دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

خودآگاهی و هوشیاري

(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

خودآگاهی و هوشیاري

نوروسافاری | دانشمندان رموزی را یافته اند که مدت هاست فلاسفه را سردرگم کرده است. “کریستوف کخ”

خودآگاهی یا هوشیاری (consciousness) درواقع هر آن چیزی است که شما تجربه می کنید. نجوایی که در سر شما شنیده میشود، مزه شیرین شکلات خامه ای، دندان دردی که کلافه تان کرده، علاقه شدید شما به فرزندانتان و دانستن این حقیقت تلخ که روزی تمام این احساسات از بین میروند.(قبلا در کانال
@salmanfatemi
طی سلسله مباحثی، حس و ادراک مورد بحث قرار گرفت توصیه ميشود جهت درک بیشتر هوشیاری و خود آگاهی، آن سلسله مباحث هم بررسی شود.)

به گزارش نوروسافاری از ژورنال نچر، منشا و طبیعت این تجربه ها که گاهی به عنوان یک کواليا مطرح میشود از دوران باستان تاکنون مطرح بوده است. بسیاری از فیلسوفان مدرن که به تحلیل ذهن می پردازند، که شاید برجسته ترین آنها دنیل دنت از دانشگاه Tufts باشد، ماهیت خودآگاهی را مانند یک توهین غیرقابل تحمل به باورهایشان میدانند. باور به کوالیا(1)(qualia)دنیا را دنیایی بی معنا و پوچ میداند و آن را یک توهم تعریف می کند. به این ترتیب، آنها یا وجود کوالیا را رد می کنند یا استدلال هایی بیان می کنند که به هیچ وجه نمیتوان آنها را به صورت علمی بررسی کرد.

اگر این ادعاها درست باشد، این مقاله خیلی کوتاه خواهد شد.همه ی آن چیزی که من باید توضیح دهم این است که چرا شما، من و همه افراد دیگر متقاعد شده ایم و بر این باوریم که همیشه احساساتمان را داریم. اگر دندان من آبسه کرده باشد، یک برهان پیچیده که بتواند من را قانع کند که درد یک توهم است و حقیقت ندارد نمیتواند درد من را کاهش دهد. به عنوان کسی که علاقه خیلی خیلی کمی به این استدلال های ناامیدکننده درباره مشکلات ذهن و بدن دارم باید خودم دست به کار شوم و به دنبال پاسخ این سوالات بروم.

اکثریت محققان، خودآگاهی را به عنوان یک چیزی معین پذیرفته و به دنبال درک ارتباط آن با جهان عینی هستند که توسط علم توصیف شده است. بیش از ۲۵ سال پیش فرانسیس کریک (Francis Crick) و من تصمیم گرفتیم بحث های فلسفی را در مورد خودآگاهی کنار بگذاریم (که حداقل از زمان ارسطو دانشمندان به آن مشغول بودند) و به جای آن به دنبال ردپای فیزیکی آن باشیم. چه چیز شگفت انگیزی درباره ماهیت مغز وجود دارد که باعث خودآگاهی میشود؟ هنگامی که ما بتوانیم این موضوع را درک کنیم، امید است که بتوانیم به حل مساله اساسی تر نزدیک شویم.

طراحی مطالعات

ما به طور خاص به دنبال همبستگی نورونی در خودآگاهی ([۲]NCC) هستیم. به بیان دیگر ما به دنبال حداقل مکانیسم ها و ساختارهای نورونی به هم پیوسته ای هستیم که برای درک هر نوع تجربه خاص از خودآگاهی کافی است. برای مثال چه اتفاقی در مغز شما باید رخ بدهد تا شما تجربه دندان درد را داشته باشید و آن را درک کنید؟ آیا باید بعضی سلول های عصبی با فرکانسی خاص و جادویی، نوسان الکتریکی داشته باشند تا این درک انجام شود؟ آیا باید چیز خاصی مثل نورون های خودآگاهی وجود داشته باشند و در آن لحظه فعال شوند؟ این سلول ها در کدام قسمت مغز قرار دارند؟

همبستگی نورونی در خودآگاهی (NCC)

زمانی که NCC را تعریف می کنیم، عبارت حداقلبسیار مهم است. مغز در کل نیز میتواند به عنوان یک NCC مطرح شود زيرا بالاخره مغز در همه حال مشغول بوجود آوردن تجارب متفاوت است. اما جایگاه خودآگاهی میتواند فراتر از این محدوده باشد. نگاهی به طناب نخاعی بیندازید. لوله ای انعطاف پذیر از بافت عصبی با تقریبا ۴۵ سانتی متر طول در درون ستون فقرات و با حدود یک میلیارد سلول عصبی.

اگر طناب نخاعی به وسیله ضربه به ناحیه گردن به طور کامل قطع شود، قربانیان در پاها، بازو و کمر به بالا فلج می شوند، قادر به کنترل روده و مثانه خود نیستند و احساسی نسبت به بدن خود نخواهد داشت. با این حال یک فرد با فلج همه اندامها (tetraplegics [3]) هم میتواند تجربه های گوناگون خود را در زندگی ادامه دهد, آنها می توانند ببینند، بشنوند، بو کنند، احساس کنند و احساسات خود را به همان اندازه که پیش از آن حادثه به یاد می آوردند به یاد بیاورند.

یا مخچه (مغز کوچک) را که در قسمت پایینی پشت سر قرار دارد در نظر بگیرید. یکی از قدیمی ترین مدارهای مغز در دوره تکامل است، که در کنترل حرکتی، وضعیت ایستادن و راه رفتن و اجرای روان توالی های پیچیده در تحرکات موتور حرکتی (motor movements) دخیل است. نواختن پیانو، تایپ کردن، رقص روی یخ یا صخره نوردی همه فعالیت هایی هستند که در آنها مخچه دخیل است. این قسمت دارای شگفت انگیزترین نورون های مغز است که [۴] Purkinje cells نام دارند که دارای شاخه هایی هستند مانند یک مرجان دریایی و دینامیک الکتریکی پیچیده ای دارند. همینطور مخچه دارای بیشترین تعداد نورونها، حدود ۶۹ میلیارد است (بیشتر آنها سلول های گرانولی ستاره ای شکل هستند). (چهار برابر بیشتر از کل نورونها در سا

یر نواحی مغزی).

اگر بخشی از مخچه توسط سکته مغزی یا چاقوی جراح از بین برود، چه اتفاقی برای خودآگاهی می افتد؟ خیلی جزئی! بیمارانی که دارای اختلالات مخچه ای هستند ازبعضی نقائص مینالند, مثلا نواختن درست و روان پیانو و یا تایپ کردن روان با کیبورد اما هیچ وقت در مورد ازدست دادن جنبه ای از خودآگاهی خود شکایتی نمی کنند. آنها به خوبی می شنوند، می بینند و احساس می کنند، حسشان نسبت به خود را حفظ می کنند، رویدادهای گذشته را به یاد می آورند و همچنان قابلیت برنامه ریزی برای آینده را دارند. حتی اگر فردی بدون مخچه متولد شود تاثیری بر تجربه خودآگاهی فرد نمی گذارد.
تمام این دستگاه وسیع مخچه ای ربطی به کسب تجارب ذهنی ندارد . چرا؟ نکات مهمی در مدار آن وجود دارد، که بسیار یکدست (متحد الشکل) و موازی هستند (مانند باتری هایی به صورت موازی متصل می شوند). مخچه تقریبا به طور انحصاری یک مدار تغذیه مستقیم است: مجموعه ای از نورونها، نورونهای بعدی را تغذیه می کنند، که به نوبه خود مجموعه دوم بر مجموعه سوم تاثیر می گذارد.

هیچ حلقه های بازخورد (Feedback loop) پیچیده ای وجود ندارد که با حرکت فعالیت الکتریکی به عقب و جلو منجر به ایجاد نوسانهای مجدد در مدار شود.(با توجه به زمان مورد نیاز برای تکمیل ادراک آگاهانه، اکثر نظریه پردازان نتیجه می گیرند که این پردازش باید شامل حلقه های بازخوردی در مدارهای مغزی باشد.) به علاوه، مخچه عملا به بیش از صدها یا بیشتر ماژول محاسباتی مستقل تقسیم می شود. هر یک از آنها به طور موازی با ورودی ها و خروجی جداگانه و غیر همپوشان کار می کنند و حرکات موتورهای مختلف یا سیستم های شناختی را کنترل می کنند. آنها به ندرت با هم تعامل می کنند ویژگی دیگری که برای خودآگاهی ضروری است. (قبلا در همین کانال
@salmanfatemi
بیان شد که نقش های مخچه بسیار فراتر از کنترل منظم حرکات و توازن است و در فردی که اختلال مخچه پیدا میکند، اختلالات ادراکی بسیار زیادی رخ میدهد. توصیه میشود که مباحث مخچه در این کانال مراجعه شود)

پس جایگاه خودآگاهی، کجاست؟

درس مهمی که از نخاع و مخچه می آموزیم این است که ژن خودآگاهی تنها زمانی که هر بافت عصبی تحریک شود، ظاهر نمی شود. چیزهای بیشتری مورد نیاز است. این عامل اضافی در ماده خاکستری یافت می شود که قشر مغزی، سطح بیرونی مغز را تشکیل می دهد. این یک ورقه لایه لایه از بافت عصبی پیچیده و به هم پیوسته در اندازه و عرض یک پیتزا ۱۴ اینچی است. دو تا از این ورقه ها، به شدت چیندار شده، همراه با صدها میلیون سیمهای ارتباطی آنها (ماده سفید) در درون جمجمه چپانده شده اند.تمام شواهد در دسترس بر ایجاد احساسات توسط بافت قشر مغز دلالت دارد.

ما می توانیم جایگاه خودآگاهی را حتی بیشتر محدود کنیم. به عنوان مثال، آزمایش هایی که در آن محرک های متفاوتی به دو چشم چپ و راست وارد شوند. تصور کنید یک تصویر از دونالد ترامپ فقط برای چشم چپ و یک تصویر از هیلاری کلینتون فقط برای چشم راست شما قابل مشاهده باشد. میتوانیم تصور کنیم که شما ممکن است تصویر مخلوطی از برهم نهی عجیب و غریب Trump و Clinton را مشاهده کنید ولی در واقع شما Trump را برای چند ثانیه خواهید دید، پس از آن او ناپدید خواهد شد و کلینتون ظاهر خواهد شد، پس از آن او نیز میرود و Trump دوباره ظاهر خواهد شد. این دو تصویر در یک چرخش بی پایان، عوض و بدل میشوند. به همین دلیل است که دانشمندان علوم اعصاب به این پدیده رقابت دوچشمی یا (binocular rivalry) میگویند. چون مغز شما یک ورودی مبهم دریافت می کند، نمی تواند تصمیم بگیرد: آیا Trump است، یا کلینتون؟

اگر به طور همزمان، شما در داخل یک اسکنر مغناطیسی که فعالیت مغز را ثبت میکند، دروغ بگویید، آزمایشگران متوجه خواهند شد که مجموعه گسترده ای از مناطق قشری مغز، که به عنوان “منطقه داغ خلفی” یا (posterior hot zone) شناخته شده است، فعال می شوند.این قسمت، بخشهایی از قشرهای آهیانه ای(Pareital) ,پس سری (Occipital) و گیجگاهی (Temporal) در بخش عقبی قشری را شامل می شود و نقش بسیار مهمی را در ردیابی چیزهایی که می بینیم بازی میکند. جالب اینجاست که قشر بصری اولیه که اطلاعات را از چشم دریافت می کند، آن چیزی که سوژه می بیند را مشخص نمیکند. یک همچین سلسله مراتب کاری مشابهی نیز در شنوایی و حس پیکری وجود دارد: قشر شنوایی اولیه و قشر حس پیکری اولیه مستقیما مشارکتی در درک محتوای تجربیات بدست آمده از شنوایی و حس پیکری ندارند. اما در عوض مراحل بعدی پردازش که در ناحیه داغ خلفی یا posterior hot zone انجام میگیرند در این ادراک آگاهانه نقش دارند (از جمله درک تصویر ترامپ و کلینتون در مثال بالا) .

(به اينجا می رسيم که منطقه ادراکی اوليه، نقشی اساسي در خودآگاهی ما از ادراکات روزانه ندارد. و اکنون منطقه ثانویه ای برای این ادراکات تعریف می شود، ولی نکته ظریف آنجاست که گاهي مسیر فراي

ند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است. توصیه مي شود به مباحث حس و ادراک در کانال
@salmanfatemi
مراجعه شود)

شواهد بالینی

روشنگر بیشتر این مساله، شواهدي از دو منبع بالینی هستند: تحریک الکتریکی بافت قشری

و مطالعه بیماران پس از دست دادن مناطق خاص مغزی ناشی از آسیب یا بیماری.

قبل از برداشتن تومور مغزی یا محل تشنج صرعی بیمار، برای مثال در عمل جراحی مغز و اعصاب, نقشه فعالیتی نواحی قشری نزدیک به محل ضایعه توسط تحریک مستقیم با الکترود ها ترسیم می
شود. تحریک ناحیه داغ خلفی (posterior hot zone) موجب وقوع احساسات و حسهای متنوعی میشود.این محسوسات ميتواند چشمک زدن نور، دیدن اشکال هندسی، اعوجاج چهره ها، توهم شنوایی یا بصری، احساس آشنایی یا غیرواقعی بودن، تمایل به حرکت اندام خاص و غیره باشد. تحریک قشر جلوتر مغزی اما موضوع متفاوتی است: به طور کلی تجربه ی مستقیمی را ایجاد نمی کند.

منبع دوم، بینش به دست آمده از بیماران مغز و اعصاب است که از نیمه اول قرن بیستم شکل گرفت. جراحان گاهی مجبور می شدند کمربند بزرگی از قشر پیش-پیشانی(prefrontal) را برای حذف تومورها یا برای مقابله با تشنج های صرعی بردارند. نکته قابل توجه آن که چگونه این بیماران، غیرعادی میشدند.از دست دادن بخشی از لوب پیشانی اثرات مخرب خاصی داشت: بیماران، اختلالاتی مانند عدم مهار احساسات یا اقدامات نامناسب، اختلال در اعمال حرکتی یا تکرار غیرقابل کنترل اعمال یا کلمات خاص را از خود نشان می دهند. اگرچه، پس از انجام این عمل جراحی، بدون هیچ شواهدی مبنی بر اینکه حذف وسیع بافت پیشانی به طور قابل توجهی بر تجربه ی آگاهانه آن فرد تاثیر گذار باشد, شخصیت و IQ آنها بهبود می یافت و آنها برای سالهای طولانی زندگی می کردند.

برعکس، حذف مناطق حتی کوچکی از کورتکس خلفی- که منطقه داغ در آن قرار دارد- می تواند منجر به از دست رفتن کل انواع محتوای آگاهانه شود: بیماران قادر به تشخیص چهره یا دیدن حرکات، رنگ یا مکان نخواهند بود.

بنابراین به نظر می رسد که مناظر، صداها و سایر محسوسات زندگی، طوری که تجربه می کنیم، توسط مناطق درون قشر خلفی ایجاد می شوند.تا آنجا که می توان گفت، تقریبا تمام تجربیات آگاهانه، منشاشان آنجاست. گاهي مسیر فرايند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است.
(منشأ اطلاعات ما فراتر از مغز مادی است و محدود کردن منشأ آن به مغز، نارسايي هاي فراواني دارد و در تضاد با بسیاری از مشاهدات بشری قرار می گيرد که در بالا مفصلا بیان شد. توصیه میشود به مباحث مربوط به رویا در فصل ششم کتاب توهم بی خدایی نوشته احمد الحسن مراجعه شود
almahdyoom.co/doa.html
)

اختلاف اساسی بین مناطق خلفی با بیشتر قشر پیش-پیشانی چیست که به طور مستقیم در محتوای ذهنی و انتزاعی مشارکت ندارند؟ حقیقت این است که هنوز نمی دانیم. با این وجود هیجان انگیزتر این است که یافته های اخیر نشان می دهد که دانشمندان علوم اعصاب ممکن است به دانستن آن نزدیکتر شده باشند.

ترجمه: علی زارعی وبسایت نوروسافاری
(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

۱- qualia:کیفیات ذهنی یا تجربهی حقیقی چیزهابه ویژگیهای کیفی یا احساسی وضعیت ذهن اشاره میکند. به عنوان مثال تجربهی مستقیم رنگها، درد، بو، خشم مثالهایی از کیفیات ذهنی میباشند.

اگر چه به نظر میآید که حداقل برخی از حالات ذهنی ما وضعیت کیفی دارند، وجود آنها سؤالات فلسفیای را بر میانگیزد: ماهیت کیفیات ذهنی چیست و چه چیزی آنها را تشکیل میدهد؟ بسیاری از نظریهپردازان تفاوت عمدهای بین کیفیات ذهنی و معیارهای فیزیکی مانند طول، جرم، حجم دیده و این سؤال را مطرح کردهاند

که آیا امکان دارد که کیفیات ذهنی کاملاً با این ویژگیهای فیزیکی یکسان باشند؟ سؤال دیگری که مطرح میباشد این است که آیا دریافت مستقیم ما نسبت به این حالات ذهنی لغزشناپذیر است و آیا این ادراکات دارای اعتبار هستند؟

کیفیات ذهنی به عنوان استدلالی علیه فیزیکالیسم(دیدگاهی که بر اساس آن هیچ چیز غیر فیزیکی در عالم وجود ندارد) به کار رفته است.

۲- Neural correlates of consciousness

۳- فلج چهاراندام، که کوادریپلژی(Quadriplegia) و تتراپلژی هم نامیده میشود نوعی از فلج است که در این حالت، انسان حس و کنترل در دستها و پاهای خود را از دست میدهد.فلج چهاراندام در پی آسیبهای شدید به مغز یا نخاع پدید میآید. نخاع مجموعهای از اعصاب است که پیامهای مغز را به دیگر اعضای بدن میرسانند. در حالت فلج چهاراندام معمولاً قطع نخاع در نیمه بالایی مهرههای گردن (در بالای c3-c4) رخ دادهاست. این گسیختگی نخاع ممکن است در اثر یک آسیب ضربهای (شکستن گردن، برای مثال در پی شیرجه در آب کمعمق) یا فشرده شدن بند نخاع توسط یک تومور یا کمخونی موقت اندام (ایسکمی) پس از بروزآنفارکتوس پدید بیاید.

۴- یاختههای پورکینیه یا نورونهای پورکینیه لایه میانی قشر مخچه را تشکیل میدهند. این سلولها نسبتاً بزرگ بوده عملکردی مؤثر در پردازش اطلاعات دارند. میانجی عصبی مؤثر بر این یاختهها گاما آمینوبوتیریک اسید است و این نوع نورونها توسط یک کالبدشناس اهل چک بنام یان پورکینیه کشف شدهاند.


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
هوش، ژنتیکی است یا محیطیدفاع در برابر تغییر ساختاولین سلول مصنوعیسوالات پزشکیبرخی توجهات در ببمار پارمغز انسان رو به کوچکتر شدکمردرد و علل آندرک تصویر و زبان های مخلتادغام میان گونه های مختلتکامل ساختار رگهای مغزی چندین ماده غذایی که ماننپنج اکتشاف شگفت آور در موزبان و بیان، در سایه پیشراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکچراروياها را به یاد نمی آسردرد سکه ایبیهوش کردن در جراحی و بیمما با کمک مغز خود مختاريمما تحت کنترل ژنها هستیم یهیچگاه از فشار و شکست نتردقیق ترین تصاویر از مغز ااوکرلیزوماب داروی جدید شپیامهای کاربرانبرخی سلولهای عصبی در تلامغز ایندگان چگونه استکمردرد با پوشیدن کفش منادرک عمیق در حیواناتادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل شناخت انسان با کشفچه زیاد است بر من که در ایپوست ساعتی مستقل از مغز دزبان و تکلم برخی بیماریهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج بل، فلجی ترسناک که آننزاع بین جهل و علم رو به پتغییر عمودی سر انسان از پآیا احتمال دارد رویا از آسرعت فکر کردن چگونه استبیوگرافیماه رجبهاوکينگ پیش از مرگش رسالدلایلی که نشان میدهد ما بايندگان چگونه خواهند دیدسایتهای دیگربرخی سيناپسها طی تکامل و مغز ابزار برتر بقاکنفرانس تشنج هتل کوثر اصدرگیری اعصاب به علت میتوارتقا و تکامل سنت آفرینش تئوری تکامل امروز در درمچهار میلیارد سال تکامل بپیموزایدزبان و شناخت حقیقت قسمت چاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خوابنزاع بین علم و نادانی رو ثبت امواج الکتریکی در عصآیا احتمال دارد رویا از آشلیک فراموشیبیوگرافیماپروتیلینهاوکينگ پیش از مرگش رسالدندان ها را مسواک بزنید تايا اراده آزاد توهم است یبررسي علل احتمالي تغيير مغز از بسیاری حقایق می گرکنگره بین المللی سردرد درقیبی قدرتمند در برابر مارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل در پیشگیری و چهار ساعت پس از کشتار خوکپیچیدگی های مغزی در درک ززبان و شناخت حقیقت قسمت ااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خواب چیستنزاع بین علم و جهل رو به پجمجمه انسان های اولیهآیا برای تولید مثل همیشه شنا در ابهای گرم جنوب نیبیان ژن های اسکیزوفرنی دمبانی ذهنی سیاه و سفیدهدف از تکامل مغزدو ویژگی انتزاع و قدرت تجايا اراده آزاد توهم است یبررسی و اپروچ جدید بر بیممغز برای فراموشی بیشتر ککنگره بین المللی سردرد درموزی از نخستین تمدن بشرارتباط میکروب روده و پارتا 20 سال آینده مغز شما به نوار مغزی روشی مهم در تشخپیوند مغز و سر و چالشهای زبان و شناخت حقیقت قسمت داز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفیلمی بسیار جالب از تغیینظام مثبت زندگیجنسیت و تفاوت های بیناییآیا بزرگ شدن مغز فقط در دشناخت و معرفت، و نقش آن دبیست تمرین ساده برای جلوبیشتر کمردردها نیازی به مجموعه های پر سلولی بدن مهزینه ای که برای اندیشیدديدن با چشم بسته در خواب ای آنکه نامش درمان و یادشبررسی سیستم تعادلی بدن امغز بزرگ چقدر مفید هست ؟کندر در بیماریهای التهابرمز و رازهای ارتباط غیر کارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر مشاهده بر واقعیت بنورون هاي مصنوعی می توانپیوند سر، یکی از راه حلهازبان و شناخت حقیقت قسمت ساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفیزیکدانان ماشینی برای تنظریه تکامل در درمان بیمجنسیت و تفاوت های بیناییآیا تکامل و تغییرات ژنتیشناسایی سلول های ایمنی ابا هوش مصنوعی خودکار روبمحل درک احساسات روحانیهستي مادي ای که ما کوچکتردی متیل فومارات(زادیوا)(ایندرالبررسی علل کمر درد در میانمغز بزرگ چالش است یا منفعکوچک شدن مغز از نئاندرتارویای شفافارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر نگاه ناظر هوشیار بنورون های ردیاب حافظهپیشینیان انسان از هفت میزبان، وسیله شناسایی محیطاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرگشت و تکامل تصادفی محض هفت چیز که عملکرد مغز تو جهش های ژنتیکی مفید در ساآیا خداباوری محصول تکاملشواهدی از دنیسوان(شبه نئآیا دلفین ها می تواند از شاهکار قرنبارداری بدون رحممحل درک احساسات روحانی دهستی ما پس از شروعی چگال دژا وو یا اشنا پنداریایا کوچک شدن مغزانسان البزرگ شدن مغز محدود به دورمغز بزرگ چالشهای پیش روکودک ایرانی که هوش او از روبات های ریز در درمان بیارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه انسان بر رفتانوروپلاستیسیتی چیستپیشرفتی مستقل از ابزار هسفر نامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رو ح و روان بر جسمفراموش کارها باهوش تر هسهفت سین یادگاری از میراث جهش های ژنتیکی غیر تصادفآیا دست مصنوعی به زودی قاشبیه سازی میلیون ها جهان بازگشت از آثار به سوی خدامحدودیت های حافظه و حافظو هر کس تقوای خدا پیشه کندژاوو یا آشناپنداریایا ابزار هوشمندی یا مغز بسیاری از بیماری های جدیمغز حریص برای خون، کلید تکودکان خود را مشابه خود تروح رهاییارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتانوشیدن چای برای مغز مفید پاسخ گیاهان در زمان خوردسفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر فراموشی همیشه هم بد نیستهمیشه عسل با موم بخوریمجهشهای مفید و ذکاوتی که دجهشهای مفید و ذکاوتی که دآیا رژیم غذایی گیاهی سلاشبیه سازی سیستم های کوانبازسازي مغز و نخاع چالشی مخچه ، فراتر از حفظ تعادلویتامین E برای فعالیت صحدانشمندان ژنی از مغز انسایا بیماری ام اس (مولتیپتفاوت مغز انسان و میمون همغز زنان جوانتر از مغز مرکوری گذرای ناشی از موبایروزه داری و بیمار ی ام اس ارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیمانوعی سکته مغزی ، وحشتناک پختگی پس از چهل سالگي به سفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر فرایند حذف برخی اجزای مغهوموارکتوس ها ممکن است دجاذبه و نقش آن در شکلگیریآیا راهی برای رفع کم آبی شباهت زیاد بین سلول هاي عبحتی علمی درباره تمایل بمخچه ابزاري که وظیفه آن فویتامین E در چه مواد غذایدانشمندان روش هاي جدیدی ایا بدون زبان میتوانیم تتفاوتهای جنسیتی راهی برامغزهای کوچک بی احساسکی غایب شدی تا نیازمند دلروش مقابله مغز با محدودیارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ژنها بر اختلالات خچیزی خارج از مغزهای ما نیپرورش مغز مینیاتوری انساسفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر فرد حساس از نظر عاطفی و بهوش مصنوعی می تواند بر اححقیقت راستین انسان علم بآیاما مقهور قوانین فیزیکشباهت زیاد بین سلول هاي عبحث درباره پیدایش و منشامدارک ژنتیکی چگونه انسانویتامین دی گنجینه ای بزردانشمندان روشی برای تبدیایا تکامل هدفمند استتقلید مرحله ای نسبتا پیشمغزتان را در جوانی سیمکشکاهش التهاب ناشی از بیماروش های صرفه جویی در ایجاارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر کپسول نوروهرب بر نچگونه مغز پیش انسان یا همآلزایمرسفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاهخواری بر قانون مندی نقشه ژنتیکی مهوش مصنوعی گوگل به کمک تشحافظه و اطلاعات در کجاست آزمون ذهنی گربه شرودینگرشش مرحله تکامل چشمبحثی در مورد نقش ویتامينمروری بر تشنج و درمان هایواکنش های ناخودآگاه و تقداروهای مصرفی در ام اسایرادهای موجود در خلقت بتلقین اطلاعات و حافظهنقش قهوه در سلامتیکایروپاکتیک چیستروش هایی ساده برای کاهش اارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر تچگونه هموساپينس بر زمین آیا ما تنها موجودات زنده سفری به آغاز کیهاناز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر عصاره تغلیظ شده گیقارچ بی مغز در خدمت موجودهوش مصنوعی گوگل به کمک تشحافظه و اطلاعات در کجاست إِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَششمین کنگره بین المللی سبحثی جالب درباره محدودیتمرکز خنده در کجای مغز استواکسن سرطانداروهای ضد بیماری ام اس واگر نعمت فراموشی نبود بستلاش هایی در بیماران قطع نقش مهاجرت در توسعه نسل اکاربرد روباتهای ريزنانوروش صحبت کردن در حال تکامارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر سچگونه آن شکری که می خوریمآیا مغز تا بزرگسالی توسعسلولهای بنیادی مصنوعی درازدواج های بین گونه ای، رتاریخ همه چیز را ثبت کردهقدم زدن و حرکت دید را تغیهوش مصنوعی الفاگوحافظه و اطلاعات در کجاستافراد آغاز حرکت خودشان رصرع و درمان های آنبحثی در مورد نقش کلسیم و مرگ انتقال است یا نابود شواسطه ها د رمسیر ایجاد مغداروی فامپیریدین یا نورلاگر نعمت فراموشی نبود بستلاشی برای درمان قطع نخانقش هورمون های تیروئید دکاربرد روباتهای ريز، در روشهای نو در درمان دیسک بارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سچگونه انتظارات بر ادراک آیا همه جنایت ها نتیجه بیسلسله مباحث هوش مصنوعیاستفاده از هوش مصنوعی در تبدیل تراکت صوتی مصنوعی قدرت انسان در نگاه به ابعهوش مصنوعی از عروسک تا کحس چشایی و بویاییافزایش قدرت ادراکات و حسضررهای مصرف شکر و قند بر بحثی در مورد عملکرد لوب فمراحل ارتقای پله پله کیهوراپامیل در بارداریداروی تشنجی دربارداریاگر تلاش انسان امروز براتلاشی جدید در درمان ام اسنقش ژنتیک در درمان اختلاکجای مغز مسئول پردازش تجروشهای شناسایی قدرت شنواارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر گیاه خواری بر رشد وچگونه باغبانی باعث کاهش آیا هوش ارثی دریافتی از پسم زنبور ، کلیدی برای واراستیفن هاوکینگ در مورد هتبدیل سلولهای محافط به سلوب فرونتال یا پیشانی مغهوش مصنوعی از عروسک تا کحس و ادراک (قسمت اول )افسردگی و اضطراب در بیماضررهای شکر بر سلامت مغزبحثی درباره هوش و تفاوتهمزایای شکلات تلخ برای سلورزش هوازی مرتب خیلی به قداروی جدید s3 در درمان ام ابزار هوش در حال ارتقا ازتمایل زیاد به خوردن بستننقش انتخاب از طرف محیط، نکشف مکانیسم عصبی خوانش پروشی برای بهبود هوش عاطفاز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد وچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هوش سریعی که بدون احسسودمندی موجودات ابزی بر استیفن هاوکینگ در تفسیر تری فلوپرازینلبخند بزن شاید صبح فردا زهوش مصنوعی از عروسک تا کحس و ادراک (قسمت دوم )الکتروتاکسی(گرایش و حرکطی یکصد هزار سال اخیر هرچبحثی درباره هوش و تفاوتهمسیر دشوار تکامل و ارتقاورزش هوازی ، بهترین تمریداروی جدید ضد میگرنابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایرنقش اتصالات بین سلولهای کشف مکانیسمی پیچیده در بروشی جدید در درمان قطع نخاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هشیاری کوانتومی وجودسیاهچاله و تکینگی ابتدایاستخوان های کشف شده، ممکتری فلوپرازینلرزش ناشی از اسیب به عصبهوش مصنوعی از عروسک تا کحس و ادراک قسمت چهارمالتهاب شریان تمپورالظهور امواج مغزی در مغز مصبحثی درباره هوش و تفاوتهمشکلات نخاعیورزش و میگرنداروی ضد تشنج با قابليت تابزارهای پیشرفته ارتباط تمساح حد واسط میان مغز کونقش حفاظتی مولکول جدید دکشف ارتباط جدیدی از ارتبروشی جدید در درمان سکته ماز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وچگونه حافظه را قویتر کنیآیا واکنش های یاد گرفته وسیاره ابلهاناصول سلامت کمرتسلیم شدن از نورون شروع ملزوم سازگاری قانون مجازاهوش مصنوعی از عروسک تا کحس و ادراک قسمت پنجمامیوتروفیک لترال اسکلروعلم به ما کمک میکند تا موبحثی درباره هوش و تفاوتهمشاهده آینده از روی مشاهورزش بهترین درمان بیش فعداروی ضد تشنج با قابليت تابزارهای دفاعی و بقای موتنفس هوازی و میتوکندرینقش حیاتی تلومر دی ان آ دکشف جمجمه ای درکوه ایرهوريتوکسيمب در درمان ام اساز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد ونگاهی بر قدرت بینایی دراآیا آگاهی پس از مرگ از بیسیاره ابلهاناضطراب و ترستشنج چیستلزوم سازگاری قانون مجازاهوش مصنوعی از عروسک تا کمحس و ادراک قسمت سومامگا سه عامل مهم سلامتعلایم کمبود ویتامین E را بحثی درباره هوش و تفاوتهمعنی روزهورزش در کمر دردداستانها و مفاهیمی اشتبااثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندرینقش داروهاي مختلف معروف گنجینه ای به نام ویتامین ریواستیگمیناز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد ونگاهی بر توانایی اجزاي بآیا امکان بازسازی اندامهسیر آفرینش از روح تا مغز اطلاعاتی عمومی در مورد متغییر الگوی رشد مغزی با زممانتین یا آلزیکسا یا ابهوش مصنوعی از عروسک تا کمحساسیت روانی متفاوتامروز دانش ژنتیک هیچ ابهعلایم کمبود ویتامین E را بحثی درباره احساسات متفامغز فکر میکند مرگ برای دیوزوز گوشدر مانهای کمر درداثرات مفید قهوهتو دی ان ای خاص ميتوکندرينقش روزه داری در سالم و جگیاه خواری و گوشت خوار کدرژیم غذایی حاوی تخم مرغ واز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وناتوانی از درمان برخی ویآیا انسان با مغز بزرگش اخسیستم تعادلی بدناطلاعاتی عمومی در مورد متغییر زودتر اتصالات مغزیمنابع انرژي پاک سرچشمه حهوش مصنوعی در کامپیوترهاخلاصه ای از مطالب همایش مانفجار و توقف تکاملی نشاعلت خواب آلودگی بعد از خوبحثی درباره احساساتی غیرمغز ما کوچکتر از نیم نقطهیک پیشنهاد خوب برای آسان در چه مرحله ای از خواب ، راثرات مضر ماری جواناتولید سلولهای جنسی از سلنقش رژیم غذایی در رشد و اگالکانزوماب، دارویی جدیراه های جدید برای قضاوت راز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وناتوانی در شناسایی چهره سیستم دفاعی بدن علیه مغز بلندی در ذهن ما درک بلندیمولتیپل اسکلروز در زنان هوش مصنوعی در خدمت خلق وحخواندن ، یکی از شستشو دهنانگشت نگاری مغز نشان میدعوارض ازدواج و بچه دار شدبخش دیگری در وجود انسان همغز مادران و کودکان در زمیکی از علل محدودیت مغز امدر هم تنیدگی کوانتومی و پاجزای پر سلولی بدن انسان توانایی مغز و دیگر اجزای نقش زبان در سلطه و قدرت اگامی در درمان بیماریهای راه های جدید برای قضاوت راز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ونخاع ما تا پایین ستون فقرسکته مغزیبه زودی شبکه مغزی به جای مواد کوانتومی جدید، ممکنهوش مصنوعی در خدمت خلق وحخواب سالم عامل سلامتیاندوهگین نباش اگر درب یا عید نوروز مبارکبرنامه و ساختار پیچیده ممغز چون ابزار هوش است دلییادگیری مهارت های جدید ددرمان های بیماری آلزایمراجزایی ناشناخته در شکل گتوازن مهمتر از فعالیت زینقش زبان در سلطه و قدرت اگاهی لازم است برای فهم و راه پیروزی در زندگی چیستاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر انتخاب از طرف محیط نخستین تصویر از سیاهچالهساخت شبکه عصبی با الفبایبوزون هیگز چیستموجود بی مغزی که می تواندهوش مصنوعی درمانگر کامپیخواب سالم عامل سلامتی و یانسان قدیم در شبه جزیره ععامل کلیدی در کنترل کارآبرین نت به جای اینترنتمغز چگونه صداها را فیلتر یادآوری خواب و رویادرمان های جدید میگرناحساس گذر سریعتر زمانتوسعه برخی شغل ها با هوش نقش سجده بر عملکرد مغزگاهی مغز بزرگ چالش استرشته نوروایمونولوژی و نقاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سنرمش های مفید در سرگیجهساخت شبکه عصبی مصنوعی با بیماری گیلن باره و بیمارموجودات مقهور ژنها هستندهوش مصنوعی درخدمت خلق وحخواب عامل دسته بندی و حفطانسان جدید از چه زمانی پاعسل طبیعی موثر در کنترل ببرای پیش بینی آینده مغز دمغز آیندگان چگونه است ؟ژن هوش و ساختارهای حیاتی درمان های رایج ام اساخلاق و علوم اعصابتوصیه های غیر دارویی در سنقش غذاها و موجودات درياگذر زمان کاملا وابسته به رشد مغز علت تمایل انسان باز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری منرمشهای مهم برای تقویت عساختار شبکه های مغزی ثاببیماری ای شبیه آلزایمر و میهمانهای ناخوانده عامل هوش مصنوعی ساخته هوش طبیخودآگاهی و هوشیاريانسان عامل توقف رشد مغزعصب حقوق نورولووبرخی نکات از گاید لاین پرمغز انسان ایا طبیعتا تماژن یا نقشه توسعه مغز و نقدرمان جدید میگرن با انتی اختلال در شناسایی حروف و توصیه هایی در مصرف ماهینقش غذاها و موجودات درياگربه شرودینگر و تاثیر مشزمین زیر خلیج فارس تمدنی از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب چرا مغزهای ما ارتقا یافت سخن پاک و ثابتبیماری ای شبیه ام اس مولتمیگرن سردردی ژنتیکی که بهوش احساسیخودآگاهی و هوشیاريانعطاف پذیری مکانیسمی علعضلانی که طی سخن گفتن چقدبرخی اثرات مضر ویتامین دمغز انسان برای ایجاد تمدژنها نقشه ایجاد ابزار هودرمانهای بیماری پارکینساختلالات مخچهتوضیحی ساده در مورد هوش منقش غذاها و موجودات درياگزیده ای از وبینار یا کنفزندگی هوشمند در خارج از زاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم چرا حیوانات سخن نمی گوینسریعترین کامپیوتر موجودبیماری بیش فعالیمیدان مغناطيسي زمین بشر هوش احساسیخانواده پایداراولین هیبرید بین انسان ومقالاتبرخی اختلالات عصبی مثانهمغز انسان برای شادمانی طژنها ، مغز و ارادهدرک فرد دیگر و رفتارهای ااختلالات حرکتی در انسانتکامل چشمنقشه مغزی هر فرد منحصر بهگزارش یک مورد جالب لخته وزیباترین چیز در افزایش ساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکچرا حجم مغز گونه انسان درسرگیجه از شایعترین اختلابیماری تی تی پیمکانیزمهای دفاعی در برابهوش عاطفی بیشتر در زنانخطا در محاسبات چیزی کاملاولین مورد پیوند سر در انتاثیر ویتامین دی بر بیمابرخی بیماری ها که در آن بمغز انسان برای شادمانی طژنهای هوش ، کدامنددرک و احساساختلالات صحبت کردن در انتکامل ابزار هوش ، راه پر نقص در تشخیص هیجانات عامگشایش دروازه جدیدی از طرزیرفون داروی ضد ام اساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکچرا در مغز انسان، فرورفتسردرد و علتهای آنبیماری ضعف عضلات نزدیک بما انسانها چه اندازه نزدهوش عاطفی در زنان بیشتر اهوشیاری کوانتومیخطا در محاسبات چیزی کاملاولین تصویر در تاریخ از سصفحه اصلیبرخی بیماری های خاص که بدمغز انسان رو به کوچک تر شکلرال هیدرات برای خواباندرک احساسات و تفکرات دیگادامه بحث تکامل چشمتکامل زبانچند جهانیپمبرولیزوماب در بیماری چزبان چهار حرفی حیات زمیناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکچراروياها را به یاد نمی آسردرد تنشنبیماریهای تحلیل عضلانی اما انسانها چه اندازه نزد