دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

از تکینگی تا مغز از مغز تا سیاهچاله، قسمت چهارم

از تکینگی تا مغز از مغز تا سیاهچاله، قسمت چهارم

انسان، چگونه به مغزهای بسیار بزرگ رسید؟

دانشمندان پژوهش هایی را آغاز کرده اند تا علل بیولوژیکی ای را بشناسند- که باعث رشد سریع و غیر عادی مغز در انسان شد.

جوزفین سالموندر سال 1924 از معدود دانشجویان زن در رشته آناتومی در دانشگاه ویتواترزرند در آفریقای جنوبی بود. پدر دوست اوپت ایزود در منطقه حفاری کار میکرد و چندین جمجمه را بیرون آورد و پت ایزود جمجمه را به ژوزفین داد. ژوزفین جمجمه را به استاد باستان شناس خود به نام ریموند دارت داد. رایموند دارت علاقه زیادی به بررسی مغز داشت. فسیل های بسیار اندکی از نخستی ها در این منطقه، کشف شده بود. دارت مشاهده کرد جمجمه های ژوزفین مربوط به میمون های سیمیان از دسته نخستین ها است. دارت درخواست کرد، فسیل های بیشتری از سایت توارت کواری برای او فرستاده شود.

پس از آن، یک جمجمه برای او فرستاده شد. این جمجمه شامل دو قسمت بود: اندوکست که شامل بخش درونی بود و مطابق با ساختار مغزی روی آن بود و فرورفتگی های چشم و بینی و آرواره. دندان ها همه شان سالم بودند.

دارتبه این نتیجه رسید که مربوط به جمجمه نوع منقرض شده ای از گوریل و نه میمون است.

دندان ها نشان میداد، گوریل در شش سالگی فوت شده است. منطقه ای که نخاع به جمجمه میچسبید، بسیار جلو بود و برای موجودی بود که روی بند انگشتان و مچ راه برود( موجود دو.پا)، بخش درونی استخوان جمجمه، هرچند کوچک بود ولی برای گوریل به نظر بزرگ میرسید.

با بررسی بیشتر، دارتبه این نتیجه رسید که این فسیل مربوط به یکی از پیشینیان ناشناخته انسان جدید به ناماسترولپتیکوس آفریکانوس یا انسان شامپانزه جنوب آفریقا است. او را تانگ چایلد یا بچه تانگ نامیدند. اگر درست نامگذاری شده بود و به دسته هومینینمتعلق بود، مغز او لازم بود، بسیار بزرگتر باشد. مغز او کمی بزرگتر از شامپانزه بود ولی در حد پیشینیان انسان نبود.

در سال 1950 باستان شناسان فهمیدند که این گونه کاملا در دسته هومینینها قرار میگیرد و مغز خیلی بزرگ، به عنوان ویژگی خاص هومینینها به حساب نمی آید .

دین فالکپروفسور باستان شناسی- که بر تکامل مغز انسان کار میکند- در دانشگاه فلوریدا می گوید بچه تانگ، از مهمترین کشفیات قرن بیستم بوده است.

در سالهای بعد، با مقایسه جمجمه ها و اندوکست ها دانشمندان باستان شناس با کشف بزرگی مواجه شدند و آن، تحول برجسته در تکامل انسان بود. و ما میتوانیم آن را غرش یا انفجار مغزی(brain boom) بنامیم.

انسان، شامپانزه و بونوبو از جد مشترکی، در شش تا هشت میلیون سال قبل منشا گرفته اند. طی چند میلیون سال بعد، مغز انسان نماهای نخستین ، خیلی زیاد رشد نکرد. از حدود 3 میلیون سال قبل، مغز هومینین ها شروع به توسعه بیشتر کرد. تا زمان پیدایش گونه ما یعنی هموساپینس در حدود 200 هزار سال قبل، مغز انسان از 350 گرم به بیش از 1300 گرم رسید و مغز انسان طی 3 میلیون سال، چهار برابر توسعه ای- که طی 60 میلیون سال تکامل نخستی ها به دست اورده بود- به دست آورد. فسیل ها انفجار و غرش مغزی را به عنوان یک حقیقت، ثبت کرده است. ولی به ما نگفته است چگونه و چرا مغز انسان بسیار سریع، به این اندازه بزرگ رسید. تئوری هایی در مورد این چرا وجود دارد: شبکه های اجتماعی پیچیده در حال توسعه، فرهنگ استفاده از ابزار و همکاری، چالش سازگاری با آب و هوای متغیر و سخت .. هر کدام از این فشارهای تکاملی، ممکن است مغز بزرگتر را انتخاب کرده باشد.

هرچند این احتمالات وجود دارد، آزمودن آنها بسیار سخت است. در هشت سال گذشته دانشمندان در مورد چگونگی بزرگ شدن مغز انسان بررسی کرده اند و این سوال را مطرح کرده اند که این بزرگ شدن در سطح سلولی چگونه رخ داد؟ چگونه فیزیولوژی انسان خود را دوباره بازسازی کرد تا با مغز بسیار بزرگ با مصرف انرژی زیاد، سازگار شود. گرگوری رای یک بیولوژیست تکاملی از دانشگاه دوکمیگوید: فرضیات زیادی تا امروز هست ولی نهایتا ما ابزارهایی را به دست آوردیم تا برخی از مسیر را بپیماییم و ادامه میدهد: چه جهش هایی ایجاد شد و آنها چه کردند؟ ما میخواهیم پاسخ هایی را بگیریم و بهتر بفهمیم این فرایند، چقدر پیچیده بوده است.
چه چیزی مغز انسان را ویژه میکند؟

سوزانا هرکولانو-هوزل در موسسه علوم زیست پزشکی در دانشگاه فدرال ریو دو ژانیرو، مغز را در یک سوپ هسته ای-سلولی می آزماید. با رنگ کردن این هسته ها به وسیله مولکول های فلورسانت و اندازه گیری میزان تابش و حرارت، او میتواند تعداد دقیق سلول های مغزی را شمارش کند. با بهره بردن از این روش بر مغز گروه زیادی از پستانداران، او نشان داده است بر خلاف تصور قبلی، مغز های پستانداران بزرگ تر، همیشه نورون های بیشتری ندارد و به یک روش، عمل نمی کند. اندازه، همه چیز مغز نیست. مغزانسان بسیار کوچکتر از مغز فیل یا وال است ولی در مقایسه با مغز دیگر حیوانات، نورون های بسیار بیشتری، در قشرمغزانسان وجود دارد. اطلاعات از روی پژوهش های زیر به دست آمد:
Cellular scaling rullesروی مغز نخستی ها، Cellular scaling rullesروی مغز موش های جونده
مغز انسان در کل، 86 میلیارد سلول دارد: 69 میلیارد آن، درمخچه است. مخچه بخشی برجسته در پشت مغز است که باعث هماهنگی عملکردهای پایه ای در بدن و حرکات میشود. 16 میلیارد نورون، در قشر مغز قرار دارد و این بخش برای آگاهی ما از خودمان، زبان، حل مساله و تفکرات انتزاعی لازم است و یک میلیارد از سلول ها در ساقه مغز است.

برعکس، مغز فیل- که سه برابر مغز انسان است- 251 میلیارد نورون در مخچه دارد و به او کمک می کند بدن غول پیکر خود را کنترل کند و فقط 5.6 میلیارد سلول عصبی در قشر مغز دارد.(اندازه مغز، همه چیز نیست.

نوع پراکندگی سلول های عصبی در بخش های مختلف مغز، با تقسیم کردن مسئولیت ها، کمک میکند وظایف پیچیده مغزی، در اندام های کاملا تخصصی در مغز انجام شود و این تخصصی بودن، کمک میکند هر چند گاهی لازم است مغز کوچکتر شود با این حال، وظایف خاصی در اندام تخصصی مغز، نه تنها کاهش نیابد بلکه توسعه هم داشته باشد.)

در نظر گرفتن اندازه و وسعت مغز به تنهایی، این مشکلات را ایجاد میکند. بر اساس مطالعات، هرکولانو- هازلنتیجه گیری کرد نخستی ها در مقایسه با بقیه پستانداران به گونه ای تکامل یافتند که تعداد بیشتری از سلول های عصبی را در قشر مغزداشته باشند. نخستی ها در مقایسه با فیل و وال، ظریف و کوچک هستند با این حال کورتکس آنها بسیار چگال تر است: اورانگوتان و گوریل 9 میلیارد نورون قشری دارند و شامپانزه فقط 6 میلیارد نورون دارد. در میان همه نخستی ها ما بزرگ ترین مغز را داریم و تعداد نورون های قشر مغز ما حدود 16 میلیارد است. در حقیقت انسان ها به نظر می رسد بیشترین تعداد نورون ها را در قشر مغز، در میان همه موجودات زمین دارند.

هرکولانو-هوزلمی گوید این مهترین تفاوت بین مغز انسان و دیگر موجودات است.این درمورد همه ساختمان و نه فقط اندازه آن است. مغزانسان همچنین از این نظر برجسته است که بسیار شکمو است و با این-که فقط 2% وزن بدن را تشکیل می دهد- حدود 20% انرژی بدن را در حالت استراحت می خورد!!. مغز شامپانزه فقط نصف این انرژی را نیاز دارد.

در سال 1995 باستان شناسی به نام لسلی ایلو و بیولوژیست تکاملی پیتر ویلر ، نظریه بافت پرهزینه را به عنوان پاسخ ممکن، پیشنهاد دادند: تکامل مغزانسان ممکن است، نیازمند یک بده بستان متابولیک بوده باشد. برای رشد مغز، بقیه اندام ها مانند روده باید کوچک شوند و انرژی ای- که باید به اندام دوم مانند روده برود- این بار به سمت مغز هدایت شود. به عنوان نشانه، بیان شد نخستی هایی- که مغز بزرگ تری دارند- روده آنها کوچک تر است.

چند سال بعد باستان شناسی به نام ریچارد رانگهام مطرح کرد، توانایی انسان برای پختن، نقشی مهم در بزرگ شدن مغز انسان داشته است. هضم غذهای نرم و پخته شده بسیار آسان تر است و با مصرف انرژی کمتر دردستگاه گوارش، می توانند انرژی بیشتر تولید کنند و توانایی انسان برای پختن، سبب شد مغز انسان در مقایسه با روده بزرگتر شود. پژوهشگران دیگر، پیشنهاد داده اند، همین داد و ستد ممکن است بین مغز و عضلات رخ داده باشد، زیرا شامپانزه بسیار قدرتمندتر از انسان است. در مجموع این فرضیه ها و مشاهدات آناتومی جدید، با هم در حال رقابت هستند.

ولی آنها تحت تاثیر صدای تغییرات بیولوژیکی هستند که به نظر میرسد طی چند میلیون سال گذشته رخ داده است. برای این- که بفهمیم واقعا چه سازگاری های فیزیولوژیک رخ داده است- تا مغز، بزرگ شود ما باید روی گونه خود، دقیق تر بررسی کنیم.

تعداد نورن ها در قشر مغز درمقایسه با اندازه هر بخش از مغز، چگونه تغییر می کند؟

روش های اندازه گیری متفاوتی استفاده می شود. در جوندگان، ده برابر، افزیش در نورون های قشر مغز، منجر به پنجاه برابر افزایش در اندازه قشر میشود. در نخستی ها برعکس همان تعداد افزایش نورونی باعث تنها 10% افزایش اندازه قشر مغز، میشود و این یک ارتباط اقتصادی بسیار گسترده است. (استفاده از حداقل مکان برای تعداد زیادی سلول، یک فرایند پیچیده برای صرفه جویی است. این صرفه جویی فقط محدود به مثلا کوچک کردن روده یا عضلات در ازای بزرگ شدن مغز نیست بلکه حتی در سازمان دادن خود مغز هم دیده میشود. هوشی در جریان تکامل ما وجود دارد که فراتر از زمان و مکان، به ایده ال می اندیشد. این ایده ال هر چند در کوتاه مدت حاصل نمیشود- چون ظرف های عالم ما محدود است- ولی می کوشد ما را به سوی این ایده ال سوق دهد)
ژنها چگونه مغزهای ما را ساخته اند؟

در حدود هشت سال گذشته، رای و همکاران او به بررسی گروهی از ژنها پرداختند که بر حرکت گلوکز به درون سلول ها و در نتیجه تولید انرژی، تاثیر میگذارد. یک گروه از خانواده ژنها به طور ویژه در بافت مغز، فعال هستند، در حالی که گروه دیگردر عضله فعالند. اگر اندازه مغز انسان، نیازمند توازن متابولیکی بین بافت مغز و عضله بوده باشد، این ژن ها باید در انسان وشامپانزه متفاوت عمل کنند.
رای و تیم او نمونه هایی را از مغز، عضله و کبد انسان و شامپانزه مرده جمع آوری کردند و کوشیدند فعالیت ژنتیکی را در هر نمونه به دست بیاورند. وقتی سلول، یک ژن را بروز میدهد و عرضه میکند DNA را در ابتدا به زنجیره messenger RNA و نهایتا به زنجیره ای از اسید آمینه ها و پروتئین، ترجمه میکند. سطوح متفاوت messenger RNA ، یک تصویر آنی از فعالیت ژن را در هر بافت، منعکس میکند. تیم رای messenger RNA را از بافت ها بیرون کشیدند و چندین بار آن را در آزمایشگاه، کپی برداری کردند تا فراوانی نسبی و متفاوت messenger RNA را اندازه گیری کنند. آنها دیدند ژن منتقل کننده گلوکز در قسمت مرکزی مغز در انسان، 3.2 برابر، فعال تر از مغز شامپانزه است در حالی که این ژن در عضله شامپانزه، 1.6 برابر، فعال تر از عضله انسان است و این ژن در کبد هر دو به یک میزان فعال بود. با در نظر گرفتن اینکه زنجیره های ژن انسان و شامپانزه تقریبا با هم مشابه هستند، چیز دیگری باید رفتار متفاوت آنها را توضیح دهد.

رای و همکاران او تفاوت های مهم و برجسته ای بین ژن های مسئول برای زنجیره های تنظیم کننده DNA دیدند که فعالیت ژن را تحریک یا مهار میکند. در انسان و نه در شامپانزه زنجیره های تنظیم کننده عضله و ژن های انتقال دهنده گلوکز در مغز، جهش هایی را به دست آورده بودند که بیشتر از جهش هایی است که به صورت تصادفی رخ میدهد و این، نشان میدهد این مناطق، تکامل شتابنده ای را به دست آورده اند. به بیان دیگر، یک فشار تکاملی وجود داشته است تا مناطق تنظیم کننده انسان را به شکلی تغییر دهد تا انرژی را از عضله به سوی مغز هدایت کند. ژنها نظریه بافت پر هزینه را به گونه ای تقویت کرده است که فسیل ها هرگز نمیتوانست چنین کند.

)انتقال و تحولی فراتر از تصادف صرف- که بار دیگر ما را با هوشی در هدایت فرایند تکامل به سوی ابزار هوش مواجه میکند. و این تاثیر در کوچکترین اجزای خلقت یعنی سلولها و رابطه بین سلولهای هم هست)

سال گذشته بیولوژیست آماری کاسیا بوزک- که اکنون در موسسه علوم و تکنولوژی اوکیناوا کار میکند- مطالعه مشابهی را انجام داد که متابولیسم را از زوایای مختلف بررسی میکرد. علاوه بر مشاهده عرضه و بروز ژن ها بوزک و همکاران او سطوح متابولیت ها شامل قندها، اسیدهای نوکلئیک و نورترانسمیترها را بررسی کردند. بسیاری از متابولیت ها، یا برای متابولیسم لازم هستند یا با آن، تولید میشوند. اندام های مختلف، متابولیت های متفاوتی دارند و این، وابسته به کاری است که انجام میدهند و مقدار انرژی ای است که نیاز دارند.

به طور عام، سطوح متابولیت ها در اندام های گونه های نزدیک به هم، بیشتر از گونه های دور، در ارتباط با هم است. بوزک فهمید پروفایل متابولیت ها در کلیه انسان و شامپانزه، بسیار شبیه یکدیگر است. ولی تفاوت سطوح متابولیت ها بین مغز شامپانزه و انسان، چهار برابر بیشتر از چیزی است- که بر اساس سرعت عادی تکامل، مورد انتظار است.

متابولیت های عضله، نسبت به آنچه مورد انتظار است، با ضریب هفت، متفاوت میباشد. بوزک میگوید: یک ژن میتواند بسیاری از متابولیت ها را تنظیم کند. بنابراین حتی اگر تقاوت در سطح ژن زیاد نباشد، میتوانیم، تفاوت های زیادی را در سطح متابولیت ها ببینیم. بوزک و همکاران او، سپس 42 انسان را شامل بازیکنان بسکتبال در دانشگاه و کوه نوردان حرفه ای، در برابر شامپانزه ها و ماکاک ها قرار دادند. بر اساس اندازه بدن و وزن، شامپانزه ها و ماکاک ها دو برابر قویتر از انسان بودند. معلوم نیست چرا، ولی ممکن است پسر عموهای نخستی ما توان بیشتری در عضلات در مقایسه با ما پیدا کرده باشند، چون میتوانستند انرژی بیشتری به عضلات بدهند.

بوزک میگوید: در مقایسه با نخستی های دیگر ما توان عضله خود را ازدست میدهیم تا انرژی را برای مغز خود حفظ کنیم این، به آن معنی نیست که عضلات ما به صورت مادرزادی، ضعیفتر است. ما فقط متابولیسم متفاوتی داریم
رای به همکار خوددبرا سیلور متخصص تکامل مغز جنین، در داشنگاه دوک مراجعه کرد تا آزمون پیشرو و قدرتمندی را شروع کنند. . نه فقط آنها میخواستند جهش های ژنتیکی مرتبط با گذشته تکاملی مغز را پیدا کنند، آنها میخواستند آن جهش ها را در ژنوم موش های آزمایشگاهی وارد کنند و نتیجه را ببینند. سیلور میگوید: این چیزی است که کسی قبلا انجام نداده است

پژوهش گران شروع کردند مناطق در حال توسعه انسان را (human accelerating region)(HAR)شناسایی کنند. این مناطق، در همه مهره داران شایع است ولی در انسان به سرعت، در حال جهش میباشد. آنها بر HARE5 تمرکز کردند- که به نظر میرسد ژنهایی را کنترل میکند که تکامل مغز را سامان میدهد. نوع انسانی HARE5 در 16 حرف دی ان ای از نوع شامپانزه ای متفاوت است. سیلور و رای کپی ای از HARE5شامپانزه را در بدن گروهی از موش ها و نوع انسانی را به گروه دیگری از موش ها وارد کردند.

آنها بعدا دیدند مغز موش های جنین، چگونه رشد میکند. پس از نه روز از رشد و تکامل، جنین های موش، شروع به شکل دادن قشر مغز، کردند و این بخش از مغز، مرتبط با فعالیت های ذهنی پردازش شده، است. در روز دهم، نوع انسانی HARE5 درمغز های در حال جوانه زدن موش ها، فعال تر از هار5، در شامپانزه بود و در نهایت پوششی را ایجاد کرد که 12%، بزرگ تر بود.

آزمون های بیشتر، نشان داد HARE5زمانی را- که لازم است سلول های مغز جنینی تقسیم و تکثیرشوند- از دوازده ساعت به نه ساعت میرساند. موش دارای HARE5انسانی، با سرعت بیشتری نورن های جدید تولید میکرد.

سیلور میگوید: نوع مطالعه شاید ده سال قبل- در زمانی که ما زنجیره های ژنومی کاملی نداشتیم- ممکن نبود این بسیار شگفت انگیز است ولی سیلور نگران هم هست که آین، سبب تمرکز و مطالعات بسیار بیشتری برای بررسی علت بزرگ شدن مغز انسان شود. او میگوید: این اشتباه است ما فکر کنیم میتوانیم اندازه مغز انسان را فقط با یک یا دو جهش مشخص کنیم. من تصور میکنم ما شاید لازم باشد تغییرات اندکی ایجاد کنیم که قوانین تکاملی را دقیق نشان دهد

رای میگوید: فقط یک زوج جهش نبوده است تا طی غرش تکاملی، مغز ما بزرگتر شود. وقتی ما به تفاوت های مغز شامپانزه و انسان میپردازیم، میبینیم تعداد بسیاری از ژن ها دخالت دارد و هر کدام بخشی از مغز را سامان میدهد. اکنون دروازه، باز است وارد شویم و بیشتر بدانیم . مغز، بسیار مبهم و با روش های ناشناخته تغییر کرده ست.
)این جهش تکاملی که غرش خوانده میشود- فراتر از نظریه ها و تئوری های موجود- که تمرکز آنها بر یافتن همه علت های خرد است و در نهایت هم بسیاری از آنها وقتی از همه توجیه ها ناتوان میشوند، رو به تئوری های ضعیفی مانند لغو سببیت و لغو علت معلولی میروند- نشان دهنده هدایتی بزرگتر و مسلط بر تصادفات کور است. هوشی هدایت کننده در بستر عالم ما هست که همه خلقت را در جهت هدفی ایده ال سوق میدهد و هر چند این سیر مترقی، همیشه ایده ال نیست ولی نقطه ای- که نشانه رفته است- ایده ال میباشد)
مغز و بدن
هرچند فرایندهای توسعه مغز انسان، برای مدت طولانی مرموز بوده است اهمیت آن، هرگز زیر سوال نرفته است. بارها و بارها دانشمندان، جهش تکاملی اندازه مغز انسان را با توجه به هوش بالای ما بررسی کرده اند. مطالعات جدید روی وال و فیل، نشان میدهد، اندازه مغز، همه چیز نیست. ما نورن های قشری بسیار بیشتری در مقایسه با پسرعموهای نخستی خود داریم ولی به ان معنی نیست که مغز چگالتری داریم بلکه ما از روش هایی تکامل یافته ایم تا از مغزهای خود- که به اندازه کافی بزرگ است- حمایت کنیم تا مغز بتواند همه آن سلول های اضافی را همانگ کند.
بسیار خطرناک است اگر شیفته سرهای بسیار بزرگ خود شویم!

بلکه مغز بزرگ با نورون های فراوان برای هوش ما لازم است ولی کافی نیست. برای یک لحظه تصور کن جهان چگونه میشد اگر دلفین ها دست داشتند!!
دلفین ها به طور شگفت انگیزی خوش فکر هستند آنها دارای خودآگاهی، هماهنگی، برنامه ریزی و مقدمات زبان و گرامر هستند. با این همه در مقایسه با نخستی ها آنها دارای محدودیت شدیدی در لمس موارد خام جهان هستند. دلفین ها هرگز وارد عصر سنگی نشدند! باله شنا هرگز نمیتواند زیرک و ریز بین باشد!

به صورت مشابه ما میدانیم شامپانزه ها و بابون ها میتوانند زبان انسان را درک کنند و حتی به وسیله کیبرد لمسی، جملات ساده ای بسازند ولی راه تکلمی آنها برای تولید عبارات مشخص صوتی- که برای تکلم لازم است- کافی نیست. برعکس برخی پرندگان، آناتومی صوتی مشخصی دارند تا صدای انسان را تقلید کنند ولی مغزهای آنها آنقدر بزرگ یا کابل کشی شده، نیست تا تکلم پیچیده داشته باشند.

مهم نیست مغزانسان چقدر رشد میکند یا ما چقدر انرژی برای آن صرف میکنیم. این مغز بدون بدن سالم و پیشرفته، قابل استفاده نیست.(در تعریف هوش، فقط به ادراک و حس توجه نمیشود بله هوش، مرحله ای فراتر از درک و احساس است. برای آنکه هوش بالاتر داشته باشیم یا حداقل باهوش به حساب بیاییم، لازم است بتوانیم ادراک و حس را وارد مرحله عملی کنیم.

تا زمانی که حس و ادراک، وارد اجرا و عمل نشود، هوش به حساب نمی آید. یک لحظه تصور کنید دانشمند برجسته فیزیکاستیفن هاوکینگ نمیتوانست به دلیلی بیماری سخت خود، تفکرات خود را با هوش مصنوعی ارائه دهد، آیا او را کسی، باهوش و متفکر میدانست؟ بسیاری ادراکات هست که قابل ارائه عملی در حال حاضر نیست ولی صاحبان تن، افراد باهوشی هستند که حتی ممکن است هوششان بسیار فراتر از هوش افراد فعلی باشد ولی تا وقتی حس و ادراک آنها وارد در عرصه جامعه نشود، کسی آنها را با هوش نمی داند. هوش فراتر از مغز است و این حتی از محدوده هوش هم فراتر میرود حتی ادراکات ما فراتر از مغز است. توصیه میشود به سلسله مباحث تفاوت های هوش و اندازه مغز در گونه ها و نژادهای مختلف و سلسله مباحث دکتر ابتسام احمد در مورد شناخت و ادراکدر همین کانال مراجعه شود.)

چند سازگاری بسیارمهم باهم کار کرده است تا مغز در حال جوانه زدن ما، هوش بسیار تولید کند: راه رفتن بر دو پا- که سبب آزاد شدن دستان ما برای استفاده از ابزارها شد-
روشن کردن آتش،
چالاکی دست ها که از همه حیوانات بالاتر است
و راه هوایی ای- که به ما اجازه میدهد، حرف بزنیم و آواز بخوانیم. هوش انسان پس نمیتواند با یک اندام توجیه شود مهم نیست مغز چقدر بزرگ باشد، مغز برای هوش، باید سازگار با اندام های دیگر بدن باشد. با وجود آنکه ما بسیار نگران بزرگی سرهای خود هستیم، حقیقت ان است که هوش ما بسیار بیشتر ازاندازه مغزما بوده است.
(هوش ما فقط وابسته به مغز نیست و در این مقاله در سطح ارتباط هوش با پایین تر از مغز یعنی اندام ها و دستگاه تکلم مطالبی بیان شد. ولی این مطلب در سطح بالاتر از مغز هم جای بررسی زیاد است. ما بدون سطح بالاتر مغز، هرگز دارای هوش و ادراک نخواهیم بود. توصیه میشود به سلسله مباحث دکتر ابتسام احمد در مورد شناخت و ادراکدر همین کانال مراجعه شود.)
https://www.quantamagazine.org/how-humans-evolved-supersiz…/
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2383326071686086&id=100000261505187


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
بخش دیگری در وجود انسان هدرمان جدید میگرن با انتی نقش داروهاي مختلف معروف آیا امکان بازسازی اندامهتکامل ابزار هوش ، راه پر زبان و تکلم برخی بیماریهچرا در مغز انسان، فرورفتایا بدون زبان میتوانیم تتاثیر درجه حرارت بر عملکهزینه ای که برای اندیشیدپیامهای کاربراناضطراب و ترسحس و ادراک قسمت چهارممبانی ذهنی سیاه و سفیدکایروپاکتیک چیستبرنامه و ساختار پیچیده مدرمانهای بیماری پارکینسنقش روزه داری در سالم و جآیا انسان با مغز بزرگش اختکامل ساختار رگهای مغزی زبان و شناخت حقیقت قسمت چچراروياها را به یاد نمی آایا تکامل هدفمند استساخت شبکه عصبی مصنوعی با ارتقا و تکامل سنت آفرینش تاثیر درجه حرارت بر عملکفلج بل، فلجی ترسناک که آنهستي مادي ای که ما کوچکترسایتهای دیگراطلاعاتی عمومی در مورد محس و ادراک قسمت پنجممجموعه های پر سلولی بدن مکاربرد روباتهای ريزنانوبرین نت به جای اینترنتدرک فرد دیگر و رفتارهای انقش زبان در سلطه و قدرت اآیا احتمال دارد رویا از آتکامل شناخت انسان با کشفزبان و شناخت حقیقت قسمت اچراروياها را به یاد نمی آایرادهای موجود در خلقت بسریعترین کامپیوتر موجودارتوکين تراپی روشی جديد تاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خوابهستی ما پس از شروعی چگال اطلاعاتی عمومی در مورد محس و ادراک قسمت سوممحل درک احساسات روحانیکاربرد روباتهای ريز، در برای پیش بینی آینده مغز ددرک و احساسنقش زبان در سلطه و قدرت اآیا احتمال دارد رویا از آتئوری تکامل امروز در درمزبان و شناخت حقیقت قسمت دنزاع بین جهل و علم رو به پاگر نعمت فراموشی نبود بسسرگیجه از شایعترین اختلاارتباط میکروب روده و پارتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خواب چیستویتامین E برای فعالیت صحبلندی در ذهن ما درک بلندیحساسیت روانی متفاوتمحل درک احساسات روحانی دکجای مغز مسئول پردازش تجبرخی اثرات مضر ویتامین ددرک احساسات و تفکرات دیگنقش غذاها و موجودات درياآیا برای تولید مثل همیشه تئوری تکامل در پیشگیری و زبان و شناخت حقیقت قسمت سنظریه تکامل در درمان بیماگر نعمت فراموشی نبود بسسردرد و علتهای آنارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر درجه حرارت بر عملکفیلمی بسیار جالب از تغییویتامین E در چه مواد غذایبه زودی شبکه مغزی به جای خلاصه ای از مطالب همایش ممحدودیت های حافظه و حافظکشف مکانیسم عصبی خوانش پبرخی اختلالات عصبی مثانهدرک تصویر و زبان های مخلتنقش غذاها و موجودات درياآیا بزرگ شدن مغز فقط در دتا 20 سال آینده مغز شما به زبان، وسیله شناسایی محیطهفت چیز که عملکرد مغز تو اگر تلاش انسان امروز براسردرد تنشنارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر رو ح و روان بر جسمفیزیکدانان ماشینی برای تویتامین دی گنجینه ای بزربوزون هیگز چیستخواندن ، یکی از شستشو دهنمخچه ، فراتر از حفظ تعادلکشف مکانیسمی پیچیده در ببرخی بیماری ها که در آن بدرک عمیق در حیواناتنقش غذاها و موجودات درياآیا تکامل و تغییرات ژنتیتاثیر مشاهده بر واقعیت بسفر نامه سفر به بم و جنوب هفت سین یادگاری از میراث ابزار هوش در حال ارتقا ازسردرد سکه ایارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر رژیم گیاه خواری بر فراموشی همیشه هم بد نیستواکنش های ناخودآگاه و تقبیماری گیلن باره و بیمارخواب سالم عامل سلامتیمخچه ابزاري که وظیفه آن فکشف ارتباط جدیدی از ارتبکشف جمجمه ای درکوه ایرهوبرخی توجهات در ببمار پاردرگیری اعصاب به علت میتونقشه مغزی هر فرد منحصر بهآیا خداباوری محصول تکاملتاثیر ویتامین دی بر بیماسفرنامه سفر به بم و جنوب همیشه عسل با موم بخوریمابزارهای بقای موجود زندسرعت فکر کردن چگونه استارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر رژیم گیاه خواری بر فرایند حذف برخی اجزای مغواسطه ها د رمسیر ایجاد مغبیماری ای شبیه ام اس مولتخواب سالم عامل سلامتی و یمدارک ژنتیکی چگونه انسانگنجینه ای به نام ویتامین برخی سيناپسها طی تکامل و رقیبی قدرتمند در برابر مچندین ماده غذایی که ماننآیا دلفین ها می تواند از تاثیر ژنها بر اختلالات خسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی می تواند بر احابزارهای دفاعی و بقای موشنا در ابهای گرم جنوب نیارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر رژیم گیاه خواری بر فرد حساس از نظر عاطفی و بوراپامیل در بارداریبیماری بیش فعالیخواب عامل دسته بندی و حفطمرگ انتقال است یا نابود شمزایای شکلات تلخ برای سلگیاه خواری و گوشت خوار کدبررسي علل احتمالي تغيير رمز و رازهای ارتباط غیر کچه زیاد است بر من که در ایآیا راهی برای رفع کم آبی تاثیر کپسول نوروهرب بر نسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی گوگل به کمک تشاثر مضر مصرف طولانی مدت رشناخت و معرفت، و نقش آن دارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر رژیم گیاهخواری بر قانون مندی نقشه ژنتیکی مورزش هوازی مرتب خیلی به قبیماری تی تی پیخودآگاهی و هوشیاريمشکلات نخاعیگالکانزوماب، دارویی جدیبررسی و اپروچ جدید بر بیمرویای شفافچهار میلیارد سال تکامل بآیاما مقهور قوانین فیزیکتاثیر کپسول نوروهرب بر تسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی گوگل به کمک تشاثرات مفید قهوهشواهدی از دنیسوان(شبه نئارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر عصاره تغلیظ شده گیقارچ بی مغز در خدمت موجودورزش هوازی ، بهترین تمریبیماری ضعف عضلات نزدیک بخودآگاهی و هوشیاريمغز ما کوچکتر از نیم نقطهگامی در درمان بیماریهای بررسی سیستم تعادلی بدن اروبات های ریز در درمان بیچهار ساعت پس از کشتار خوکإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَتاثیر کپسول نوروهرب بر سسلولهای بنیادی مصنوعی درهوش مصنوعی الفاگواثرات مضر ماری جواناشاهکار قرنارزش حقیقی زبان قسمت دومتبدیل تراکت صوتی مصنوعی لوب فرونتال یا پیشانی مغورزش و میگرنبیماریهای تحلیل عضلانی اخطا در محاسبات چیزی کاملمغز چون ابزار هوش است دلیگاهی لازم است برای فهم و بررسی علل کمر درد در میانروزه داری و بیمار ی ام اس نورون هاي مصنوعی می توانافراد آغاز حرکت خودشان رتاثیر کپسول نوروهرب بر سسلسله مباحث هوش مصنوعیهوش مصنوعی از عروسک تا کاجزای پر سلولی بدن انسان شباهت زیاد بین سلول هاي عارزش حقیقی زبان قسمت سومتبدیل سلولهای محافط به سلبخند بزن شاید صبح فردا زورزش بهترین درمان بیش فعبیوگرافیخطا در محاسبات چیزی کاملمغز آیندگان چگونه است ؟گاهی مغز بزرگ چالش استبزرگ شدن مغز محدود به دورروش مقابله مغز با محدودینوروپلاستیسیتی چیستافزایش قدرت ادراکات و حستاثیر گیاه خواری بر رشد وسم زنبور ، کلیدی برای وارهوش مصنوعی از عروسک تا کاجزایی ناشناخته در شکل گشباهت زیاد بین سلول هاي عاز نظر علم اعصاب یا نرووستری فلوپرازینلرزش ناشی از اسیب به عصبورزش در کمر دردبیوگرافیدفاع در برابر تغییر ساختمغز انسان ایا طبیعتا تماگزارش یک مورد جالب لخته وتفاوت مغز انسان و میمون هروش های صرفه جویی در ایجاچیزی خارج از مغزهای ما نیالکتروتاکسی(گرایش و حرکتاثیر گیاه خواری بر رشد وسودمندی موجودات ابزی بر هوش مصنوعی از عروسک تا کاخلاق و علوم اعصابشش مرحله تکامل چشماز نظر علم اعصاب اراده آزتشنج چیستلزوم سازگاری قانون مجازاوزوز گوشبیست تمرین ساده برای جلودلایلی که نشان میدهد ما بمغز انسان رو به کوچکتر شدگشایش دروازه جدیدی از طرتفاوتهای جنسیتی راهی براروش هایی ساده برای کاهش اچگونه مغز پیش انسان یا همامیوتروفیک لترال اسکلروتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیاهچاله و تکینگی ابتدایهوش مصنوعی از عروسک تا کاختلال در شناسایی حروف و صرع و درمان های آناز نظر علم اعصاب اراده آزتغییر الگوی رشد مغزی با زلزوم سازگاری قانون مجازایک پیشنهاد خوب برای آسان بیشتر کمردردها نیازی به ديدن با چشم بسته در خواب مغز ایندگان چگونه استپنج اکتشاف شگفت آور در موتقلید مرحله ای نسبتا پیشروش صحبت کردن در حال تکامچگونه هموساپينس بر زمین امگا سه عامل مهم سلامتتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیاره ابلهانهوش مصنوعی از عروسک تا کاختلالات مخچهضررهای مصرف شکر و قند بر از تلسکوپ گالیله تا تلسکتغییر زودتر اتصالات مغزیممانتین یا آلزیکسا یا ابیکی از علل محدودیت مغز امبا هوش مصنوعی خودکار روبدی متیل فومارات(زادیوا)(مغز ابزار برتر بقاپیموزایدتلاش هایی در بیماران قطع روشهای نو در درمان دیسک بچگونه آن شکری که می خوریمامروز دانش ژنتیک هیچ ابهتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیاره ابلهانهوش مصنوعی از عروسک تا کماختلالات حرکتی در انسانضررهای شکر بر سلامت مغزاز تکنیکی تا مغز از مغز تتغییر عمودی سر انسان از پمنابع انرژي پاک سرچشمه حیادگیری مهارت های جدید دبارداری بدون رحمدژا وو یا اشنا پنداریمغز برای فراموشی بیشتر کپیوند مغز و سر و چالشهای تلاشی برای درمان قطع نخاروشهای شناسایی قدرت شنواچگونه جمعیت های بزرگ شکل انفجار و توقف تکاملی نشاتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیستم تعادلی بدنهوش مصنوعی در کامپیوترهااختلالات صحبت کردن در انطی یکصد هزار سال اخیر هرچاز تکینگی تا مغز و از مغز ثبت امواج الکتریکی در عصمولتیپل اسکلروز در زنان یادآوری خواب و رویابازسازي مغز و نخاع چالشی دژاوو یا آشناپنداریمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟پیوند سر، یکی از راه حلهاتلاشی جدید در درمان ام اسروشی برای بهبود هوش عاطفچگونه جمعیت های بزرگ شکل انگشت نگاری مغز نشان میدتاثیر گیاه خواری بر رشد وسیستم دفاعی بدن علیه مغز هوش مصنوعی در خدمت خلق وحادامه بحث تکامل چشمعلم به ما کمک میکند تا مواز تکینگی تا مغز از مغز تجنسیت و تفاوت های بیناییمواد کوانتومی جدید، ممکنژن هوش و ساختارهای حیاتی بحتی علمی درباره تمایل بدانشمندان ژنی از مغز انسمغز بزرگ چالش است یا منفعپیشینیان انسان از هفت میتمایل زیاد به خوردن بستنروشی جدید در درمان قطع نخچگونه حافظه را قویتر کنیاندوهگین نباش اگر درب یا تاثیر گیاه خواری بر رشد وسکته مغزیهوش مصنوعی در خدمت خلق وحادغام میان گونه های مختلعلایم کمبود ویتامین E را از تکینگی تا مغز از مغز تجنسیت و تفاوت های بیناییموجود بی مغزی که می تواندژن یا نقشه توسعه مغز و نقبحث درباره پیدایش و منشادانشمندان روش هاي جدیدی مغز بزرگ چالشهای پیش روپیشرفتی مستقل از ابزار هتمدن قدیمی ای در جنوب ایرروشی جدید در درمان سکته منگاهی بر قدرت بینایی دراانسان جدید از چه زمانی پاتاثیر گیاه خواری بر رشد وساخت شبکه عصبی با الفبایهوش مصنوعی درمانگر کامپیادغام دو حیطه علوم مغز و علایم کمبود ویتامین E را از تکینگی تا مغز از مغز تجهش های ژنتیکی مفید در ساموجودات مقهور ژنها هستندژنها نقشه ایجاد ابزار هوبحثی در مورد نقش ویتاميندانشمندان روشی برای تبدیمغز حریص برای خون، کلید تپاسخ گیاهان در زمان خوردتمساح حد واسط میان مغز کوريتوکسيمب در درمان ام اسنگاهی بر توانایی اجزاي بانسان عامل توقف رشد مغزتاثیر انتخاب از طرف محیط هوش مصنوعی درخدمت خلق وحعوارض ازدواج و بچه دار شداز تکینگی تا مغز- از مغز جهش های ژنتیکی غیر تصادفمیهمانهای ناخوانده عامل ژنها ، مغز و ارادهبحثی جالب درباره محدودیتداروهای مصرفی در ام اسمغز زنان جوانتر از مغز مرپختگی پس از چهل سالگي به تنفس هوازی و میتوکندریراه های جدید برای قضاوت رناتوانی از درمان برخی ویانعطاف پذیری مکانیسمی علتاثیر ترکیبات استاتین (سهوش مصنوعی ساخته هوش طبیعید نوروز مبارکاز تکینگی تا مغز- از مغز جهشهای مفید و ذکاوتی که دمیگرن سردردی ژنتیکی که بژنهای هوش ، کدامندبحثی در مورد نقش کلسیم و داروهای ضد بیماری ام اس ومغزهای کوچک بی احساسپرورش مغز مینیاتوری انساتنفس هوازی و میتوکندریراه های جدید برای قضاوت رناتوانی در شناسایی چهره اولین مورد پیوند سر در انتاثیر دپاکین بر بیماری مهوش احساسیعامل کلیدی در کنترل کارآاز تکینگی تا مغز- از مغزتجهشهای مفید و ذکاوتی که دمیدان مغناطيسي زمین بشر کمردرد با پوشیدن کفش منابحثی در مورد عملکرد لوب فداروی تشنجی درباردارینقش قهوه در سلامتیآیا ما تنها موجودات زنده تو دی ان ای خاص ميتوکندريراه پیروزی در زندگی چیستنخاع ما تا پایین ستون فقراولین تصویر در تاریخ از ستاثیر داروهای ضد التهاب هوش احساسیعسل طبیعی موثر در کنترل باز تکینگی تا مغز، از مغز جاذبه و نقش آن در شکلگیریمکانیزمهای دفاعی در برابکنفرانس تشنج هتل کوثر اصبحثی درباره هوش و تفاوتهداروی ضد تشنج با قابليت تنقش هورمون های تیروئید دآیا مغز تا بزرگسالی توسعتولید سلولهای جنسی از سلرشد مغز علت تمایل انسان بنخستین تصویر از سیاهچالهايندگان چگونه خواهند دیدتاثیر داروی ضد تشنج سدیم هوش عاطفی بیشتر در زنانعصب حقوق نورولووازدواج های بین گونه ای، رحافظه و اطلاعات در کجاست ما انسانها چه اندازه نزدکندر در بیماریهای التهاببحثی درباره هوش و تفاوتهداروی ضد تشنج با قابليت تنقش ژنتیک در درمان اختلاآیا هوش ارثی دریافتی از پتوانایی مغز و دیگر اجزای زمین زیر خلیج فارس تمدنی نرمش های مفید در سرگیجهايا اراده آزاد توهم است یتاثیر درجه حرارت بر عملکهوش عاطفی در زنان بیشتر اعضلانی که طی سخن گفتن چقداستفاده از هوش مصنوعی در حافظه و اطلاعات در کجاست ما انسانها چه اندازه نزدکودک ایرانی که هوش او از بحثی درباره هوش و تفاوتهداستانها و مفاهیمی اشتبانقش انتخاب از طرف محیط، نآیا هوش سریعی که بدون احستوازن مهمتر از فعالیت زیزندگی هوشمند در خارج از زنرمشهای مهم برای تقویت عايا اراده آزاد توهم است یتاثیر درجه حرارت بر عملکهوش، ژنتیکی است یا محیطیمقالاتاستیفن هاوکینگ در مورد هحافظه و اطلاعات در کجاستما با کمک مغز خود مختاريمکودکان خود را مشابه خود تبحثی درباره هوش و تفاوتهدر مانهای کمر درددر چه مرحله ای از خواب ، رنقش اتصالات بین سلولهای آیا هشیاری کوانتومی وجودتوصیه های غیر دارویی در سزیباترین چیز در افزایش سچرا مغزهای ما ارتقا یافت ایا کوچک شدن مغزانسان التاثیر درجه حرارت بر عملکهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر ویتامین دی بر بیمااستیفن هاوکینگ در تفسیر حس چشایی و بویاییما تحت کنترل ژنها هستیم یکوری گذرای ناشی از موبایبحثی درباره هوش و تفاوتهدرمان های بیماری آلزایمرنقش حفاظتی مولکول جدید دآیا واکنش های یاد گرفته وتوصیه هایی در مصرف ماهیزبان چهار حرفی حیات زمینچرا حیوانات سخن نمی گوینایا ابزار هوشمندی یا مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکهاوکينگ پیش از مرگش رسالصفحه اصلیاستخوان های کشف شده، ممکحس و ادراک (قسمت اول )ماه رجبکی غایب شدی تا نیازمند دلبحثی درباره احساسات متفابحثی درباره احساساتی غیردرمان های رایج ام اسنقش حیاتی تلومر دی ان آ دآیا آگاهی پس از مرگ از بیتوضیحی ساده در مورد هوش مزبان و بیان، در سایه پیشرچرا حجم مغز گونه انسان درایا بیماری ام اس (مولتیپتاثیر درجه حرارت بر عملکهدف از تکامل مغزسوالات پزشکیاصول سلامت کمرحس و ادراک (قسمت دوم )ماپروتیلینکاهش التهاب ناشی از بیما