیاه خواری محدود) معمولا دچار کمبود پروتئین نمی شوند.

چون شکل پروتئین گیاهی متفاوت از پروتئین حیوانی است، گیاهخواران به مقدار بیشتر پروتئین نیاز دارند(کسانی که گوشت میخورند به 0.4 میلی گرم پروتئین در ازای هر پوند وزن بدن نیاز دارند و این میزان در گیاه خواران قدری بیشتر و 0.45 میلیگرم در ازای هر پوند وزن بدن است). برای تامین پروتئین بیشتر لازم است گیاه خواران از برخی غلات مانند برنج سبوس دار و عدس، نخود ،نخود فرنگی، لوبیا، گندم ،جوی دوسر و جو استفاده کنند . روشن شد که مصرف زیاد پروتئین به دلیل خاصیت اسیدی کردن خون ، برای استخوانها خوب نیست، پس قدری کمتر بودن پروتئین زیان آور نیست. بیشتر شدن پروتئین، عضلات را قویتر و استخوانها را ضعیفتر میکند و این ، ویژگی عالم مادی ماست که هیچ چیز مطلقی در آن وجود ندارد. جایی را قویتر می کنیم، جای دیگر ضعیفتر می شود!!

ویتامین B12 :
این ویتامین فقط در ترکیبات گوشتی و تخم مرغ وجود دارد پس افرادی که منحصرا از گیاهان استفاده میکنند حتما لازم است مواد غذایی آنها با این ویتامین غنی شده باشد. نقش برجسته این ویتامین در خونسازی و سلامت نورنهای عصبی، امروزه کشف شده و نشان داده شده است که کمبود مداوم آن چه بلائی برسر سلولای عصبی می آورد( بیماری ای مشابه فرم شدید بیماری ام اس) پس گیاه خواران در مورد کمبود این ویتامین به خصوص باید بسیار محتاط باشند.

آهن :
میزان آهن قابل جذب در گوشت و ترکیبات حیوانی بسیار بیشتر از ترکیبات گیاهی است . البته میزان جذب آهن گیاهی در حضور ویتامین سی میوه ها و سبزیجات بیشتر می شود ولی فیتات موجود در غلات از جذب آن می کاهد. پس کمبود جذب آهن مشکل جدی در گیاه خواران خالص است. البته آهن زیاد، اصلا سودمند نیست. در ادامه بحثها به آن اشاره خواهد شد.

امگا 3 :
رژیمهای فاقد ماهی و تخم مرغ، میزان امگا سه کمی دارند( EPA and DHA) بدن ما قادر است ALA در رژیمهای گیاهی را تبدیل به امگا 3 کند ولی این تبدیل اصلا کافی نیست. گیاه خواران میتوانند با مصرف جلبک و خزه دریایی میزان امگا 3 را در بدن خود بیشتر کنند میزان مصرف کافی ALA در گیاه خواران زن 1.1 گرم در روز است، ترکیباتی که ALA بیشتری دارند عبارتند از تخم کتان ، گردو و روغن کلزا @salmanfatemi جهت مطالعه بیشتر به سایت زیر مراجعه شود. https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/becoming-a-vegetarian


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
مغز ما کوچکتر از نیم نقطهانسان عامل توقف رشد مغزديدن با چشم بسته در خواب چگونه حافظه را قویتر کنیارزش حقیقی زبان قسمت دومروشی برای بهبود هوش عاطفواکنش های ناخودآگاه و تقبحثی درباره هوش و تفاوتهشاهکار قرنگزارش یک مورد جالب لخته وتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز آیندگان چگونه است ؟انعطاف پذیری مکانیسمی علدژا وو یا اشنا پندارینگاهی بر قدرت بینایی دراارزش حقیقی زبان قسمت سومروشی جدید در درمان قطع نخواسطه ها د رمسیر ایجاد مغتنفس هوازی و میتوکندریبحثی درباره هوش و تفاوتهشباهت زیاد بین سلول هاي عفلج خوابگشایش دروازه جدیدی از طرتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان ایا طبیعتا تمااولین مورد پیوند سر در اندژاوو یا آشناپندارینگاهی بر توانایی اجزاي باز نظر علم اعصاب یا نرووسروشی جدید در درمان سکته مورزش هوازی مرتب خیلی به قتو دی ان ای خاص ميتوکندريبحثی درباره هوش و تفاوتهشباهت زیاد بین سلول هاي عفلج خواب چیستپنج اکتشاف شگفت آور در موتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ایندگان چگونه استايندگان چگونه خواهند دیددانشمندان روش هاي جدیدی نخاع ما تا پایین ستون فقراز نظر علم اعصاب اراده آزريتوکسيمب در درمان ام اسورزش هوازی ، بهترین تمریتولید سلولهای جنسی از سلبحثی درباره احساسات متفاصرع و درمان های آنفیلمی بسیار جالب از تغییپیوند مغز و سر و چالشهای تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقاايا اراده آزاد توهم است یداروهای مصرفی در ام اسنرمش های مفید در سرگیجهاز نظر علم اعصاب اراده آزراه های جدید برای قضاوت رورزش و میگرنتوانایی مغز و دیگر اجزای بحثی درباره احساساتی غیرضررهای مصرف شکر و قند بر فراموشی همیشه هم بد نیستپیوند سر، یکی از راه حلهاتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ايا اراده آزاد توهم است یداروهای ضد بیماری ام اس ونرمشهای مهم برای تقویت عاز تلسکوپ گالیله تا تلسکراه های جدید برای قضاوت رورزش بهترین درمان بیش فعتوصیه های غیر دارویی در سبخش دیگری در وجود انسان هضررهای شکر بر سلامت مغزفرایند حذف برخی اجزای مغپیشرفتی مستقل از ابزار هتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالشهای پیش روایا کوچک شدن مغزانسان الداروی ضد تشنج با قابليت تچرا حیوانات سخن نمی گویناستفاده از هوش مصنوعی در راه پیروزی در زندگی چیستورزش در کمر دردتوصیه هایی در مصرف ماهیبرای پیش بینی آینده مغز دطی یکصد هزار سال اخیر هرچفرد حساس از نظر عاطفی و بپختگی پس از چهل سالگي به تاثیر عصاره تغلیظ شده گیمغز زنان جوانتر از مغز مرایا ابزار هوشمندی یا مغز داروی ضد تشنج با قابليت تچرا حجم مغز گونه انسان دراستیفن هاوکینگ در مورد هرشد مغز علت تمایل انسان بوزوز گوشتوضیحی ساده در مورد هوش مبرخی اثرات مضر ویتامین دعلم به ما کمک میکند تا موقارچ بی مغز در خدمت موجودپرورش مغز مینیاتوری انساتبدیل سلولهای محافط به سمغزهای کوچک بی احساسایا بیماری ام اس (مولتیپداستانها و مفاهیمی اشتباچراروياها را به یاد نمی آاضطراب و ترسزمین زیر خلیج فارس تمدنی یک پیشنهاد خوب برای آسان تکامل ابزار هوش ، راه پر برخی بیماری ها که در آن بعلایم کمبود ویتامین E را لوب فرونتال یا پیشانی مغآیا ما تنها موجودات زنده تشنج چیستنقش قهوه در سلامتیایا تکامل هدفمند استدر مانهای کمر دردچراروياها را به یاد نمی آاطلاعاتی عمومی در مورد مزندگی هوشمند در خارج از زیکی از علل محدودیت مغز امتکامل ساختار رگهای مغزی برخی توجهات در ببمار پارعلایم کمبود ویتامین E را لرزش ناشی از اسیب به عصبآیا مغز تا بزرگسالی توسعتغییر زودتر اتصالات مغزینقش هورمون های تیروئید دایرادهای موجود در خلقت بدر چه مرحله ای از خواب ، رهفت چیز که عملکرد مغز تو اطلاعاتی عمومی در مورد مزبان چهار حرفی حیات زمینیادگیری مهارت های جدید دتئوری تکامل امروز در درمبرخی سيناپسها طی تکامل و عوارض ازدواج و بچه دار شدلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش ارثی دریافتی از پتغییر عمودی سر انسان از پنقش ژنتیک در درمان اختلااگر نعمت فراموشی نبود بسدرمان های بیماری آلزایمرهمیشه عسل با موم بخوریمبلندی در ذهن ما درک بلندیزبان و شناخت حقیقت قسمت چیادآوری خواب و رویاتئوری تکامل در پیشگیری و بررسي علل احتمالي تغيير عید نوروز مبارکلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش سریعی که بدون احسثبت امواج الکتریکی در عصنقش اتصالات بین سلولهای اگر نعمت فراموشی نبود بسدرمان های رایج ام اسهوش مصنوعی می تواند بر احبه زودی شبکه مغزی به جای زبان و شناخت حقیقت قسمت اژن هوش و ساختارهای حیاتی تاثیر ویتامین دی بر بیمابررسی و اپروچ جدید بر بیمعامل کلیدی در کنترل کارآمنابع انرژي پاک سرچشمه حآیا هشیاری کوانتومی وجودجنسیت و تفاوت های بینایینقش حفاظتی مولکول جدید داگر تلاش انسان امروز برادرمان جدید میگرن با انتی هوش مصنوعی گوگل به کمک تشبوزون هیگز چیستزبان و شناخت حقیقت قسمت دژن یا نقشه توسعه مغز و نقتاثیر کپسول نوروهرب بر نبررسی سیستم تعادلی بدن اعصب حقوق نورولوومولتیپل اسکلروز در زنان آیا واکنش های یاد گرفته وجهش های ژنتیکی مفید در سانقش حیاتی تلومر دی ان آ داثر مضر مصرف طولانی مدت ردرمانهای بیماری پارکینسهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبیماری گیلن باره و بیمارزبان و شناخت حقیقت قسمت سژنها نقشه ایجاد ابزار هوتاثیر کپسول نوروهرب بر تبررسی علل کمر درد در میانعضلانی که طی سخن گفتن چقدموجودات مقهور ژنها هستندآیا آگاهی پس از مرگ از بیحافظه و اطلاعات در کجاست نقش داروهاي مختلف معروف اثرات مفید قهوهدرک فرد دیگر و رفتارهای اهوش مصنوعی الفاگوبیماری ای شبیه ام اس مولتسفرنامه سفر به بم و جنوب ژنها ، مغز و ارادهتاثیر کپسول نوروهرب بر سبزرگ شدن مغز محدود به دورمقالاتمیهمانهای ناخوانده عامل آیا امکان بازسازی اندامهحافظه و اطلاعات در کجاست نقش زبان در سلطه و قدرت ااثرات مضر ماری جوانادرک و احساسهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماری تی تی پیسفرنامه سفر به بم و جنوب ژنهای هوش ، کدامندتاثیر کپسول نوروهرب بر ستفاوت مغز انسان و میمون هتاثیر ویتامین دی بر بیمامیدان مغناطيسي زمین بشر آیا انسان با مغز بزرگش اخحافظه و اطلاعات در کجاستنقش زبان در سلطه و قدرت ااجزای پر سلولی بدن انسان درک احساسات و تفکرات دیگهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماریهای تحلیل عضلانی اسلولهای بنیادی مصنوعی درکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتاثیر گیاه خواری بر رشد وتلاشی برای درمان قطع نخاصفحه اصلیما انسانها چه اندازه نزدآیا احتمال دارد رویا از آحس چشایی و بویایینقش غذاها و موجودات دريااخلاق و علوم اعصابدرک تصویر و زبان های مخلتهوش مصنوعی درمانگر کامپیبیوگرافیسلسله مباحث هوش مصنوعیکندر در بیماریهای التهابتاثیر گیاه خواری بر رشد وتلاشی جدید در درمان ام اسسوالات پزشکیما انسانها چه اندازه نزدآیا برای تولید مثل همیشه حس و ادراک (قسمت اول )نقش غذاها و موجودات دريااختلال در شناسایی حروف و درک عمیق در حیواناتهوش مصنوعی درخدمت خلق وحبیوگرافیسم زنبور ، کلیدی برای وارکودکان خود را مشابه خود تتاثیر گیاه خواری بر رشد وتمدن قدیمی ای در جنوب ایرپیامهای کاربرانما تحت کنترل ژنها هستیم یآیا بزرگ شدن مغز فقط در دحس و ادراک (قسمت دوم )نقش غذاها و موجودات دريااختلالات مخچهدرگیری اعصاب به علت میتوهوش احساسیبیست تمرین ساده برای جلوسودمندی موجودات ابزی بر کوری گذرای ناشی از موبایتاثیر گیاه خواری بر رشد وتمساح حد واسط میان مغز کوسایتهای دیگرماه رجبآیا تکامل و تغییرات ژنتیحس و ادراک قسمت چهارمنقشه مغزی هر فرد منحصر بهاختلالات حرکتی در انسانرقیبی قدرتمند در برابر مهوش احساسیبیشتر کمردردها نیازی به سیاره ابلهانکاهش التهاب ناشی از بیماتاثیر گیاه خواری بر رشد وتنفس هوازی و میتوکندریمبانی ذهنی سیاه و سفیدآیا خداباوری محصول تکاملحس و ادراک قسمت پنجمچندین ماده غذایی که مانناختلالات صحبت کردن در انرمز و رازهای ارتباط غیر کهوش عاطفی بیشتر در زنانبا هوش مصنوعی خودکار روبسیاره ابلهانکایروپاکتیک چیستتاثیر گیاه خواری بر رشد ومجموعه های پر سلولی بدن مآیا دلفین ها می تواند از حس و ادراک قسمت سومآیا راهی برای رفع کم آبی حساسیت روانی متفاوتچهار میلیارد سال تکامل بادامه بحث تکامل چشمرویای شفافهوش عاطفی در زنان بیشتر ابارداری بدون رحمسیستم تعادلی بدنکاربرد روباتهای ريزنانوتاثیر دپاکین بر بیماری ممحل درک احساسات روحانیآیاما مقهور قوانین فیزیکخلاصه ای از مطالب همایش منورون هاي مصنوعی می توانارتوکين تراپی روشی جديد روبات های ریز در درمان بیهاوکينگ پیش از مرگش رسالبازسازي مغز و نخاع چالشی سکته مغزیکاربرد روباتهای ريز، در تاثیر داروهای ضد التهاب محل درک احساسات روحانی دمحدودیت های حافظه و حافظافراد آغاز حرکت خودشان رخواندن ، یکی از شستشو دهننوروپلاستیسیتی چیستارتباط میکروب روده و پارروزه داری و بیمار ی ام اس هدف از تکامل مغزبحث درباره پیدایش و منشاساخت شبکه عصبی با الفبایکجای مغز مسئول پردازش تجتاثیر داروی ضد تشنج سدیم مخچه ، فراتر از حفظ تعادلامیوتروفیک لترال اسکلروخواب سالم عامل سلامتیچیزی خارج از مغزهای ما نیارتباط چاقی و کاهش قدرت بروش مقابله مغز با محدودیهزینه ای که برای اندیشیدبحثی در مورد نقش ویتامينساخت شبکه عصبی مصنوعی با کشف مکانیسم عصبی خوانش پتاثیر درجه حرارت بر عملکمخچه ابزاري که وظیفه آن فامگا سه عامل مهم سلامتخواب سالم عامل سلامتی و یچگونه مغز پیش انسان یا همارتباط شگفت مغز انسان و فروش های صرفه جویی در ایجاهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی جالب درباره محدودیتسریعترین کامپیوتر موجودکشف مکانیسمی پیچیده در بتاثیر درجه حرارت بر عملکمدارک ژنتیکی چگونه انسانامروز دانش ژنتیک هیچ ابهخواب عامل دسته بندی و حفطچگونه هموساپينس بر زمین ارتباط شگفت انگیز مغز انروش هایی ساده برای کاهش اهستی ما پس از شروعی چگال بحثی در مورد نقش کلسیم و سردرد و علتهای آنکشف ارتباط جدیدی از ارتبتاثیر درجه حرارت بر عملکمرگ انتقال است یا نابود شانگشت نگاری مغز نشان میدخودآگاهی و هوشیاريچگونه آن شکری که می خوریمارتباط غیرکلامی بین انساروش صحبت کردن در حال تکامویتامین E برای فعالیت صحبحثی در مورد عملکرد لوب فسردرد تنشنگنجینه ای به نام ویتامین تاثیر درجه حرارت بر عملکمزایای شکلات تلخ برای سلاندوهگین نباش اگر درب یا خودآگاهی و هوشیاريچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارتروز یا خوردگی و التهاروشهای نو در درمان دیسک بویتامین E در چه مواد غذایبحثی درباره هوش و تفاوتهسرعت فکر کردن چگونه استگامی در درمان بیماریهای تاثیر درجه حرارت بر عملکمشکلات نخاعیانسان جدید از چه زمانی پادلایلی که نشان میدهد ما بچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارزش حقیقی زبان قسمت اولروشهای شناسایی قدرت شنواویتامین دی گنجینه ای بزربحثی درباره هوش و تفاوتهشنا در ابهای گرم جنوب نیگاهی لازم است برای فهم و تاثیر درجه حرارت بر عملک