دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تشنج چیست

تشنج(سيژر و اپی لپسي) چيست؟
تشنج عبارت است از تحریکات غیر طبیعی سلول های عصبی که منجر به فعالیتی غیر طبیعی در قسمتی از مغز میشود. تشنج ميتواند با افت هوشیاری و اختلالات حرکتی باشد. گاهی تشنج، فقط محدود به اختلال هوشیاری بدون اختلالات حرکت می شود و گاهی اختلال حرکتی، بدون اختلال هوشیاری رخ میدهد و اینها وابسته به منطقه ای از مغز است که دچار تشنج میگردد. اگر حمله تشنجي بدون عامل محرک
(unprovoked seizure)
طی 24 ساعت تکرار شود، اپی لپسي نام دارد یا اگر حمله تشنجی رخ دهد ولی احتمال تشنج دوم با توجه به وضعیت بالینی بیمار یا نوار مغز یا ... بسیار زیاد باشد، باز اپی لپسي نام دارد.

( خلاصه ای از کنگره بين المللی تشنج 4-6 بهمن 96 بیمارستان میلاد اصفهان:

تشنج هایی که به دلیل ضایعه مغزی ایجاد میشود، کمتر با اختلالات روانپزشکی بعدی همراه است. در میان اختلالات روانپزشکي در افراد دچار تشنج افسردگي شایع تر از جنون است. تظاهرات این اختلالات، غیر طبیعی است و حملات افسردگی یا جنون، متفاوت از حملات غیر مرتبط با تشنج است. میزان جنون بعدی در افرادی که در سنین پایین تشنج می کنند بیشتر است. این ارتباط بین اختلال رفتاري در سن پایین و تشنج، به دلیل تاثیر تشنج بر مغز در حال تکامل جوانان تازه بالغ است. و این نشان میدهد در افراد جوان لازم است، تشنج به خوبی کنترل شود.

داروی لوتيراستام خطر جنون را بیشتر و کاربامازپين آن را کمتر میکند. اختلال حافظه سمانتيک بیشتر از دیگر حافظه ها در (temporal lobe epilepsy(TLE وجود دارد. گاهی از زمان شروع صرع اختلال حافظه و شناخت وجود دارد. یعنی خود اختلال شناختی میتواند عامل صرع باشد.

صرع و ژنتیک:
در انسان 23000 ژن هست که 90% آنها در مغز عملکرد و تظاهر دارند و عملکرد آنها آشکار مي شود. بیشتر تشنج ها پلی ژنيک هستند. برخی سندرم ها مانند دراوت به صورت تک ژنی هم منتقل ميشوند(ژن SCN1A)

در تستهای ژنتیکی، منفی بودن تست، رد کننده جهش ژنتیکی عامل تشنج، نيست.

تشنج های شدید دوره نوزادی میتواند تشنج ژنتیکی باشد.

درمان تشنج: توجه به زمان شروع درمان، نوع دارو و زمان تغییر دارو مهم است. باید توجه کرد، کی درمان قطع شود و آرامش و آسودگی و وضعیت مالی بیمار هم مهم است.

درمان زودرس مهم است، چون عدم درمان زودرس باعث عوارض تشنج ایجاد ميشود.

معمولا درمان پس از دو تشنج بدون علت، شروع می شود.

در یک بار تشنج، با نوار مغز خیلی مختل و یک بار تشنج با ضایعه مغزی مرتبط با تشنج، درمان بايد شروع شود، در تکرار تشنج حتما باید درمان شروع شود، چون خطر تشنج سوم، به 70% مي رسد.

در یک بار تشنج، در صورتی که مراقبت کنندگان و همراهان بیمار، تشنج مجدد را نمی پذیرند این را هم باید درمان کرد.

فلج تاد پس از تشنج حتی یک بار، باید درمان بشود( فلج تاد در برخی از افراد مبتلا به صرع تجربه می شود. این بیماری اکثرا پس از تشنج زمانی اتفاق می افتند که حرکت دادن تمام یا بخشی از بدن غیر ممکن است. صرع یک ​​بیماری است که باعث ایجاد فعالیت الکتریکی در مغز می شود که می تواند برای مدت کوتاهی عملکرد آن را متوقف کند.)

درمان تک دارو با دوز کم شروع میشود. در صورت عدم جواب، دارو باید به تدریج بیشتر شود.

امروزه 25 نوع داروی ضد تشنج وجود دارد. انتخاب دارو مهم است. انتخاب دارو با توجه به نوع تشنج و سندرم بالینی و ویژگی بیمار و تداخل با داروهاي قبلی بيمار است. در تشنج حین خواب کاربامازپين موثرتر از شدیم والپروات است. لاموتريجين و وارفارين تداخل ندارد ولی لاموتريجين دیر، به حداکثر اثر ميرسد، پس در مواردی که جواب زود، مورد نظر است، مناسب نيست.

والپروات با وارفارين تداخل زیادی ندارند. فنی تویین و همراهی آن با داروهای شیمی درمانی باعث بیماری پوستی استيون جانسون ميشود.

در صورت بی اثر بودن دارو باید بررسی شود:

آیا تشخیص درست است؟ آیا بيمار مصرف الکل یا محرومیت از خواب داره یا نه؟

انتخاب داروی دوم: وقتی داروی جدید شروع میشود، داروی اول کم ميشود یا داروی اول کم نمیشود تا داروی دوم به حداکثر اثر خود برسد و بعد داروی اول کم می شود. در اینجا احتمال عوارض بيشتر هست.

مکانیسم اثر دو دارو باید متفاوت باشد. پارادوکسیکال سيژر، گاهی در داروی ترکیبی ديده ميشود.

والپروات با لاموتريجين یا والپروات با اتوسوکسمايد از ترکیب های دارویی شایع است.

گاهی در تشنج استاتوس، لورازپام وريدي و ميدازولام عضلانی و دهانی و ديازپام مقعدي استفاده ميشود در درمان تشنج استاتوس(تشنجی که به طور مداوم بیش از نیم ساعت طول میکشد)، والپروات 30-15 میلی گرم به ازاي هر کیلو وزن بدن با سرعت 6 mg/kgدر دقيقه داده میشود.

ميدازولام 0.2 mg/kg بلوس و 0.1 تا 2 mg/kg در ساعت هم استفاده میشود. (پس از پنج دقیقه از شروع تشنج استاتوس در صورت عدم پاسخ به دیگر داروها)

@salmanfatemi

VNS
تحریک عصب واگ به وسیله یک باطری نصب شده زیر پوست است. در موارد مقاوم به درمان، میتوان با یک باطری خودکار زیر پوست که با برنامه درونی خود ايمپالس های الکتریکی به عصب واگ ميفرستد از تشنج جلوگیری کرد.

تشنج، باعث کاهش عملکرد کورتکس مجاور ميشود. پس از یک حمله تشنجی بخش مجاور محل تشنج از قشر مغز از کار می افتد و این مورد را قبلا در مورد فلج تاد در قسمت بالا داشتیم و یا مثلا خستگی یا گیجی پس از تشنج به همین علت ایجاد می شود که علامت مهم تشخیص تشنج است.
یکی از انواع تشنج ها تشنج لوب تمپورال مغز است(TLS). برای شناسایی علت پاتولوژيک ایجاد این تشنج از
TAILOR made MRI
و در مرحله بعد در صورت عدم تشخیص، از PET استفاده میشود. برای بررسی دقیق منطقه بسیار کوچک تمپورال و هيپوکامپ باید تصویر به دست آمده از ام آر ای پردازش شود، مثلا از نوعی ام آر ای با نام
Volumetric MRI
استفاده شود.

تشنج در افراد مسن:
شایعترین علت تشنج بالای 60 سال سکته است. علت زودرس این تشنج، اختلال الکترولیتی داخل سلولی و تخریب غشا پتاسیم و تجمع گلوتامات بیرون سلول است و علت تشنج دیررس پس از سکته، اپوپتوز است. گاهی در سکته ها، منطقه ای درون منطقه آسیب دیده سالم مي ماند. این منطقه سالم باعث تشنج بیشتر میشود. سکته به علت آمبولوس، بیشتر باعث تشنج ميشود. کاهش هوشیاری نامتناسب با سايز سکته میتواند تشنج استاتوس باشد.

کندی منتشر، در نوار مغز ریسک تشنج بعدی را بالا نمي برد. لاموتريجين و لوتيراستام و گاباپنين و فنی تویین در درمان تشنج پس از سکته مغزی، استفاه ميشود. این تشنج ها ریسک سکته قلبی را بالا مي برد. ضایعه سوپراتنتوریال و بزرگ ،با ادم و خونریزی و cvst باید با درمان پروفيلاکتيک تشنج درمان شود.

مننژيوم و AVM در بارداری، بزرگ میشود.

فولیک اسید در خانم باردار، خطر تومور را در بچه پايين مياورد.

,در چاقی يا سابقه NTD(neural tube defect) فولیک اسید با دوز mg/day5 در بارداری داده ميشود.
لاموتريجين و لوتيراستام از داروهای دسته سي هستند.(اثر زیان بار آنها در بارداری تعیین نشده است)

سطح سرمی دارو، هر سه ماه در بارداری به خصوص در مورد لاموتريجين باید چک شود .

ان وی دی یا زایمان طبیعی، به شرط عدم هايپرونتيلاسيون و کاهش درد، قابل انجام است و مادر باید کاملا زیر نظر باشد. اگر سابقه تشنج در زايمان های قبلی دارد باید دو روز قبل از زايمان پروفيلاکسي با کاربامازپین بگیرد. در خانم تشنجي هر دارویی در دوره حاملگی مي گرفته می تواند در شیردهی هم ادامه دهد. هیچ دارویی با شیردهی منعی ندارد. به خصوص اگر شیر ندهد، علامت ويتدروال داروی تشنج، رخ میدهد اگر شیر ندهند کودک دچار علائم ويتدروال(دور ماندن) از داروی ضد تشنج ميشود.

تشنج مقاوم به درمان:

20-40% بیماران تشنجی مقاوم به درمان هستند

با والپروات سديم سروتونين و نور اپي نفرین بیشتر میشود (در خون کورتکس و تالاموس) و اثر ضد تشنجی دارند.
مکانیسم داروهای صد تشنج متفاوت است. برخی مانند فنی تويين و کاربامازپين بر گرينده هاي سديمي اثر می کنند.

گاباپنتين و اتوسوکيمايد کلسیم چانل بلوکر هستند.

برخی داوهاي جدید ضد تشنج:
Eslicarbazepine
پروتئین بايندينگ پایین دارد

Brivaracetam
25 برابر لوتيراستام قدرت دارد . متابوليسم کبدي کلیوی است.

هنگام تجویز داروی ضد تشنج تداخلات داروها با هم مهم است مثلا لوتيراستام با کاربامازپین اينتراکشن و تداخل ندارد.

گاناکسولون از ترکیبات پروژسترون است و به عنوان داروی کمکی در تشنج پارشيال(درگیری قسمتی از بدن) استفاده می شود.

لاکوزاميد به عنوان کمکی در تشنج پارشیال استفاده ميشود. به تنهایی هم قابل استفاده است. روی کانال سديم تاثیر دارد.

در نوروپاتي ديابتي و در اختلال هدايتي قلب با احتیاط مصرف میشود.

روفيناميد به عنوان داروي کمکی LG در بالای 4سالگي استفاده میشود.

ازوگابين به عنوان داروي کمکی در تشنج پارشيال قابل استفاده است . روی کانال پتاسیم اثر ميکند. ممکن است اريتمي قلبي بدهد. باعث کاهش دوز لاموتريجين میشود.

پرامپانل 2ميلي تا 8-12 ميلي

نورواستروييد

کانابينوييد
2-deoxy-glucose

حشيش یا ماری جوانا( كانابيس) با تاثیر ضد التهابی میتواند اثر ضد تشنج داشته باشد. با توجه به اعتیاد آور بودن این ماده لازم است تحقیقات وسیع پزشکی در مورد تعیین دوز موثر بر تشنج بدون آنکه اعتیاد ایجاد کند، انجام گيرد.

ايمونوتراپي در صرع:

عوامل ژنتیکی میتواند باعث تشنج و التهاب بشود. اتوايميونیتی هم ممکن است تشنج بدهد.(به خصوص با سيتوتوکسيک تی سل) یا در انسفاليت راسموسن، Landu Kleffner وLimbic Encephalitis هم احتمال افزایش تشنج وجود دارد.

درمان تشنج خود ايمن:

2gr/kg IVIG
برای 3-5 روز

خواب و تشنج:

@salmanfatemi

تشنج در مرحله REM (مرحله دیدن رويا)نادر است. مرحله اول و دوم نان رم(nonREM) شایعترین مرحله تشنج زاست. TLE بیشتر بین ساعتهای سه تا هفت عصر منجر به تشنج میشود.

تشنجهای منشأ گرفته از اول اکسيپوت(پس سری) معمولا در ساعت هاي 4 تا هفت تشنج میدهد.

تشنج های اتوموتور بیشتر در خواب رخ میدهد.

از روشهاي جدید برای تشخیص محل تشنج در مغز
EEG-FMRI
است. در این روش نوار مغز همراه با MRI عملکردی انجام ميشود. نوار مغز پتانسیلهای الکتریکی در فضای مغز را در محل پس از اتصال(postsynaptic) نشان میدهد و MRI عملکردی تغییرات همودينامیک(وضعیت خون رسانی) را در قسمت های مختلف مغز نشان ميدهد.

SUDEP AND SUDEP-PLUS

مرگ غیر منتظره ناگهانی در فرد دچار تشنج است.
در هر تشنج ممکن است رخ بدهد. 80% این افراد طی تشنج و پس از آن، بی قرار می شوند یا اختلال دیگری پیدا می کنند و بعد خوب می شوند که گول می زند. علت اول، ریه است و اختلال ریه بعد ممکن است آریتمی بدهد. وضعیت بیمار خیلی مهم است. ممکن است ساقه مغز مشکل داشته باشد. اختلال کانال های سدیم در قلب و مغز ممکن است عامل سودپ باشد. این حالت در سندرم دراوت هم هست. سروتونين کم در اختلال تنفسی و سودپ میتواند نقش داشته باشد . تنفس کوتاه در افسردگی به علت کمبود سروتونين است.

بیشتر تشنج شبانه با SUDEP همراه است. برخی ضد تشنجها مانند لاموتريجين چون روی کانال سدیم اثر دارد، میتواند سودپ بدهد. عدم درمان مناسب تشنج، باعث سودپ میشود. تعداد داروی زیاد ضد تشنج باعث سودپ میشود. آریتمی قلبی هم ميتواند باعث این حالت شود. تشنج خارج تمپورال و داروی ضد اضطراب هم ميتواند باعث سودپ شود.

جلوگیری: پوزيشن بیمار هنگام تشنج مهم هست، بچه تا 12 سال همراه والدین بخوابد، داروی زیاد مانند ترکیب لاموتريجين و کاربامازپین این حالت را تشدید میکند. گاهی فلوکستين از SUDEP جلوگیری میکند.

هر مغزی می تواند تشنجی بشود ولی چتر محافطتي مانع میشود . در بیمار آی سی یو، این چتر حفاظتی کم میشود. مصرف داروها و ترک آنها در ICU میتواند تشنج بدهد. سفی توکسیم
میتواند تشنج استاتوس بدهد.

EEG SERIALcontinious
میتواند به تشخیص تشنج استاتوس در ICU کمک کند.
(يا نوار مغز هر شش ساعت)

پروفيلاکسي در بیمار ای سی یو حتی در خونریزی هنوز توصیه نمی شود.

در SAH انوريسمال ، پروفيلاکسي ضد تشنج داده ميشود.

در تشنج دیررس پس از ضربه مغزی(پس از یک هفته از ضربه) فنی تویین داده ميشود .الان لوتيراستام جایگزین این پروفيلاکسي است.

در انتخاب دارو در آی سی یو، متابولیسم کبدی پایین و اتصال کم با پروتئین برای انتخاب دارو لازم است.

EEG
یا نوار مغز در تشخیص بیماری هایی غیر صرع:

به خصوص در تعیین افت هوشياري و هرپس و CFJ کمک ميکند. کندی ژنرالیزه در همه انسفالوپاتي ها هست

امواج تریفازيک در نارسایی کبد بیش از دیگر اختلالات متابوليک و به خصوص در مرحله حاد، دیده می شود.

پس از 65 سال موج آلفا در نوار سر کم ميشود

در بیماری رولانديک، تجویز کاربامازپین، ميتواند اختلال هوشیاری و تشنج استاتوس حین خواب بدهد و منجر به پاراايکتال افازيا شود.
ESES ( Encephalopathy with status epilepticus during sleep)
و در مواردی

CSWS( Continuous Spike-Wave during Slow Wave Sleep)
هم ممکن است دیده شود.

عوارض برخی داروهای صد تشنج :
سدیم والپروات ميتواند کیست تخمدان دهد. کاربامازپين میتواند اختلال عملکرد جنسی و یا پوکی استخوان بدهد.

تاثیر رفتار جنسی و تشنج بر هم :
هورمونهای جنسی بر مغز تاثیر دارند. افزایش آنزیم گاد GAD در افزايش استروژن گاهی اثر ضد تشنج دارد ولی به طور معمول استروژن، تشنج زاست. پروژسترون ضد تشنج است گالاکسولون از ترکیبات پروژسترون و ضد تشنج است. پروژسترون جای خاص در مغز دارد و ضد تشنج است. تستوسترون اگر آروماتيزه شود به استروژن تبدیل میشود. و میتواند تشنج زا باشد

در مسیر پنج آلفا ردوکتار تشنج زا نميشود. کاربامازپین و فني توين و فنوباربیتال سطح تستوسترون را کم ميکند و استروژن را بالا میبرند و میتوانند مشخصا تاثیرات زنانه بر مردان داشته باشند و از تمايل جنسی مردان بکاهند.

TLE RTهيپوگوناديسم در
یا TLE سمت راست دیده ميشود

مهار گیرنده کلر در استروژن باعث تشنج زايي آن است.

بیماری مغزی و تشنج گاهی به دلیل انتی بادي های درون بدن ایجاد میشود.
آنتی بادی درون سلول عصبی در مقایسه با آنتي بادی روی غشاي سلول، کمتر به درمان پاسخ میدهد آنتی بادی ها معمولا به سيستم ليمبيک علاقه دارند

@salmanfatemi

برخی روشهای تصویر برداری خاص در تشخیص تشنج:

PET-FDG
در این روش با دی فلورودئوکسي گلوکز میزان عملکرد نورون های مغزي و میزان متابولیسم آنها مشخص ميگردد
MEG
در این روش امواج الکتریکی پست سيناپتيک در مغز با تاثیرات الکترومغناطیسی که ایجاد می کند شناسایی و تعیین می گردد.
حساسیت تشخیص در مناطق عمقی کاهش می یابد و این روش برای تعیین محل تشنج سطحی یا کورتيکال بهتر است.

HFO (high frequency oscillation)
گاهی در نوار مغز سطحی و عمقی و بلافاصله پیش از تشنج فرکانس امواج افزایش می یابد و میتواند به تشخیص کمک کند.

Intracranial video EEG
امروزه با کمک فیلم برداری طی گرفتن نوار مغز پیشرفت بزرگی در تشخیص تشنجها رخ داده است. بسیاری از تغییرات در نوار مغز، لازم است هم زمان با رفتارها و حرکات غیر طبیعی بیمار بررسی گردد و این روش تشخیصی به این مورد کمک می کند. نوار سر همراه با فیلم برداری طی تشنج میتواند روی سر بیمار باشد یا با قرار دادن الکترودي در قسمت عمقی مغز بیمار، امواج قسمت عمقی مغز را ثبت کند.

با تشکر از اساتید محترم نورولوژی که دست اندرکار این کنگره ارزشمند بودند به ویژه جناب آقای دکتر مهوري استاد گرانقدر نورلوژي و تشنج در دانشگاه اصفهان

@salmanfatemi


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
چند جهانیسکته مغزیابزار بقای موجود زنده از بررسی و اپروچ جدید بر بیمفرگشت و تکامل تصادفی محض خودآگاهی و هوشیاريشنا در ابهای گرم جنوب نیچگونه باغبانی باعث کاهش کاهش التهاب ناشی از بیمااخلاق و علوم اعصابتمدن قدیمی ای در جنوب ایرلزوم سازگاری قانون مجازادانشمندان روش هاي جدیدی ظهور امواج مغزی در مغز مصچرا بیماری های تخریبی مغگالکانزوماب، دارویی جدیارتباط شگفت مغز انسان و فتکامل ساختار رگهای مغزی ما انسانها چه اندازه نزددرمان های جدید در بیماری مقالاتهوش مصنوعی گوگل به کمک تشپیوند سر، یکی از راه حلهااز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر کپسول نوروهرب بر سمرکز حافظه کجاسترقیبی قدرتمند در برابر مهوش احساسیآیا امکان بازسازی اندامهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سمغز چگونه صداها را فیلتر روشهای نو در درمان دیسک بهستی ما پس از شروعی چگال آزمون ذهنی گربه شرودینگربلندی در ذهن ما درک بلندیتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالش است یا منفعزمین زیر خلیج فارس تمدنی ورزش بهترین درمان بیش فعانسان جدید از چه زمانی پابیشتر کمردردها نیازی به تغییرات منطقه بویایی مغزنقش اتصالات بین سلولهای سفر نامه سفر به بم و جنوب کمردرد با پوشیدن کفش مناایا بدون زبان میتوانیم تبحثی درباره هوش و تفاوتهحافظه و اطلاعات در کجاست حافظه و اطلاعات در کجاست چندین ماده غذایی که ماننسانسور از روی قصد بسیاری ابزار بقای موجود زنده از فراموش کارها باهوش تر هسخانواده پایدارشناخت و معرفت، و نقش آن دچگونه جمعیت های بزرگ شکل کاهش دوپامین عامل بیماریاخلاق پایه تکامل و فرهنگتمدن بشری و مغز اخلاقیلزوم سازگاری قانون مجازادانشمندان روشی برای تبدیعلم به ما کمک میکند تا موچرا حیوانات سخن نمی گوینگامی در درمان بیماریهای ارتباط شگفت انگیز مغز انتکامل شناخت انسان با کشفما با کمک مغز خود مختاريمدرمان های رایج ام استاثیر ویتامین دی بر بیماهوش مصنوعی گوگل به کمک تشپیشینیان انسان از هفت میاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومرکز خنده در کجای مغز استرموزی از نخستین تمدن بشرهوش احساسیآیا انسان با مغز بزرگش اخاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری ممغز ناتوان از توجیه پیداروشهای شناسایی قدرت شنواو هر کس تقوای خدا پیشه کنإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبه زودی شبکه مغزی به جای تاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالشهای پیش روزندگی هوشمند در خارج از زورزش در کمر دردانسان عامل توقف رشد مغزبا هوش مصنوعی خودکار روبتغییرات تکاملی سر انسان نقش حفاظتی مولکول جدید دسفرنامه سفر به بم و جنوب کنفرانس تشنج هتل کوثر اصایا تکامل هدفمند استبحثی درباره احساسات متفاحافظه و اطلاعات در کجاستچه زیاد است بر من که در ایساخت شبکه عصبی با الفبایابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن افراموشی همیشه هم بد نیستخدا موجود استشناسایی سلول های ایمنی اچگونه جمعیت های بزرگ شکل کایروپاکتیک چیستاختلال در شناسایی حروف و تمساح حد واسط میان مغز کوممانتین یا آلزیکسا یا ابداروهای مصرفی در ام اسعلایم کمبود ویتامین E را چرا حجم مغز گونه انسان درگامی در درمان بیماریهای ارتباط شگفت انگیز مغز انتئوری تکامل امروز در درمما تحت کنترل ژنها هستیم یدرمان های علامتی در ام اسصفحه اصلیهوش مصنوعی الفاگوپیشرفتی مستقل از ابزار هاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد ومرگ انتقال است یا نابود شرمز و رازهای ارتباط غیر کهوش عاطفی بیشتر در زنانآیا احتمال دارد رویا از آاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب مغز و سیر تکامل ان دلیلی روشی برای بهبود هوش عاطفوقت نهيب هاي غير علمي گذشافراد آغاز حرکت خودشان ربوزون هیگز چیستتاثیر رژیم گیاهخواری بر مغز بزرگ و فعال یا مغز کوزونا به وسیله ویروس ابله وزوز گوشانعطاف پذیری مکانیسمی علبار سنین ابزار هوشمندی اثبت امواج الکتریکی در عصنقش حیاتی تلومر دی ان آ دسفرنامه سفر به بم و جنوب کنگره بین المللی سردرد دایرادهای موجود در خلقت ببحثی درباره احساساتی غیرحس چشایی و بویاییچهار میلیارد سال تکامل بابزارهای بقای موجود زندبررسی علل کمر درد در میانفرایند تکامل و دشواری هاخطا در محاسبات چیزی کاملشواهدی از دنیسوان(شبه نئچگونه حافظه را قویتر کنیکاربرد روباتهای ريزنانواختلالات مخچهتنفس هوازی و میتوکندریمنابع انرژي پاک سرچشمه حداروهای ضد بیماری ام اس وعلایم کمبود ویتامین E را چرا در مغز انسان، فرورفتگاهی لازم است برای فهم و ارتباط غیرکلامی بین انساتئوری تکامل در پیشگیری و ماه رجبدرمان ژنتیکی برای نوآوریسوالات پزشکیهوش مصنوعی از عروسک تا کپاسخ گیاهان در زمان خورداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومراحل ارتقای پله پله کیهرویا و خبر از آیندههوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا احتمال دارد رویا از آاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر داروی ضد تشنج سدیم مغز آیندگان چگونه است ؟روشی جدید در درمان قطع نخوقتی فهمیدی خطا کردی برگافزایش قدرت ادراکات و حسبیماری های مغز و اعصاب و تاثیر عصاره تغلیظ شده گیمغز حریص برای خون، کلید تزیباترین چیز در افزایش سیک پیشنهاد خوب برای آسان اولین هیبرید بین انسان وبارداری بدون رحمجمجمه انسان های اولیهنقش خرچنگ های نعل اسبی درسفرنامه سفر به بم و جنوب کنگره بین المللی سردرد داگر نعمت فراموشی نبود بسبخش دیگری در وجود انسان هبرنامه و ساختار پیچیده محس و ادراک (قسمت اول )ساخت شبکه عصبی مصنوعی با چهار ساعت پس از کشتار خوکابزارهای پیشرفته ارتباط بزرگ شدن مغز محدود به دورفرایند حذف برخی اجزای مغخطا در محاسبات چیزی کاملشاهکار قرننگاه محدود و تک جانبه، مشکاربرد روباتهای ريز، در اختلالات حرکتی در انسانتنفس هوازی و میتوکندریمنبع خواب و رویاداروی فامپیریدین یا نورلعلت خواب آلودگی بعد از خوچراروياها را به یاد نمی آگاهی مغز بزرگ چالش استارتروز یا خوردگی و التهاتا 20 سال آینده مغز شما به ماپروتیلیندرمان جدید میگرن با انتی پیامهای کاربرانهوش مصنوعی از عروسک تا کپختگی پس از چهل سالگي به از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومزایای شکلات تلخ برای سلرویا بخشی حقیقی از زندگی هوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا برای تولید مثل همیشه از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان ایا طبیعتا تماروشی جدید در درمان سکته مویتامین E برای فعالیت صحافسردگی و اضطراب در بیمابیماری گیلن باره و بیمارتاریخ همه چیز را ثبت کردهمغز زنان جوانتر از مغز مرزیرفون داروی ضد ام اسیکی از علل محدودیت مغز اماولین مورد پیوند سر در انبازگشت از آثار به سوی خداجنسیت و تفاوت های بینایینقش داروهاي مختلف معروف سفرنامه سفر به بم و جنوب کندر در بیماریهای التهاباگر نعمت فراموشی نبود بسبرین نت به جای اینترنتحس و ادراک (قسمت دوم )ساختار شبکه های مغزی ثابنوار مغزی روشی مهم در تشخابزارهای بقا از نخستین هبزرگ شدن تقریبا ناگهانی فرد حساس از نظر عاطفی و بخطرات هوش مصنوعیشبیه سازی میلیون ها جهان نگاه انسان محدود به ادراکجای مغز مسئول پردازش تجاختلالات صحبت کردن در انتو دی ان ای خاص ميتوکندريمنشأ اطلاعات و آموخته ها داروی تشنجی دربارداریعوامل موثر در پیدایش زباچراروياها را به یاد نمی آگذر زمان کاملا وابسته به ارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر مشاهده بر واقعیت بمبانی ذهنی سیاه و سفیددرمانهای بیماری پارکینسسایتهای دیگرهوش مصنوعی از عروسک تا کپرورش مغز مینیاتوری انسااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومسیر دشوار تکامل و ارتقارویا تخیل یا واقعیتهوشیاری کوانتومیآیا بزرگ شدن مغز فقط در داز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای ایجاد تمدريتوکسيمب در درمان ام اسویتامین E در چه مواد غذایالکتروتاکسی(گرایش و حرکبیماری ای شبیه آلزایمر و تبدیل تراکت صوتی مصنوعی مغزهای کوچک بی احساسزبان مشترک ژنتیکی موجودایافته های نوین علوم پرده اولین تصویر در تاریخ از سبازسازي مغز و نخاع چالشی جنسیت و تفاوت های بینایینقش روزه داری در سالم و جسفری به آغاز کیهانکوچک شدن مغز از نئاندرتااگر تلاش انسان امروز برابرای پیش بینی آینده مغز دحس و ادراک قسمت چهارمسازگاری با محیط بین اجزانورون هاي مصنوعی می توانابزارهای بقا ازنخستین همبسیاری از بیماری های جدیقیچی ژنتیکیدفاع در برابر تغییر ساختشبیه سازی سیستم های کواننگاهی بر قدرت بینایی دراکرونا چه بر سر مغز می آورادامه بحث تکامل چشمتولید سلولهای جنسی از سلمولتیپل اسکلروز در زنان داروی جدید s3 در درمان ام عوامل ایجاد لغت انسانی و نزاع بین جهل و علم رو به پگربه شرودینگر و تاثیر مشارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر نگاه ناظر هوشیار بمجموعه های پر سلولی بدن مدرک فرد دیگر و رفتارهای اهوش مصنوعی از عروسک تا کآلزایمراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات نخاعیرویاها از مغز است یا ناخوهوش، ژنتیکی است یا محیطیآیا تکامل و تغییرات ژنتیاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای شادمانی طریواستیگمینویتامین دی گنجینه ای بزرالتهاب شریان تمپورالبیماری ای شبیه ام اس مولتتبدیل سلولهای محافط به سمغزتان را در جوانی سیمکشزبان چهار حرفی حیات زمینیادگیری مهارت های جدید داولین سلول مصنوعیبحتی علمی درباره تمایل بجهش های ژنتیکی مفید در سانقش رژیم غذایی بر رشد و اسلولهای بنیادی مصنوعی درکووید نوزده و خطر بیماریابزار هوش در حال ارتقا ازبرخی نکات از گاید لاین پرحس و ادراک قسمت پنجمسخن پاک و ثابتنورون های ردیاب حافظهابزارهای بقای از نخستین تفاوت مغز انسان و میمون هقانون مندی نقشه ژنتیکی مدقیق ترین تصاویر از مغز اشباهت زیاد بین سلول هاي عنگاهی بر توانایی اجزاي بکشف مکانیسم عصبی خوانش پاداراوون تنها داروی تاییتوانایی مغز و دیگر اجزای مواد کوانتومی جدید، ممکنداروی جدید ضد میگرنعواملی که برای ظهور لغت انزاع بین علم و نادانی رو گزیده ای از وبینار یا کنفارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر نگاه انسان بر رفتامحل درک احساسات روحانیدرک و احساسهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا ممکن است موش کور بی ماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات بین دو همسر و برخیرویاهای پر رمز و حیرتی درهیچگاه از فشار و شکست نترآیا جهش های ژنتیکی، ویروازدواج های بین گونه ای، رتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای شادمانی طریسدیپلام تنها داروی تایواکنش های ناخودآگاه و تقامیوتروفیک لترال اسکلروبیماری بیش فعالیتری فلوپرازیننقش قهوه در سلامتیزبان و کلمه حتی برای کسانیادآوری خواب و رویااوکرلیزوماب داروی جدید شبحث درباره پیدایش و منشاجهش های ژنتیکی غیر تصادفنقش رژیم غذایی در رشد و اسلسله مباحث هوش مصنوعیکودک ایرانی که هوش او از ابزار بقای موجود زنده از ابزار بقای موجود زنده از برخی اثرات مضر ویتامین دحس و ادراک قسمت سومسریعترین کامپیوتر موجودنوروپلاستیسیتی چیستابزارهای دفاعی و بقای موتفاوتهای جنسیتی راهی براقانونمندی و محدودیت عالمدلایلی که نشان میدهد ما بشباهت زیاد بین سلول هاي عناتوانی از درمان برخی ویکشف مکانیسمی پیچیده در بادغام میان گونه های مختلتوازن مهمتر از فعالیت زیموجود بی مغزی که می تواندداروی ضد تشنج با قابليت تعوارض ازدواج و بچه دار شدنزاع بین علم و جهل رو به پگزارش یک مورد جالب لخته واز نشانه ها و آثار درک شدتاثیر نگاه انسان بر رفتامحل درک احساسات روحانی ددرک احساسات و تفکرات دیگهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا ما تنها موجودات زنده از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات روانپزشکی پس از سرویای شفافهاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجاستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان رو به کوچک تر شرژیم های غذایی و نقش مهم واکسن کرونا از حقیقت تاتامید درمان کرونا با همانبیماری تی تی پیتری فلوپرازیننقش مهاجرت در توسعه نسل ازبان و بیان نتیجه ساختماژن هوش و ساختارهای حیاتی ايندگان چگونه خواهند دیدبحثی در مورد نقش ویتامينجهشهای مفید و ذکاوتی که دنقش زبان در سلطه و قدرت اسم زنبور ، کلیدی برای وارکودکان میتوانند ناقل بی ابزار بقای موجود زنده از برخی اختلالات عصبی مثانهحساسیت روانی متفاوتسرگیجه از شایعترین اختلانوشیدن چای برای مغز مفید اثر مضر مصرف طولانی مدت رتقلید مرحله ای نسبتا پیشقارچ بی مغز در خدمت موجوددندان ها را مسواک بزنید تشش مرحله تکامل چشمناتوانی در شناسایی چهره کشف ارتباط جدیدی از ارتبادغام دو حیطه علوم مغز و توسعه برخی شغل ها با هوش موجودات مقهور ژنها هستندداروی ضد تشنج با قابليت تعید نوروز مبارکنظام مثبت زندگیگشایش دروازه جدیدی از طراز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر ویتامین دی بر بیمامحدودیت های حافظه و حافظدرک تصویر و زبان های مخلتهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا مغز تا بزرگسالی توسعاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات روانپزشکی در عقب روبات های ریز در درمان بیهاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا خداباوری محصول تکاملاستیفن هاوکینگ در مورد هتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان رو به کوچکتر شدرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وواکسن سرطانامگا سه عامل مهم سلامتبیماری ضعف عضلات نزدیک بتسلیم شدن از نورون شروع منقش محیط زندگی و مهاجرت دزبان و بیان، در سایه پیشرژن یا نقشه توسعه مغز و نقايا اراده آزاد توهم است یبحثی جالب درباره محدودیتجهشهای مفید و ذکاوتی که دنقش زبان در سلطه و قدرت اسودمندی موجودات ابزی بر کودکان خود را مشابه خود تکوری گذرای ناشی از موبایابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری ها که در آن بخلاصه ای از مطالب همایش مسردرد میگرن در کودکاننوعی سکته مغزی ، وحشتناک اثرات فشار روحی شدیدتلقین اطلاعات و حافظهقبل از انفجار بزرگدو ویژگی انتزاع و قدرت تجششمین کنگره بین المللی سنخاع ما تا پایین ستون فقرکشف جمجمه ای درکوه ایرهوارتقا و تکامل سنت آفرینش توصیه های غیر دارویی در سمیهمانهای ناخوانده عامل داستانها و مفاهیمی اشتباعامل کلیدی در کنترل کارآنظریه تکامل در درمان بیمپمبرولیزوماب در بیماری چاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر ویروس کرونا بر مغز مخچه فراتر از حفظ تعادلدرک عمیق در حیواناتهوش مصنوعی در کامپیوترهاآیا همه جنایت ها نتیجه بیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشاهده آینده از روی مشاهروح رهاییهدف یکسان، در مسیرهای متآیا دلفین ها می تواند از استیفن هاوکینگ در تفسیر تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ایندگان چگونه استراه های جدید برای قضاوت رواکسنی با تاثیر دوگانه اامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبیماریهای تحلیل عضلانی اتشنج چیستنقش نظام غذایی در تکامل مزبان و تکلم برخی بیماریهژنها نقشه ایجاد ابزار هوايا اراده آزاد توهم است یبحثی در مورد نقش کلسیم و جاذبه و نقش آن در شکلگیرینقش سجده بر عملکرد مغزسیاهچاله و تکینگی ابتدایکی غایب شدی تا نیازمند دلابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری های خاص که بدفلج بل، فلجی ترسناک که آنخواندن ، یکی از شستشو دهنسردرد و علتهای آنچیزی خارج از مغزهای ما نیاثرات مفید قهوهتلاش هایی در بیماران قطع قدم زدن و حرکت دید را تغیديدن با چشم بسته در خواب صرع و درمان های آننخستین تصویر از سیاهچالهگنجینه ای به نام ویتامین ارتوکين تراپی روشی جديد توصیه هایی در مصرف ماهیمیگرن سردردی ژنتیکی که بدر مانهای کمر دردعارضه جدید ویروس کرونا سهفت چیز که عملکرد مغز تو پنج اکتشاف شگفت آور در مواز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر ژنها بر اختلالات خمخچه ، فراتر از حفظ تعادلدرگیری قلب در بیماری ویرهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا هوش ارثی دریافتی از پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومعنی روزهروزه داری و بیمار ی ام اس هدف از تکامل مغزآیا دست مصنوعی به زودی قااستخوان های کشف شده، ممکتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقاراه های جدید برای قضاوت رواسطه ها د رمسیر ایجاد مغانفجار و توقف تکاملی نشابیهوش کردن در جراحی و بیمتشنج و حرکات شبه تشنجی قانقش هورمون های تیروئید دزبان و شناخت حقیقت قسمت چژنها ، مغز و ارادهای آنکه نامش درمان و یادشبحثی در مورد عملکرد لوب فحقیقت قربانی نزاع بین بی نقش غذاها و موجودات درياسیاره ابلهانابزار بقای موجود زنده از برخی توجهات در ببمار پارفلج خوابخواب سالم عامل سلامتیسردرد تنشنچگونه مغز پیش انسان یا هماثرات مضر ماری جواناتلاشی برای درمان قطع نخاقدرت انسان در نگاه به ابعدی متیل فومارات(زادیوا)(ضررهای مصرف شکر و قند بر نرمش های مفید در سرگیجهگویید نوزده و ایمنی ساکتارتباط میکروب روده و پارتوضیحی ساده در مورد هوش ممیگرن شدید قابل درمان اسدر چه مرحله ای از خواب ، رعدم توقف تکامل در یک انداهفت سین یادگاری از میراث پوست ساعتی مستقل از مغز داز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر کلام در آیات کلام بمخچه ابزاري که وظیفه آن فدرگیری مغز در بیماری کویهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا هوش سریعی که بدون احساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز فکر میکند مرگ برای دیروش مقابله مغز با محدودیهدف از خلقت رسیدن به ابزاآیا رژیم غذایی گیاهی سلااصول سلامت کمرتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز از بسیاری حقایق می گرراه پیروزی در زندگی چیستوراپامیل در بارداریانواع سکته های مغزیبیوگرافیتشنج عدم توازن بین نورون نقش هورمون زنانه استروژنزبان و شناخت حقیقت قسمت اژنهای مشترک بین انسان و وایندرالبحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت خواب و رویانقش غذاها و موجودات درياسیاره ابلهانابزار بقای موجود زنده از برخی سلولهای عصبی در تلافلج خواب چیستخواب سالم عامل سلامتی و یسردرد سکه ایچگونه هموساپينس بر زمین اجزای پر سلولی بدن انسان تلاشی تازه برای گشودن معلوب فرونتال یا پیشانی مغدژا وو یا اشنا پنداریضررهای شکر بر سلامت مغزنرمشهای مهم برای تقویت عگوشه بیماری اتوزومال رسسارتباط چاقی و کاهش قدرت بتکامل چشممیدان مغناطيسي زمین بشر در هم تنیدگی کوانتومی و پعسل طبیعی موثر در کنترل بهمیشه عسل با موم بخوریمپیموزایداز انفجار بزرگ تا انفجار تاثیر کپسول نوروهرب بر نمدارک ژنتیکی چگونه انساندرگیری مغز در بیماران مبهوش مصنوعی درمانگر کامپیآیا هشیاری کوانتومی وجوداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز ما کوچکتر از نیم نقطهروش های صرفه جویی در ایجاهزینه ای که برای اندیشیدآیا رژیم غذایی گیاهی سلااضطراب و ترستاثیر درجه حرارت بر عملکمغز به تنهایی برای فرهنگ راست دستی و چپ دستیورزش هوازی مرتب خیلی به قانگشت نگاری مغز نشان میدبیوگرافیتغییر الگوی رشد مغزی با زنقش ژنتیک در درمان اختلازبان و شناخت حقیقت قسمت دژنهای هوش ، کدامندایا کوچک شدن مغزانسان البحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت راستین انسان علم بنقش غذاها و موجودات درياسیر آفرینش از روح تا مغز نقشه مغزی هر فرد منحصر بهسیستم تعادلی بدنابزار بقای موجود زنده از برخی سيناپسها طی تکامل و فیلمی بسیار جالب از تغییخواب عامل دسته بندی و حفطسرعت فکر کردن چگونه استچگونه آن شکری که می خوریماجزایی ناشناخته در شکل گتلاشی جدید در درمان ام اسلبخند بزن شاید صبح فردا زدژاوو یا آشناپنداریطوفان فقر و گرسنگی و بی سچرا مغزهای ما ارتقا یافت گوشت خواری یا گیاه خواریارتباط هوش ساختار مغز و ژتکامل ابزار هوش ، راه پر مکانیزمهای دفاعی در برابدرمان های بیماری آلزایمرعصب حقوق نورولووهوموارکتوس ها ممکن است دپیچیدگی های مغزی در درک زاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر کپسول نوروهرب بر تمروری بر تشنج و درمان هایدرگیری اعصاب به علت میتوهوش مصنوعی درخدمت خلق وحآیا واکنش های یاد گرفته واز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاهخواری بر رشد و مغز مادران و کودکان در زمروش هایی ساده برای کاهش اهزینه سنگین انسان در ازاآیا راهی برای رفع کم آبی اطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر رو ح و روان بر جسممغز برای فراموشی بیشتر کرشته نوروایمونولوژی و نقورزش هوازی ، بهترین تمریاندوهگین نباش اگر درب یا بیان ژن های اسکیزوفرنی دتغییر زودتر اتصالات مغزینقش آتش در رسیدن انسان بهزبان و شناخت حقیقت قسمت سکلرال هیدرات برای خوابانایا ابزار هوشمندی یا مغز بحثی درباره هوش و تفاوتهحمله ویروس کرونا به مغزنقص در تشخیص هیجانات عامسیستم دفاعی بدن علیه مغز ابزار بقای موجود زنده از بررسي علل احتمالي تغيير فیزیکدانان ماشینی برای تخودآگاهی و هوشیاريشلیک فراموشیچگونه انتظارات بر ادراک احساس گذر سریعتر زمانتمایل زیاد به خوردن بستنلرزش ناشی از اسیب به عصبدانشمندان ژنی از مغز انسطی یکصد هزار سال اخیر هرچچرا پس از بیدار شدن از خوگیاه خواری و گوشت خوار کدارتباط انسانی، محدود به تکامل زبانما انسانها چه اندازه نزددرمان های جدید میگرنعضلانی که طی سخن گفتن چقدهوش مصنوعی می تواند بر احپیوند مغز و سر و چالشهای از تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر کپسول نوروهرب بر سمرکز هوشیاری، روح یا بدن ذهن چند جانبه نیازمند نگهوش مصنوعی ساخته هوش طبیآیا آگاهی پس از مرگ از بیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر انتخاب از طرف محیط مغز چون ابزار هوش است دلیروش صحبت کردن در حال تکامهستي مادي ای که ما کوچکترآیاما مقهور قوانین فیزیکاطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟رشد مغز علت تمایل انسان بورزش و میگرنانسان قدیم در شبه جزیره عبیست تمرین ساده برای جلوتغییر عمودی سر انسان از پنقش انتخاب از طرف محیط، نزبان، وسیله شناسایی محیطکمردرد و علل آنایا بیماری ام اس (مولتیپبحثی درباره هوش و تفاوتهحوادث روزگار از جمله ویر