دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

مغز زنان جوانتر از مغز مردان است

مغز زنان جوانتر از مغز مردان است

این مقاله بیان میکند تفاوت های بین مغز مرد و زن، فقط در اندازه بزرگتر مغز مرد خلاصه نمیشود.

اندازه مغز انسان مدرن نسبت به پیشینیان انسان، متفاوت است. سیر ارتقای اندازه مغز طی دو میلیون سال اخیر سریع و برجسته بودهاست ولی این سیر دایما رو به پیشرفت نبوده و به خصوص در چند صد هزار سال اخیر رو به کوچکتر شدن هم بوده است. در میان انسان های کنونی هم، اندازه مغز مشابه نیست. تغییر اندازه مغز با توجه به شرایط زندگی و میزان نور خورشید و فراهم بودن امکانات و منابع انرژی، متفاوت است.(به سلسله مباحث تفاوت های هوش و اندازه مغز در نژادها و گونه های مختلف در همین کانال، مراجعه شود)

تفاوت در کروموزم ها و ژنتیک نقش مهمی را در تعیین فنوتیپ و شکل ظاهری دارد ولی بعدها تاثیر عوامل محیطی هم میتواند در تعیین اندازه مغز موثر باشد و در حقیقت، اتفاقی که می افتد تغییرات ژنی، در نتیجه عوامل محیطی است.ژنهای فرد تحت تاثیر محیط طبیعی دچار تغییرات میشود و میتواند به صورت برجستهای باعث تغییر در ساختار بدنی و از جمله ساختار مغز شود.

ولی به رغم نقش مهم طبیعت در تعیین ساختارهای بدنی هنوز ژنها نقش اولیه و مهم خود را دارند. از جمله این تاثیرها تاثیر ژنها در تعیین جنسیت و تفاوت های ساختاری موجود در دو جنس است. هر چند در این مورد هم تاثیر محیط وگیرنده های موجود روی سلول های هدف میتواند در تعیین جنسیت موثر باشد مثلا در سندرم عدم حساسیت به اندروڑن هر چند فرد دارای کروموزم های XY است ساختار ظاهری او، مشابه زنان میشود و زن، به حساب می آید. پس میبینیم حتی در تعیین جنسیت هم ژنها به تنهایی، تعیین کننده نیستند و نقش محیط حتی در تعیین جنسیت هم وجود دارد.

یکی از تفاوتهای ساختاری زن و مرد اندازه و ساختار مغز است. متوسط اندازه مغز زنان از مردان کوچکتر است. و این کوچکتر بودن شاید برتری ای تکاملی در سیر تحولات انسان های نخستین داشته است مثلا شاید به دلیل کم کردن انرژی مصرفی در زنان، توانسته باشد به ذخیره انرژی به خصوص در دوره های خاص زندگی زنان مانند دوره عادت ماهانه و به خصوص دوره بارداری که گاهی در بارداری چند قلو، انرژی هنگفتی را از زن میگیرد کمک کند. در این مقاله مطلب جدیدی در مورد تفاوت های مغز زن و مرد بیان میشود.

نوروسافاری | پژوهشگران دانشگاه واشنگتن در بررسی جدیدی دریافتند که مغز زنان نسبت به مغز مردان، دیرتر پیر میشود.

تأثیر زمان، بر مغز زنان و مردان متفاوت است. با افزایش سن، مغز کوچک میشود اما این فرآیند در مردان سریعتر از زنان اتفاق میافتد. متابولیسم مغز با بالا رفتن سن، کاهش مییابد اما این موضوع در مردان و زنان متفاوت است.

به گزارش نوروسافاری از دانشگاه واشنگتن، پژوهش جدیدی که در دانشکده پزشکی “دانشگاه واشنگتن”(Washington University) صورت گرفته نشان میدهد مغز زنان از نظر متابولیکی، حدود سه سال جوانتر از مردان هم سال آنان است.

“مانو گویال”(Manu Goyal)، استادیار رادیولوژی دانشگاه واشنگتن و از نویسندگان این پژوهش گفت:

ما کار خود را با درک نحوه تأثیر عوامل مربوط به جنسیت بر آسیبپذیری مغز در بیماریهای نوروژنیک آغاز کردیم. شاید متابولیسم مغز بتواند به درک برخی تفاوتهای ناشی از افزایش سن میان زنان و مردان کمک کند.

قندکافت هوازی

مغز، مواد قندی را مورد استفاده قرار میدهد اما نحوه استفاده مغز از مواد قندی با افزایش سن، تغییر میکند. نوزادان و کودکان، مقداری از سوخت مغز را طی فرآیندی موسوم به “قندکافت هوازی”(aerobic glycolysis) مورد استفاده قرار میدهد که در رشد و بلوغ مغز مؤثر است. بقایای مواد قندی برای انجام کارهای روازنه مورد استفاده قرار میگیرند. در نوجوانان و بزرگسالان جوان، بخش قابل توجهی از مواد قندی، صرف فرآیند قندکافت بیهوازی میشود اما با افزایش سن این مقدار کاهش مییابد و با رسیدن فرد به ۶۰ سالگی، به سطح بسیار پایینی میرسد.

درک پژوهشگران از تفاوت متابولیسم مغز میان زنان و مردان متفاوت بود؛ در نتیجه ۲۰۵ نفر را مورد بررسی قرار دادند تا بفهمند که مغز چگونه از مواد قندی استفاده میکند.

۱۲۱ نفر از شرکتکنندگان این پژوهش، زن و ۸۴ نفر مرد بودند که در سنین ۲۰ تا ۸۲ قرار داشتند. پژوهشگران برای سنجش جریان اکسیژن و گلوکز در مغز شرکتکنندگان، پتاسکن آنها را مورد بررسی قرار دادند.

آنها برای هر شخص، میزان مواد قندی موجود در فرآیند قندکافت بیهوازی را در نواحی گوناگون مغز بررسی کردند.

رابطه میان سن و متابولیسم مغز

پژوهشگران برای درک رابطه میان سن و متابولیسم مغز، یک الگوریتم یادگیری ماشینی را آموزش دادند و دادههای مربوط به سن و متابولیسم مغز مردان را به آن منتقل کردند. سپس، دادههای مربوط به متابولیسم مغز زنان را به الگوریتم وارد کردند تا سن مغز آنها با توجه به متابولیسم محاسبه شود. الگوریتم، سن

مغز زنان را حدود ۳.۸ سال جوانتر از سن شناسنامهای آنها تشخیص داد.

پژوهشگران، تحلیلها را به صورت وارونه نیز انجام دادند. آنها دادههای مربوط به زنان را به الگوریتم آموزش دادند و آنها را برای مردان به کار بردند. این بار الگوریتم نشان داد که مغز مردان، ۲.۴ سال پیرتر از سن واقعی آنان است.

گویال افزود:

تفاوت محاسبه شده میان سن مغز مردان و زنان، قابل توجه است اما این تنها بخشی از تفاوت میان آنها به شمار میرود. تفاوتی که ما مشاهده کردیم، قویتر از بسیاری تفاوتهای جنسیتی دیگر است که تاکنون گزارش شدهاند.

زنان مسن، آزمایشهای مربوط به حافظه و حل مشکل را بهتر از مردان پشت سر میگذارند. جوانی مغز زنان، حتی میان جوانترین شرکتکنندگان که در ۲۰ سالگی قرار داشتند، مشخص بود.

گویال ادامه داد:

نتایج بررسی به این معنا نیست که مغز مردان، زودتر پیر میشود؛ بلکه نشان میدهد که آنها از نظر متابولیکی سه سال زودتر از زنان به دوره بزرگسالی وارد میشوند. من فکر میکنم که زنان به دلیل جوان بودن مغزشان، کاهش شناختی زیادی را در سالهای آخر زندگی تجربه نمیکنند. ما در حال حاضر، در حال بررسی این موضوع برای تأیید آن هستیم.

این پژوهش، در مجله “Proceedings of the National Academy of Sciences” به چاپ رسید:

https://medicine.wustl.edu/…/womens-brains-appear-three-ye…/

https://www.neurosafari.com/مغز-زنان-جوانتر-از-مغز-مردان-…/

توضیح: سیر تکاملی سبب شده است مغز زنان، کوچکتر از مردان شود و نیز مکانیسم های تکاملی، ساختار مغز زنان را در وضعیتی قرار میدهد که کوچک تر بودن مغز آنها باعث اختلال در پردازش و کارکرد آنها نشود.

کوچکتر بودن اندازه مغز کمک میکند زنان در سن دیرتر دچار اختلال شناختی یا آلزایمر شود و مغز جمع تر و منظم تری ایجاد شود که یکی از معیارهای هوش امروز یعنی (emotional intelligence)در آنها بالاتر باش(در مطلب بعدی، با یاری خدا به هوش عاطفی بیشتر در زنان به طور مفصل با استناد به مقالات علمی، خواهم پرداخت)

و این شگفت انگیز است و بار دیگر ما را با تضادهای ظاهری موجود در جهان، مواجه میکند، عقلانیت در برابر کمتر اندیشیدن و جدی بودن در برابر سالمتر و عاطفیتر زندگی کردن!

هوش مفید، آن هوشی نیست که الزاما قدرت تفکر و عقلانیت ما، تعیین میکند.

هوش بهتر، هوش سازگارتر با محیط و درک دیگران است هر چند عقلانیت و زرنگی های مرسوم و یافتن صدها راه حل در مغز بزرگتر و انتخابی از میان این صدها راه محتمل- که وارد مغز بزرگ میشود- در آن نباشد.


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
واکنش های ناخودآگاه و تقبحثی درباره هوش و تفاوتهروشی برای بهبود هوش عاطفگزارش یک مورد جالب لخته وشاهکار قرنمغز ما کوچکتر از نیم نقطهانسان عامل توقف رشد مغزتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه حافظه را قویتر کنیارزش حقیقی زبان قسمت دومديدن با چشم بسته در خواب واسطه ها د رمسیر ایجاد مغبحثی درباره هوش و تفاوتهروشی جدید در درمان قطع نخفلج خوابگشایش دروازه جدیدی از طرتنفس هوازی و میتوکندریشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز آیندگان چگونه است ؟انعطاف پذیری مکانیسمی علتاثیر درجه حرارت بر عملکنگاهی بر قدرت بینایی دراارزش حقیقی زبان قسمت سومدژا وو یا اشنا پنداریورزش هوازی مرتب خیلی به قبحثی درباره هوش و تفاوتهروشی جدید در درمان سکته مفلج خواب چیستپنج اکتشاف شگفت آور در موتو دی ان ای خاص ميتوکندريشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز انسان ایا طبیعتا تمااولین مورد پیوند سر در انتاثیر درجه حرارت بر عملکنگاهی بر توانایی اجزاي باز نظر علم اعصاب یا نرووسدژاوو یا آشناپنداریورزش هوازی ، بهترین تمریبحثی درباره احساسات متفاريتوکسيمب در درمان ام اسفیلمی بسیار جالب از تغییپیوند مغز و سر و چالشهای تولید سلولهای جنسی از سلصرع و درمان های آنمغز ایندگان چگونه استايندگان چگونه خواهند دیدتاثیر درجه حرارت بر عملکنخاع ما تا پایین ستون فقراز نظر علم اعصاب اراده آزدانشمندان روش هاي جدیدی ورزش و میگرنبحثی درباره احساساتی غیرراه های جدید برای قضاوت رفراموشی همیشه هم بد نیستپیوند سر، یکی از راه حلهاتوانایی مغز و دیگر اجزای ضررهای مصرف شکر و قند بر مغز ابزار برتر بقاايا اراده آزاد توهم است یتاثیر رژیم گیاه خواری بر نرمش های مفید در سرگیجهاز نظر علم اعصاب اراده آزداروهای مصرفی در ام اسورزش بهترین درمان بیش فعبخش دیگری در وجود انسان هراه های جدید برای قضاوت رفرایند حذف برخی اجزای مغپیشرفتی مستقل از ابزار هتوصیه های غیر دارویی در سضررهای شکر بر سلامت مغزمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ايا اراده آزاد توهم است یتاثیر رژیم گیاه خواری بر نرمشهای مهم برای تقویت عاز تلسکوپ گالیله تا تلسکداروهای ضد بیماری ام اس وورزش در کمر دردبرای پیش بینی آینده مغز دراه پیروزی در زندگی چیستفرد حساس از نظر عاطفی و بپختگی پس از چهل سالگي به توصیه هایی در مصرف ماهیطی یکصد هزار سال اخیر هرچمغز بزرگ چالشهای پیش روایا کوچک شدن مغزانسان التاثیر عصاره تغلیظ شده گیچرا حیوانات سخن نمی گویناستفاده از هوش مصنوعی در داروی ضد تشنج با قابليت توزوز گوشبرخی اثرات مضر ویتامین درشد مغز علت تمایل انسان بقارچ بی مغز در خدمت موجودپرورش مغز مینیاتوری انساتوضیحی ساده در مورد هوش معلم به ما کمک میکند تا مومغز زنان جوانتر از مغز مرایا ابزار هوشمندی یا مغز تبدیل سلولهای محافط به سچرا حجم مغز گونه انسان دراستیفن هاوکینگ در مورد هداروی ضد تشنج با قابليت تیک پیشنهاد خوب برای آسان برخی بیماری ها که در آن بزمین زیر خلیج فارس تمدنی لوب فرونتال یا پیشانی مغآیا ما تنها موجودات زنده تکامل ابزار هوش ، راه پر علایم کمبود ویتامین E را مغزهای کوچک بی احساسایا بیماری ام اس (مولتیپتشنج چیستچراروياها را به یاد نمی آاضطراب و ترسداستانها و مفاهیمی اشتبایکی از علل محدودیت مغز امبرخی توجهات در ببمار پارزندگی هوشمند در خارج از زلرزش ناشی از اسیب به عصبآیا مغز تا بزرگسالی توسعتکامل ساختار رگهای مغزی علایم کمبود ویتامین E را نقش قهوه در سلامتیایا تکامل هدفمند استتغییر زودتر اتصالات مغزیچراروياها را به یاد نمی آاطلاعاتی عمومی در مورد مدر مانهای کمر دردیادگیری مهارت های جدید دبرخی سيناپسها طی تکامل و زبان چهار حرفی حیات زمینلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش ارثی دریافتی از پتئوری تکامل امروز در درمعوارض ازدواج و بچه دار شدنقش هورمون های تیروئید دایرادهای موجود در خلقت بتغییر عمودی سر انسان از پهفت چیز که عملکرد مغز تو اطلاعاتی عمومی در مورد مدر چه مرحله ای از خواب ، ریادآوری خواب و رویابررسي علل احتمالي تغيير زبان و شناخت حقیقت قسمت چلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش سریعی که بدون احستئوری تکامل در پیشگیری و عید نوروز مبارکنقش ژنتیک در درمان اختلااگر نعمت فراموشی نبود بسثبت امواج الکتریکی در عصهمیشه عسل با موم بخوریمبلندی در ذهن ما درک بلندیدرمان های بیماری آلزایمرژن هوش و ساختارهای حیاتی بررسی و اپروچ جدید بر بیمزبان و شناخت حقیقت قسمت امنابع انرژي پاک سرچشمه حآیا هشیاری کوانتومی وجودتاثیر ویتامین دی بر بیماعامل کلیدی در کنترل کارآنقش اتصالات بین سلولهای اگر نعمت فراموشی نبود بسجنسیت و تفاوت های بیناییهوش مصنوعی می تواند بر احبه زودی شبکه مغزی به جای درمان های رایج ام اسژن یا نقشه توسعه مغز و نقبررسی سیستم تعادلی بدن ازبان و شناخت حقیقت قسمت دمولتیپل اسکلروز در زنان آیا واکنش های یاد گرفته وتاثیر کپسول نوروهرب بر نعصب حقوق نورولوونقش حفاظتی مولکول جدید داگر تلاش انسان امروز براجهش های ژنتیکی مفید در ساهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبوزون هیگز چیستدرمان جدید میگرن با انتی ژنها نقشه ایجاد ابزار هوبررسی علل کمر درد در میانزبان و شناخت حقیقت قسمت سموجودات مقهور ژنها هستندآیا آگاهی پس از مرگ از بیتاثیر کپسول نوروهرب بر تعضلانی که طی سخن گفتن چقدنقش حیاتی تلومر دی ان آ داثر مضر مصرف طولانی مدت رحافظه و اطلاعات در کجاست هوش مصنوعی گوگل به کمک تشبیماری گیلن باره و بیماردرمانهای بیماری پارکینسژنها ، مغز و ارادهبزرگ شدن مغز محدود به دورسفرنامه سفر به بم و جنوب میهمانهای ناخوانده عامل آیا امکان بازسازی اندامهتاثیر کپسول نوروهرب بر سمقالاتنقش داروهاي مختلف معروف اثرات مفید قهوهحافظه و اطلاعات در کجاست هوش مصنوعی الفاگوبیماری ای شبیه ام اس مولتدرک فرد دیگر و رفتارهای اژنهای هوش ، کدامندتفاوت مغز انسان و میمون هسفرنامه سفر به بم و جنوب میدان مغناطيسي زمین بشر آیا انسان با مغز بزرگش اختاثیر کپسول نوروهرب بر ستاثیر ویتامین دی بر بیمانقش زبان در سلطه و قدرت ااثرات مضر ماری جواناحافظه و اطلاعات در کجاستهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماری تی تی پیدرک و احساسکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتلاشی برای درمان قطع نخاسلولهای بنیادی مصنوعی درما انسانها چه اندازه نزدآیا احتمال دارد رویا از آتاثیر گیاه خواری بر رشد وصفحه اصلینقش زبان در سلطه و قدرت ااجزای پر سلولی بدن انسان حس چشایی و بویاییهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماریهای تحلیل عضلانی ادرک احساسات و تفکرات دیگکندر در بیماریهای التهابتلاشی جدید در درمان ام اسسلسله مباحث هوش مصنوعیما انسانها چه اندازه نزدآیا برای تولید مثل همیشه تاثیر گیاه خواری بر رشد وسوالات پزشکینقش غذاها و موجودات دريااخلاق و علوم اعصابحس و ادراک (قسمت اول )هوش مصنوعی درمانگر کامپیبیوگرافیدرک تصویر و زبان های مخلتکودکان خود را مشابه خود تتمدن قدیمی ای در جنوب ایرسم زنبور ، کلیدی برای وارما تحت کنترل ژنها هستیم یآیا بزرگ شدن مغز فقط در دتاثیر گیاه خواری بر رشد وپیامهای کاربراننقش غذاها و موجودات دريااختلال در شناسایی حروف و حس و ادراک (قسمت دوم )هوش مصنوعی درخدمت خلق وحبیوگرافیدرک عمیق در حیواناتکوری گذرای ناشی از موبایتمساح حد واسط میان مغز کوسودمندی موجودات ابزی بر ماه رجبآیا تکامل و تغییرات ژنتیتاثیر گیاه خواری بر رشد وسایتهای دیگرنقش غذاها و موجودات دريااختلالات مخچهحس و ادراک قسمت چهارمهوش احساسیبیست تمرین ساده برای جلودرگیری اعصاب به علت میتوکاهش التهاب ناشی از بیماتنفس هوازی و میتوکندریسیاره ابلهانمبانی ذهنی سیاه و سفیدآیا خداباوری محصول تکاملتاثیر گیاه خواری بر رشد ونقشه مغزی هر فرد منحصر بهاختلالات حرکتی در انسانحس و ادراک قسمت پنجمهوش احساسیبیشتر کمردردها نیازی به رقیبی قدرتمند در برابر مبا هوش مصنوعی خودکار روبرمز و رازهای ارتباط غیر ککایروپاکتیک چیستسیاره ابلهانمجموعه های پر سلولی بدن مآیا دلفین ها می تواند از تاثیر گیاه خواری بر رشد وچندین ماده غذایی که مانناختلالات صحبت کردن در انحس و ادراک قسمت سومهوش عاطفی بیشتر در زنانبارداری بدون رحمرویای شفافکاربرد روباتهای ريزنانوسیستم تعادلی بدنمحل درک احساسات روحانیآیا راهی برای رفع کم آبی تاثیر دپاکین بر بیماری مچهار میلیارد سال تکامل بادامه بحث تکامل چشمحساسیت روانی متفاوتهوش عاطفی در زنان بیشتر اهاوکينگ پیش از مرگش رسالبازسازي مغز و نخاع چالشی روبات های ریز در درمان بیکاربرد روباتهای ريز، در سکته مغزیمحل درک احساسات روحانی دآیاما مقهور قوانین فیزیکتاثیر داروهای ضد التهاب نورون هاي مصنوعی می توانارتوکين تراپی روشی جديد خلاصه ای از مطالب همایش مهدف از تکامل مغزبحث درباره پیدایش و منشاروزه داری و بیمار ی ام اس کجای مغز مسئول پردازش تجساخت شبکه عصبی با الفبایمحدودیت های حافظه و حافظافراد آغاز حرکت خودشان رتاثیر داروی ضد تشنج سدیم نوروپلاستیسیتی چیستارتباط میکروب روده و پارخواندن ، یکی از شستشو دهنهزینه ای که برای اندیشیدبحثی در مورد نقش ویتامينروش مقابله مغز با محدودیکشف مکانیسم عصبی خوانش پساخت شبکه عصبی مصنوعی با مخچه ، فراتر از حفظ تعادلامیوتروفیک لترال اسکلروتاثیر درجه حرارت بر عملکچیزی خارج از مغزهای ما نیارتباط چاقی و کاهش قدرت بخواب سالم عامل سلامتیهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی جالب درباره محدودیتروش های صرفه جویی در ایجاکشف مکانیسمی پیچیده در بسریعترین کامپیوتر موجودمخچه ابزاري که وظیفه آن فامگا سه عامل مهم سلامتتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه مغز پیش انسان یا همارتباط شگفت مغز انسان و فخواب سالم عامل سلامتی و یهستی ما پس از شروعی چگال بحثی در مورد نقش کلسیم و روش هایی ساده برای کاهش اکشف ارتباط جدیدی از ارتبسردرد و علتهای آنمدارک ژنتیکی چگونه انسانامروز دانش ژنتیک هیچ ابهتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه هموساپينس بر زمین ارتباط شگفت انگیز مغز انخواب عامل دسته بندی و حفطویتامین E برای فعالیت صحبحثی در مورد عملکرد لوب فروش صحبت کردن در حال تکامگنجینه ای به نام ویتامین سردرد تنشنمرگ انتقال است یا نابود شانگشت نگاری مغز نشان میدتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه آن شکری که می خوریمارتباط غیرکلامی بین انساخودآگاهی و هوشیاريویتامین E در چه مواد غذایبحثی درباره هوش و تفاوتهروشهای نو در درمان دیسک بگامی در درمان بیماریهای سرعت فکر کردن چگونه استمزایای شکلات تلخ برای سلاندوهگین نباش اگر درب یا تاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارتروز یا خوردگی و التهاخودآگاهی و هوشیاريویتامین دی گنجینه ای بزربحثی درباره هوش و تفاوتهروشهای شناسایی قدرت شنواگاهی لازم است برای فهم و شنا در ابهای گرم جنوب نیمشکلات نخاعیانسان جدید از چه زمانی پاتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارزش حقیقی زبان قسمت اولدلایلی که نشان میدهد ما ب