دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

از تکینگی تا مغز از مغز تا سیاهچاله، قسمت چهارم

از تکینگی تا مغز از مغز تا سیاهچاله، قسمت چهارم

انسان، چگونه به مغزهای بسیار بزرگ رسید؟

دانشمندان پژوهش هایی را آغاز کرده اند تا علل بیولوژیکی ای را بشناسند- که باعث رشد سریع و غیر عادی مغز در انسان شد.

جوزفین سالموندر سال 1924 از معدود دانشجویان زن در رشته آناتومی در دانشگاه ویتواترزرند در آفریقای جنوبی بود. پدر دوست اوپت ایزود در منطقه حفاری کار میکرد و چندین جمجمه را بیرون آورد و پت ایزود جمجمه را به ژوزفین داد. ژوزفین جمجمه را به استاد باستان شناس خود به نام ریموند دارت داد. رایموند دارت علاقه زیادی به بررسی مغز داشت. فسیل های بسیار اندکی از نخستی ها در این منطقه، کشف شده بود. دارت مشاهده کرد جمجمه های ژوزفین مربوط به میمون های سیمیان از دسته نخستین ها است. دارت درخواست کرد، فسیل های بیشتری از سایت توارت کواری برای او فرستاده شود.

پس از آن، یک جمجمه برای او فرستاده شد. این جمجمه شامل دو قسمت بود: اندوکست که شامل بخش درونی بود و مطابق با ساختار مغزی روی آن بود و فرورفتگی های چشم و بینی و آرواره. دندان ها همه شان سالم بودند.

دارتبه این نتیجه رسید که مربوط به جمجمه نوع منقرض شده ای از گوریل و نه میمون است.

دندان ها نشان میداد، گوریل در شش سالگی فوت شده است. منطقه ای که نخاع به جمجمه میچسبید، بسیار جلو بود و برای موجودی بود که روی بند انگشتان و مچ راه برود( موجود دو.پا)، بخش درونی استخوان جمجمه، هرچند کوچک بود ولی برای گوریل به نظر بزرگ میرسید.

با بررسی بیشتر، دارتبه این نتیجه رسید که این فسیل مربوط به یکی از پیشینیان ناشناخته انسان جدید به ناماسترولپتیکوس آفریکانوس یا انسان شامپانزه جنوب آفریقا است. او را تانگ چایلد یا بچه تانگ نامیدند. اگر درست نامگذاری شده بود و به دسته هومینینمتعلق بود، مغز او لازم بود، بسیار بزرگتر باشد. مغز او کمی بزرگتر از شامپانزه بود ولی در حد پیشینیان انسان نبود.

در سال 1950 باستان شناسان فهمیدند که این گونه کاملا در دسته هومینینها قرار میگیرد و مغز خیلی بزرگ، به عنوان ویژگی خاص هومینینها به حساب نمی آید .

دین فالکپروفسور باستان شناسی- که بر تکامل مغز انسان کار میکند- در دانشگاه فلوریدا می گوید بچه تانگ، از مهمترین کشفیات قرن بیستم بوده است.

در سالهای بعد، با مقایسه جمجمه ها و اندوکست ها دانشمندان باستان شناس با کشف بزرگی مواجه شدند و آن، تحول برجسته در تکامل انسان بود. و ما میتوانیم آن را غرش یا انفجار مغزی(brain boom) بنامیم.

انسان، شامپانزه و بونوبو از جد مشترکی، در شش تا هشت میلیون سال قبل منشا گرفته اند. طی چند میلیون سال بعد، مغز انسان نماهای نخستین ، خیلی زیاد رشد نکرد. از حدود 3 میلیون سال قبل، مغز هومینین ها شروع به توسعه بیشتر کرد. تا زمان پیدایش گونه ما یعنی هموساپینس در حدود 200 هزار سال قبل، مغز انسان از 350 گرم به بیش از 1300 گرم رسید و مغز انسان طی 3 میلیون سال، چهار برابر توسعه ای- که طی 60 میلیون سال تکامل نخستی ها به دست اورده بود- به دست آورد. فسیل ها انفجار و غرش مغزی را به عنوان یک حقیقت، ثبت کرده است. ولی به ما نگفته است چگونه و چرا مغز انسان بسیار سریع، به این اندازه بزرگ رسید. تئوری هایی در مورد این چرا وجود دارد: شبکه های اجتماعی پیچیده در حال توسعه، فرهنگ استفاده از ابزار و همکاری، چالش سازگاری با آب و هوای متغیر و سخت .. هر کدام از این فشارهای تکاملی، ممکن است مغز بزرگتر را انتخاب کرده باشد.

هرچند این احتمالات وجود دارد، آزمودن آنها بسیار سخت است. در هشت سال گذشته دانشمندان در مورد چگونگی بزرگ شدن مغز انسان بررسی کرده اند و این سوال را مطرح کرده اند که این بزرگ شدن در سطح سلولی چگونه رخ داد؟ چگونه فیزیولوژی انسان خود را دوباره بازسازی کرد تا با مغز بسیار بزرگ با مصرف انرژی زیاد، سازگار شود. گرگوری رای یک بیولوژیست تکاملی از دانشگاه دوکمیگوید: فرضیات زیادی تا امروز هست ولی نهایتا ما ابزارهایی را به دست آوردیم تا برخی از مسیر را بپیماییم و ادامه میدهد: چه جهش هایی ایجاد شد و آنها چه کردند؟ ما میخواهیم پاسخ هایی را بگیریم و بهتر بفهمیم این فرایند، چقدر پیچیده بوده است.
چه چیزی مغز انسان را ویژه میکند؟

سوزانا هرکولانو-هوزل در موسسه علوم زیست پزشکی در دانشگاه فدرال ریو دو ژانیرو، مغز را در یک سوپ هسته ای-سلولی می آزماید. با رنگ کردن این هسته ها به وسیله مولکول های فلورسانت و اندازه گیری میزان تابش و حرارت، او میتواند تعداد دقیق سلول های مغزی را شمارش کند. با بهره بردن از این روش بر مغز گروه زیادی از پستانداران، او نشان داده است بر خلاف تصور قبلی، مغز های پستانداران بزرگ تر، همیشه نورون های بیشتری ندارد و به یک روش، عمل نمی کند. اندازه، همه چیز مغز نیست. مغزانسان بسیار کوچکتر از مغز فیل یا وال است ولی در مقایسه با مغز دیگر حیوانات، نورون های بسیار بیشتری، در قشرمغزانسان وجود دارد. اطلاعات از روی پژوهش های زیر به دست آمد:
Cellular scaling rullesروی مغز نخستی ها، Cellular scaling rullesروی مغز موش های جونده
مغز انسان در کل، 86 میلیارد سلول دارد: 69 میلیارد آن، درمخچه است. مخچه بخشی برجسته در پشت مغز است که باعث هماهنگی عملکردهای پایه ای در بدن و حرکات میشود. 16 میلیارد نورون، در قشر مغز قرار دارد و این بخش برای آگاهی ما از خودمان، زبان، حل مساله و تفکرات انتزاعی لازم است و یک میلیارد از سلول ها در ساقه مغز است.

برعکس، مغز فیل- که سه برابر مغز انسان است- 251 میلیارد نورون در مخچه دارد و به او کمک می کند بدن غول پیکر خود را کنترل کند و فقط 5.6 میلیارد سلول عصبی در قشر مغز دارد.(اندازه مغز، همه چیز نیست.

نوع پراکندگی سلول های عصبی در بخش های مختلف مغز، با تقسیم کردن مسئولیت ها، کمک میکند وظایف پیچیده مغزی، در اندام های کاملا تخصصی در مغز انجام شود و این تخصصی بودن، کمک میکند هر چند گاهی لازم است مغز کوچکتر شود با این حال، وظایف خاصی در اندام تخصصی مغز، نه تنها کاهش نیابد بلکه توسعه هم داشته باشد.)

در نظر گرفتن اندازه و وسعت مغز به تنهایی، این مشکلات را ایجاد میکند. بر اساس مطالعات، هرکولانو- هازلنتیجه گیری کرد نخستی ها در مقایسه با بقیه پستانداران به گونه ای تکامل یافتند که تعداد بیشتری از سلول های عصبی را در قشر مغزداشته باشند. نخستی ها در مقایسه با فیل و وال، ظریف و کوچک هستند با این حال کورتکس آنها بسیار چگال تر است: اورانگوتان و گوریل 9 میلیارد نورون قشری دارند و شامپانزه فقط 6 میلیارد نورون دارد. در میان همه نخستی ها ما بزرگ ترین مغز را داریم و تعداد نورون های قشر مغز ما حدود 16 میلیارد است. در حقیقت انسان ها به نظر می رسد بیشترین تعداد نورون ها را در قشر مغز، در میان همه موجودات زمین دارند.

هرکولانو-هوزلمی گوید این مهترین تفاوت بین مغز انسان و دیگر موجودات است.این درمورد همه ساختمان و نه فقط اندازه آن است. مغزانسان همچنین از این نظر برجسته است که بسیار شکمو است و با این-که فقط 2% وزن بدن را تشکیل می دهد- حدود 20% انرژی بدن را در حالت استراحت می خورد!!. مغز شامپانزه فقط نصف این انرژی را نیاز دارد.

در سال 1995 باستان شناسی به نام لسلی ایلو و بیولوژیست تکاملی پیتر ویلر ، نظریه بافت پرهزینه را به عنوان پاسخ ممکن، پیشنهاد دادند: تکامل مغزانسان ممکن است، نیازمند یک بده بستان متابولیک بوده باشد. برای رشد مغز، بقیه اندام ها مانند روده باید کوچک شوند و انرژی ای- که باید به اندام دوم مانند روده برود- این بار به سمت مغز هدایت شود. به عنوان نشانه، بیان شد نخستی هایی- که مغز بزرگ تری دارند- روده آنها کوچک تر است.

چند سال بعد باستان شناسی به نام ریچارد رانگهام مطرح کرد، توانایی انسان برای پختن، نقشی مهم در بزرگ شدن مغز انسان داشته است. هضم غذهای نرم و پخته شده بسیار آسان تر است و با مصرف انرژی کمتر دردستگاه گوارش، می توانند انرژی بیشتر تولید کنند و توانایی انسان برای پختن، سبب شد مغز انسان در مقایسه با روده بزرگتر شود. پژوهشگران دیگر، پیشنهاد داده اند، همین داد و ستد ممکن است بین مغز و عضلات رخ داده باشد، زیرا شامپانزه بسیار قدرتمندتر از انسان است. در مجموع این فرضیه ها و مشاهدات آناتومی جدید، با هم در حال رقابت هستند.

ولی آنها تحت تاثیر صدای تغییرات بیولوژیکی هستند که به نظر میرسد طی چند میلیون سال گذشته رخ داده است. برای این- که بفهمیم واقعا چه سازگاری های فیزیولوژیک رخ داده است- تا مغز، بزرگ شود ما باید روی گونه خود، دقیق تر بررسی کنیم.

تعداد نورن ها در قشر مغز درمقایسه با اندازه هر بخش از مغز، چگونه تغییر می کند؟

روش های اندازه گیری متفاوتی استفاده می شود. در جوندگان، ده برابر، افزیش در نورون های قشر مغز، منجر به پنجاه برابر افزایش در اندازه قشر میشود. در نخستی ها برعکس همان تعداد افزایش نورونی باعث تنها 10% افزایش اندازه قشر مغز، میشود و این یک ارتباط اقتصادی بسیار گسترده است. (استفاده از حداقل مکان برای تعداد زیادی سلول، یک فرایند پیچیده برای صرفه جویی است. این صرفه جویی فقط محدود به مثلا کوچک کردن روده یا عضلات در ازای بزرگ شدن مغز نیست بلکه حتی در سازمان دادن خود مغز هم دیده میشود. هوشی در جریان تکامل ما وجود دارد که فراتر از زمان و مکان، به ایده ال می اندیشد. این ایده ال هر چند در کوتاه مدت حاصل نمیشود- چون ظرف های عالم ما محدود است- ولی می کوشد ما را به سوی این ایده ال سوق دهد)
ژنها چگونه مغزهای ما را ساخته اند؟

در حدود هشت سال گذشته، رای و همکاران او به بررسی گروهی از ژنها پرداختند که بر حرکت گلوکز به درون سلول ها و در نتیجه تولید انرژی، تاثیر میگذارد. یک گروه از خانواده ژنها به طور ویژه در بافت مغز، فعال هستند، در حالی که گروه دیگردر عضله فعالند. اگر اندازه مغز انسان، نیازمند توازن متابولیکی بین بافت مغز و عضله بوده باشد، این ژن ها باید در انسان وشامپانزه متفاوت عمل کنند.
رای و تیم او نمونه هایی را از مغز، عضله و کبد انسان و شامپانزه مرده جمع آوری کردند و کوشیدند فعالیت ژنتیکی را در هر نمونه به دست بیاورند. وقتی سلول، یک ژن را بروز میدهد و عرضه میکند DNA را در ابتدا به زنجیره messenger RNA و نهایتا به زنجیره ای از اسید آمینه ها و پروتئین، ترجمه میکند. سطوح متفاوت messenger RNA ، یک تصویر آنی از فعالیت ژن را در هر بافت، منعکس میکند. تیم رای messenger RNA را از بافت ها بیرون کشیدند و چندین بار آن را در آزمایشگاه، کپی برداری کردند تا فراوانی نسبی و متفاوت messenger RNA را اندازه گیری کنند. آنها دیدند ژن منتقل کننده گلوکز در قسمت مرکزی مغز در انسان، 3.2 برابر، فعال تر از مغز شامپانزه است در حالی که این ژن در عضله شامپانزه، 1.6 برابر، فعال تر از عضله انسان است و این ژن در کبد هر دو به یک میزان فعال بود. با در نظر گرفتن اینکه زنجیره های ژن انسان و شامپانزه تقریبا با هم مشابه هستند، چیز دیگری باید رفتار متفاوت آنها را توضیح دهد.

رای و همکاران او تفاوت های مهم و برجسته ای بین ژن های مسئول برای زنجیره های تنظیم کننده DNA دیدند که فعالیت ژن را تحریک یا مهار میکند. در انسان و نه در شامپانزه زنجیره های تنظیم کننده عضله و ژن های انتقال دهنده گلوکز در مغز، جهش هایی را به دست آورده بودند که بیشتر از جهش هایی است که به صورت تصادفی رخ میدهد و این، نشان میدهد این مناطق، تکامل شتابنده ای را به دست آورده اند. به بیان دیگر، یک فشار تکاملی وجود داشته است تا مناطق تنظیم کننده انسان را به شکلی تغییر دهد تا انرژی را از عضله به سوی مغز هدایت کند. ژنها نظریه بافت پر هزینه را به گونه ای تقویت کرده است که فسیل ها هرگز نمیتوانست چنین کند.

)انتقال و تحولی فراتر از تصادف صرف- که بار دیگر ما را با هوشی در هدایت فرایند تکامل به سوی ابزار هوش مواجه میکند. و این تاثیر در کوچکترین اجزای خلقت یعنی سلولها و رابطه بین سلولهای هم هست)

سال گذشته بیولوژیست آماری کاسیا بوزک- که اکنون در موسسه علوم و تکنولوژی اوکیناوا کار میکند- مطالعه مشابهی را انجام داد که متابولیسم را از زوایای مختلف بررسی میکرد. علاوه بر مشاهده عرضه و بروز ژن ها بوزک و همکاران او سطوح متابولیت ها شامل قندها، اسیدهای نوکلئیک و نورترانسمیترها را بررسی کردند. بسیاری از متابولیت ها، یا برای متابولیسم لازم هستند یا با آن، تولید میشوند. اندام های مختلف، متابولیت های متفاوتی دارند و این، وابسته به کاری است که انجام میدهند و مقدار انرژی ای است که نیاز دارند.

به طور عام، سطوح متابولیت ها در اندام های گونه های نزدیک به هم، بیشتر از گونه های دور، در ارتباط با هم است. بوزک فهمید پروفایل متابولیت ها در کلیه انسان و شامپانزه، بسیار شبیه یکدیگر است. ولی تفاوت سطوح متابولیت ها بین مغز شامپانزه و انسان، چهار برابر بیشتر از چیزی است- که بر اساس سرعت عادی تکامل، مورد انتظار است.

متابولیت های عضله، نسبت به آنچه مورد انتظار است، با ضریب هفت، متفاوت میباشد. بوزک میگوید: یک ژن میتواند بسیاری از متابولیت ها را تنظیم کند. بنابراین حتی اگر تقاوت در سطح ژن زیاد نباشد، میتوانیم، تفاوت های زیادی را در سطح متابولیت ها ببینیم. بوزک و همکاران او، سپس 42 انسان را شامل بازیکنان بسکتبال در دانشگاه و کوه نوردان حرفه ای، در برابر شامپانزه ها و ماکاک ها قرار دادند. بر اساس اندازه بدن و وزن، شامپانزه ها و ماکاک ها دو برابر قویتر از انسان بودند. معلوم نیست چرا، ولی ممکن است پسر عموهای نخستی ما توان بیشتری در عضلات در مقایسه با ما پیدا کرده باشند، چون میتوانستند انرژی بیشتری به عضلات بدهند.

بوزک میگوید: در مقایسه با نخستی های دیگر ما توان عضله خود را ازدست میدهیم تا انرژی را برای مغز خود حفظ کنیم این، به آن معنی نیست که عضلات ما به صورت مادرزادی، ضعیفتر است. ما فقط متابولیسم متفاوتی داریم
رای به همکار خوددبرا سیلور متخصص تکامل مغز جنین، در داشنگاه دوک مراجعه کرد تا آزمون پیشرو و قدرتمندی را شروع کنند. . نه فقط آنها میخواستند جهش های ژنتیکی مرتبط با گذشته تکاملی مغز را پیدا کنند، آنها میخواستند آن جهش ها را در ژنوم موش های آزمایشگاهی وارد کنند و نتیجه را ببینند. سیلور میگوید: این چیزی است که کسی قبلا انجام نداده است

پژوهش گران شروع کردند مناطق در حال توسعه انسان را (human accelerating region)(HAR)شناسایی کنند. این مناطق، در همه مهره داران شایع است ولی در انسان به سرعت، در حال جهش میباشد. آنها بر HARE5 تمرکز کردند- که به نظر میرسد ژنهایی را کنترل میکند که تکامل مغز را سامان میدهد. نوع انسانی HARE5 در 16 حرف دی ان ای از نوع شامپانزه ای متفاوت است. سیلور و رای کپی ای از HARE5شامپانزه را در بدن گروهی از موش ها و نوع انسانی را به گروه دیگری از موش ها وارد کردند.

آنها بعدا دیدند مغز موش های جنین، چگونه رشد میکند. پس از نه روز از رشد و تکامل، جنین های موش، شروع به شکل دادن قشر مغز، کردند و این بخش از مغز، مرتبط با فعالیت های ذهنی پردازش شده، است. در روز دهم، نوع انسانی HARE5 درمغز های در حال جوانه زدن موش ها، فعال تر از هار5، در شامپانزه بود و در نهایت پوششی را ایجاد کرد که 12%، بزرگ تر بود.

آزمون های بیشتر، نشان داد HARE5زمانی را- که لازم است سلول های مغز جنینی تقسیم و تکثیرشوند- از دوازده ساعت به نه ساعت میرساند. موش دارای HARE5انسانی، با سرعت بیشتری نورن های جدید تولید میکرد.

سیلور میگوید: نوع مطالعه شاید ده سال قبل- در زمانی که ما زنجیره های ژنومی کاملی نداشتیم- ممکن نبود این بسیار شگفت انگیز است ولی سیلور نگران هم هست که آین، سبب تمرکز و مطالعات بسیار بیشتری برای بررسی علت بزرگ شدن مغز انسان شود. او میگوید: این اشتباه است ما فکر کنیم میتوانیم اندازه مغز انسان را فقط با یک یا دو جهش مشخص کنیم. من تصور میکنم ما شاید لازم باشد تغییرات اندکی ایجاد کنیم که قوانین تکاملی را دقیق نشان دهد

رای میگوید: فقط یک زوج جهش نبوده است تا طی غرش تکاملی، مغز ما بزرگتر شود. وقتی ما به تفاوت های مغز شامپانزه و انسان میپردازیم، میبینیم تعداد بسیاری از ژن ها دخالت دارد و هر کدام بخشی از مغز را سامان میدهد. اکنون دروازه، باز است وارد شویم و بیشتر بدانیم . مغز، بسیار مبهم و با روش های ناشناخته تغییر کرده ست.
)این جهش تکاملی که غرش خوانده میشود- فراتر از نظریه ها و تئوری های موجود- که تمرکز آنها بر یافتن همه علت های خرد است و در نهایت هم بسیاری از آنها وقتی از همه توجیه ها ناتوان میشوند، رو به تئوری های ضعیفی مانند لغو سببیت و لغو علت معلولی میروند- نشان دهنده هدایتی بزرگتر و مسلط بر تصادفات کور است. هوشی هدایت کننده در بستر عالم ما هست که همه خلقت را در جهت هدفی ایده ال سوق میدهد و هر چند این سیر مترقی، همیشه ایده ال نیست ولی نقطه ای- که نشانه رفته است- ایده ال میباشد)
مغز و بدن
هرچند فرایندهای توسعه مغز انسان، برای مدت طولانی مرموز بوده است اهمیت آن، هرگز زیر سوال نرفته است. بارها و بارها دانشمندان، جهش تکاملی اندازه مغز انسان را با توجه به هوش بالای ما بررسی کرده اند. مطالعات جدید روی وال و فیل، نشان میدهد، اندازه مغز، همه چیز نیست. ما نورن های قشری بسیار بیشتری در مقایسه با پسرعموهای نخستی خود داریم ولی به ان معنی نیست که مغز چگالتری داریم بلکه ما از روش هایی تکامل یافته ایم تا از مغزهای خود- که به اندازه کافی بزرگ است- حمایت کنیم تا مغز بتواند همه آن سلول های اضافی را همانگ کند.
بسیار خطرناک است اگر شیفته سرهای بسیار بزرگ خود شویم!

بلکه مغز بزرگ با نورون های فراوان برای هوش ما لازم است ولی کافی نیست. برای یک لحظه تصور کن جهان چگونه میشد اگر دلفین ها دست داشتند!!
دلفین ها به طور شگفت انگیزی خوش فکر هستند آنها دارای خودآگاهی، هماهنگی، برنامه ریزی و مقدمات زبان و گرامر هستند. با این همه در مقایسه با نخستی ها آنها دارای محدودیت شدیدی در لمس موارد خام جهان هستند. دلفین ها هرگز وارد عصر سنگی نشدند! باله شنا هرگز نمیتواند زیرک و ریز بین باشد!

به صورت مشابه ما میدانیم شامپانزه ها و بابون ها میتوانند زبان انسان را درک کنند و حتی به وسیله کیبرد لمسی، جملات ساده ای بسازند ولی راه تکلمی آنها برای تولید عبارات مشخص صوتی- که برای تکلم لازم است- کافی نیست. برعکس برخی پرندگان، آناتومی صوتی مشخصی دارند تا صدای انسان را تقلید کنند ولی مغزهای آنها آنقدر بزرگ یا کابل کشی شده، نیست تا تکلم پیچیده داشته باشند.

مهم نیست مغزانسان چقدر رشد میکند یا ما چقدر انرژی برای آن صرف میکنیم. این مغز بدون بدن سالم و پیشرفته، قابل استفاده نیست.(در تعریف هوش، فقط به ادراک و حس توجه نمیشود بله هوش، مرحله ای فراتر از درک و احساس است. برای آنکه هوش بالاتر داشته باشیم یا حداقل باهوش به حساب بیاییم، لازم است بتوانیم ادراک و حس را وارد مرحله عملی کنیم.

تا زمانی که حس و ادراک، وارد اجرا و عمل نشود، هوش به حساب نمی آید. یک لحظه تصور کنید دانشمند برجسته فیزیکاستیفن هاوکینگ نمیتوانست به دلیلی بیماری سخت خود، تفکرات خود را با هوش مصنوعی ارائه دهد، آیا او را کسی، باهوش و متفکر میدانست؟ بسیاری ادراکات هست که قابل ارائه عملی در حال حاضر نیست ولی صاحبان تن، افراد باهوشی هستند که حتی ممکن است هوششان بسیار فراتر از هوش افراد فعلی باشد ولی تا وقتی حس و ادراک آنها وارد در عرصه جامعه نشود، کسی آنها را با هوش نمی داند. هوش فراتر از مغز است و این حتی از محدوده هوش هم فراتر میرود حتی ادراکات ما فراتر از مغز است. توصیه میشود به سلسله مباحث تفاوت های هوش و اندازه مغز در گونه ها و نژادهای مختلف و سلسله مباحث دکتر ابتسام احمد در مورد شناخت و ادراکدر همین کانال مراجعه شود.)

چند سازگاری بسیارمهم باهم کار کرده است تا مغز در حال جوانه زدن ما، هوش بسیار تولید کند: راه رفتن بر دو پا- که سبب آزاد شدن دستان ما برای استفاده از ابزارها شد-
روشن کردن آتش،
چالاکی دست ها که از همه حیوانات بالاتر است
و راه هوایی ای- که به ما اجازه میدهد، حرف بزنیم و آواز بخوانیم. هوش انسان پس نمیتواند با یک اندام توجیه شود مهم نیست مغز چقدر بزرگ باشد، مغز برای هوش، باید سازگار با اندام های دیگر بدن باشد. با وجود آنکه ما بسیار نگران بزرگی سرهای خود هستیم، حقیقت ان است که هوش ما بسیار بیشتر ازاندازه مغزما بوده است.
(هوش ما فقط وابسته به مغز نیست و در این مقاله در سطح ارتباط هوش با پایین تر از مغز یعنی اندام ها و دستگاه تکلم مطالبی بیان شد. ولی این مطلب در سطح بالاتر از مغز هم جای بررسی زیاد است. ما بدون سطح بالاتر مغز، هرگز دارای هوش و ادراک نخواهیم بود. توصیه میشود به سلسله مباحث دکتر ابتسام احمد در مورد شناخت و ادراکدر همین کانال مراجعه شود.)
https://www.quantamagazine.org/how-humans-evolved-supersiz…/
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2383326071686086&id=100000261505187


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
ما انسانها چه اندازه نزددرمان های جدید میگرنهوش مصنوعی می تواند بر احپیوند مغز و سر و چالشهای سرگیجه از شایعترین اختلااز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر کپسول نوروهرب بر سمرکز هوشیاری، روح یا بدن ذهن چند جانبه نیازمند نگهوش مصنوعی ساخته هوش طبیآیا آگاهی پس از مرگ از بیشش مرحله تکامل چشماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر انتخاب از طرف محیط مغز چون ابزار هوش است دلیروش صحبت کردن در حال تکامهستي مادي ای که ما کوچکترآیاما مقهور قوانین فیزیکعید نوروز مبارکاطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟رشد مغز علت تمایل انسان بورزش و میگرنانسان قدیم در شبه جزیره عبیست تمرین ساده برای جلوتغییر عمودی سر انسان از پنقش انتخاب از طرف محیط، نزبان، وسیله شناسایی محیطکمردرد و علل آنایا بیماری ام اس (مولتیپبحثی درباره هوش و تفاوتهحوادث روزگار از جمله ویرنقص در تشخیص هیجانات عامسیستم دفاعی بدن علیه مغز ابزار بقای موجود زنده از بررسي علل احتمالي تغيير فیزیکدانان ماشینی برای تخودآگاهی و هوشیاريچگونه انتظارات بر ادراک احساس گذر سریعتر زمانتمایل زیاد به خوردن بستنلرزش ناشی از اسیب به عصبدانشمندان ژنی از مغز انسچرا پس از بیدار شدن از خوگیاه خواری و گوشت خوار کدارتباط انسانی، محدود به تکامل زبانتکامل ساختار رگهای مغزی ما انسانها چه اندازه نزددرمان های جدید در بیماری هوش مصنوعی گوگل به کمک تشپیوند سر، یکی از راه حلهاسردرد میگرن در کودکاناز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر کپسول نوروهرب بر سمرکز حافظه کجاسترقیبی قدرتمند در برابر مهوش احساسیآیا امکان بازسازی اندامهششمین کنگره بین المللی ساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سمغز چگونه صداها را فیلتر روشهای نو در درمان دیسک بهستی ما پس از شروعی چگال آزمون ذهنی گربه شرودینگرعامل کلیدی در کنترل کارآبلندی در ذهن ما درک بلندیتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالش است یا منفعزمین زیر خلیج فارس تمدنی ورزش بهترین درمان بیش فعانسان جدید از چه زمانی پابیشتر کمردردها نیازی به تغییرات منطقه بویایی مغزنقش اتصالات بین سلولهای سفر نامه سفر به بم و جنوب کمردرد با پوشیدن کفش مناایا بدون زبان میتوانیم تبحثی درباره هوش و تفاوتهحافظه و اطلاعات در کجاست چند جهانیسکته مغزیابزار بقای موجود زنده از بررسی و اپروچ جدید بر بیمفرگشت و تکامل تصادفی محض خودآگاهی و هوشیاريچگونه باغبانی باعث کاهش کاهش التهاب ناشی از بیمااخلاق و علوم اعصابتمدن قدیمی ای در جنوب ایرلزوم سازگاری قانون مجازادانشمندان روش هاي جدیدی چرا بیماری های تخریبی مغگالکانزوماب، دارویی جدیارتباط شگفت مغز انسان و فتکامل شناخت انسان با کشفما با کمک مغز خود مختاريمدرمان های رایج ام اسهوش مصنوعی گوگل به کمک تشپیشینیان انسان از هفت میسردرد و علتهای آناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومرکز خنده در کجای مغز استرموزی از نخستین تمدن بشرهوش احساسیآیا انسان با مغز بزرگش اخصرع و درمان های آناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری ممغز ناتوان از توجیه پیداروشهای شناسایی قدرت شنواو هر کس تقوای خدا پیشه کنإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَعارضه جدید ویروس کرونا سبه زودی شبکه مغزی به جای تاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالشهای پیش روزندگی هوشمند در خارج از زورزش در کمر دردانسان عامل توقف رشد مغزبا هوش مصنوعی خودکار روبتغییرات تکاملی سر انسان نقش حفاظتی مولکول جدید دسفرنامه سفر به بم و جنوب کنفرانس تشنج هتل کوثر اصایا تکامل هدفمند استبحثی درباره احساسات متفاحافظه و اطلاعات در کجاست چندین ماده غذایی که ماننسانسور از روی قصد بسیاری ابزار بقای موجود زنده از فراموش کارها باهوش تر هسخانواده پایدارچگونه جمعیت های بزرگ شکل کاهش دوپامین عامل بیماریاخلاق پایه تکامل و فرهنگتمدن بشری و مغز اخلاقیلزوم سازگاری قانون مجازادانشمندان روشی برای تبدیچرا حیوانات سخن نمی گوینگامی در درمان بیماریهای ارتباط شگفت انگیز مغز انتئوری تکامل امروز در درمما تحت کنترل ژنها هستیم یدرمان های علامتی در ام اسهوش مصنوعی الفاگوپیشرفتی مستقل از ابزار هسردرد تنشناز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد ومرگ انتقال است یا نابود شرمز و رازهای ارتباط غیر کهوش عاطفی بیشتر در زنانآیا احتمال دارد رویا از آضررهای مصرف شکر و قند بر از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب مغز و سیر تکامل ان دلیلی روشی برای بهبود هوش عاطفوقت نهيب هاي غير علمي گذشافراد آغاز حرکت خودشان رعدم توقف تکامل در یک اندابوزون هیگز چیستتاثیر رژیم گیاهخواری بر مغز بزرگ و فعال یا مغز کوزونا به وسیله ویروس ابله وزوز گوشانعطاف پذیری مکانیسمی علبار سنین ابزار هوشمندی اثبت امواج الکتریکی در عصنقش حیاتی تلومر دی ان آ دسفرنامه سفر به بم و جنوب کنگره بین المللی سردرد دایرادهای موجود در خلقت ببحثی درباره احساساتی غیرحافظه و اطلاعات در کجاستچه زیاد است بر من که در ایساخت شبکه عصبی با الفبایابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن افراموشی همیشه هم بد نیستخدا موجود استچگونه جمعیت های بزرگ شکل کایروپاکتیک چیستاختلال در شناسایی حروف و تمساح حد واسط میان مغز کوممانتین یا آلزیکسا یا ابداروهای مصرفی در ام اسچرا حجم مغز گونه انسان درگامی در درمان بیماریهای ارتباط شگفت انگیز مغز انارتباط غیرکلامی بین انساتئوری تکامل در پیشگیری و ماه رجبدرمان ژنتیکی برای نوآوریهوش مصنوعی از عروسک تا کپاسخ گیاهان در زمان خوردسردرد سکه ایاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومراحل ارتقای پله پله کیهرویا و خبر از آیندههوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا احتمال دارد رویا از آضررهای شکر بر سلامت مغزاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر داروی ضد تشنج سدیم مغز آیندگان چگونه است ؟روشی جدید در درمان قطع نخوقتی فهمیدی خطا کردی برگافزایش قدرت ادراکات و حسعسل طبیعی موثر در کنترل ببیماری های مغز و اعصاب و تاثیر عصاره تغلیظ شده گیمغز حریص برای خون، کلید تزیباترین چیز در افزایش سیک پیشنهاد خوب برای آسان اولین هیبرید بین انسان وبارداری بدون رحمجمجمه انسان های اولیهنقش خرچنگ های نعل اسبی درسفرنامه سفر به بم و جنوب کنگره بین المللی سردرد داگر نعمت فراموشی نبود بسبخش دیگری در وجود انسان هحس چشایی و بویاییچهار میلیارد سال تکامل بابزارهای بقای موجود زندبررسی علل کمر درد در میانفرایند تکامل و دشواری هاخطا در محاسبات چیزی کاملچگونه حافظه را قویتر کنیکاربرد روباتهای ريزنانواختلالات مخچهتنفس هوازی و میتوکندریمنابع انرژي پاک سرچشمه حداروهای ضد بیماری ام اس وچرا در مغز انسان، فرورفتگاهی لازم است برای فهم و ارتروز یا خوردگی و التهاتا 20 سال آینده مغز شما به ماپروتیلیندرمان جدید میگرن با انتی هوش مصنوعی از عروسک تا کپختگی پس از چهل سالگي به سرعت فکر کردن چگونه استاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومزایای شکلات تلخ برای سلرویا بخشی حقیقی از زندگی هوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا برای تولید مثل همیشه طوفان فقر و گرسنگی و بی ساز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان ایا طبیعتا تماروشی جدید در درمان سکته مویتامین E برای فعالیت صحافسردگی و اضطراب در بیماعصب حقوق نورولووبیماری گیلن باره و بیمارتاریخ همه چیز را ثبت کردهمغز زنان جوانتر از مغز مرزیرفون داروی ضد ام اسیکی از علل محدودیت مغز اماولین مورد پیوند سر در انبازگشت از آثار به سوی خداجنسیت و تفاوت های بینایینقش داروهاي مختلف معروف سفرنامه سفر به بم و جنوب کندر در بیماریهای التهاباگر نعمت فراموشی نبود بسبرنامه و ساختار پیچیده محس و ادراک (قسمت اول )چهار ساعت پس از کشتار خوکابزارهای پیشرفته ارتباط بزرگ شدن مغز محدود به دورفرایند حذف برخی اجزای مغخطا در محاسبات چیزی کاملنگاه محدود و تک جانبه، مشکاربرد روباتهای ريز، در اختلالات حرکتی در انسانتنفس هوازی و میتوکندریمنبع خواب و رویاداروی فامپیریدین یا نورلچراروياها را به یاد نمی آگاهی مغز بزرگ چالش استارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر مشاهده بر واقعیت بمبانی ذهنی سیاه و سفیددرمانهای بیماری پارکینسهوش مصنوعی از عروسک تا کپرورش مغز مینیاتوری انساشلیک فراموشیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومسیر دشوار تکامل و ارتقارویا تخیل یا واقعیتهوشیاری کوانتومیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دطی یکصد هزار سال اخیر هرچاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای ایجاد تمدريتوکسيمب در درمان ام اسویتامین E در چه مواد غذایالکتروتاکسی(گرایش و حرکعضلانی که طی سخن گفتن چقدبیماری ای شبیه آلزایمر و تبدیل تراکت صوتی مصنوعی مغزهای کوچک بی احساسزبان مشترک ژنتیکی موجودایافته های نوین علوم پرده اولین تصویر در تاریخ از سبازسازي مغز و نخاع چالشی جنسیت و تفاوت های بینایینقش روزه داری در سالم و جسفری به آغاز کیهانکوچک شدن مغز از نئاندرتااگر تلاش انسان امروز برابرین نت به جای اینترنتحس و ادراک (قسمت دوم )نوار مغزی روشی مهم در تشخابزارهای بقا از نخستین هبزرگ شدن تقریبا ناگهانی فرد حساس از نظر عاطفی و بخطرات هوش مصنوعینگاه انسان محدود به ادراکجای مغز مسئول پردازش تجاختلالات صحبت کردن در انتو دی ان ای خاص ميتوکندريمنشأ اطلاعات و آموخته ها داروی تشنجی دربارداریچراروياها را به یاد نمی آگذر زمان کاملا وابسته به ارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر نگاه ناظر هوشیار بمجموعه های پر سلولی بدن مدرک فرد دیگر و رفتارهای اهوش مصنوعی از عروسک تا کآلزایمرشنا در ابهای گرم جنوب نیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات نخاعیرویاها از مغز است یا ناخوهوش، ژنتیکی است یا محیطیآیا تکامل و تغییرات ژنتیظهور امواج مغزی در مغز مصاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای شادمانی طریواستیگمینویتامین دی گنجینه ای بزرالتهاب شریان تمپورالمقالاتبیماری ای شبیه ام اس مولتتبدیل سلولهای محافط به سمغزتان را در جوانی سیمکشزبان چهار حرفی حیات زمینیادگیری مهارت های جدید داولین سلول مصنوعیبحتی علمی درباره تمایل بجهش های ژنتیکی مفید در سانقش رژیم غذایی بر رشد و اسلولهای بنیادی مصنوعی درکووید نوزده و خطر بیماریابزار هوش در حال ارتقا ازبرای پیش بینی آینده مغز دحس و ادراک قسمت چهارمنورون هاي مصنوعی می توانابزارهای بقا ازنخستین همبسیاری از بیماری های جدیقیچی ژنتیکیدفاع در برابر تغییر ساختنگاهی بر قدرت بینایی دراکرونا چه بر سر مغز می آورادامه بحث تکامل چشمتولید سلولهای جنسی از سلمولتیپل اسکلروز در زنان داروی جدید s3 در درمان ام نزاع بین جهل و علم رو به پگربه شرودینگر و تاثیر مشگزیده ای از وبینار یا کنفارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر نگاه انسان بر رفتامحل درک احساسات روحانیدرک و احساسهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا ممکن است موش کور بی مشناخت و معرفت، و نقش آن داز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات بین دو همسر و برخیرویاهای پر رمز و حیرتی درهیچگاه از فشار و شکست نترآیا جهش های ژنتیکی، ویروعلم به ما کمک میکند تا موازدواج های بین گونه ای، رتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای شادمانی طریسدیپلام تنها داروی تایواکنش های ناخودآگاه و تقامیوتروفیک لترال اسکلروتاثیر ویتامین دی بر بیمابیماری بیش فعالیتری فلوپرازیننقش قهوه در سلامتیزبان و کلمه حتی برای کسانیادآوری خواب و رویااوکرلیزوماب داروی جدید شبحث درباره پیدایش و منشاجهش های ژنتیکی غیر تصادفنقش رژیم غذایی در رشد و اسلسله مباحث هوش مصنوعیکودک ایرانی که هوش او از ابزار بقای موجود زنده از برخی نکات از گاید لاین پرحس و ادراک قسمت پنجمنورون های ردیاب حافظهابزارهای بقای از نخستین تفاوت مغز انسان و میمون هقانون مندی نقشه ژنتیکی مدقیق ترین تصاویر از مغز انگاهی بر توانایی اجزاي بکشف مکانیسم عصبی خوانش پاداراوون تنها داروی تاییتوانایی مغز و دیگر اجزای مواد کوانتومی جدید، ممکنداروی جدید ضد میگرننزاع بین علم و نادانی رو گزارش یک مورد جالب لخته واز نشانه ها و آثار درک شدتاثیر نگاه انسان بر رفتامحل درک احساسات روحانی ددرک احساسات و تفکرات دیگهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا ما تنها موجودات زنده شناسایی سلول های ایمنی ااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات روانپزشکی پس از سرویای شفافهاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجعلایم کمبود ویتامین E را استفاده از هوش مصنوعی در تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان رو به کوچک تر شرژیم های غذایی و نقش مهم واکسن کرونا از حقیقت تاتامید درمان کرونا با همانصفحه اصلیبیماری تی تی پیتری فلوپرازیننقش مهاجرت در توسعه نسل ازبان و بیان نتیجه ساختماژن هوش و ساختارهای حیاتی ايندگان چگونه خواهند دیدبحثی در مورد نقش ویتامينجهشهای مفید و ذکاوتی که دنقش زبان در سلطه و قدرت اسم زنبور ، کلیدی برای وارکودکان میتوانند ناقل بی ابزار بقای موجود زنده از برخی اثرات مضر ویتامین دحس و ادراک قسمت سومنوروپلاستیسیتی چیستابزارهای دفاعی و بقای موتفاوتهای جنسیتی راهی براقانونمندی و محدودیت عالمدلایلی که نشان میدهد ما بناتوانی از درمان برخی ویکشف مکانیسمی پیچیده در بادغام میان گونه های مختلتوازن مهمتر از فعالیت زیموجود بی مغزی که می تواندداروی ضد تشنج با قابليت تنزاع بین علم و جهل رو به پنظام مثبت زندگیگشایش دروازه جدیدی از طراز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر ویتامین دی بر بیمامحدودیت های حافظه و حافظدرک تصویر و زبان های مخلتهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا مغز تا بزرگسالی توسعشواهدی از دنیسوان(شبه نئاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات روانپزشکی در عقب روبات های ریز در درمان بیهاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا خداباوری محصول تکاملعلایم کمبود ویتامین E را استیفن هاوکینگ در مورد هتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان رو به کوچکتر شدرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وواکسن سرطانامگا سه عامل مهم سلامتسوالات پزشکیبیماری ضعف عضلات نزدیک بتسلیم شدن از نورون شروع منقش محیط زندگی و مهاجرت دزبان و بیان، در سایه پیشرژن یا نقشه توسعه مغز و نقايا اراده آزاد توهم است یبحثی جالب درباره محدودیتجهشهای مفید و ذکاوتی که دنقش زبان در سلطه و قدرت اسودمندی موجودات ابزی بر کودکان خود را مشابه خود تابزار بقای موجود زنده از برخی اختلالات عصبی مثانهحساسیت روانی متفاوتنوشیدن چای برای مغز مفید اثر مضر مصرف طولانی مدت رتقلید مرحله ای نسبتا پیشقارچ بی مغز در خدمت موجوددندان ها را مسواک بزنید تناتوانی در شناسایی چهره کشف ارتباط جدیدی از ارتبادغام دو حیطه علوم مغز و توسعه برخی شغل ها با هوش موجودات مقهور ژنها هستندداروی ضد تشنج با قابليت تنظریه تکامل در درمان بیمپمبرولیزوماب در بیماری چساخت شبکه عصبی مصنوعی با از نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر ویروس کرونا بر مغز مخچه فراتر از حفظ تعادلدرک عمیق در حیواناتهوش مصنوعی در کامپیوترهاآیا همه جنایت ها نتیجه بیشاهکار قرناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشاهده آینده از روی مشاهروح رهاییهدف یکسان، در مسیرهای متآیا دلفین ها می تواند از علت خواب آلودگی بعد از خواستیفن هاوکینگ در تفسیر تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ایندگان چگونه استراه های جدید برای قضاوت رواکسنی با تاثیر دوگانه اامروز دانش ژنتیک هیچ ابهپیامهای کاربرانبیماریهای تحلیل عضلانی اتشنج چیستنقش نظام غذایی در تکامل مزبان و تکلم برخی بیماریهژنها نقشه ایجاد ابزار هوايا اراده آزاد توهم است یبحثی در مورد نقش کلسیم و جاذبه و نقش آن در شکلگیرینقش سجده بر عملکرد مغزسیاهچاله و تکینگی ابتدایکوری گذرای ناشی از موبایابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری ها که در آن بخلاصه ای از مطالب همایش منوعی سکته مغزی ، وحشتناک اثرات فشار روحی شدیدتلقین اطلاعات و حافظهقبل از انفجار بزرگدو ویژگی انتزاع و قدرت تجنخاع ما تا پایین ستون فقرکشف جمجمه ای درکوه ایرهوارتقا و تکامل سنت آفرینش توصیه های غیر دارویی در سمیهمانهای ناخوانده عامل داستانها و مفاهیمی اشتباهفت چیز که عملکرد مغز تو پنج اکتشاف شگفت آور در موساختار شبکه های مغزی ثاباز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر ژنها بر اختلالات خمخچه ، فراتر از حفظ تعادلدرگیری قلب در بیماری ویرهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا هوش ارثی دریافتی از پشبیه سازی میلیون ها جهان از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومعنی روزهروزه داری و بیمار ی ام اس هدف از تکامل مغزآیا دست مصنوعی به زودی قاعوامل موثر در پیدایش زبااستخوان های کشف شده، ممکتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقاراه های جدید برای قضاوت رواسطه ها د رمسیر ایجاد مغانفجار و توقف تکاملی نشاسایتهای دیگربیهوش کردن در جراحی و بیمتشنج و حرکات شبه تشنجی قانقش هورمون های تیروئید دزبان و شناخت حقیقت قسمت چژنها ، مغز و ارادهای آنکه نامش درمان و یادشبحثی در مورد عملکرد لوب فحقیقت قربانی نزاع بین بی نقش غذاها و موجودات درياسیاره ابلهانکی غایب شدی تا نیازمند دلابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری های خاص که بدفلج بل، فلجی ترسناک که آنخواندن ، یکی از شستشو دهنچیزی خارج از مغزهای ما نیاثرات مفید قهوهتلاش هایی در بیماران قطع قدم زدن و حرکت دید را تغیديدن با چشم بسته در خواب نخستین تصویر از سیاهچالهگنجینه ای به نام ویتامین ارتوکين تراپی روشی جديد توصیه هایی در مصرف ماهیمیگرن سردردی ژنتیکی که بدر مانهای کمر درددر چه مرحله ای از خواب ، رهفت سین یادگاری از میراث پوست ساعتی مستقل از مغز دسازگاری با محیط بین اجزااز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر کلام در آیات کلام بمخچه ابزاري که وظیفه آن فدرگیری مغز در بیماری کویهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا هوش سریعی که بدون احسشبیه سازی سیستم های کواناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز فکر میکند مرگ برای دیروش مقابله مغز با محدودیهدف از خلقت رسیدن به ابزاآیا رژیم غذایی گیاهی سلاعوامل ایجاد لغت انسانی و اصول سلامت کمرتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز از بسیاری حقایق می گرراه پیروزی در زندگی چیستوراپامیل در بارداریانواع سکته های مغزیبیوگرافیتشنج عدم توازن بین نورون نقش هورمون زنانه استروژنزبان و شناخت حقیقت قسمت اژنهای مشترک بین انسان و وایندرالبحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت خواب و رویانقش غذاها و موجودات درياسیاره ابلهانابزار بقای موجود زنده از برخی توجهات در ببمار پارفلج خوابخواب سالم عامل سلامتیچگونه مغز پیش انسان یا هماثرات مضر ماری جواناتلاشی برای درمان قطع نخاقدرت انسان در نگاه به ابعدی متیل فومارات(زادیوا)(نرمش های مفید در سرگیجهگویید نوزده و ایمنی ساکتارتباط میکروب روده و پارتوضیحی ساده در مورد هوش ممیگرن شدید قابل درمان اسمیدان مغناطيسي زمین بشر در هم تنیدگی کوانتومی و پهمیشه عسل با موم بخوریمپیموزایدسخن پاک و ثابتاز انفجار بزرگ تا انفجار تاثیر کپسول نوروهرب بر نمدارک ژنتیکی چگونه انساندرگیری مغز در بیماران مبهوش مصنوعی درمانگر کامپیآیا هشیاری کوانتومی وجودشباهت زیاد بین سلول هاي عاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز ما کوچکتر از نیم نقطهروش های صرفه جویی در ایجاهزینه ای که برای اندیشیدآیا رژیم غذایی گیاهی سلاعواملی که برای ظهور لغت ااضطراب و ترستاثیر درجه حرارت بر عملکمغز به تنهایی برای فرهنگ راست دستی و چپ دستیورزش هوازی مرتب خیلی به قانگشت نگاری مغز نشان میدبیوگرافیتغییر الگوی رشد مغزی با زنقش ژنتیک در درمان اختلازبان و شناخت حقیقت قسمت دژنهای هوش ، کدامندایا کوچک شدن مغزانسان البحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت راستین انسان علم بنقش غذاها و موجودات درياسیر آفرینش از روح تا مغز ابزار بقای موجود زنده از برخی سلولهای عصبی در تلافلج خواب چیستخواب سالم عامل سلامتی و یچگونه هموساپينس بر زمین اجزای پر سلولی بدن انسان تلاشی تازه برای گشودن معلوب فرونتال یا پیشانی مغدژا وو یا اشنا پندارینرمشهای مهم برای تقویت عگوشه بیماری اتوزومال رسسارتباط چاقی و کاهش قدرت بتکامل چشممکانیزمهای دفاعی در برابدرمان های بیماری آلزایمرهوموارکتوس ها ممکن است دپیچیدگی های مغزی در درک زسریعترین کامپیوتر موجوداز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر کپسول نوروهرب بر تمروری بر تشنج و درمان هایدرگیری اعصاب به علت میتوهوش مصنوعی درخدمت خلق وحآیا واکنش های یاد گرفته وشباهت زیاد بین سلول هاي عاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاهخواری بر رشد و مغز مادران و کودکان در زمروش هایی ساده برای کاهش اهزینه سنگین انسان در ازاآیا راهی برای رفع کم آبی عوارض ازدواج و بچه دار شداطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر رو ح و روان بر جسممغز برای فراموشی بیشتر کرشته نوروایمونولوژی و نقورزش هوازی ، بهترین تمریاندوهگین نباش اگر درب یا بیان ژن های اسکیزوفرنی دتغییر زودتر اتصالات مغزینقش آتش در رسیدن انسان بهزبان و شناخت حقیقت قسمت سکلرال هیدرات برای خوابانایا ابزار هوشمندی یا مغز بحثی درباره هوش و تفاوتهحمله ویروس کرونا به مغزنقشه مغزی هر فرد منحصر بهسیستم تعادلی بدنابزار بقای موجود زنده از برخی سيناپسها طی تکامل و فیلمی بسیار جالب از تغییخواب عامل دسته بندی و حفطچگونه آن شکری که می خوریماجزایی ناشناخته در شکل گتلاشی جدید در درمان ام اسلبخند بزن شاید صبح فردا زدژاوو یا آشناپنداریچرا مغزهای ما ارتقا یافت گوشت خواری یا گیاه خواریارتباط هوش ساختار مغز و ژتکامل ابزار هوش ، راه پر