دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

مغز آیندگان چگونه است ؟

چهره و مغز انسانهای آینده چگونه خواهد بود ؟
تکامل ، بدن و چهره ما را طی هزاران سال تغییر داده است و هنوز تغییر می دهد . متخصصین آناتومی پیش بینی کرده اند که فرزندان ما در 1000 سال آینده از نظر بدنی با ما متفاوت خواهند بود . بحثی تحلیلی و علنی را در این مورد خواهیم داشت :
- گروهی از دانشمندان میگویند به علت تغذیه و علوم پزشکی پیشرفته ،قد انسانها بلندتر خواهند بود . متخصص طب فیزیکی ، گاری ترينر میگوید : متوسط قد آمریکاییها حدود یک اینچ بلندتر از سال 1960 شده است .

تحلیل و نقد این نظر :
تغذيه و بهداشت مناسب همیشه با افزایش قد همراه نیست . افزایش قد الزاما چیز خوبی هم نیست . زیرا افزایش قد و مصرف انرژی بیشتر توسط میلیونها سلولی که پس از بلند شدن قد اضافه میشود ، میتواند سلولهای مغزی را از انرژی لازم محروم کند .زیاد شدن حجم مغز و افزایش وزن آن سبب میشود تا بار اضافی ، بر ستون مهره ها وارد گردد . دقیقا مشابه این است که وزنه ای بیش از پنج کیلو را همیشه خلاف جهت افزايش قد ، همراه خود داشته باشید پس طبیعی است که رشد قد محدود شود .

میتوان افزایش قد را در مناطق شمالی کره زمین و سفیدپوستان خالص ، به دلیل کوچکتر بودن مغز آنها دانست زیرا مغز کوچکتر انرژی کمتری مصرف میکند و انرژی بیشتری برای رشد استخوانها و ماهیچه ها باقی میماند پس قد بلندتر میشود . به علاوه سطح پوست بیشتر در افراد بلند قد ، ميتواند به افزایش ساخت ويتامين دی در سطح پوست کمک کند . و در شرایط کمبود نور آفتاب ، یک مکانیسم جبرانی برای فراهم کردن حداقل ویتامین دی مورد نیاز باشد . امروزه نقش ویتامین دی در بهبود عملکرد همه سلولهای بدن از جمله سلولهای مغزی اثبات شده است .

مهاجرتها و مسافرتها به مناطق جنوبی و استفاده از نور آفتاب بیشتر میتواند نیاز به قد بلندتر برای تولید ویتامن دي کافي را منتفی کند و قد متوسط بشر آینده حتی کمتر از قد امروز هم باشد . به خصوص مسافرتهای فضایی و برخورد بیشتر با اشعه فرابنفش خورشید ، منجر به تولید بیشتر ویتامین دی در پوست میشود .
- گروهی معتقدند روده های ما در آینده کوتاهتر ميشود تا مقدار زیادی چربی و قند را جذب نکند تا به صورت طبيعي از چاقی ممانعت کند . دندانپزشک دکتر فيليپ استمر اینطور میگوید .

نقد و تحلیل :
این حرف هم منطقی نیست .غشاي سلولهاي بدن ما پر از چربی است . پس کم شدن جذب چربی چیز خوبی نیست . لاغری هم الزاما چیز خوبی نیست . اگر کمبودهای تغذیه ای در فرد لاغر رخ دهد ,کاملا متوجه این مورد خواهد شد .پس شاید در آینده نه تنها جذب چربيها کمتر نشود بلکه به دلیل باز شدن دریچه های نو در نگاه ما بر هستی و نیاز به مغز بزرگتر جهت ایجاد هماهنگی در نگاههای عمیق و مختلف و نیاز بسیار زیاد سلولهای مغزی به چربی ، ممکن باشد جذب چربی بیشتر هم شود .
- گروهی معتقدند اگر باروری مردان در آینده باز بیشتر کاهش یابد شاید آنها بیضه های کوچکتری داشته باشند .

نقد و تحلیل :
سیر حرکت انسان به سوی مناطق شماليتر ، سبب شد تا قدری از میزان تمایلات جنسی کاسته شود . این مطلب در سلسله مقاله هوش و اندازه مغز در نژادها و گونه های مختلف بررسی شد . خوانندگان گرامی میتوانند قسمت چهارم این سلسله مقالات را مطالعه کنند . ولی این فرایند الزاما درنسلهاي آینده ادامه نمی یابد زیرا معلوم نیست انسانهای آینده ، همه شان بخواهند به مناطق شمالی بروند . به ویژه سفرهای آینده بشر به فضا و برخورد بیشتر با اشعه فرا بنفش ، منجر به افزایش ملانین میشود و ممکن است حتی در نسلهای آینده ، تمایلات جنسی و قدرت باروري بیشتر هم بشود .

- گروهی معتقدند اندامهای ما که بیشتر مورد استفاده هستند, در آینده به طرز برجسته ای تغییر می یابند . بازوها و انگشتان بلندتر میشود تا لازم نباشد فرد خیلی نزدیک اشيای دور شود و انتهاهاي عصبی در دستان و انگشتان به دلیل استفاده از وسايلي مانند آیفون که نیازمند هماهنگی بالا بین چشم و دست است ، افزایش می یابد .

- گروهی معتقدند مغزهای ما کوچکتر ميشود زیرا بسیاری از کاربردهای حافظه و تفکر به وسیله کامپیوترهای ما انجام میشود .
کريس استرينگر از موزه تاریخ طبیعی میگوید : (تصاوير تخیلی علمی ، انسانهای آینده را با مغزهای بزرگ نشان میدهد ولی مغز بزرگ الزاما بهترین نیست .)

نقد و تحلیل :
نگاههای وسیعتر در نسلهای آینده و باز شدن دریچه های نو بر روي عالم هستی ، لازم میکند تا هماهنگ کننده این احساسات یعنی مغز هم بزرگتر و پیچیده تر شود . بله هوش مصنوعي به کمک انسان خواهد آمد ولی همین هوش مصنوعي ، دریچه های نویی را به روی انسان باز خواهد کرد و این نگاه وسیعتر و حس عمیقتر ، مغز بزرگتری را می طلبد . پس نه تنها مغز ايندگان معلوم نیست کوچکتر باشد بلکه به احتمال قوی بزرگتر هم خواهد بود

البته همانطور که انسانهای اولیه نئاندرتال که قبل از انسان کنونی بودند ، با مغزهايي که حتی از مغز انسان امروزی بزرگتر بود نتوانستند دوام بیابند و منقرض شدند (شاید به دلیل افزايش جرائم و جنایتها در زماني که مغز بدون مهتری درونی بزرگتر میشود ) به همین ترتیب ، انسانهای کنونی با مغزهای بزرگ ، نسل خود را منقرض کنند و آینده به مغزها کوچکتر سپرده شود .

- کری کوپر از دانشگاه لانکاستر میگوید : (چشمها در آینده بزرگ میشود تا دهانهاي کوچک را جبران کند زیرا ارتباطات ، بیشتر بر اساس حرکات صورت و چشمها انجام میشود)

نقد و تحلیل :
ارتباطات با کمک زبان انجام میشود و زبان، فرايندي رو به تکامل و پیشرفت است و این زبان ، حروفش الزاما 31 حرف فارسی یا 26 حرف انگلیسی نیست و اگر درک انسان در آینده بیشتر شود شاید برای برقراري ارتباط با اطرافیان ، اصلا لازم نباشد دهها حرف مختلف را با هم مخلوط کند و شاید ، یک نگاه ساده ، در آینده بتواند مشابه دهها کتاب عمل کند .بنابراین شاید نگاه ، جای پرحرفيهاي امروز را بگیرد.

- دکتر استيمر , دندانپزشک گمان میکند که دندانها کمتر ميشود زیرا غذاهای نرمتر، کمتر به جویدن و لقمه کردن نیاز دارند . او میگوید : ( ما میتوانیم غذای خود را از مایعات یا قرصها در آینده به دست بیاوریم و این به معنی دندانهای کمتر و تحلیل آرواره هاست .
- افرادی را تصور کنید که چانه چهارگوش دارند . ( راجيو گراور جراح پلاستیک میگوید (بدنهای ما براي خوردن کمتر و استفاده از انرژی بیشتر نسبت به زندگی مدرن امروز آماده میشود )

نقد و تحلیل :
فرآیند تکامل ، منطبق با محیط زندگی پیش میرود . و موجود زنده بهترین راه و ساده ترین آنها را با صرف کمترین میزان انرژی و پربازده ترین روش ، انتخاب میکند . بله اگر انسانها در آینده بتوانند انرژی بیشتری را با صرف کمتر انرژی به دست بیاورند ، این احتمال هست که دندانها کمتر شوند و انرژی صرف جویدن نشود . ولی نکته مهم آن است که آیا انسان آینده با صرفه جویی انرژی و نجويدن اشیا ، انرژی به دست آمده را صرف تجمع چربی اضافه و چاقی بیشتر خواهد کرد یا این انرژی اضافه را صرف رشد و پیچیده تر کردن مغز خود میکند ؟؟

- گرمای مرکزي و پوششهای گرم: یعنی ما ، موی کمتری خواهیم داشت ولی چین و چروک های پوست به دلیل تبادل اطلاعات در دستگاههای الکترونیک بیشتر خواهد شد . ما باید به یک گردن خشن ترکی برسیم زیرا نور اضافه باعث پوست نرم و پلک نرم میشود و چون مردم به دور سیاره حرکت میکنند و نژادها با هم مخلوط میشود، پوست تيره تر خواهد بود.اينها احتمالاتي در مورد حدود سه هزار سال بعد است . باید آیندگان در مورد این پیش بينيها نظر بدهند !!


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
مغز ما کوچکتر از نیم نقطهانسان عامل توقف رشد مغزديدن با چشم بسته در خواب چگونه حافظه را قویتر کنیارزش حقیقی زبان قسمت دومروشی برای بهبود هوش عاطفواکنش های ناخودآگاه و تقبحثی درباره هوش و تفاوتهشاهکار قرنگزارش یک مورد جالب لخته وتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز آیندگان چگونه است ؟انعطاف پذیری مکانیسمی علدژا وو یا اشنا پندارینگاهی بر قدرت بینایی دراارزش حقیقی زبان قسمت سومروشی جدید در درمان قطع نخواسطه ها د رمسیر ایجاد مغتنفس هوازی و میتوکندریبحثی درباره هوش و تفاوتهشباهت زیاد بین سلول هاي عفلج خوابگشایش دروازه جدیدی از طرتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان ایا طبیعتا تمااولین مورد پیوند سر در اندژاوو یا آشناپندارینگاهی بر توانایی اجزاي باز نظر علم اعصاب یا نرووسروشی جدید در درمان سکته مورزش هوازی مرتب خیلی به قتو دی ان ای خاص ميتوکندريبحثی درباره هوش و تفاوتهشباهت زیاد بین سلول هاي عفلج خواب چیستپنج اکتشاف شگفت آور در موتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ایندگان چگونه استايندگان چگونه خواهند دیددانشمندان روش هاي جدیدی نخاع ما تا پایین ستون فقراز نظر علم اعصاب اراده آزريتوکسيمب در درمان ام اسورزش هوازی ، بهترین تمریتولید سلولهای جنسی از سلبحثی درباره احساسات متفاصرع و درمان های آنفیلمی بسیار جالب از تغییپیوند مغز و سر و چالشهای تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقاايا اراده آزاد توهم است یداروهای مصرفی در ام اسنرمش های مفید در سرگیجهاز نظر علم اعصاب اراده آزراه های جدید برای قضاوت رورزش و میگرنتوانایی مغز و دیگر اجزای بحثی درباره احساساتی غیرضررهای مصرف شکر و قند بر فراموشی همیشه هم بد نیستپیوند سر، یکی از راه حلهاتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ايا اراده آزاد توهم است یداروهای ضد بیماری ام اس ونرمشهای مهم برای تقویت عاز تلسکوپ گالیله تا تلسکراه های جدید برای قضاوت رورزش بهترین درمان بیش فعتوصیه های غیر دارویی در سبخش دیگری در وجود انسان هضررهای شکر بر سلامت مغزفرایند حذف برخی اجزای مغپیشرفتی مستقل از ابزار هتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالشهای پیش روایا کوچک شدن مغزانسان الداروی ضد تشنج با قابليت تچرا حیوانات سخن نمی گویناستفاده از هوش مصنوعی در راه پیروزی در زندگی چیستورزش در کمر دردتوصیه هایی در مصرف ماهیبرای پیش بینی آینده مغز دطی یکصد هزار سال اخیر هرچفرد حساس از نظر عاطفی و بپختگی پس از چهل سالگي به تاثیر عصاره تغلیظ شده گیمغز زنان جوانتر از مغز مرایا ابزار هوشمندی یا مغز داروی ضد تشنج با قابليت تچرا حجم مغز گونه انسان دراستیفن هاوکینگ در مورد هرشد مغز علت تمایل انسان بوزوز گوشتوضیحی ساده در مورد هوش مبرخی اثرات مضر ویتامین دعلم به ما کمک میکند تا موقارچ بی مغز در خدمت موجودپرورش مغز مینیاتوری انساتبدیل سلولهای محافط به سمغزهای کوچک بی احساسایا بیماری ام اس (مولتیپداستانها و مفاهیمی اشتباچراروياها را به یاد نمی آاضطراب و ترسزمین زیر خلیج فارس تمدنی یک پیشنهاد خوب برای آسان تکامل ابزار هوش ، راه پر برخی بیماری ها که در آن بعلایم کمبود ویتامین E را لوب فرونتال یا پیشانی مغآیا ما تنها موجودات زنده تشنج چیستنقش قهوه در سلامتیایا تکامل هدفمند استدر مانهای کمر دردچراروياها را به یاد نمی آاطلاعاتی عمومی در مورد مزندگی هوشمند در خارج از زیکی از علل محدودیت مغز امتکامل ساختار رگهای مغزی برخی توجهات در ببمار پارعلایم کمبود ویتامین E را لرزش ناشی از اسیب به عصبآیا مغز تا بزرگسالی توسعتغییر زودتر اتصالات مغزینقش هورمون های تیروئید دایرادهای موجود در خلقت بدر چه مرحله ای از خواب ، رهفت چیز که عملکرد مغز تو اطلاعاتی عمومی در مورد مزبان چهار حرفی حیات زمینیادگیری مهارت های جدید دتئوری تکامل امروز در درمبرخی سيناپسها طی تکامل و عوارض ازدواج و بچه دار شدلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش ارثی دریافتی از پتغییر عمودی سر انسان از پنقش ژنتیک در درمان اختلااگر نعمت فراموشی نبود بسدرمان های بیماری آلزایمرهمیشه عسل با موم بخوریمبلندی در ذهن ما درک بلندیزبان و شناخت حقیقت قسمت چیادآوری خواب و رویاتئوری تکامل در پیشگیری و بررسي علل احتمالي تغيير عید نوروز مبارکلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش سریعی که بدون احسثبت امواج الکتریکی در عصنقش اتصالات بین سلولهای اگر نعمت فراموشی نبود بسدرمان های رایج ام اسهوش مصنوعی می تواند بر احبه زودی شبکه مغزی به جای زبان و شناخت حقیقت قسمت اژن هوش و ساختارهای حیاتی تاثیر ویتامین دی بر بیمابررسی و اپروچ جدید بر بیمعامل کلیدی در کنترل کارآمنابع انرژي پاک سرچشمه حآیا هشیاری کوانتومی وجودجنسیت و تفاوت های بینایینقش حفاظتی مولکول جدید داگر تلاش انسان امروز برادرمان جدید میگرن با انتی هوش مصنوعی گوگل به کمک تشبوزون هیگز چیستزبان و شناخت حقیقت قسمت دژن یا نقشه توسعه مغز و نقتاثیر کپسول نوروهرب بر نبررسی سیستم تعادلی بدن اعصب حقوق نورولوومولتیپل اسکلروز در زنان آیا واکنش های یاد گرفته وجهش های ژنتیکی مفید در سانقش حیاتی تلومر دی ان آ داثر مضر مصرف طولانی مدت ردرمانهای بیماری پارکینسهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبیماری گیلن باره و بیمارزبان و شناخت حقیقت قسمت سژنها نقشه ایجاد ابزار هوتاثیر کپسول نوروهرب بر تبررسی علل کمر درد در میانعضلانی که طی سخن گفتن چقدموجودات مقهور ژنها هستندآیا آگاهی پس از مرگ از بیحافظه و اطلاعات در کجاست نقش داروهاي مختلف معروف اثرات مفید قهوهدرک فرد دیگر و رفتارهای اهوش مصنوعی الفاگوبیماری ای شبیه ام اس مولتسفرنامه سفر به بم و جنوب ژنها ، مغز و ارادهتاثیر کپسول نوروهرب بر سبزرگ شدن مغز محدود به دورمقالاتمیهمانهای ناخوانده عامل آیا امکان بازسازی اندامهحافظه و اطلاعات در کجاست نقش زبان در سلطه و قدرت ااثرات مضر ماری جوانادرک و احساسهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماری تی تی پیسفرنامه سفر به بم و جنوب ژنهای هوش ، کدامندتاثیر کپسول نوروهرب بر ستفاوت مغز انسان و میمون هتاثیر ویتامین دی بر بیمامیدان مغناطيسي زمین بشر آیا انسان با مغز بزرگش اخحافظه و اطلاعات در کجاستنقش زبان در سلطه و قدرت ااجزای پر سلولی بدن انسان درک احساسات و تفکرات دیگهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماریهای تحلیل عضلانی اسلولهای بنیادی مصنوعی درکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتاثیر گیاه خواری بر رشد وتلاشی برای درمان قطع نخاصفحه اصلیما انسانها چه اندازه نزدآیا احتمال دارد رویا از آحس چشایی و بویایینقش غذاها و موجودات دريااخلاق و علوم اعصابدرک تصویر و زبان های مخلتهوش مصنوعی درمانگر کامپیبیوگرافیسلسله مباحث هوش مصنوعیکندر در بیماریهای التهابتاثیر گیاه خواری بر رشد وتلاشی جدید در درمان ام اسسوالات پزشکیما انسانها چه اندازه نزدآیا برای تولید مثل همیشه حس و ادراک (قسمت اول )نقش غذاها و موجودات دريااختلال در شناسایی حروف و درک عمیق در حیواناتهوش مصنوعی درخدمت خلق وحبیوگرافیسم زنبور ، کلیدی برای وارکودکان خود را مشابه خود تتاثیر گیاه خواری بر رشد وتمدن قدیمی ای در جنوب ایرپیامهای کاربرانما تحت کنترل ژنها هستیم یآیا بزرگ شدن مغز فقط در دحس و ادراک (قسمت دوم )نقش غذاها و موجودات دريااختلالات مخچهدرگیری اعصاب به علت میتوهوش احساسیبیست تمرین ساده برای جلوسودمندی موجودات ابزی بر کوری گذرای ناشی از موبایتاثیر گیاه خواری بر رشد وتمساح حد واسط میان مغز کوسایتهای دیگرماه رجبآیا تکامل و تغییرات ژنتیحس و ادراک قسمت چهارمنقشه مغزی هر فرد منحصر بهاختلالات حرکتی در انسانرقیبی قدرتمند در برابر مهوش احساسیبیشتر کمردردها نیازی به سیاره ابلهانکاهش التهاب ناشی از بیماتاثیر گیاه خواری بر رشد وتنفس هوازی و میتوکندریمبانی ذهنی سیاه و سفیدآیا خداباوری محصول تکاملحس و ادراک قسمت پنجمچندین ماده غذایی که مانناختلالات صحبت کردن در انرمز و رازهای ارتباط غیر کهوش عاطفی بیشتر در زنانبا هوش مصنوعی خودکار روبسیاره ابلهانکایروپاکتیک چیستتاثیر گیاه خواری بر رشد ومجموعه های پر سلولی بدن مآیا دلفین ها می تواند از حس و ادراک قسمت سومآیا راهی برای رفع کم آبی حساسیت روانی متفاوتچهار میلیارد سال تکامل بادامه بحث تکامل چشمرویای شفافهوش عاطفی در زنان بیشتر ابارداری بدون رحمسیستم تعادلی بدنکاربرد روباتهای ريزنانوتاثیر دپاکین بر بیماری ممحل درک احساسات روحانیآیاما مقهور قوانین فیزیکخلاصه ای از مطالب همایش منورون هاي مصنوعی می توانارتوکين تراپی روشی جديد روبات های ریز در درمان بیهاوکينگ پیش از مرگش رسالبازسازي مغز و نخاع چالشی سکته مغزیکاربرد روباتهای ريز، در تاثیر داروهای ضد التهاب محل درک احساسات روحانی دمحدودیت های حافظه و حافظافراد آغاز حرکت خودشان رخواندن ، یکی از شستشو دهننوروپلاستیسیتی چیستارتباط میکروب روده و پارروزه داری و بیمار ی ام اس هدف از تکامل مغزبحث درباره پیدایش و منشاساخت شبکه عصبی با الفبایکجای مغز مسئول پردازش تجتاثیر داروی ضد تشنج سدیم مخچه ، فراتر از حفظ تعادلامیوتروفیک لترال اسکلروخواب سالم عامل سلامتیچیزی خارج از مغزهای ما نیارتباط چاقی و کاهش قدرت بروش مقابله مغز با محدودیهزینه ای که برای اندیشیدبحثی در مورد نقش ویتامينساخت شبکه عصبی مصنوعی با کشف مکانیسم عصبی خوانش پتاثیر درجه حرارت بر عملکمخچه ابزاري که وظیفه آن فامگا سه عامل مهم سلامتخواب سالم عامل سلامتی و یچگونه مغز پیش انسان یا همارتباط شگفت مغز انسان و فروش های صرفه جویی در ایجاهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی جالب درباره محدودیتسریعترین کامپیوتر موجودکشف مکانیسمی پیچیده در بتاثیر درجه حرارت بر عملکمدارک ژنتیکی چگونه انسانامروز دانش ژنتیک هیچ ابهخواب عامل دسته بندی و حفطچگونه هموساپينس بر زمین ارتباط شگفت انگیز مغز انروش هایی ساده برای کاهش اهستی ما پس از شروعی چگال بحثی در مورد نقش کلسیم و سردرد و علتهای آنکشف ارتباط جدیدی از ارتبتاثیر درجه حرارت بر عملکمرگ انتقال است یا نابود شانگشت نگاری مغز نشان میدخودآگاهی و هوشیاريچگونه آن شکری که می خوریمارتباط غیرکلامی بین انساروش صحبت کردن در حال تکامویتامین E برای فعالیت صحبحثی در مورد عملکرد لوب فسردرد تنشنگنجینه ای به نام ویتامین تاثیر درجه حرارت بر عملکمزایای شکلات تلخ برای سلاندوهگین نباش اگر درب یا خودآگاهی و هوشیاريچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارتروز یا خوردگی و التهاروشهای نو در درمان دیسک بویتامین E در چه مواد غذایبحثی درباره هوش و تفاوتهسرعت فکر کردن چگونه استگامی در درمان بیماریهای تاثیر درجه حرارت بر عملکمشکلات نخاعیانسان جدید از چه زمانی پادلایلی که نشان میدهد ما بچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارزش حقیقی زبان قسمت اولروشهای شناسایی قدرت شنواویتامین دی گنجینه ای بزربحثی درباره هوش و تفاوتهشنا در ابهای گرم جنوب نیگاهی لازم است برای فهم و تاثیر درجه حرارت بر عملک