دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تشنج چیست

تشنج(سيژر و اپی لپسي) چيست؟
تشنج عبارت است از تحریکات غیر طبیعی سلول های عصبی که منجر به فعالیتی غیر طبیعی در قسمتی از مغز میشود. تشنج ميتواند با افت هوشیاری و اختلالات حرکتی باشد. گاهی تشنج، فقط محدود به اختلال هوشیاری بدون اختلالات حرکت می شود و گاهی اختلال حرکتی، بدون اختلال هوشیاری رخ میدهد و اینها وابسته به منطقه ای از مغز است که دچار تشنج میگردد. اگر حمله تشنجي بدون عامل محرک
(unprovoked seizure)
طی 24 ساعت تکرار شود، اپی لپسي نام دارد یا اگر حمله تشنجی رخ دهد ولی احتمال تشنج دوم با توجه به وضعیت بالینی بیمار یا نوار مغز یا ... بسیار زیاد باشد، باز اپی لپسي نام دارد.

( خلاصه ای از کنگره بين المللی تشنج 4-6 بهمن 96 بیمارستان میلاد اصفهان:

تشنج هایی که به دلیل ضایعه مغزی ایجاد میشود، کمتر با اختلالات روانپزشکی بعدی همراه است. در میان اختلالات روانپزشکي در افراد دچار تشنج افسردگي شایع تر از جنون است. تظاهرات این اختلالات، غیر طبیعی است و حملات افسردگی یا جنون، متفاوت از حملات غیر مرتبط با تشنج است. میزان جنون بعدی در افرادی که در سنین پایین تشنج می کنند بیشتر است. این ارتباط بین اختلال رفتاري در سن پایین و تشنج، به دلیل تاثیر تشنج بر مغز در حال تکامل جوانان تازه بالغ است. و این نشان میدهد در افراد جوان لازم است، تشنج به خوبی کنترل شود.

داروی لوتيراستام خطر جنون را بیشتر و کاربامازپين آن را کمتر میکند. اختلال حافظه سمانتيک بیشتر از دیگر حافظه ها در (temporal lobe epilepsy(TLE وجود دارد. گاهی از زمان شروع صرع اختلال حافظه و شناخت وجود دارد. یعنی خود اختلال شناختی میتواند عامل صرع باشد.

صرع و ژنتیک:
در انسان 23000 ژن هست که 90% آنها در مغز عملکرد و تظاهر دارند و عملکرد آنها آشکار مي شود. بیشتر تشنج ها پلی ژنيک هستند. برخی سندرم ها مانند دراوت به صورت تک ژنی هم منتقل ميشوند(ژن SCN1A)

در تستهای ژنتیکی، منفی بودن تست، رد کننده جهش ژنتیکی عامل تشنج، نيست.

تشنج های شدید دوره نوزادی میتواند تشنج ژنتیکی باشد.

درمان تشنج: توجه به زمان شروع درمان، نوع دارو و زمان تغییر دارو مهم است. باید توجه کرد، کی درمان قطع شود و آرامش و آسودگی و وضعیت مالی بیمار هم مهم است.

درمان زودرس مهم است، چون عدم درمان زودرس باعث عوارض تشنج ایجاد ميشود.

معمولا درمان پس از دو تشنج بدون علت، شروع می شود.

در یک بار تشنج، با نوار مغز خیلی مختل و یک بار تشنج با ضایعه مغزی مرتبط با تشنج، درمان بايد شروع شود، در تکرار تشنج حتما باید درمان شروع شود، چون خطر تشنج سوم، به 70% مي رسد.

در یک بار تشنج، در صورتی که مراقبت کنندگان و همراهان بیمار، تشنج مجدد را نمی پذیرند این را هم باید درمان کرد.

فلج تاد پس از تشنج حتی یک بار، باید درمان بشود( فلج تاد در برخی از افراد مبتلا به صرع تجربه می شود. این بیماری اکثرا پس از تشنج زمانی اتفاق می افتند که حرکت دادن تمام یا بخشی از بدن غیر ممکن است. صرع یک ​​بیماری است که باعث ایجاد فعالیت الکتریکی در مغز می شود که می تواند برای مدت کوتاهی عملکرد آن را متوقف کند.)

درمان تک دارو با دوز کم شروع میشود. در صورت عدم جواب، دارو باید به تدریج بیشتر شود.

امروزه 25 نوع داروی ضد تشنج وجود دارد. انتخاب دارو مهم است. انتخاب دارو با توجه به نوع تشنج و سندرم بالینی و ویژگی بیمار و تداخل با داروهاي قبلی بيمار است. در تشنج حین خواب کاربامازپين موثرتر از شدیم والپروات است. لاموتريجين و وارفارين تداخل ندارد ولی لاموتريجين دیر، به حداکثر اثر ميرسد، پس در مواردی که جواب زود، مورد نظر است، مناسب نيست.

والپروات با وارفارين تداخل زیادی ندارند. فنی تویین و همراهی آن با داروهای شیمی درمانی باعث بیماری پوستی استيون جانسون ميشود.

در صورت بی اثر بودن دارو باید بررسی شود:

آیا تشخیص درست است؟ آیا بيمار مصرف الکل یا محرومیت از خواب داره یا نه؟

انتخاب داروی دوم: وقتی داروی جدید شروع میشود، داروی اول کم ميشود یا داروی اول کم نمیشود تا داروی دوم به حداکثر اثر خود برسد و بعد داروی اول کم می شود. در اینجا احتمال عوارض بيشتر هست.

مکانیسم اثر دو دارو باید متفاوت باشد. پارادوکسیکال سيژر، گاهی در داروی ترکیبی ديده ميشود.

والپروات با لاموتريجين یا والپروات با اتوسوکسمايد از ترکیب های دارویی شایع است.

گاهی در تشنج استاتوس، لورازپام وريدي و ميدازولام عضلانی و دهانی و ديازپام مقعدي استفاده ميشود در درمان تشنج استاتوس(تشنجی که به طور مداوم بیش از نیم ساعت طول میکشد)، والپروات 30-15 میلی گرم به ازاي هر کیلو وزن بدن با سرعت 6 mg/kgدر دقيقه داده میشود.

ميدازولام 0.2 mg/kg بلوس و 0.1 تا 2 mg/kg در ساعت هم استفاده میشود. (پس از پنج دقیقه از شروع تشنج استاتوس در صورت عدم پاسخ به دیگر داروها)

@salmanfatemi

VNS
تحریک عصب واگ به وسیله یک باطری نصب شده زیر پوست است. در موارد مقاوم به درمان، میتوان با یک باطری خودکار زیر پوست که با برنامه درونی خود ايمپالس های الکتریکی به عصب واگ ميفرستد از تشنج جلوگیری کرد.

تشنج، باعث کاهش عملکرد کورتکس مجاور ميشود. پس از یک حمله تشنجی بخش مجاور محل تشنج از قشر مغز از کار می افتد و این مورد را قبلا در مورد فلج تاد در قسمت بالا داشتیم و یا مثلا خستگی یا گیجی پس از تشنج به همین علت ایجاد می شود که علامت مهم تشخیص تشنج است.
یکی از انواع تشنج ها تشنج لوب تمپورال مغز است(TLS). برای شناسایی علت پاتولوژيک ایجاد این تشنج از
TAILOR made MRI
و در مرحله بعد در صورت عدم تشخیص، از PET استفاده میشود. برای بررسی دقیق منطقه بسیار کوچک تمپورال و هيپوکامپ باید تصویر به دست آمده از ام آر ای پردازش شود، مثلا از نوعی ام آر ای با نام
Volumetric MRI
استفاده شود.

تشنج در افراد مسن:
شایعترین علت تشنج بالای 60 سال سکته است. علت زودرس این تشنج، اختلال الکترولیتی داخل سلولی و تخریب غشا پتاسیم و تجمع گلوتامات بیرون سلول است و علت تشنج دیررس پس از سکته، اپوپتوز است. گاهی در سکته ها، منطقه ای درون منطقه آسیب دیده سالم مي ماند. این منطقه سالم باعث تشنج بیشتر میشود. سکته به علت آمبولوس، بیشتر باعث تشنج ميشود. کاهش هوشیاری نامتناسب با سايز سکته میتواند تشنج استاتوس باشد.

کندی منتشر، در نوار مغز ریسک تشنج بعدی را بالا نمي برد. لاموتريجين و لوتيراستام و گاباپنين و فنی تویین در درمان تشنج پس از سکته مغزی، استفاه ميشود. این تشنج ها ریسک سکته قلبی را بالا مي برد. ضایعه سوپراتنتوریال و بزرگ ،با ادم و خونریزی و cvst باید با درمان پروفيلاکتيک تشنج درمان شود.

مننژيوم و AVM در بارداری، بزرگ میشود.

فولیک اسید در خانم باردار، خطر تومور را در بچه پايين مياورد.

,در چاقی يا سابقه NTD(neural tube defect) فولیک اسید با دوز mg/day5 در بارداری داده ميشود.
لاموتريجين و لوتيراستام از داروهای دسته سي هستند.(اثر زیان بار آنها در بارداری تعیین نشده است)

سطح سرمی دارو، هر سه ماه در بارداری به خصوص در مورد لاموتريجين باید چک شود .

ان وی دی یا زایمان طبیعی، به شرط عدم هايپرونتيلاسيون و کاهش درد، قابل انجام است و مادر باید کاملا زیر نظر باشد. اگر سابقه تشنج در زايمان های قبلی دارد باید دو روز قبل از زايمان پروفيلاکسي با کاربامازپین بگیرد. در خانم تشنجي هر دارویی در دوره حاملگی مي گرفته می تواند در شیردهی هم ادامه دهد. هیچ دارویی با شیردهی منعی ندارد. به خصوص اگر شیر ندهد، علامت ويتدروال داروی تشنج، رخ میدهد اگر شیر ندهند کودک دچار علائم ويتدروال(دور ماندن) از داروی ضد تشنج ميشود.

تشنج مقاوم به درمان:

20-40% بیماران تشنجی مقاوم به درمان هستند

با والپروات سديم سروتونين و نور اپي نفرین بیشتر میشود (در خون کورتکس و تالاموس) و اثر ضد تشنجی دارند.
مکانیسم داروهای صد تشنج متفاوت است. برخی مانند فنی تويين و کاربامازپين بر گرينده هاي سديمي اثر می کنند.

گاباپنتين و اتوسوکيمايد کلسیم چانل بلوکر هستند.

برخی داوهاي جدید ضد تشنج:
Eslicarbazepine
پروتئین بايندينگ پایین دارد

Brivaracetam
25 برابر لوتيراستام قدرت دارد . متابوليسم کبدي کلیوی است.

هنگام تجویز داروی ضد تشنج تداخلات داروها با هم مهم است مثلا لوتيراستام با کاربامازپین اينتراکشن و تداخل ندارد.

گاناکسولون از ترکیبات پروژسترون است و به عنوان داروی کمکی در تشنج پارشيال(درگیری قسمتی از بدن) استفاده می شود.

لاکوزاميد به عنوان کمکی در تشنج پارشیال استفاده ميشود. به تنهایی هم قابل استفاده است. روی کانال سديم تاثیر دارد.

در نوروپاتي ديابتي و در اختلال هدايتي قلب با احتیاط مصرف میشود.

روفيناميد به عنوان داروي کمکی LG در بالای 4سالگي استفاده میشود.

ازوگابين به عنوان داروي کمکی در تشنج پارشيال قابل استفاده است . روی کانال پتاسیم اثر ميکند. ممکن است اريتمي قلبي بدهد. باعث کاهش دوز لاموتريجين میشود.

پرامپانل 2ميلي تا 8-12 ميلي

نورواستروييد

کانابينوييد
2-deoxy-glucose

حشيش یا ماری جوانا( كانابيس) با تاثیر ضد التهابی میتواند اثر ضد تشنج داشته باشد. با توجه به اعتیاد آور بودن این ماده لازم است تحقیقات وسیع پزشکی در مورد تعیین دوز موثر بر تشنج بدون آنکه اعتیاد ایجاد کند، انجام گيرد.

ايمونوتراپي در صرع:

عوامل ژنتیکی میتواند باعث تشنج و التهاب بشود. اتوايميونیتی هم ممکن است تشنج بدهد.(به خصوص با سيتوتوکسيک تی سل) یا در انسفاليت راسموسن، Landu Kleffner وLimbic Encephalitis هم احتمال افزایش تشنج وجود دارد.

درمان تشنج خود ايمن:

2gr/kg IVIG
برای 3-5 روز

خواب و تشنج:

@salmanfatemi

تشنج در مرحله REM (مرحله دیدن رويا)نادر است. مرحله اول و دوم نان رم(nonREM) شایعترین مرحله تشنج زاست. TLE بیشتر بین ساعتهای سه تا هفت عصر منجر به تشنج میشود.

تشنجهای منشأ گرفته از اول اکسيپوت(پس سری) معمولا در ساعت هاي 4 تا هفت تشنج میدهد.

تشنج های اتوموتور بیشتر در خواب رخ میدهد.

از روشهاي جدید برای تشخیص محل تشنج در مغز
EEG-FMRI
است. در این روش نوار مغز همراه با MRI عملکردی انجام ميشود. نوار مغز پتانسیلهای الکتریکی در فضای مغز را در محل پس از اتصال(postsynaptic) نشان میدهد و MRI عملکردی تغییرات همودينامیک(وضعیت خون رسانی) را در قسمت های مختلف مغز نشان ميدهد.

SUDEP AND SUDEP-PLUS

مرگ غیر منتظره ناگهانی در فرد دچار تشنج است.
در هر تشنج ممکن است رخ بدهد. 80% این افراد طی تشنج و پس از آن، بی قرار می شوند یا اختلال دیگری پیدا می کنند و بعد خوب می شوند که گول می زند. علت اول، ریه است و اختلال ریه بعد ممکن است آریتمی بدهد. وضعیت بیمار خیلی مهم است. ممکن است ساقه مغز مشکل داشته باشد. اختلال کانال های سدیم در قلب و مغز ممکن است عامل سودپ باشد. این حالت در سندرم دراوت هم هست. سروتونين کم در اختلال تنفسی و سودپ میتواند نقش داشته باشد . تنفس کوتاه در افسردگی به علت کمبود سروتونين است.

بیشتر تشنج شبانه با SUDEP همراه است. برخی ضد تشنجها مانند لاموتريجين چون روی کانال سدیم اثر دارد، میتواند سودپ بدهد. عدم درمان مناسب تشنج، باعث سودپ میشود. تعداد داروی زیاد ضد تشنج باعث سودپ میشود. آریتمی قلبی هم ميتواند باعث این حالت شود. تشنج خارج تمپورال و داروی ضد اضطراب هم ميتواند باعث سودپ شود.

جلوگیری: پوزيشن بیمار هنگام تشنج مهم هست، بچه تا 12 سال همراه والدین بخوابد، داروی زیاد مانند ترکیب لاموتريجين و کاربامازپین این حالت را تشدید میکند. گاهی فلوکستين از SUDEP جلوگیری میکند.

هر مغزی می تواند تشنجی بشود ولی چتر محافطتي مانع میشود . در بیمار آی سی یو، این چتر حفاظتی کم میشود. مصرف داروها و ترک آنها در ICU میتواند تشنج بدهد. سفی توکسیم
میتواند تشنج استاتوس بدهد.

EEG SERIALcontinious
میتواند به تشخیص تشنج استاتوس در ICU کمک کند.
(يا نوار مغز هر شش ساعت)

پروفيلاکسي در بیمار ای سی یو حتی در خونریزی هنوز توصیه نمی شود.

در SAH انوريسمال ، پروفيلاکسي ضد تشنج داده ميشود.

در تشنج دیررس پس از ضربه مغزی(پس از یک هفته از ضربه) فنی تویین داده ميشود .الان لوتيراستام جایگزین این پروفيلاکسي است.

در انتخاب دارو در آی سی یو، متابولیسم کبدی پایین و اتصال کم با پروتئین برای انتخاب دارو لازم است.

EEG
یا نوار مغز در تشخیص بیماری هایی غیر صرع:

به خصوص در تعیین افت هوشياري و هرپس و CFJ کمک ميکند. کندی ژنرالیزه در همه انسفالوپاتي ها هست

امواج تریفازيک در نارسایی کبد بیش از دیگر اختلالات متابوليک و به خصوص در مرحله حاد، دیده می شود.

پس از 65 سال موج آلفا در نوار سر کم ميشود

در بیماری رولانديک، تجویز کاربامازپین، ميتواند اختلال هوشیاری و تشنج استاتوس حین خواب بدهد و منجر به پاراايکتال افازيا شود.
ESES ( Encephalopathy with status epilepticus during sleep)
و در مواردی

CSWS( Continuous Spike-Wave during Slow Wave Sleep)
هم ممکن است دیده شود.

عوارض برخی داروهای صد تشنج :
سدیم والپروات ميتواند کیست تخمدان دهد. کاربامازپين میتواند اختلال عملکرد جنسی و یا پوکی استخوان بدهد.

تاثیر رفتار جنسی و تشنج بر هم :
هورمونهای جنسی بر مغز تاثیر دارند. افزایش آنزیم گاد GAD در افزايش استروژن گاهی اثر ضد تشنج دارد ولی به طور معمول استروژن، تشنج زاست. پروژسترون ضد تشنج است گالاکسولون از ترکیبات پروژسترون و ضد تشنج است. پروژسترون جای خاص در مغز دارد و ضد تشنج است. تستوسترون اگر آروماتيزه شود به استروژن تبدیل میشود. و میتواند تشنج زا باشد

در مسیر پنج آلفا ردوکتار تشنج زا نميشود. کاربامازپین و فني توين و فنوباربیتال سطح تستوسترون را کم ميکند و استروژن را بالا میبرند و میتوانند مشخصا تاثیرات زنانه بر مردان داشته باشند و از تمايل جنسی مردان بکاهند.

TLE RTهيپوگوناديسم در
یا TLE سمت راست دیده ميشود

مهار گیرنده کلر در استروژن باعث تشنج زايي آن است.

بیماری مغزی و تشنج گاهی به دلیل انتی بادي های درون بدن ایجاد میشود.
آنتی بادی درون سلول عصبی در مقایسه با آنتي بادی روی غشاي سلول، کمتر به درمان پاسخ میدهد آنتی بادی ها معمولا به سيستم ليمبيک علاقه دارند

@salmanfatemi

برخی روشهای تصویر برداری خاص در تشخیص تشنج:

PET-FDG
در این روش با دی فلورودئوکسي گلوکز میزان عملکرد نورون های مغزي و میزان متابولیسم آنها مشخص ميگردد
MEG
در این روش امواج الکتریکی پست سيناپتيک در مغز با تاثیرات الکترومغناطیسی که ایجاد می کند شناسایی و تعیین می گردد.
حساسیت تشخیص در مناطق عمقی کاهش می یابد و این روش برای تعیین محل تشنج سطحی یا کورتيکال بهتر است.

HFO (high frequency oscillation)
گاهی در نوار مغز سطحی و عمقی و بلافاصله پیش از تشنج فرکانس امواج افزایش می یابد و میتواند به تشخیص کمک کند.

Intracranial video EEG
امروزه با کمک فیلم برداری طی گرفتن نوار مغز پیشرفت بزرگی در تشخیص تشنجها رخ داده است. بسیاری از تغییرات در نوار مغز، لازم است هم زمان با رفتارها و حرکات غیر طبیعی بیمار بررسی گردد و این روش تشخیصی به این مورد کمک می کند. نوار سر همراه با فیلم برداری طی تشنج میتواند روی سر بیمار باشد یا با قرار دادن الکترودي در قسمت عمقی مغز بیمار، امواج قسمت عمقی مغز را ثبت کند.

با تشکر از اساتید محترم نورولوژی که دست اندرکار این کنگره ارزشمند بودند به ویژه جناب آقای دکتر مهوري استاد گرانقدر نورلوژي و تشنج در دانشگاه اصفهان

@salmanfatemi


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
ما تحت کنترل ژنها هستیم یعضلانی که طی سخن گفتن چقدویتامین دی گنجینه ای بزربحثی درباره هوش و تفاوتهدرمان جدید میگرن با انتی مغز بزرگ چالش است یا منفعکاهش التهاب ناشی از بیمااگر نعمت فراموشی نبود بستولید سلولهای جنسی از سلزمین زیر خلیج فارس تمدنی چیزی خارج از مغزهای ما نیآیا ما تنها موجودات زنده ارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر گیاه خواری بر رشد وسریعترین کامپیوتر موجودهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاضطراب و ترسجمجمه انسان های اولیهخواب عامل دسته بندی و حفطماه رجبمقالاتواکنش های ناخودآگاه و تقافراد آغاز حرکت خودشان ربحثی درباره احساسات متفادرمانهای بیماری پارکینسمغز بزرگ چالشهای پیش روکایروپاکتیک چیستاگر تلاش انسان امروز براتوانایی مغز و دیگر اجزای زندگی هوشمند در خارج از زچگونه مغز پیش انسان یا همآیا مغز تا بزرگسالی توسعارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر انتخاب از طرف محیط فلج بل، فلجی ترسناک که آنسرگیجه از شایعترین اختلاهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاطلاعاتی عمومی در مورد مجنسیت و تفاوت های بیناییخودآگاهی و هوشیاريماپروتیلینتاثیر ویتامین دی بر بیماواکسن سرطانافزایش قدرت ادراکات و حسبحثی درباره احساساتی غیردرک فرد دیگر و رفتارهای امغز حریص برای خون، کلید تکاربرد روباتهای ريزنانوابزار هوش در حال ارتقا ازتوازن مهمتر از فعالیت زیزیباترین چیز در افزایش سچگونه هموساپينس بر زمین آیا هوش ارثی دریافتی از پاز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر ترکیبات استاتین (سفلج خوابسردرد و علتهای آنهوش مصنوعی الفاگواطلاعاتی عمومی در مورد مجنسیت و تفاوت های بیناییخودآگاهی و هوشیاريمبانی ذهنی سیاه و سفیدصفحه اصلیواسطه ها د رمسیر ایجاد مغالکتروتاکسی(گرایش و حرکبخش دیگری در وجود انسان هدرک و احساسمغز زنان جوانتر از مغز مرکاربرد روباتهای ريز، در ابزارهای بقای موجود زندتوسعه برخی شغل ها با هوش زیرفون داروی ضد ام اسچگونه آن شکری که می خوریمآیا هوش سریعی که بدون احساز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر دپاکین بر بیماری مفلج خواب چیستسردرد تنشنهوش مصنوعی از عروسک تا کبلندی در ذهن ما درک بلندیجهش های ژنتیکی مفید در ساخطا در محاسبات چیزی کاملمجموعه های پر سلولی بدن مسوالات پزشکیوراپامیل در بارداریالتهاب شریان تمپورالبرنامه و ساختار پیچیده مدرک احساسات و تفکرات دیگمغزهای کوچک بی احساسکجای مغز مسئول پردازش تجابزارهای پیشرفته ارتباط توصیه های غیر دارویی در سزبان چهار حرفی حیات زمینچگونه انتظارات بر ادراک آیا هشیاری کوانتومی وجوداز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر داروهای ضد التهاب فیلمی بسیار جالب از تغییسردرد سکه ایهوش مصنوعی از عروسک تا کبه زودی شبکه مغزی به جای جهش های ژنتیکی غیر تصادفخطا در محاسبات چیزی کاملمحل درک احساسات روحانیپیامهای کاربرانورزش هوازی مرتب خیلی به قامیوتروفیک لترال اسکلروبرین نت به جای اینترنتدرک تصویر و زبان های مخلتمغزتان را در جوانی سیمکشکشف مکانیسم عصبی خوانش پابزارهای دفاعی و بقای موتوصیه هایی در مصرف ماهیزبان و بیان، در سایه پیشرچگونه باغبانی باعث کاهش آیا واکنش های یاد گرفته واز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر داروی ضد تشنج سدیم فیزیکدانان ماشینی برای تسرعت فکر کردن چگونه استهوش مصنوعی از عروسک تا کبوزون هیگز چیستجهشهای مفید و ذکاوتی که ددفاع در برابر تغییر ساختمحل درک احساسات روحانی دسایتهای دیگرورزش هوازی ، بهترین تمریامگا سه عامل مهم سلامتبرای پیش بینی آینده مغز ددرک عمیق در حیواناتنقش قهوه در سلامتیکشف مکانیسمی پیچیده در باثر مضر مصرف طولانی مدت رتوضیحی ساده در مورد هوش مزبان و تکلم برخی بیماریهچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا آگاهی پس از مرگ از بیاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر درجه حرارت بر عملکفرگشت و تکامل تصادفی محض شلیک فراموشیهوش مصنوعی از عروسک تا کبیماری گیلن باره و بیمارجهشهای مفید و ذکاوتی که ددقیق ترین تصاویر از مغز امحدودیت های حافظه و حافظورزش و میگرنامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبرخی نکات از گاید لاین پردرگیری اعصاب به علت میتونقش مهاجرت در توسعه نسل اکشف ارتباط جدیدی از ارتباثرات مفید قهوهتکامل چشمزبان و شناخت حقیقت قسمت چچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا امکان بازسازی اندامهاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفراموش کارها باهوش تر هسشنا در ابهای گرم جنوب نیهوش مصنوعی از عروسک تا کبیماری ای شبیه ام اس مولتجاذبه و نقش آن در شکلگیریدلایلی که نشان میدهد ما بمخچه ، فراتر از حفظ تعادلورزش بهترین درمان بیش فعانفجار و توقف تکاملی نشابرخی اثرات مضر ویتامین درقیبی قدرتمند در برابر منقش هورمون های تیروئید دکشف جمجمه ای درکوه ایرهواثرات مضر ماری جواناتکامل ابزار هوش ، راه پر زبان و شناخت حقیقت قسمت اچگونه حافظه را قویتر کنیآیا انسان با مغز بزرگش اخاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفراموشی همیشه هم بد نیستشناخت و معرفت، و نقش آن دهوش مصنوعی از عروسک تا کمبیماری بیش فعالیحافظه و اطلاعات در کجاست دو ویژگی انتزاع و قدرت تجمخچه ابزاري که وظیفه آن فورزش در کمر دردانگشت نگاری مغز نشان میدبرخی اختلالات عصبی مثانهرموزی از نخستین تمدن بشرنقش ژنتیک در درمان اختلاگنجینه ای به نام ویتامین اجزای پر سلولی بدن انسان تکامل زبانزبان و شناخت حقیقت قسمت دنگاهی بر قدرت بینایی دراآیا احتمال دارد رویا از آاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکفرایند حذف برخی اجزای مغشناسایی سلول های ایمنی اهوش مصنوعی از عروسک تا کمبیماری تی تی پیحافظه و اطلاعات در کجاست ديدن با چشم بسته در خواب مدارک ژنتیکی چگونه انسانوزوز گوشاندوهگین نباش اگر درب یا برخی بیماری ها که در آن برمز و رازهای ارتباط غیر کنقش انتخاب از طرف محیط، نگیاه خواری و گوشت خوار کداجزایی ناشناخته در شکل گتکامل ساختار رگهای مغزی زبان و شناخت حقیقت قسمت سنگاهی بر توانایی اجزاي بآیا احتمال دارد رویا از آاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرد حساس از نظر عاطفی و بشواهدی از دنیسوان(شبه نئهوش مصنوعی در کامپیوترهابیماری ضعف عضلات نزدیک بحافظه و اطلاعات در کجاستدی متیل فومارات(زادیوا)(مروری بر تشنج و درمان هاییک پیشنهاد خوب برای آسان انسان قدیم در شبه جزیره عبرخی توجهات در ببمار پاررویای شفافنقش اتصالات بین سلولهای گالکانزوماب، دارویی جدیاحساس گذر سریعتر زمانتکامل شناخت انسان با کشفزبان، وسیله شناسایی محیطناتوانی از درمان برخی ویآیا برای تولید مثل همیشه از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقانون مندی نقشه ژنتیکی مشاهکار قرنهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماریهای تحلیل عضلانی احس چشایی و بویاییحس و ادراک (قسمت اول )دژا وو یا اشنا پنداریمرکز خنده در کجای مغز استیکی از علل محدودیت مغز امانسان جدید از چه زمانی پابرخی سيناپسها طی تکامل و روبات های ریز در درمان بینقش حفاظتی مولکول جدید دگامی در درمان بیماریهای اخلاق و علوم اعصابتئوری تکامل امروز در درمسفر نامه سفر به بم و جنوب ناتوانی در شناسایی چهره آیا بزرگ شدن مغز فقط در داز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقارچ بی مغز در خدمت موجودشبیه سازی میلیون ها جهان هوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیهوش کردن در جراحی و بیمحس و ادراک (قسمت دوم )دژاوو یا آشناپنداریمرگ انتقال است یا نابود شیادگیری مهارت های جدید دانسان عامل توقف رشد مغزبررسي علل احتمالي تغيير روح رهایینقش حیاتی تلومر دی ان آ دگاهی لازم است برای فهم و اختلال در شناسایی حروف و تئوری تکامل در پیشگیری و سفرنامه سفر به بم و جنوب نخاع ما تا پایین ستون فقرآیا تکامل و تغییرات ژنتیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقدرت انسان در نگاه به ابعشبیه سازی سیستم های کوانهوش مصنوعی درمانگر کامپیبیوگرافیبیوگرافیحس و ادراک قسمت چهارمدانشمندان ژنی از مغز انسمراحل ارتقای پله پله کیهیادآوری خواب و رویاانعطاف پذیری مکانیسمی علبررسی و اپروچ جدید بر بیمروزه داری و بیمار ی ام اس نقش داروهاي مختلف معروف گاهی مغز بزرگ چالش استاختلالات مخچهتا 20 سال آینده مغز شما به سفرنامه سفر به بم و جنوب نخستین تصویر از سیاهچالهآیا خداباوری محصول تکاملاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکلوب فرونتال یا پیشانی مغشباهت زیاد بین سلول هاي عهوش مصنوعی درخدمت خلق وحبیان ژن های اسکیزوفرنی دحس و ادراک قسمت پنجمدانشمندان روش هاي جدیدی مزایای شکلات تلخ برای سلژن هوش و ساختارهای حیاتی اولین هیبرید بین انسان وبررسی سیستم تعادلی بدن اروش مقابله مغز با محدودینقش روزه داری در سالم و جگذر زمان کاملا وابسته به اختلالات حرکتی در انسانتاثیر مشاهده بر واقعیت بسفرنامه سفر به بم و جنوب نرمش های مفید در سرگیجهآیا دلفین ها می تواند از از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکلبخند بزن شاید صبح فردا زشباهت زیاد بین سلول هاي عهوش مصنوعی ساخته هوش طبیبیست تمرین ساده برای جلوحس و ادراک قسمت سومدانشمندان روشی برای تبدیمسیر دشوار تکامل و ارتقاژن یا نقشه توسعه مغز و نقاولین مورد پیوند سر در انبررسی علل کمر درد در میانروش های صرفه جویی در ایجانقش رژیم غذایی در رشد و اگربه شرودینگر و تاثیر مشاختلالات صحبت کردن در انتاثیر نگاه انسان بر رفتاسفرنامه سفر به بم و جنوب نرمشهای مهم برای تقویت عآیا دست مصنوعی به زودی قااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رو ح و روان بر جسملرزش ناشی از اسیب به عصبشش مرحله تکامل چشمهوش احساسیبیشتر کمردردها نیازی به حساسیت روانی متفاوتداروهای مصرفی در ام اسمشکلات نخاعیژنها نقشه ایجاد ابزار هواولین تصویر در تاریخ از سبزرگ شدن مغز محدود به دورروش هایی ساده برای کاهش انقش زبان در سلطه و قدرت اگزیده ای از وبینار یا کنفادامه بحث تکامل چشمتاثیر نگاه انسان بر رفتاسلولهای بنیادی مصنوعی درچرا مغزهای ما ارتقا یافت آیا رژیم غذایی گیاهی سلااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر لزوم سازگاری قانون مجازاششمین کنگره بین المللی سهوش احساسیبا هوش مصنوعی خودکار روبخلاصه ای از مطالب همایش مداروهای ضد بیماری ام اس ومشاهده آینده از روی مشاهژنها ، مغز و ارادهاولین سلول مصنوعیبسیاری از بیماری های جدیروش صحبت کردن در حال تکامنقش زبان در سلطه و قدرت اگزارش یک مورد جالب لخته وادغام میان گونه های مختلتاثیر ویتامین دی بر بیماسلسله مباحث هوش مصنوعیچرا حیوانات سخن نمی گوینآیا راهی برای رفع کم آبی از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر لزوم سازگاری قانون مجازاصرع و درمان های آنهوش عاطفی بیشتر در زنانبارداری بدون رحمخواندن ، یکی از شستشو دهنداروی فامپیریدین یا نورلمغز ما کوچکتر از نیم نقطهژنهای هوش ، کدامنداوکرلیزوماب داروی جدید شتفاوت مغز انسان و میمون هروشهای نو در درمان دیسک بنقش غذاها و موجودات درياگشایش دروازه جدیدی از طرادغام دو حیطه علوم مغز و تاثیر ژنها بر اختلالات خسم زنبور ، کلیدی برای وارچرا حجم مغز گونه انسان درآیاما مقهور قوانین فیزیکاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر ممانتین یا آلزیکسا یا ابضررهای مصرف شکر و قند بر هوش عاطفی در زنان بیشتر ابازگشت از آثار به سوی خداخواب سالم عامل سلامتیداروی تشنجی دربارداریمغز چون ابزار هوش است دلیکلرال هیدرات برای خوابانايندگان چگونه خواهند دیدتفاوتهای جنسیتی راهی براروشهای شناسایی قدرت شنوانقش غذاها و موجودات درياپمبرولیزوماب در بیماری چارتقا و تکامل سنت آفرینش تاثیر کپسول نوروهرب بر نسودمندی موجودات ابزی بر چرا در مغز انسان، فرورفتآزمون ذهنی گربه شرودینگراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاهخواری بر منابع انرژي پاک سرچشمه حضررهای شکر بر سلامت مغزهوشیاری کوانتومیبازسازي مغز و نخاع چالشی خواب سالم عامل سلامتی و یداروی جدید s3 در درمان ام مغز چگونه صداها را فیلتر کمردرد و علل آنايا اراده آزاد توهم است یتقلید مرحله ای نسبتا پیشروشی برای بهبود هوش عاطفنقش غذاها و موجودات درياپنج اکتشاف شگفت آور در موارتوکين تراپی روشی جديد تاثیر کپسول نوروهرب بر تسیاهچاله و تکینگی ابتدایچراروياها را به یاد نمی آإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر عصاره تغلیظ شده گیمولتیپل اسکلروز در زنان طی یکصد هزار سال اخیر هرچهوش، ژنتیکی است یا محیطیبحتی علمی درباره تمایل بداروی جدید ضد میگرنمغز آیندگان چگونه است ؟کمردرد با پوشیدن کفش مناايا اراده آزاد توهم است یتلقین اطلاعات و حافظهروشی جدید در درمان قطع نخنقشه مغزی هر فرد منحصر بهپیموزایدارتباط میکروب روده و پارتاثیر کپسول نوروهرب بر سسیاره ابلهانچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز- از مغز تبدیل تراکت صوتی مصنوعی مواد کوانتومی جدید، ممکنظهور امواج مغزی در مغز مصهیچگاه از فشار و شکست نترهاوکينگ پیش از مرگش رسالبحث درباره پیدایش و منشاداروی ضد تشنج با قابليت تمغز انسان ایا طبیعتا تماکنفرانس تشنج هتل کوثر اصای آنکه نامش درمان و یادشتلاش هایی در بیماران قطع روشی جدید در درمان سکته مچند جهانیپیچیدگی های مغزی در درک زارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر کپسول نوروهرب بر سسیاره ابلهاننزاع بین جهل و علم رو به پاز تکینگی تا مغز- از مغز تبدیل سلولهای محافط به سموجود بی مغزی که می تواندعلم به ما کمک میکند تا موعلایم کمبود ویتامین E را هاوکينگ پیش از مرگش رسالبحثی در مورد نقش ویتامينداروی ضد تشنج با قابليت تمغز انسان برای شادمانی طکنگره بین المللی سردرد دایندرالتلاشی برای درمان قطع نخاريتوکسيمب در درمان ام اسچندین ماده غذایی که ماننپیوند مغز و سر و چالشهای ارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیر آفرینش از روح تا مغز نزاع بین علم و نادانی رو از تکینگی تا مغز- از مغزتتری فلوپرازینموجودات مقهور ژنها هستندمیهمانهای ناخوانده عامل علایم کمبود ویتامین E را هدف از تکامل مغزبحثی جالب درباره محدودیتداستانها و مفاهیمی اشتبامغز انسان برای شادمانی طکنگره بین المللی سردرد دایا کوچک شدن مغزانسان التلاشی جدید در درمان ام اسریواستیگمینچه زیاد است بر من که در ایپیوند سر، یکی از راه حلهاارتباط انسانی، محدود به تاثیر گیاه خواری بر رشد وسیستم تعادلی بدننزاع بین علم و جهل رو به پاز تکینگی تا مغز، از مغز تری فلوپرازینمیگرن سردردی ژنتیکی که بعلت خواب آلودگی بعد از خوهزینه ای که برای اندیشیدبحثی در مورد نقش کلسیم و در مانهای کمر دردمغز انسان رو به کوچک تر شکندر در بیماریهای التهابایا ابزار هوشمندی یا مغز تمایل زیاد به خوردن بستنرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وچهار میلیارد سال تکامل بپیشینیان انسان از هفت میارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیستم دفاعی بدن علیه مغز نظریه تکامل در درمان بیمازدواج های بین گونه ای، رتسلیم شدن از نورون شروع ممیدان مغناطيسي زمین بشر عوارض ازدواج و بچه دار شدهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی در مورد عملکرد لوب فدر چه مرحله ای از خواب ، رمغز انسان رو به کوچکتر شدکوچک شدن مغز از نئاندرتاایا بیماری ام اس (مولتیپتمدن قدیمی ای در جنوب ایرراه های جدید برای قضاوت رچهار ساعت پس از کشتار خوکپیشرفتی مستقل از ابزار هارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر گیاه خواری بر رشد وسکته مغزیهفت چیز که عملکرد مغز تو استفاده از هوش مصنوعی در تشنج چیستمکانیزمهای دفاعی در برابعید نوروز مبارکهستی ما پس از شروعی چگال بحثی درباره هوش و تفاوتهدر هم تنیدگی کوانتومی و پمغز ایندگان چگونه استکودک ایرانی که هوش او از ایا بدون زبان میتوانیم تتمساح حد واسط میان مغز کوراه های جدید برای قضاوت رنوار مغزی روشی مهم در تشخپاسخ گیاهان در زمان خوردارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر گیاه خواری بر رشد وساخت شبکه عصبی با الفبایهفت سین یادگاری از میراث استیفن هاوکینگ در مورد هتغییر الگوی رشد مغزی با زما انسانها چه اندازه نزدعامل کلیدی در کنترل کارآو هر کس تقوای خدا پیشه کنبحثی درباره هوش و تفاوتهدرمان های بیماری آلزایمرمغز ابزار برتر بقاکودکان خود را مشابه خود تایا تکامل هدفمند استتنفس هوازی و میتوکندریراه پیروزی در زندگی چیستنورون هاي مصنوعی می توانپختگی پس از چهل سالگي به ارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر گیاه خواری بر رشد وساخت شبکه عصبی مصنوعی با همیشه عسل با موم بخوریماستیفن هاوکینگ در تفسیر تغییر زودتر اتصالات مغزیما انسانها چه اندازه نزدعسل طبیعی موثر در کنترل بویتامین E برای فعالیت صحبحثی درباره هوش و تفاوتهدرمان های جدید میگرنمغز برای فراموشی بیشتر ککوری گذرای ناشی از موبایایرادهای موجود در خلقت بتنفس هوازی و میتوکندریرشته نوروایمونولوژی و نقنوروپلاستیسیتی چیستپرورش مغز مینیاتوری انساارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر گیاه خواری بر رشد وساختار شبکه های مغزی ثابهوموارکتوس ها ممکن است داستخوان های کشف شده، ممکتغییر عمودی سر انسان از پما با کمک مغز خود مختاريمعصب حقوق نورولووویتامین E در چه مواد غذایبحثی درباره هوش و تفاوتهدرمان های رایج ام اسمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟کی غایب شدی تا نیازمند دلاگر نعمت فراموشی نبود بستو دی ان ای خاص ميتوکندريرشد مغز علت تمایل انسان بنوشیدن چای برای مغز مفید آلزایمرارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر گیاه خواری بر رشد وسخن پاک و ثابتهوش مصنوعی می تواند بر احاصول سلامت کمرثبت امواج الکتریکی در عص