دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

خودآگاهی و هوشیاري

(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

خودآگاهی و هوشیاري

نوروسافاری | دانشمندان رموزی را یافته اند که مدت هاست فلاسفه را سردرگم کرده است. “کریستوف کخ”

خودآگاهی یا هوشیاری (consciousness) درواقع هر آن چیزی است که شما تجربه می کنید. نجوایی که در سر شما شنیده میشود، مزه شیرین شکلات خامه ای، دندان دردی که کلافه تان کرده، علاقه شدید شما به فرزندانتان و دانستن این حقیقت تلخ که روزی تمام این احساسات از بین میروند.(قبلا در کانال
@salmanfatemi
طی سلسله مباحثی، حس و ادراک مورد بحث قرار گرفت توصیه ميشود جهت درک بیشتر هوشیاری و خود آگاهی، آن سلسله مباحث هم بررسی شود.)

به گزارش نوروسافاری از ژورنال نچر، منشا و طبیعت این تجربه ها که گاهی به عنوان یک کواليا مطرح میشود از دوران باستان تاکنون مطرح بوده است. بسیاری از فیلسوفان مدرن که به تحلیل ذهن می پردازند، که شاید برجسته ترین آنها دنیل دنت از دانشگاه Tufts باشد، ماهیت خودآگاهی را مانند یک توهین غیرقابل تحمل به باورهایشان میدانند. باور به کوالیا(1)(qualia)دنیا را دنیایی بی معنا و پوچ میداند و آن را یک توهم تعریف می کند. به این ترتیب، آنها یا وجود کوالیا را رد می کنند یا استدلال هایی بیان می کنند که به هیچ وجه نمیتوان آنها را به صورت علمی بررسی کرد.

اگر این ادعاها درست باشد، این مقاله خیلی کوتاه خواهد شد.همه ی آن چیزی که من باید توضیح دهم این است که چرا شما، من و همه افراد دیگر متقاعد شده ایم و بر این باوریم که همیشه احساساتمان را داریم. اگر دندان من آبسه کرده باشد، یک برهان پیچیده که بتواند من را قانع کند که درد یک توهم است و حقیقت ندارد نمیتواند درد من را کاهش دهد. به عنوان کسی که علاقه خیلی خیلی کمی به این استدلال های ناامیدکننده درباره مشکلات ذهن و بدن دارم باید خودم دست به کار شوم و به دنبال پاسخ این سوالات بروم.

اکثریت محققان، خودآگاهی را به عنوان یک چیزی معین پذیرفته و به دنبال درک ارتباط آن با جهان عینی هستند که توسط علم توصیف شده است. بیش از ۲۵ سال پیش فرانسیس کریک (Francis Crick) و من تصمیم گرفتیم بحث های فلسفی را در مورد خودآگاهی کنار بگذاریم (که حداقل از زمان ارسطو دانشمندان به آن مشغول بودند) و به جای آن به دنبال ردپای فیزیکی آن باشیم. چه چیز شگفت انگیزی درباره ماهیت مغز وجود دارد که باعث خودآگاهی میشود؟ هنگامی که ما بتوانیم این موضوع را درک کنیم، امید است که بتوانیم به حل مساله اساسی تر نزدیک شویم.

طراحی مطالعات

ما به طور خاص به دنبال همبستگی نورونی در خودآگاهی ([۲]NCC) هستیم. به بیان دیگر ما به دنبال حداقل مکانیسم ها و ساختارهای نورونی به هم پیوسته ای هستیم که برای درک هر نوع تجربه خاص از خودآگاهی کافی است. برای مثال چه اتفاقی در مغز شما باید رخ بدهد تا شما تجربه دندان درد را داشته باشید و آن را درک کنید؟ آیا باید بعضی سلول های عصبی با فرکانسی خاص و جادویی، نوسان الکتریکی داشته باشند تا این درک انجام شود؟ آیا باید چیز خاصی مثل نورون های خودآگاهی وجود داشته باشند و در آن لحظه فعال شوند؟ این سلول ها در کدام قسمت مغز قرار دارند؟

همبستگی نورونی در خودآگاهی (NCC)

زمانی که NCC را تعریف می کنیم، عبارت حداقلبسیار مهم است. مغز در کل نیز میتواند به عنوان یک NCC مطرح شود زيرا بالاخره مغز در همه حال مشغول بوجود آوردن تجارب متفاوت است. اما جایگاه خودآگاهی میتواند فراتر از این محدوده باشد. نگاهی به طناب نخاعی بیندازید. لوله ای انعطاف پذیر از بافت عصبی با تقریبا ۴۵ سانتی متر طول در درون ستون فقرات و با حدود یک میلیارد سلول عصبی.

اگر طناب نخاعی به وسیله ضربه به ناحیه گردن به طور کامل قطع شود، قربانیان در پاها، بازو و کمر به بالا فلج می شوند، قادر به کنترل روده و مثانه خود نیستند و احساسی نسبت به بدن خود نخواهد داشت. با این حال یک فرد با فلج همه اندامها (tetraplegics [3]) هم میتواند تجربه های گوناگون خود را در زندگی ادامه دهد, آنها می توانند ببینند، بشنوند، بو کنند، احساس کنند و احساسات خود را به همان اندازه که پیش از آن حادثه به یاد می آوردند به یاد بیاورند.

یا مخچه (مغز کوچک) را که در قسمت پایینی پشت سر قرار دارد در نظر بگیرید. یکی از قدیمی ترین مدارهای مغز در دوره تکامل است، که در کنترل حرکتی، وضعیت ایستادن و راه رفتن و اجرای روان توالی های پیچیده در تحرکات موتور حرکتی (motor movements) دخیل است. نواختن پیانو، تایپ کردن، رقص روی یخ یا صخره نوردی همه فعالیت هایی هستند که در آنها مخچه دخیل است. این قسمت دارای شگفت انگیزترین نورون های مغز است که [۴] Purkinje cells نام دارند که دارای شاخه هایی هستند مانند یک مرجان دریایی و دینامیک الکتریکی پیچیده ای دارند. همینطور مخچه دارای بیشترین تعداد نورونها، حدود ۶۹ میلیارد است (بیشتر آنها سلول های گرانولی ستاره ای شکل هستند). (چهار برابر بیشتر از کل نورونها در سا

یر نواحی مغزی).

اگر بخشی از مخچه توسط سکته مغزی یا چاقوی جراح از بین برود، چه اتفاقی برای خودآگاهی می افتد؟ خیلی جزئی! بیمارانی که دارای اختلالات مخچه ای هستند ازبعضی نقائص مینالند, مثلا نواختن درست و روان پیانو و یا تایپ کردن روان با کیبورد اما هیچ وقت در مورد ازدست دادن جنبه ای از خودآگاهی خود شکایتی نمی کنند. آنها به خوبی می شنوند، می بینند و احساس می کنند، حسشان نسبت به خود را حفظ می کنند، رویدادهای گذشته را به یاد می آورند و همچنان قابلیت برنامه ریزی برای آینده را دارند. حتی اگر فردی بدون مخچه متولد شود تاثیری بر تجربه خودآگاهی فرد نمی گذارد.
تمام این دستگاه وسیع مخچه ای ربطی به کسب تجارب ذهنی ندارد . چرا؟ نکات مهمی در مدار آن وجود دارد، که بسیار یکدست (متحد الشکل) و موازی هستند (مانند باتری هایی به صورت موازی متصل می شوند). مخچه تقریبا به طور انحصاری یک مدار تغذیه مستقیم است: مجموعه ای از نورونها، نورونهای بعدی را تغذیه می کنند، که به نوبه خود مجموعه دوم بر مجموعه سوم تاثیر می گذارد.

هیچ حلقه های بازخورد (Feedback loop) پیچیده ای وجود ندارد که با حرکت فعالیت الکتریکی به عقب و جلو منجر به ایجاد نوسانهای مجدد در مدار شود.(با توجه به زمان مورد نیاز برای تکمیل ادراک آگاهانه، اکثر نظریه پردازان نتیجه می گیرند که این پردازش باید شامل حلقه های بازخوردی در مدارهای مغزی باشد.) به علاوه، مخچه عملا به بیش از صدها یا بیشتر ماژول محاسباتی مستقل تقسیم می شود. هر یک از آنها به طور موازی با ورودی ها و خروجی جداگانه و غیر همپوشان کار می کنند و حرکات موتورهای مختلف یا سیستم های شناختی را کنترل می کنند. آنها به ندرت با هم تعامل می کنند ویژگی دیگری که برای خودآگاهی ضروری است. (قبلا در همین کانال
@salmanfatemi
بیان شد که نقش های مخچه بسیار فراتر از کنترل منظم حرکات و توازن است و در فردی که اختلال مخچه پیدا میکند، اختلالات ادراکی بسیار زیادی رخ میدهد. توصیه میشود که مباحث مخچه در این کانال مراجعه شود)

پس جایگاه خودآگاهی، کجاست؟

درس مهمی که از نخاع و مخچه می آموزیم این است که ژن خودآگاهی تنها زمانی که هر بافت عصبی تحریک شود، ظاهر نمی شود. چیزهای بیشتری مورد نیاز است. این عامل اضافی در ماده خاکستری یافت می شود که قشر مغزی، سطح بیرونی مغز را تشکیل می دهد. این یک ورقه لایه لایه از بافت عصبی پیچیده و به هم پیوسته در اندازه و عرض یک پیتزا ۱۴ اینچی است. دو تا از این ورقه ها، به شدت چیندار شده، همراه با صدها میلیون سیمهای ارتباطی آنها (ماده سفید) در درون جمجمه چپانده شده اند.تمام شواهد در دسترس بر ایجاد احساسات توسط بافت قشر مغز دلالت دارد.

ما می توانیم جایگاه خودآگاهی را حتی بیشتر محدود کنیم. به عنوان مثال، آزمایش هایی که در آن محرک های متفاوتی به دو چشم چپ و راست وارد شوند. تصور کنید یک تصویر از دونالد ترامپ فقط برای چشم چپ و یک تصویر از هیلاری کلینتون فقط برای چشم راست شما قابل مشاهده باشد. میتوانیم تصور کنیم که شما ممکن است تصویر مخلوطی از برهم نهی عجیب و غریب Trump و Clinton را مشاهده کنید ولی در واقع شما Trump را برای چند ثانیه خواهید دید، پس از آن او ناپدید خواهد شد و کلینتون ظاهر خواهد شد، پس از آن او نیز میرود و Trump دوباره ظاهر خواهد شد. این دو تصویر در یک چرخش بی پایان، عوض و بدل میشوند. به همین دلیل است که دانشمندان علوم اعصاب به این پدیده رقابت دوچشمی یا (binocular rivalry) میگویند. چون مغز شما یک ورودی مبهم دریافت می کند، نمی تواند تصمیم بگیرد: آیا Trump است، یا کلینتون؟

اگر به طور همزمان، شما در داخل یک اسکنر مغناطیسی که فعالیت مغز را ثبت میکند، دروغ بگویید، آزمایشگران متوجه خواهند شد که مجموعه گسترده ای از مناطق قشری مغز، که به عنوان “منطقه داغ خلفی” یا (posterior hot zone) شناخته شده است، فعال می شوند.این قسمت، بخشهایی از قشرهای آهیانه ای(Pareital) ,پس سری (Occipital) و گیجگاهی (Temporal) در بخش عقبی قشری را شامل می شود و نقش بسیار مهمی را در ردیابی چیزهایی که می بینیم بازی میکند. جالب اینجاست که قشر بصری اولیه که اطلاعات را از چشم دریافت می کند، آن چیزی که سوژه می بیند را مشخص نمیکند. یک همچین سلسله مراتب کاری مشابهی نیز در شنوایی و حس پیکری وجود دارد: قشر شنوایی اولیه و قشر حس پیکری اولیه مستقیما مشارکتی در درک محتوای تجربیات بدست آمده از شنوایی و حس پیکری ندارند. اما در عوض مراحل بعدی پردازش که در ناحیه داغ خلفی یا posterior hot zone انجام میگیرند در این ادراک آگاهانه نقش دارند (از جمله درک تصویر ترامپ و کلینتون در مثال بالا) .

(به اينجا می رسيم که منطقه ادراکی اوليه، نقشی اساسي در خودآگاهی ما از ادراکات روزانه ندارد. و اکنون منطقه ثانویه ای برای این ادراکات تعریف می شود، ولی نکته ظریف آنجاست که گاهي مسیر فراي

ند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است. توصیه مي شود به مباحث حس و ادراک در کانال
@salmanfatemi
مراجعه شود)

شواهد بالینی

روشنگر بیشتر این مساله، شواهدي از دو منبع بالینی هستند: تحریک الکتریکی بافت قشری

و مطالعه بیماران پس از دست دادن مناطق خاص مغزی ناشی از آسیب یا بیماری.

قبل از برداشتن تومور مغزی یا محل تشنج صرعی بیمار، برای مثال در عمل جراحی مغز و اعصاب, نقشه فعالیتی نواحی قشری نزدیک به محل ضایعه توسط تحریک مستقیم با الکترود ها ترسیم می
شود. تحریک ناحیه داغ خلفی (posterior hot zone) موجب وقوع احساسات و حسهای متنوعی میشود.این محسوسات ميتواند چشمک زدن نور، دیدن اشکال هندسی، اعوجاج چهره ها، توهم شنوایی یا بصری، احساس آشنایی یا غیرواقعی بودن، تمایل به حرکت اندام خاص و غیره باشد. تحریک قشر جلوتر مغزی اما موضوع متفاوتی است: به طور کلی تجربه ی مستقیمی را ایجاد نمی کند.

منبع دوم، بینش به دست آمده از بیماران مغز و اعصاب است که از نیمه اول قرن بیستم شکل گرفت. جراحان گاهی مجبور می شدند کمربند بزرگی از قشر پیش-پیشانی(prefrontal) را برای حذف تومورها یا برای مقابله با تشنج های صرعی بردارند. نکته قابل توجه آن که چگونه این بیماران، غیرعادی میشدند.از دست دادن بخشی از لوب پیشانی اثرات مخرب خاصی داشت: بیماران، اختلالاتی مانند عدم مهار احساسات یا اقدامات نامناسب، اختلال در اعمال حرکتی یا تکرار غیرقابل کنترل اعمال یا کلمات خاص را از خود نشان می دهند. اگرچه، پس از انجام این عمل جراحی، بدون هیچ شواهدی مبنی بر اینکه حذف وسیع بافت پیشانی به طور قابل توجهی بر تجربه ی آگاهانه آن فرد تاثیر گذار باشد, شخصیت و IQ آنها بهبود می یافت و آنها برای سالهای طولانی زندگی می کردند.

برعکس، حذف مناطق حتی کوچکی از کورتکس خلفی- که منطقه داغ در آن قرار دارد- می تواند منجر به از دست رفتن کل انواع محتوای آگاهانه شود: بیماران قادر به تشخیص چهره یا دیدن حرکات، رنگ یا مکان نخواهند بود.

بنابراین به نظر می رسد که مناظر، صداها و سایر محسوسات زندگی، طوری که تجربه می کنیم، توسط مناطق درون قشر خلفی ایجاد می شوند.تا آنجا که می توان گفت، تقریبا تمام تجربیات آگاهانه، منشاشان آنجاست. گاهي مسیر فرايند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است.
(منشأ اطلاعات ما فراتر از مغز مادی است و محدود کردن منشأ آن به مغز، نارسايي هاي فراواني دارد و در تضاد با بسیاری از مشاهدات بشری قرار می گيرد که در بالا مفصلا بیان شد. توصیه میشود به مباحث مربوط به رویا در فصل ششم کتاب توهم بی خدایی نوشته احمد الحسن مراجعه شود
almahdyoom.co/doa.html
)

اختلاف اساسی بین مناطق خلفی با بیشتر قشر پیش-پیشانی چیست که به طور مستقیم در محتوای ذهنی و انتزاعی مشارکت ندارند؟ حقیقت این است که هنوز نمی دانیم. با این وجود هیجان انگیزتر این است که یافته های اخیر نشان می دهد که دانشمندان علوم اعصاب ممکن است به دانستن آن نزدیکتر شده باشند.

ترجمه: علی زارعی وبسایت نوروسافاری
(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

۱- qualia:کیفیات ذهنی یا تجربهی حقیقی چیزهابه ویژگیهای کیفی یا احساسی وضعیت ذهن اشاره میکند. به عنوان مثال تجربهی مستقیم رنگها، درد، بو، خشم مثالهایی از کیفیات ذهنی میباشند.

اگر چه به نظر میآید که حداقل برخی از حالات ذهنی ما وضعیت کیفی دارند، وجود آنها سؤالات فلسفیای را بر میانگیزد: ماهیت کیفیات ذهنی چیست و چه چیزی آنها را تشکیل میدهد؟ بسیاری از نظریهپردازان تفاوت عمدهای بین کیفیات ذهنی و معیارهای فیزیکی مانند طول، جرم، حجم دیده و این سؤال را مطرح کردهاند

که آیا امکان دارد که کیفیات ذهنی کاملاً با این ویژگیهای فیزیکی یکسان باشند؟ سؤال دیگری که مطرح میباشد این است که آیا دریافت مستقیم ما نسبت به این حالات ذهنی لغزشناپذیر است و آیا این ادراکات دارای اعتبار هستند؟

کیفیات ذهنی به عنوان استدلالی علیه فیزیکالیسم(دیدگاهی که بر اساس آن هیچ چیز غیر فیزیکی در عالم وجود ندارد) به کار رفته است.

۲- Neural correlates of consciousness

۳- فلج چهاراندام، که کوادریپلژی(Quadriplegia) و تتراپلژی هم نامیده میشود نوعی از فلج است که در این حالت، انسان حس و کنترل در دستها و پاهای خود را از دست میدهد.فلج چهاراندام در پی آسیبهای شدید به مغز یا نخاع پدید میآید. نخاع مجموعهای از اعصاب است که پیامهای مغز را به دیگر اعضای بدن میرسانند. در حالت فلج چهاراندام معمولاً قطع نخاع در نیمه بالایی مهرههای گردن (در بالای c3-c4) رخ دادهاست. این گسیختگی نخاع ممکن است در اثر یک آسیب ضربهای (شکستن گردن، برای مثال در پی شیرجه در آب کمعمق) یا فشرده شدن بند نخاع توسط یک تومور یا کمخونی موقت اندام (ایسکمی) پس از بروزآنفارکتوس پدید بیاید.

۴- یاختههای پورکینیه یا نورونهای پورکینیه لایه میانی قشر مخچه را تشکیل میدهند. این سلولها نسبتاً بزرگ بوده عملکردی مؤثر در پردازش اطلاعات دارند. میانجی عصبی مؤثر بر این یاختهها گاما آمینوبوتیریک اسید است و این نوع نورونها توسط یک کالبدشناس اهل چک بنام یان پورکینیه کشف شدهاند.


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
انسان عامل توقف رشد مغزديدن با چشم بسته در خواب چگونه حافظه را قویتر کنیارزش حقیقی زبان قسمت دومروشی برای بهبود هوش عاطفواکنش های ناخودآگاه و تقبحثی درباره هوش و تفاوتهشاهکار قرنگزارش یک مورد جالب لخته وتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ما کوچکتر از نیم نقطهمغز آیندگان چگونه است ؟انعطاف پذیری مکانیسمی علدژا وو یا اشنا پندارینگاهی بر قدرت بینایی دراارزش حقیقی زبان قسمت سومروشی جدید در درمان قطع نخواسطه ها د رمسیر ایجاد مغتنفس هوازی و میتوکندریبحثی درباره هوش و تفاوتهشباهت زیاد بین سلول هاي عفلج خوابگشایش دروازه جدیدی از طرتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان ایا طبیعتا تمااولین مورد پیوند سر در اندژاوو یا آشناپندارینگاهی بر توانایی اجزاي باز نظر علم اعصاب یا نرووسروشی جدید در درمان سکته مورزش هوازی مرتب خیلی به قتو دی ان ای خاص ميتوکندريبحثی درباره هوش و تفاوتهشباهت زیاد بین سلول هاي عفلج خواب چیستپنج اکتشاف شگفت آور در موتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ایندگان چگونه استايندگان چگونه خواهند دیددانشمندان روش هاي جدیدی نخاع ما تا پایین ستون فقراز نظر علم اعصاب اراده آزريتوکسيمب در درمان ام اسورزش هوازی ، بهترین تمریتولید سلولهای جنسی از سلبحثی درباره احساسات متفاصرع و درمان های آنفیلمی بسیار جالب از تغییپیوند مغز و سر و چالشهای تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقاايا اراده آزاد توهم است یداروهای مصرفی در ام اسنرمش های مفید در سرگیجهاز نظر علم اعصاب اراده آزراه های جدید برای قضاوت رورزش و میگرنتوانایی مغز و دیگر اجزای بحثی درباره احساساتی غیرضررهای مصرف شکر و قند بر فراموشی همیشه هم بد نیستپیوند سر، یکی از راه حلهاتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ايا اراده آزاد توهم است یداروهای ضد بیماری ام اس ونرمشهای مهم برای تقویت عاز تلسکوپ گالیله تا تلسکراه های جدید برای قضاوت رورزش بهترین درمان بیش فعتوصیه های غیر دارویی در سبخش دیگری در وجود انسان هضررهای شکر بر سلامت مغزفرایند حذف برخی اجزای مغپیشرفتی مستقل از ابزار هتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالشهای پیش روایا کوچک شدن مغزانسان الداروی ضد تشنج با قابليت تچرا حیوانات سخن نمی گویناستفاده از هوش مصنوعی در راه پیروزی در زندگی چیستورزش در کمر دردتوصیه هایی در مصرف ماهیبرای پیش بینی آینده مغز دطی یکصد هزار سال اخیر هرچفرد حساس از نظر عاطفی و بپختگی پس از چهل سالگي به تاثیر عصاره تغلیظ شده گیمغز زنان جوانتر از مغز مرایا ابزار هوشمندی یا مغز داروی ضد تشنج با قابليت تچرا حجم مغز گونه انسان دراستیفن هاوکینگ در مورد هرشد مغز علت تمایل انسان بوزوز گوشتوضیحی ساده در مورد هوش مبرخی اثرات مضر ویتامین دعلم به ما کمک میکند تا موقارچ بی مغز در خدمت موجودپرورش مغز مینیاتوری انساتبدیل سلولهای محافط به سمغزهای کوچک بی احساسایا بیماری ام اس (مولتیپداستانها و مفاهیمی اشتباچراروياها را به یاد نمی آاضطراب و ترسزمین زیر خلیج فارس تمدنی یک پیشنهاد خوب برای آسان تکامل ابزار هوش ، راه پر برخی بیماری ها که در آن بعلایم کمبود ویتامین E را لوب فرونتال یا پیشانی مغآیا ما تنها موجودات زنده تشنج چیستنقش قهوه در سلامتیایا تکامل هدفمند استدر مانهای کمر دردچراروياها را به یاد نمی آاطلاعاتی عمومی در مورد مزندگی هوشمند در خارج از زیکی از علل محدودیت مغز امتکامل ساختار رگهای مغزی برخی توجهات در ببمار پارعلایم کمبود ویتامین E را لرزش ناشی از اسیب به عصبآیا مغز تا بزرگسالی توسعتغییر زودتر اتصالات مغزینقش هورمون های تیروئید دایرادهای موجود در خلقت بدر چه مرحله ای از خواب ، رهفت چیز که عملکرد مغز تو اطلاعاتی عمومی در مورد مزبان چهار حرفی حیات زمینیادگیری مهارت های جدید دتئوری تکامل امروز در درمبرخی سيناپسها طی تکامل و عوارض ازدواج و بچه دار شدلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش ارثی دریافتی از پتغییر عمودی سر انسان از پنقش ژنتیک در درمان اختلااگر نعمت فراموشی نبود بسدرمان های بیماری آلزایمرهمیشه عسل با موم بخوریمبلندی در ذهن ما درک بلندیزبان و شناخت حقیقت قسمت چیادآوری خواب و رویاتئوری تکامل در پیشگیری و بررسي علل احتمالي تغيير عید نوروز مبارکلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش سریعی که بدون احسثبت امواج الکتریکی در عصنقش اتصالات بین سلولهای اگر نعمت فراموشی نبود بسدرمان های رایج ام اسهوش مصنوعی می تواند بر احبه زودی شبکه مغزی به جای زبان و شناخت حقیقت قسمت اژن هوش و ساختارهای حیاتی تاثیر ویتامین دی بر بیمابررسی و اپروچ جدید بر بیمعامل کلیدی در کنترل کارآمنابع انرژي پاک سرچشمه حآیا هشیاری کوانتومی وجودجنسیت و تفاوت های بینایینقش حفاظتی مولکول جدید داگر تلاش انسان امروز برادرمان جدید میگرن با انتی هوش مصنوعی گوگل به کمک تشبوزون هیگز چیستزبان و شناخت حقیقت قسمت دژن یا نقشه توسعه مغز و نقتاثیر کپسول نوروهرب بر نبررسی سیستم تعادلی بدن اعصب حقوق نورولوومولتیپل اسکلروز در زنان آیا واکنش های یاد گرفته وجهش های ژنتیکی مفید در سانقش حیاتی تلومر دی ان آ داثر مضر مصرف طولانی مدت ردرمانهای بیماری پارکینسهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبیماری گیلن باره و بیمارزبان و شناخت حقیقت قسمت سژنها نقشه ایجاد ابزار هوتاثیر کپسول نوروهرب بر تبررسی علل کمر درد در میانعضلانی که طی سخن گفتن چقدموجودات مقهور ژنها هستندآیا آگاهی پس از مرگ از بیحافظه و اطلاعات در کجاست نقش داروهاي مختلف معروف اثرات مفید قهوهدرک فرد دیگر و رفتارهای اهوش مصنوعی الفاگوبیماری ای شبیه ام اس مولتسفرنامه سفر به بم و جنوب ژنها ، مغز و ارادهتاثیر کپسول نوروهرب بر سبزرگ شدن مغز محدود به دورمقالاتمیهمانهای ناخوانده عامل آیا امکان بازسازی اندامهحافظه و اطلاعات در کجاست نقش زبان در سلطه و قدرت ااثرات مضر ماری جوانادرک و احساسهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماری تی تی پیسفرنامه سفر به بم و جنوب ژنهای هوش ، کدامندتاثیر کپسول نوروهرب بر ستفاوت مغز انسان و میمون هتاثیر ویتامین دی بر بیمامیدان مغناطيسي زمین بشر آیا انسان با مغز بزرگش اخحافظه و اطلاعات در کجاستنقش زبان در سلطه و قدرت ااجزای پر سلولی بدن انسان درک احساسات و تفکرات دیگهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماریهای تحلیل عضلانی اسلولهای بنیادی مصنوعی درکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتاثیر گیاه خواری بر رشد وتلاشی برای درمان قطع نخاصفحه اصلیما انسانها چه اندازه نزدآیا احتمال دارد رویا از آحس چشایی و بویایینقش غذاها و موجودات دريااخلاق و علوم اعصابدرک تصویر و زبان های مخلتهوش مصنوعی درمانگر کامپیبیوگرافیسلسله مباحث هوش مصنوعیکندر در بیماریهای التهابتاثیر گیاه خواری بر رشد وتلاشی جدید در درمان ام اسسوالات پزشکیما انسانها چه اندازه نزدآیا برای تولید مثل همیشه حس و ادراک (قسمت اول )نقش غذاها و موجودات دريااختلال در شناسایی حروف و درک عمیق در حیواناتهوش مصنوعی درخدمت خلق وحبیوگرافیسم زنبور ، کلیدی برای وارکودکان خود را مشابه خود تتاثیر گیاه خواری بر رشد وتمدن قدیمی ای در جنوب ایرپیامهای کاربرانما تحت کنترل ژنها هستیم یآیا بزرگ شدن مغز فقط در دحس و ادراک (قسمت دوم )نقش غذاها و موجودات دريااختلالات مخچهدرگیری اعصاب به علت میتوهوش احساسیبیست تمرین ساده برای جلوسودمندی موجودات ابزی بر کوری گذرای ناشی از موبایتاثیر گیاه خواری بر رشد وتمساح حد واسط میان مغز کوسایتهای دیگرماه رجبآیا تکامل و تغییرات ژنتیحس و ادراک قسمت چهارمنقشه مغزی هر فرد منحصر بهاختلالات حرکتی در انسانرقیبی قدرتمند در برابر مهوش احساسیبیشتر کمردردها نیازی به سیاره ابلهانکاهش التهاب ناشی از بیماتاثیر گیاه خواری بر رشد وتنفس هوازی و میتوکندریمبانی ذهنی سیاه و سفیدآیا خداباوری محصول تکاملحس و ادراک قسمت پنجمچندین ماده غذایی که مانناختلالات صحبت کردن در انرمز و رازهای ارتباط غیر کهوش عاطفی بیشتر در زنانبا هوش مصنوعی خودکار روبسیاره ابلهانکایروپاکتیک چیستتاثیر گیاه خواری بر رشد ومجموعه های پر سلولی بدن مآیا دلفین ها می تواند از حس و ادراک قسمت سومچهار میلیارد سال تکامل بادامه بحث تکامل چشمرویای شفافهوش عاطفی در زنان بیشتر ابارداری بدون رحمسیستم تعادلی بدنکاربرد روباتهای ريزنانوتاثیر دپاکین بر بیماری ممحل درک احساسات روحانیآیا راهی برای رفع کم آبی حساسیت روانی متفاوتنورون هاي مصنوعی می توانارتوکين تراپی روشی جديد روبات های ریز در درمان بیهاوکينگ پیش از مرگش رسالبازسازي مغز و نخاع چالشی سکته مغزیکاربرد روباتهای ريز، در تاثیر داروهای ضد التهاب محل درک احساسات روحانی دآیاما مقهور قوانین فیزیکخلاصه ای از مطالب همایش منوروپلاستیسیتی چیستارتباط میکروب روده و پارروزه داری و بیمار ی ام اس هدف از تکامل مغزبحث درباره پیدایش و منشاساخت شبکه عصبی با الفبایکجای مغز مسئول پردازش تجتاثیر داروی ضد تشنج سدیم محدودیت های حافظه و حافظافراد آغاز حرکت خودشان رخواندن ، یکی از شستشو دهنچیزی خارج از مغزهای ما نیارتباط چاقی و کاهش قدرت بروش مقابله مغز با محدودیهزینه ای که برای اندیشیدبحثی در مورد نقش ویتامينساخت شبکه عصبی مصنوعی با کشف مکانیسم عصبی خوانش پتاثیر درجه حرارت بر عملکمخچه ، فراتر از حفظ تعادلامیوتروفیک لترال اسکلروخواب سالم عامل سلامتیچگونه مغز پیش انسان یا همارتباط شگفت مغز انسان و فروش های صرفه جویی در ایجاهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی جالب درباره محدودیتسریعترین کامپیوتر موجودکشف مکانیسمی پیچیده در بتاثیر درجه حرارت بر عملکمخچه ابزاري که وظیفه آن فامگا سه عامل مهم سلامتخواب سالم عامل سلامتی و یچگونه هموساپينس بر زمین ارتباط شگفت انگیز مغز انروش هایی ساده برای کاهش اهستی ما پس از شروعی چگال بحثی در مورد نقش کلسیم و سردرد و علتهای آنکشف ارتباط جدیدی از ارتبتاثیر درجه حرارت بر عملکمدارک ژنتیکی چگونه انسانامروز دانش ژنتیک هیچ ابهخواب عامل دسته بندی و حفطچگونه آن شکری که می خوریمارتباط غیرکلامی بین انساروش صحبت کردن در حال تکامویتامین E برای فعالیت صحبحثی در مورد عملکرد لوب فسردرد تنشنگنجینه ای به نام ویتامین تاثیر درجه حرارت بر عملکمرگ انتقال است یا نابود شانگشت نگاری مغز نشان میدخودآگاهی و هوشیاريچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارتروز یا خوردگی و التهاروشهای نو در درمان دیسک بویتامین E در چه مواد غذایبحثی درباره هوش و تفاوتهسرعت فکر کردن چگونه استگامی در درمان بیماریهای تاثیر درجه حرارت بر عملکمزایای شکلات تلخ برای سلاندوهگین نباش اگر درب یا خودآگاهی و هوشیاريانسان جدید از چه زمانی پادلایلی که نشان میدهد ما بچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارزش حقیقی زبان قسمت اولروشهای شناسایی قدرت شنواویتامین دی گنجینه ای بزربحثی درباره هوش و تفاوتهشنا در ابهای گرم جنوب نیگاهی لازم است برای فهم و تاثیر درجه حرارت بر عملکمشکلات نخاعی