دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

خودآگاهی و هوشیاري

(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

خودآگاهی و هوشیاري

نوروسافاری | دانشمندان رموزی را یافته اند که مدت هاست فلاسفه را سردرگم کرده است. “کریستوف کخ”

خودآگاهی یا هوشیاری (consciousness) درواقع هر آن چیزی است که شما تجربه می کنید. نجوایی که در سر شما شنیده میشود، مزه شیرین شکلات خامه ای، دندان دردی که کلافه تان کرده، علاقه شدید شما به فرزندانتان و دانستن این حقیقت تلخ که روزی تمام این احساسات از بین میروند.(قبلا در کانال
@salmanfatemi
طی سلسله مباحثی، حس و ادراک مورد بحث قرار گرفت توصیه ميشود جهت درک بیشتر هوشیاری و خود آگاهی، آن سلسله مباحث هم بررسی شود.)

به گزارش نوروسافاری از ژورنال نچر، منشا و طبیعت این تجربه ها که گاهی به عنوان یک کواليا مطرح میشود از دوران باستان تاکنون مطرح بوده است. بسیاری از فیلسوفان مدرن که به تحلیل ذهن می پردازند، که شاید برجسته ترین آنها دنیل دنت از دانشگاه Tufts باشد، ماهیت خودآگاهی را مانند یک توهین غیرقابل تحمل به باورهایشان میدانند. باور به کوالیا(1)(qualia)دنیا را دنیایی بی معنا و پوچ میداند و آن را یک توهم تعریف می کند. به این ترتیب، آنها یا وجود کوالیا را رد می کنند یا استدلال هایی بیان می کنند که به هیچ وجه نمیتوان آنها را به صورت علمی بررسی کرد.

اگر این ادعاها درست باشد، این مقاله خیلی کوتاه خواهد شد.همه ی آن چیزی که من باید توضیح دهم این است که چرا شما، من و همه افراد دیگر متقاعد شده ایم و بر این باوریم که همیشه احساساتمان را داریم. اگر دندان من آبسه کرده باشد، یک برهان پیچیده که بتواند من را قانع کند که درد یک توهم است و حقیقت ندارد نمیتواند درد من را کاهش دهد. به عنوان کسی که علاقه خیلی خیلی کمی به این استدلال های ناامیدکننده درباره مشکلات ذهن و بدن دارم باید خودم دست به کار شوم و به دنبال پاسخ این سوالات بروم.

اکثریت محققان، خودآگاهی را به عنوان یک چیزی معین پذیرفته و به دنبال درک ارتباط آن با جهان عینی هستند که توسط علم توصیف شده است. بیش از ۲۵ سال پیش فرانسیس کریک (Francis Crick) و من تصمیم گرفتیم بحث های فلسفی را در مورد خودآگاهی کنار بگذاریم (که حداقل از زمان ارسطو دانشمندان به آن مشغول بودند) و به جای آن به دنبال ردپای فیزیکی آن باشیم. چه چیز شگفت انگیزی درباره ماهیت مغز وجود دارد که باعث خودآگاهی میشود؟ هنگامی که ما بتوانیم این موضوع را درک کنیم، امید است که بتوانیم به حل مساله اساسی تر نزدیک شویم.

طراحی مطالعات

ما به طور خاص به دنبال همبستگی نورونی در خودآگاهی ([۲]NCC) هستیم. به بیان دیگر ما به دنبال حداقل مکانیسم ها و ساختارهای نورونی به هم پیوسته ای هستیم که برای درک هر نوع تجربه خاص از خودآگاهی کافی است. برای مثال چه اتفاقی در مغز شما باید رخ بدهد تا شما تجربه دندان درد را داشته باشید و آن را درک کنید؟ آیا باید بعضی سلول های عصبی با فرکانسی خاص و جادویی، نوسان الکتریکی داشته باشند تا این درک انجام شود؟ آیا باید چیز خاصی مثل نورون های خودآگاهی وجود داشته باشند و در آن لحظه فعال شوند؟ این سلول ها در کدام قسمت مغز قرار دارند؟

همبستگی نورونی در خودآگاهی (NCC)

زمانی که NCC را تعریف می کنیم، عبارت حداقلبسیار مهم است. مغز در کل نیز میتواند به عنوان یک NCC مطرح شود زيرا بالاخره مغز در همه حال مشغول بوجود آوردن تجارب متفاوت است. اما جایگاه خودآگاهی میتواند فراتر از این محدوده باشد. نگاهی به طناب نخاعی بیندازید. لوله ای انعطاف پذیر از بافت عصبی با تقریبا ۴۵ سانتی متر طول در درون ستون فقرات و با حدود یک میلیارد سلول عصبی.

اگر طناب نخاعی به وسیله ضربه به ناحیه گردن به طور کامل قطع شود، قربانیان در پاها، بازو و کمر به بالا فلج می شوند، قادر به کنترل روده و مثانه خود نیستند و احساسی نسبت به بدن خود نخواهد داشت. با این حال یک فرد با فلج همه اندامها (tetraplegics [3]) هم میتواند تجربه های گوناگون خود را در زندگی ادامه دهد, آنها می توانند ببینند، بشنوند، بو کنند، احساس کنند و احساسات خود را به همان اندازه که پیش از آن حادثه به یاد می آوردند به یاد بیاورند.

یا مخچه (مغز کوچک) را که در قسمت پایینی پشت سر قرار دارد در نظر بگیرید. یکی از قدیمی ترین مدارهای مغز در دوره تکامل است، که در کنترل حرکتی، وضعیت ایستادن و راه رفتن و اجرای روان توالی های پیچیده در تحرکات موتور حرکتی (motor movements) دخیل است. نواختن پیانو، تایپ کردن، رقص روی یخ یا صخره نوردی همه فعالیت هایی هستند که در آنها مخچه دخیل است. این قسمت دارای شگفت انگیزترین نورون های مغز است که [۴] Purkinje cells نام دارند که دارای شاخه هایی هستند مانند یک مرجان دریایی و دینامیک الکتریکی پیچیده ای دارند. همینطور مخچه دارای بیشترین تعداد نورونها، حدود ۶۹ میلیارد است (بیشتر آنها سلول های گرانولی ستاره ای شکل هستند). (چهار برابر بیشتر از کل نورونها در سا

یر نواحی مغزی).

اگر بخشی از مخچه توسط سکته مغزی یا چاقوی جراح از بین برود، چه اتفاقی برای خودآگاهی می افتد؟ خیلی جزئی! بیمارانی که دارای اختلالات مخچه ای هستند ازبعضی نقائص مینالند, مثلا نواختن درست و روان پیانو و یا تایپ کردن روان با کیبورد اما هیچ وقت در مورد ازدست دادن جنبه ای از خودآگاهی خود شکایتی نمی کنند. آنها به خوبی می شنوند، می بینند و احساس می کنند، حسشان نسبت به خود را حفظ می کنند، رویدادهای گذشته را به یاد می آورند و همچنان قابلیت برنامه ریزی برای آینده را دارند. حتی اگر فردی بدون مخچه متولد شود تاثیری بر تجربه خودآگاهی فرد نمی گذارد.
تمام این دستگاه وسیع مخچه ای ربطی به کسب تجارب ذهنی ندارد . چرا؟ نکات مهمی در مدار آن وجود دارد، که بسیار یکدست (متحد الشکل) و موازی هستند (مانند باتری هایی به صورت موازی متصل می شوند). مخچه تقریبا به طور انحصاری یک مدار تغذیه مستقیم است: مجموعه ای از نورونها، نورونهای بعدی را تغذیه می کنند، که به نوبه خود مجموعه دوم بر مجموعه سوم تاثیر می گذارد.

هیچ حلقه های بازخورد (Feedback loop) پیچیده ای وجود ندارد که با حرکت فعالیت الکتریکی به عقب و جلو منجر به ایجاد نوسانهای مجدد در مدار شود.(با توجه به زمان مورد نیاز برای تکمیل ادراک آگاهانه، اکثر نظریه پردازان نتیجه می گیرند که این پردازش باید شامل حلقه های بازخوردی در مدارهای مغزی باشد.) به علاوه، مخچه عملا به بیش از صدها یا بیشتر ماژول محاسباتی مستقل تقسیم می شود. هر یک از آنها به طور موازی با ورودی ها و خروجی جداگانه و غیر همپوشان کار می کنند و حرکات موتورهای مختلف یا سیستم های شناختی را کنترل می کنند. آنها به ندرت با هم تعامل می کنند ویژگی دیگری که برای خودآگاهی ضروری است. (قبلا در همین کانال
@salmanfatemi
بیان شد که نقش های مخچه بسیار فراتر از کنترل منظم حرکات و توازن است و در فردی که اختلال مخچه پیدا میکند، اختلالات ادراکی بسیار زیادی رخ میدهد. توصیه میشود که مباحث مخچه در این کانال مراجعه شود)

پس جایگاه خودآگاهی، کجاست؟

درس مهمی که از نخاع و مخچه می آموزیم این است که ژن خودآگاهی تنها زمانی که هر بافت عصبی تحریک شود، ظاهر نمی شود. چیزهای بیشتری مورد نیاز است. این عامل اضافی در ماده خاکستری یافت می شود که قشر مغزی، سطح بیرونی مغز را تشکیل می دهد. این یک ورقه لایه لایه از بافت عصبی پیچیده و به هم پیوسته در اندازه و عرض یک پیتزا ۱۴ اینچی است. دو تا از این ورقه ها، به شدت چیندار شده، همراه با صدها میلیون سیمهای ارتباطی آنها (ماده سفید) در درون جمجمه چپانده شده اند.تمام شواهد در دسترس بر ایجاد احساسات توسط بافت قشر مغز دلالت دارد.

ما می توانیم جایگاه خودآگاهی را حتی بیشتر محدود کنیم. به عنوان مثال، آزمایش هایی که در آن محرک های متفاوتی به دو چشم چپ و راست وارد شوند. تصور کنید یک تصویر از دونالد ترامپ فقط برای چشم چپ و یک تصویر از هیلاری کلینتون فقط برای چشم راست شما قابل مشاهده باشد. میتوانیم تصور کنیم که شما ممکن است تصویر مخلوطی از برهم نهی عجیب و غریب Trump و Clinton را مشاهده کنید ولی در واقع شما Trump را برای چند ثانیه خواهید دید، پس از آن او ناپدید خواهد شد و کلینتون ظاهر خواهد شد، پس از آن او نیز میرود و Trump دوباره ظاهر خواهد شد. این دو تصویر در یک چرخش بی پایان، عوض و بدل میشوند. به همین دلیل است که دانشمندان علوم اعصاب به این پدیده رقابت دوچشمی یا (binocular rivalry) میگویند. چون مغز شما یک ورودی مبهم دریافت می کند، نمی تواند تصمیم بگیرد: آیا Trump است، یا کلینتون؟

اگر به طور همزمان، شما در داخل یک اسکنر مغناطیسی که فعالیت مغز را ثبت میکند، دروغ بگویید، آزمایشگران متوجه خواهند شد که مجموعه گسترده ای از مناطق قشری مغز، که به عنوان “منطقه داغ خلفی” یا (posterior hot zone) شناخته شده است، فعال می شوند.این قسمت، بخشهایی از قشرهای آهیانه ای(Pareital) ,پس سری (Occipital) و گیجگاهی (Temporal) در بخش عقبی قشری را شامل می شود و نقش بسیار مهمی را در ردیابی چیزهایی که می بینیم بازی میکند. جالب اینجاست که قشر بصری اولیه که اطلاعات را از چشم دریافت می کند، آن چیزی که سوژه می بیند را مشخص نمیکند. یک همچین سلسله مراتب کاری مشابهی نیز در شنوایی و حس پیکری وجود دارد: قشر شنوایی اولیه و قشر حس پیکری اولیه مستقیما مشارکتی در درک محتوای تجربیات بدست آمده از شنوایی و حس پیکری ندارند. اما در عوض مراحل بعدی پردازش که در ناحیه داغ خلفی یا posterior hot zone انجام میگیرند در این ادراک آگاهانه نقش دارند (از جمله درک تصویر ترامپ و کلینتون در مثال بالا) .

(به اينجا می رسيم که منطقه ادراکی اوليه، نقشی اساسي در خودآگاهی ما از ادراکات روزانه ندارد. و اکنون منطقه ثانویه ای برای این ادراکات تعریف می شود، ولی نکته ظریف آنجاست که گاهي مسیر فراي

ند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است. توصیه مي شود به مباحث حس و ادراک در کانال
@salmanfatemi
مراجعه شود)

شواهد بالینی

روشنگر بیشتر این مساله، شواهدي از دو منبع بالینی هستند: تحریک الکتریکی بافت قشری

و مطالعه بیماران پس از دست دادن مناطق خاص مغزی ناشی از آسیب یا بیماری.

قبل از برداشتن تومور مغزی یا محل تشنج صرعی بیمار، برای مثال در عمل جراحی مغز و اعصاب, نقشه فعالیتی نواحی قشری نزدیک به محل ضایعه توسط تحریک مستقیم با الکترود ها ترسیم می
شود. تحریک ناحیه داغ خلفی (posterior hot zone) موجب وقوع احساسات و حسهای متنوعی میشود.این محسوسات ميتواند چشمک زدن نور، دیدن اشکال هندسی، اعوجاج چهره ها، توهم شنوایی یا بصری، احساس آشنایی یا غیرواقعی بودن، تمایل به حرکت اندام خاص و غیره باشد. تحریک قشر جلوتر مغزی اما موضوع متفاوتی است: به طور کلی تجربه ی مستقیمی را ایجاد نمی کند.

منبع دوم، بینش به دست آمده از بیماران مغز و اعصاب است که از نیمه اول قرن بیستم شکل گرفت. جراحان گاهی مجبور می شدند کمربند بزرگی از قشر پیش-پیشانی(prefrontal) را برای حذف تومورها یا برای مقابله با تشنج های صرعی بردارند. نکته قابل توجه آن که چگونه این بیماران، غیرعادی میشدند.از دست دادن بخشی از لوب پیشانی اثرات مخرب خاصی داشت: بیماران، اختلالاتی مانند عدم مهار احساسات یا اقدامات نامناسب، اختلال در اعمال حرکتی یا تکرار غیرقابل کنترل اعمال یا کلمات خاص را از خود نشان می دهند. اگرچه، پس از انجام این عمل جراحی، بدون هیچ شواهدی مبنی بر اینکه حذف وسیع بافت پیشانی به طور قابل توجهی بر تجربه ی آگاهانه آن فرد تاثیر گذار باشد, شخصیت و IQ آنها بهبود می یافت و آنها برای سالهای طولانی زندگی می کردند.

برعکس، حذف مناطق حتی کوچکی از کورتکس خلفی- که منطقه داغ در آن قرار دارد- می تواند منجر به از دست رفتن کل انواع محتوای آگاهانه شود: بیماران قادر به تشخیص چهره یا دیدن حرکات، رنگ یا مکان نخواهند بود.

بنابراین به نظر می رسد که مناظر، صداها و سایر محسوسات زندگی، طوری که تجربه می کنیم، توسط مناطق درون قشر خلفی ایجاد می شوند.تا آنجا که می توان گفت، تقریبا تمام تجربیات آگاهانه، منشاشان آنجاست. گاهي مسیر فرايند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است.
(منشأ اطلاعات ما فراتر از مغز مادی است و محدود کردن منشأ آن به مغز، نارسايي هاي فراواني دارد و در تضاد با بسیاری از مشاهدات بشری قرار می گيرد که در بالا مفصلا بیان شد. توصیه میشود به مباحث مربوط به رویا در فصل ششم کتاب توهم بی خدایی نوشته احمد الحسن مراجعه شود
almahdyoom.co/doa.html
)

اختلاف اساسی بین مناطق خلفی با بیشتر قشر پیش-پیشانی چیست که به طور مستقیم در محتوای ذهنی و انتزاعی مشارکت ندارند؟ حقیقت این است که هنوز نمی دانیم. با این وجود هیجان انگیزتر این است که یافته های اخیر نشان می دهد که دانشمندان علوم اعصاب ممکن است به دانستن آن نزدیکتر شده باشند.

ترجمه: علی زارعی وبسایت نوروسافاری
(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

۱- qualia:کیفیات ذهنی یا تجربهی حقیقی چیزهابه ویژگیهای کیفی یا احساسی وضعیت ذهن اشاره میکند. به عنوان مثال تجربهی مستقیم رنگها، درد، بو، خشم مثالهایی از کیفیات ذهنی میباشند.

اگر چه به نظر میآید که حداقل برخی از حالات ذهنی ما وضعیت کیفی دارند، وجود آنها سؤالات فلسفیای را بر میانگیزد: ماهیت کیفیات ذهنی چیست و چه چیزی آنها را تشکیل میدهد؟ بسیاری از نظریهپردازان تفاوت عمدهای بین کیفیات ذهنی و معیارهای فیزیکی مانند طول، جرم، حجم دیده و این سؤال را مطرح کردهاند

که آیا امکان دارد که کیفیات ذهنی کاملاً با این ویژگیهای فیزیکی یکسان باشند؟ سؤال دیگری که مطرح میباشد این است که آیا دریافت مستقیم ما نسبت به این حالات ذهنی لغزشناپذیر است و آیا این ادراکات دارای اعتبار هستند؟

کیفیات ذهنی به عنوان استدلالی علیه فیزیکالیسم(دیدگاهی که بر اساس آن هیچ چیز غیر فیزیکی در عالم وجود ندارد) به کار رفته است.

۲- Neural correlates of consciousness

۳- فلج چهاراندام، که کوادریپلژی(Quadriplegia) و تتراپلژی هم نامیده میشود نوعی از فلج است که در این حالت، انسان حس و کنترل در دستها و پاهای خود را از دست میدهد.فلج چهاراندام در پی آسیبهای شدید به مغز یا نخاع پدید میآید. نخاع مجموعهای از اعصاب است که پیامهای مغز را به دیگر اعضای بدن میرسانند. در حالت فلج چهاراندام معمولاً قطع نخاع در نیمه بالایی مهرههای گردن (در بالای c3-c4) رخ دادهاست. این گسیختگی نخاع ممکن است در اثر یک آسیب ضربهای (شکستن گردن، برای مثال در پی شیرجه در آب کمعمق) یا فشرده شدن بند نخاع توسط یک تومور یا کمخونی موقت اندام (ایسکمی) پس از بروزآنفارکتوس پدید بیاید.

۴- یاختههای پورکینیه یا نورونهای پورکینیه لایه میانی قشر مخچه را تشکیل میدهند. این سلولها نسبتاً بزرگ بوده عملکردی مؤثر در پردازش اطلاعات دارند. میانجی عصبی مؤثر بر این یاختهها گاما آمینوبوتیریک اسید است و این نوع نورونها توسط یک کالبدشناس اهل چک بنام یان پورکینیه کشف شدهاند.


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
شش مرحله تکامل چشموزوز گوشالتهاب شریان تمپورالبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟عضلانی که طی سخن گفتن چقدکندر در بیماریهای التهابايندگان چگونه خواهند دیدبرخی سيناپسها طی تکامل و داروهای مصرفی در ام اسنقش روزه داری در سالم و جگیاه خواری و گوشت خوار کدابزارهای پیشرفته ارتباط تمساح حد واسط میان مغز کودرمانهای بیماری پارکینسنورون هاي مصنوعی می توانپیوند سر، یکی از راه حلهاارتقا و تکامل سنت آفرینش تئوری تکامل امروز در درمروش هایی ساده برای کاهش اناتوانی از درمان برخی ویاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وفیزیکدانان ماشینی برای تزندگی هوشمند در خارج از زنظریه تکامل در درمان بیماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمنابع انرژي پاک سرچشمه حسفری به آغاز کیهانهوش مصنوعی در کامپیوترهااصول سلامت کمرتری فلوپرازینمجموعه های پر سلولی بدن مسریعترین کامپیوتر موجودهزینه ای که برای اندیشیدآیا احتمال دارد رویا از آبیوگرافیحافظه و اطلاعات در کجاست مغز فکر میکند مرگ برای دیششمین کنگره بین المللی سیک پیشنهاد خوب برای آسان امیوتروفیک لترال اسکلروبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارمغز بزرگ چالش است یا منفعمقالاتکوچک شدن مغز از نئاندرتاايا اراده آزاد توهم است یبررسي علل احتمالي تغيير داروهای ضد بیماری ام اس ونقش رژیم غذایی در رشد و اگالکانزوماب، دارویی جدیابزارهای دفاعی و بقای موتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای انورون های ردیاب حافظهپیشینیان انسان از هفت میارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل در پیشگیری و روش صحبت کردن در حال تکامناتوانی در شناسایی چهره از آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد وفرگشت و تکامل تصادفی محض زیباترین چیز در افزایش سهفت چیز که عملکرد مغز تو از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمولتیپل اسکلروز در زنان سلولهای بنیادی مصنوعی درهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاضطراب و ترستسلیم شدن از نورون شروع ممحل درک احساسات روحانیسرگیجه از شایعترین اختلاهستي مادي ای که ما کوچکترآیا برای تولید مثل همیشه بیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست مغز ما کوچکتر از نیم نقطهمغز مادران و کودکان در زمصرع و درمان های آنیکی از علل محدودیت مغز امامگا سه عامل مهم سلامتبحثی درباره هوش و تفاوتهخطا در محاسبات چیزی کاملمغز بزرگ چالشهای پیش روتاثیر ویتامین دی بر بیماکودک ایرانی که هوش او از ايا اراده آزاد توهم است یبررسی و اپروچ جدید بر بیمداروی فامپیریدین یا نورلنقش زبان در سلطه و قدرت اگامی در درمان بیماریهای اثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندریدرک و احساسنوروپلاستیسیتی چیستپیشرفتی مستقل از ابزار هارتباط میکروب روده و پارتا 20 سال آینده مغز شما به روشهای نو در درمان دیسک بنخاع ما تا پایین ستون فقراز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وفراموش کارها باهوش تر هسزیرفون داروی ضد ام اسهفت سین یادگاری از میراث از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمواد کوانتومی جدید، ممکنسلسله مباحث هوش مصنوعیهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستمحل درک احساسات روحانی دسردرد و علتهای آنهستی ما پس از شروعی چگال آیا بزرگ شدن مغز فقط در دبیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاستمغز چون ابزار هوش است دلیضررهای مصرف شکر و قند بر یادگیری مهارت های جدید دامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملمغز حریص برای خون، کلید تصفحه اصلیکودکان خود را مشابه خود تای آنکه نامش درمان و یادشبررسی سیستم تعادلی بدن اداروی تشنجی درباردارینقش زبان در سلطه و قدرت اگاهی لازم است برای فهم و اثرات مفید قهوهتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک احساسات و تفکرات دیگنوشیدن چای برای مغز مفید پاسخ گیاهان در زمان خوردارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر مشاهده بر واقعیت بروشهای شناسایی قدرت شنوانخستین تصویر از سیاهچالهاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وفراموشی همیشه هم بد نیستزبان چهار حرفی حیات زمینهمیشه عسل با موم بخوریماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکموجود بی مغزی که می تواندسم زنبور ، کلیدی برای وارهوش مصنوعی درمانگر کامپیاطلاعاتی عمومی در مورد متغییر الگوی رشد مغزی با زمحدودیت های حافظه و حافظسردرد تنشنو هر کس تقوای خدا پیشه کنآیا تکامل و تغییرات ژنتیبیشتر کمردردها نیازی به حس چشایی و بویاییحس و ادراک (قسمت اول )مغز چگونه صداها را فیلتر ضررهای شکر بر سلامت مغزیادآوری خواب و رویاانفجار و توقف تکاملی نشابحثی درباره احساساتی غیردفاع در برابر تغییر ساختمغز زنان جوانتر از مغز مرسوالات پزشکیکوری گذرای ناشی از موبایایندرالبررسی علل کمر درد در میانداروی جدید s3 در درمان ام نقش سجده بر عملکرد مغزگاهی مغز بزرگ چالش استاثرات مضر ماری جواناتولید سلولهای جنسی از سلدرک تصویر و زبان های مخلتنوعی سکته مغزی ، وحشتناک پختگی پس از چهل سالگي به ارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشی برای بهبود هوش عاطفنرمش های مفید در سرگیجهاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وفرایند حذف برخی اجزای مغزبان و بیان، در سایه پیشرهوموارکتوس ها ممکن است داز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکموجودات مقهور ژنها هستندسودمندی موجودات ابزی بر هوش مصنوعی درخدمت خلق وحبلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر زودتر اتصالات مغزیمخچه ، فراتر از حفظ تعادلسردرد سکه ایویتامین E برای فعالیت صحآیا خداباوری محصول تکاملبا هوش مصنوعی خودکار روبحس و ادراک (قسمت دوم )مغز آیندگان چگونه است ؟طی یکصد هزار سال اخیر هرچژن هوش و ساختارهای حیاتی انگشت نگاری مغز نشان میدبخش دیگری در وجود انسان هدقیق ترین تصاویر از مغز امغزهای کوچک بی احساسپیامهای کاربرانکی غایب شدی تا نیازمند دلایا کوچک شدن مغزانسان البزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید ضد میگرننقش غذاها و موجودات درياگذر زمان کاملا وابسته به اجزای پر سلولی بدن انسان توانایی مغز و دیگر اجزای درک عمیق در حیواناتچیزی خارج از مغزهای ما نیپرورش مغز مینیاتوری انساارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان قطع نخنرمشهای مهم برای تقویت عاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وفرد حساس از نظر عاطفی و بزبان و تکلم برخی بیماریههوش مصنوعی می تواند بر احاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رو ح و روان بر جسممیهمانهای ناخوانده عامل سیاهچاله و تکینگی ابتدایهوش مصنوعی ساخته هوش طبیبه زودی شبکه مغزی به جای تغییر عمودی سر انسان از پمخچه ابزاري که وظیفه آن فسرعت فکر کردن چگونه استویتامین E در چه مواد غذایآیا دلفین ها می تواند از بارداری بدون رحمحس و ادراک قسمت چهارممغز انسان ایا طبیعتا تماظهور امواج مغزی در مغز مصژن یا نقشه توسعه مغز و نقاندوهگین نباش اگر درب یا برنامه و ساختار پیچیده مدلایلی که نشان میدهد ما بمغزتان را در جوانی سیمکشسایتهای دیگرکاهش التهاب ناشی از بیماایا ابزار هوشمندی یا مغز بسیاری از بیماری های جدیداروی ضد تشنج با قابليت تنقش غذاها و موجودات درياگربه شرودینگر و تاثیر مشاجزایی ناشناخته در شکل گتوازن مهمتر از فعالیت زیدرگیری اعصاب به علت میتوچگونه مغز پیش انسان یا همآلزایمرارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان سکته مچرا مغزهای ما ارتقا یافت از تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر انتخاب از طرف محیط قانون مندی نقشه ژنتیکی مزبان و شناخت حقیقت قسمت چهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر میگرن سردردی ژنتیکی که بسیاره ابلهانهوش احساسیبوزون هیگز چیستثبت امواج الکتریکی در عصمدارک ژنتیکی چگونه انسانشلیک فراموشیویتامین دی گنجینه ای بزرآیا دست مصنوعی به زودی قابازگشت از آثار به سوی خدابازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت پنجممغز انسان برای ایجاد تمدعلم به ما کمک میکند تا موژنها نقشه ایجاد ابزار هوانسان قدیم در شبه جزیره عبرین نت به جای اینترنتدندان ها را مسواک بزنید تنقش قهوه در سلامتیکایروپاکتیک چیستایا بیماری ام اس (مولتیپتفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تنقش غذاها و موجودات درياگزیده ای از وبینار یا کنفاحساس گذر سریعتر زمانتوسعه برخی شغل ها با هوش رقیبی قدرتمند در برابر مچگونه هموساپينس بر زمین آیا ما تنها موجودات زنده ارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیماريتوکسيمب در درمان ام اسچرا حیوانات سخن نمی گویناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سقارچ بی مغز در خدمت موجودزبان و شناخت حقیقت قسمت اهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر میدان مغناطيسي زمین بشر سیاره ابلهانهوش احساسیبیماری گیلن باره و بیمارجمجمه انسان های اولیهمروری بر تشنج و درمان هایشنا در ابهای گرم جنوب نیواکنش های ناخودآگاه و تقآیا رژیم غذایی گیاهی سلابحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت سوممغز انسان برای شادمانی طعلایم کمبود ویتامین E را ژنها ، مغز و ارادهانسان جدید از چه زمانی پابرای پیش بینی آینده مغز ددو ویژگی انتزاع و قدرت تجنقش مهاجرت در توسعه نسل اکاربرد روباتهای ريزنانوایا بدون زبان میتوانیم تتفاوتهای جنسیتی راهی براداستانها و مفاهیمی اشتبانقشه مغزی هر فرد منحصر بهگزارش یک مورد جالب لخته واخلاق و علوم اعصابتوصیه های غیر دارویی در سرموزی از نخستین تمدن بشرچگونه آن شکری که می خوریمآیا مغز تا بزرگسالی توسعارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ژنها بر اختلالات خریواستیگمینچرا حجم مغز گونه انسان دراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری مقدم زدن و حرکت دید را تغیزبان و شناخت حقیقت قسمت دهوش مصنوعی الفاگواز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر مکانیزمهای دفاعی در برابسیر آفرینش از روح تا مغز هوش عاطفی بیشتر در زنانبیماری ای شبیه آلزایمر و جنسیت و تفاوت های بیناییمرکز خنده در کجای مغز استشناخت و معرفت، و نقش آن دواکسن سرطانآیا راهی برای رفع کم آبی بحث درباره پیدایش و منشاحساسیت روانی متفاوتمغز انسان برای شادمانی طعلایم کمبود ویتامین E را ژنهای هوش ، کدامندانسان عامل توقف رشد مغزبرخی نکات از گاید لاین پرديدن با چشم بسته در خواب نقش هورمون های تیروئید دکاربرد روباتهای ريز، در ایا تکامل هدفمند استتقلید مرحله ای نسبتا پیشدر مانهای کمر دردنقص در تشخیص هیجانات عامگشایش دروازه جدیدی از طراختلال در شناسایی حروف و توصیه هایی در مصرف ماهیرمز و رازهای ارتباط غیر کچگونه انتظارات بر ادراک آیا همه جنایت ها نتیجه بیارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر کپسول نوروهرب بر نرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وچرا در مغز انسان، فرورفتاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب قدرت انسان در نگاه به ابعزبان و شناخت حقیقت قسمت سهوش مصنوعی از عروسک تا کاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاهخواری بر ما انسانها چه اندازه نزدسیستم تعادلی بدنهوش عاطفی در زنان بیشتر ابیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییمرگ انتقال است یا نابود ششناسایی سلول های ایمنی اواسطه ها د رمسیر ایجاد مغآیاما مقهور قوانین فیزیکبحثی در مورد نقش ویتامينخلاصه ای از مطالب همایش ممغز انسان رو به کوچک تر شعلت خواب آلودگی بعد از خوکلرال هیدرات برای خوابانانعطاف پذیری مکانیسمی علبرخی اثرات مضر ویتامین ددی متیل فومارات(زادیوا)(نقش ژنتیک در درمان اختلاکجای مغز مسئول پردازش تجایرادهای موجود در خلقت بتلقین اطلاعات و حافظهدر چه مرحله ای از خواب ، رچند جهانیپمبرولیزوماب در بیماری چاختلالات مخچهتوضیحی ساده در مورد هوش مرویای شفافچگونه باغبانی باعث کاهش آیا هوش ارثی دریافتی از پارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر تراه های جدید برای قضاوت رچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم لوب فرونتال یا پیشانی مغزبان، وسیله شناسایی محیطهوش مصنوعی از عروسک تا کاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر عصاره تغلیظ شده گیما انسانها چه اندازه نزدسیستم دفاعی بدن علیه مغز هوشیاری کوانتومیبیماری بیش فعالیجهش های ژنتیکی مفید در سامراحل ارتقای پله پله کیهشواهدی از دنیسوان(شبه نئوراپامیل در بارداریآزمون ذهنی گربه شرودینگرإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبحثی جالب درباره محدودیتخواندن ، یکی از شستشو دهنمغز انسان رو به کوچکتر شدعوارض ازدواج و بچه دار شدکمردرد و علل آناولین هیبرید بین انسان وبرخی اختلالات عصبی مثانهدژا وو یا اشنا پندارینقش انتخاب از طرف محیط، نکشف مکانیسم عصبی خوانش پاگر نعمت فراموشی نبود بستلاش هایی در بیماران قطع در هم تنیدگی کوانتومی و پچندین ماده غذایی که ماننپنج اکتشاف شگفت آور در مواختلالات حرکتی در انسانتکامل چشمروبات های ریز در درمان بیچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هوش سریعی که بدون احسارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه های جدید برای قضاوت رچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکلبخند بزن شاید صبح فردا زسفر نامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کازدواج های بین گونه ای، رتاریخ همه چیز را ثبت کردهما با کمک مغز خود مختاريمسکته مغزیهوش، ژنتیکی است یا محیطیآیا واکنش های یاد گرفته وبیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی غیر تصادفمزایای شکلات تلخ برای سلشاهکار قرنورزش هوازی مرتب خیلی به قافراد آغاز حرکت خودشان ربحثی در مورد نقش کلسیم و خواب سالم عامل سلامتیمغز ایندگان چگونه استعید نوروز مبارککمردرد با پوشیدن کفش منااولین مورد پیوند سر در انبرخی بیماری ها که در آن بدژاوو یا آشناپندارینقش اتصالات بین سلولهای کشف مکانیسمی پیچیده در باگر نعمت فراموشی نبود بستلاشی برای درمان قطع نخادرمان های بیماری آلزایمرچه زیاد است بر من که در ایپوست ساعتی مستقل از مغز داختلالات صحبت کردن در انتکامل ابزار هوش ، راه پر روح رهاییچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هشیاری کوانتومی وجودارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سفلج بل، فلجی ترسناک که آنراه پیروزی در زندگی چیستنزاع بین جهل و علم رو به پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکلرزش ناشی از اسیب به عصبسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کاستفاده از هوش مصنوعی در ما تحت کنترل ژنها هستیم یساخت شبکه عصبی با الفبایهیچگاه از فشار و شکست نترآیا آگاهی پس از مرگ از بیبیماری ضعف عضلات نزدیک بجهشهای مفید و ذکاوتی که دمسیر دشوار تکامل و ارتقاشبیه سازی میلیون ها جهان ورزش هوازی ، بهترین تمریافزایش قدرت ادراکات و حسبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتی و یمغز ابزار برتر بقاعامل کلیدی در کنترل کارآکنفرانس تشنج هتل کوثر اصاولین تصویر در تاریخ از سبرخی بیماری های خاص که بددانشمندان ژنی از مغز انسنقش حفاظتی مولکول جدید دکشف ارتباط جدیدی از ارتباگر تلاش انسان امروز براتلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های جدید میگرنچهار میلیارد سال تکامل بپیموزایدادامه بحث تکامل چشمتکامل زبانروزه داری و بیمار ی ام اس چگونه حافظه را قویتر کنیارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر گیاه خواری بر رشد وفلج خوابرشته نوروایمونولوژی و نقنزاع بین علم و نادانی رو از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکلزوم سازگاری قانون مجازاسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کاستیفن هاوکینگ در مورد هتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ماه رجبساخت شبکه عصبی مصنوعی با هاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا امکان بازسازی اندامهبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دمشکلات نخاعیشبیه سازی سیستم های کوانورزش و میگرنافسردگی و اضطراب در بیمابحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطمغز از بسیاری حقایق می گرعسل طبیعی موثر در کنترل بکنگره بین المللی سردرد داولین سلول مصنوعیبرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان روش هاي جدیدی نقش حیاتی تلومر دی ان آ دکشف جمجمه ای درکوه ایرهوابزار هوش در حال ارتقا ازتمایل زیاد به خوردن بستندرمان های رایج ام اسچهار ساعت پس از کشتار خوکپیچیدگی های مغزی در درک زادغام میان گونه های مختلتکامل ساختار رگهای مغزی روش مقابله مغز با محدودینگاهی بر قدرت بینایی درااز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد وفلج خواب چیسترشد مغز علت تمایل انسان بنزاع بین علم و جهل رو به پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکلزوم سازگاری قانون مجازاسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کماستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل سلولهای محافط به سماپروتیلینساختار شبکه های مغزی ثابهاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا انسان با مغز بزرگش اخبیهوش کردن در جراحی و بیمجاذبه و نقش آن در شکلگیریمشاهده آینده از روی مشاهشباهت زیاد بین سلول هاي عورزش بهترین درمان بیش فعورزش در کمر دردالکتروتاکسی(گرایش و حرکبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمغز برای فراموشی بیشتر کعصب حقوق نورولووکنگره بین المللی سردرد داوکرلیزوماب داروی جدید شبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روشی برای تبدینقش داروهاي مختلف معروف گنجینه ای به نام ویتامین ابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان جدید میگرن با انتی نوار مغزی روشی مهم در تشخپیوند مغز و سر و چالشهای ادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل شناخت انسان با کشفروش های صرفه جویی در ایجانگاهی بر توانایی اجزاي باز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وفیلمی بسیار جالب از تغییزمین زیر خلیج فارس تمدنی نظام مثبت زندگیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکممانتین یا آلزیکسا یا ابسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کماستخوان های کشف شده، ممکتری فلوپرازینمبانی ذهنی سیاه و سفیدسخن پاک و ثابتهدف از تکامل مغزآیا احتمال دارد رویا از آبیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بمعنی روزهشباهت زیاد بین سلول هاي ع