دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

از تکینگی تا مغز از مغز تا سیاهچاله، قسمت چهارم

از تکینگی تا مغز از مغز تا سیاهچاله، قسمت چهارم

انسان، چگونه به مغزهای بسیار بزرگ رسید؟

دانشمندان پژوهش هایی را آغاز کرده اند تا علل بیولوژیکی ای را بشناسند- که باعث رشد سریع و غیر عادی مغز در انسان شد.

جوزفین سالموندر سال 1924 از معدود دانشجویان زن در رشته آناتومی در دانشگاه ویتواترزرند در آفریقای جنوبی بود. پدر دوست اوپت ایزود در منطقه حفاری کار میکرد و چندین جمجمه را بیرون آورد و پت ایزود جمجمه را به ژوزفین داد. ژوزفین جمجمه را به استاد باستان شناس خود به نام ریموند دارت داد. رایموند دارت علاقه زیادی به بررسی مغز داشت. فسیل های بسیار اندکی از نخستی ها در این منطقه، کشف شده بود. دارت مشاهده کرد جمجمه های ژوزفین مربوط به میمون های سیمیان از دسته نخستین ها است. دارت درخواست کرد، فسیل های بیشتری از سایت توارت کواری برای او فرستاده شود.

پس از آن، یک جمجمه برای او فرستاده شد. این جمجمه شامل دو قسمت بود: اندوکست که شامل بخش درونی بود و مطابق با ساختار مغزی روی آن بود و فرورفتگی های چشم و بینی و آرواره. دندان ها همه شان سالم بودند.

دارتبه این نتیجه رسید که مربوط به جمجمه نوع منقرض شده ای از گوریل و نه میمون است.

دندان ها نشان میداد، گوریل در شش سالگی فوت شده است. منطقه ای که نخاع به جمجمه میچسبید، بسیار جلو بود و برای موجودی بود که روی بند انگشتان و مچ راه برود( موجود دو.پا)، بخش درونی استخوان جمجمه، هرچند کوچک بود ولی برای گوریل به نظر بزرگ میرسید.

با بررسی بیشتر، دارتبه این نتیجه رسید که این فسیل مربوط به یکی از پیشینیان ناشناخته انسان جدید به ناماسترولپتیکوس آفریکانوس یا انسان شامپانزه جنوب آفریقا است. او را تانگ چایلد یا بچه تانگ نامیدند. اگر درست نامگذاری شده بود و به دسته هومینینمتعلق بود، مغز او لازم بود، بسیار بزرگتر باشد. مغز او کمی بزرگتر از شامپانزه بود ولی در حد پیشینیان انسان نبود.

در سال 1950 باستان شناسان فهمیدند که این گونه کاملا در دسته هومینینها قرار میگیرد و مغز خیلی بزرگ، به عنوان ویژگی خاص هومینینها به حساب نمی آید .

دین فالکپروفسور باستان شناسی- که بر تکامل مغز انسان کار میکند- در دانشگاه فلوریدا می گوید بچه تانگ، از مهمترین کشفیات قرن بیستم بوده است.

در سالهای بعد، با مقایسه جمجمه ها و اندوکست ها دانشمندان باستان شناس با کشف بزرگی مواجه شدند و آن، تحول برجسته در تکامل انسان بود. و ما میتوانیم آن را غرش یا انفجار مغزی(brain boom) بنامیم.

انسان، شامپانزه و بونوبو از جد مشترکی، در شش تا هشت میلیون سال قبل منشا گرفته اند. طی چند میلیون سال بعد، مغز انسان نماهای نخستین ، خیلی زیاد رشد نکرد. از حدود 3 میلیون سال قبل، مغز هومینین ها شروع به توسعه بیشتر کرد. تا زمان پیدایش گونه ما یعنی هموساپینس در حدود 200 هزار سال قبل، مغز انسان از 350 گرم به بیش از 1300 گرم رسید و مغز انسان طی 3 میلیون سال، چهار برابر توسعه ای- که طی 60 میلیون سال تکامل نخستی ها به دست اورده بود- به دست آورد. فسیل ها انفجار و غرش مغزی را به عنوان یک حقیقت، ثبت کرده است. ولی به ما نگفته است چگونه و چرا مغز انسان بسیار سریع، به این اندازه بزرگ رسید. تئوری هایی در مورد این چرا وجود دارد: شبکه های اجتماعی پیچیده در حال توسعه، فرهنگ استفاده از ابزار و همکاری، چالش سازگاری با آب و هوای متغیر و سخت .. هر کدام از این فشارهای تکاملی، ممکن است مغز بزرگتر را انتخاب کرده باشد.

هرچند این احتمالات وجود دارد، آزمودن آنها بسیار سخت است. در هشت سال گذشته دانشمندان در مورد چگونگی بزرگ شدن مغز انسان بررسی کرده اند و این سوال را مطرح کرده اند که این بزرگ شدن در سطح سلولی چگونه رخ داد؟ چگونه فیزیولوژی انسان خود را دوباره بازسازی کرد تا با مغز بسیار بزرگ با مصرف انرژی زیاد، سازگار شود. گرگوری رای یک بیولوژیست تکاملی از دانشگاه دوکمیگوید: فرضیات زیادی تا امروز هست ولی نهایتا ما ابزارهایی را به دست آوردیم تا برخی از مسیر را بپیماییم و ادامه میدهد: چه جهش هایی ایجاد شد و آنها چه کردند؟ ما میخواهیم پاسخ هایی را بگیریم و بهتر بفهمیم این فرایند، چقدر پیچیده بوده است.
چه چیزی مغز انسان را ویژه میکند؟

سوزانا هرکولانو-هوزل در موسسه علوم زیست پزشکی در دانشگاه فدرال ریو دو ژانیرو، مغز را در یک سوپ هسته ای-سلولی می آزماید. با رنگ کردن این هسته ها به وسیله مولکول های فلورسانت و اندازه گیری میزان تابش و حرارت، او میتواند تعداد دقیق سلول های مغزی را شمارش کند. با بهره بردن از این روش بر مغز گروه زیادی از پستانداران، او نشان داده است بر خلاف تصور قبلی، مغز های پستانداران بزرگ تر، همیشه نورون های بیشتری ندارد و به یک روش، عمل نمی کند. اندازه، همه چیز مغز نیست. مغزانسان بسیار کوچکتر از مغز فیل یا وال است ولی در مقایسه با مغز دیگر حیوانات، نورون های بسیار بیشتری، در قشرمغزانسان وجود دارد. اطلاعات از روی پژوهش های زیر به دست آمد:
Cellular scaling rullesروی مغز نخستی ها، Cellular scaling rullesروی مغز موش های جونده
مغز انسان در کل، 86 میلیارد سلول دارد: 69 میلیارد آن، درمخچه است. مخچه بخشی برجسته در پشت مغز است که باعث هماهنگی عملکردهای پایه ای در بدن و حرکات میشود. 16 میلیارد نورون، در قشر مغز قرار دارد و این بخش برای آگاهی ما از خودمان، زبان، حل مساله و تفکرات انتزاعی لازم است و یک میلیارد از سلول ها در ساقه مغز است.

برعکس، مغز فیل- که سه برابر مغز انسان است- 251 میلیارد نورون در مخچه دارد و به او کمک می کند بدن غول پیکر خود را کنترل کند و فقط 5.6 میلیارد سلول عصبی در قشر مغز دارد.(اندازه مغز، همه چیز نیست.

نوع پراکندگی سلول های عصبی در بخش های مختلف مغز، با تقسیم کردن مسئولیت ها، کمک میکند وظایف پیچیده مغزی، در اندام های کاملا تخصصی در مغز انجام شود و این تخصصی بودن، کمک میکند هر چند گاهی لازم است مغز کوچکتر شود با این حال، وظایف خاصی در اندام تخصصی مغز، نه تنها کاهش نیابد بلکه توسعه هم داشته باشد.)

در نظر گرفتن اندازه و وسعت مغز به تنهایی، این مشکلات را ایجاد میکند. بر اساس مطالعات، هرکولانو- هازلنتیجه گیری کرد نخستی ها در مقایسه با بقیه پستانداران به گونه ای تکامل یافتند که تعداد بیشتری از سلول های عصبی را در قشر مغزداشته باشند. نخستی ها در مقایسه با فیل و وال، ظریف و کوچک هستند با این حال کورتکس آنها بسیار چگال تر است: اورانگوتان و گوریل 9 میلیارد نورون قشری دارند و شامپانزه فقط 6 میلیارد نورون دارد. در میان همه نخستی ها ما بزرگ ترین مغز را داریم و تعداد نورون های قشر مغز ما حدود 16 میلیارد است. در حقیقت انسان ها به نظر می رسد بیشترین تعداد نورون ها را در قشر مغز، در میان همه موجودات زمین دارند.

هرکولانو-هوزلمی گوید این مهترین تفاوت بین مغز انسان و دیگر موجودات است.این درمورد همه ساختمان و نه فقط اندازه آن است. مغزانسان همچنین از این نظر برجسته است که بسیار شکمو است و با این-که فقط 2% وزن بدن را تشکیل می دهد- حدود 20% انرژی بدن را در حالت استراحت می خورد!!. مغز شامپانزه فقط نصف این انرژی را نیاز دارد.

در سال 1995 باستان شناسی به نام لسلی ایلو و بیولوژیست تکاملی پیتر ویلر ، نظریه بافت پرهزینه را به عنوان پاسخ ممکن، پیشنهاد دادند: تکامل مغزانسان ممکن است، نیازمند یک بده بستان متابولیک بوده باشد. برای رشد مغز، بقیه اندام ها مانند روده باید کوچک شوند و انرژی ای- که باید به اندام دوم مانند روده برود- این بار به سمت مغز هدایت شود. به عنوان نشانه، بیان شد نخستی هایی- که مغز بزرگ تری دارند- روده آنها کوچک تر است.

چند سال بعد باستان شناسی به نام ریچارد رانگهام مطرح کرد، توانایی انسان برای پختن، نقشی مهم در بزرگ شدن مغز انسان داشته است. هضم غذهای نرم و پخته شده بسیار آسان تر است و با مصرف انرژی کمتر دردستگاه گوارش، می توانند انرژی بیشتر تولید کنند و توانایی انسان برای پختن، سبب شد مغز انسان در مقایسه با روده بزرگتر شود. پژوهشگران دیگر، پیشنهاد داده اند، همین داد و ستد ممکن است بین مغز و عضلات رخ داده باشد، زیرا شامپانزه بسیار قدرتمندتر از انسان است. در مجموع این فرضیه ها و مشاهدات آناتومی جدید، با هم در حال رقابت هستند.

ولی آنها تحت تاثیر صدای تغییرات بیولوژیکی هستند که به نظر میرسد طی چند میلیون سال گذشته رخ داده است. برای این- که بفهمیم واقعا چه سازگاری های فیزیولوژیک رخ داده است- تا مغز، بزرگ شود ما باید روی گونه خود، دقیق تر بررسی کنیم.

تعداد نورن ها در قشر مغز درمقایسه با اندازه هر بخش از مغز، چگونه تغییر می کند؟

روش های اندازه گیری متفاوتی استفاده می شود. در جوندگان، ده برابر، افزیش در نورون های قشر مغز، منجر به پنجاه برابر افزایش در اندازه قشر میشود. در نخستی ها برعکس همان تعداد افزایش نورونی باعث تنها 10% افزایش اندازه قشر مغز، میشود و این یک ارتباط اقتصادی بسیار گسترده است. (استفاده از حداقل مکان برای تعداد زیادی سلول، یک فرایند پیچیده برای صرفه جویی است. این صرفه جویی فقط محدود به مثلا کوچک کردن روده یا عضلات در ازای بزرگ شدن مغز نیست بلکه حتی در سازمان دادن خود مغز هم دیده میشود. هوشی در جریان تکامل ما وجود دارد که فراتر از زمان و مکان، به ایده ال می اندیشد. این ایده ال هر چند در کوتاه مدت حاصل نمیشود- چون ظرف های عالم ما محدود است- ولی می کوشد ما را به سوی این ایده ال سوق دهد)
ژنها چگونه مغزهای ما را ساخته اند؟

در حدود هشت سال گذشته، رای و همکاران او به بررسی گروهی از ژنها پرداختند که بر حرکت گلوکز به درون سلول ها و در نتیجه تولید انرژی، تاثیر میگذارد. یک گروه از خانواده ژنها به طور ویژه در بافت مغز، فعال هستند، در حالی که گروه دیگردر عضله فعالند. اگر اندازه مغز انسان، نیازمند توازن متابولیکی بین بافت مغز و عضله بوده باشد، این ژن ها باید در انسان وشامپانزه متفاوت عمل کنند.
رای و تیم او نمونه هایی را از مغز، عضله و کبد انسان و شامپانزه مرده جمع آوری کردند و کوشیدند فعالیت ژنتیکی را در هر نمونه به دست بیاورند. وقتی سلول، یک ژن را بروز میدهد و عرضه میکند DNA را در ابتدا به زنجیره messenger RNA و نهایتا به زنجیره ای از اسید آمینه ها و پروتئین، ترجمه میکند. سطوح متفاوت messenger RNA ، یک تصویر آنی از فعالیت ژن را در هر بافت، منعکس میکند. تیم رای messenger RNA را از بافت ها بیرون کشیدند و چندین بار آن را در آزمایشگاه، کپی برداری کردند تا فراوانی نسبی و متفاوت messenger RNA را اندازه گیری کنند. آنها دیدند ژن منتقل کننده گلوکز در قسمت مرکزی مغز در انسان، 3.2 برابر، فعال تر از مغز شامپانزه است در حالی که این ژن در عضله شامپانزه، 1.6 برابر، فعال تر از عضله انسان است و این ژن در کبد هر دو به یک میزان فعال بود. با در نظر گرفتن اینکه زنجیره های ژن انسان و شامپانزه تقریبا با هم مشابه هستند، چیز دیگری باید رفتار متفاوت آنها را توضیح دهد.

رای و همکاران او تفاوت های مهم و برجسته ای بین ژن های مسئول برای زنجیره های تنظیم کننده DNA دیدند که فعالیت ژن را تحریک یا مهار میکند. در انسان و نه در شامپانزه زنجیره های تنظیم کننده عضله و ژن های انتقال دهنده گلوکز در مغز، جهش هایی را به دست آورده بودند که بیشتر از جهش هایی است که به صورت تصادفی رخ میدهد و این، نشان میدهد این مناطق، تکامل شتابنده ای را به دست آورده اند. به بیان دیگر، یک فشار تکاملی وجود داشته است تا مناطق تنظیم کننده انسان را به شکلی تغییر دهد تا انرژی را از عضله به سوی مغز هدایت کند. ژنها نظریه بافت پر هزینه را به گونه ای تقویت کرده است که فسیل ها هرگز نمیتوانست چنین کند.

)انتقال و تحولی فراتر از تصادف صرف- که بار دیگر ما را با هوشی در هدایت فرایند تکامل به سوی ابزار هوش مواجه میکند. و این تاثیر در کوچکترین اجزای خلقت یعنی سلولها و رابطه بین سلولهای هم هست)

سال گذشته بیولوژیست آماری کاسیا بوزک- که اکنون در موسسه علوم و تکنولوژی اوکیناوا کار میکند- مطالعه مشابهی را انجام داد که متابولیسم را از زوایای مختلف بررسی میکرد. علاوه بر مشاهده عرضه و بروز ژن ها بوزک و همکاران او سطوح متابولیت ها شامل قندها، اسیدهای نوکلئیک و نورترانسمیترها را بررسی کردند. بسیاری از متابولیت ها، یا برای متابولیسم لازم هستند یا با آن، تولید میشوند. اندام های مختلف، متابولیت های متفاوتی دارند و این، وابسته به کاری است که انجام میدهند و مقدار انرژی ای است که نیاز دارند.

به طور عام، سطوح متابولیت ها در اندام های گونه های نزدیک به هم، بیشتر از گونه های دور، در ارتباط با هم است. بوزک فهمید پروفایل متابولیت ها در کلیه انسان و شامپانزه، بسیار شبیه یکدیگر است. ولی تفاوت سطوح متابولیت ها بین مغز شامپانزه و انسان، چهار برابر بیشتر از چیزی است- که بر اساس سرعت عادی تکامل، مورد انتظار است.

متابولیت های عضله، نسبت به آنچه مورد انتظار است، با ضریب هفت، متفاوت میباشد. بوزک میگوید: یک ژن میتواند بسیاری از متابولیت ها را تنظیم کند. بنابراین حتی اگر تقاوت در سطح ژن زیاد نباشد، میتوانیم، تفاوت های زیادی را در سطح متابولیت ها ببینیم. بوزک و همکاران او، سپس 42 انسان را شامل بازیکنان بسکتبال در دانشگاه و کوه نوردان حرفه ای، در برابر شامپانزه ها و ماکاک ها قرار دادند. بر اساس اندازه بدن و وزن، شامپانزه ها و ماکاک ها دو برابر قویتر از انسان بودند. معلوم نیست چرا، ولی ممکن است پسر عموهای نخستی ما توان بیشتری در عضلات در مقایسه با ما پیدا کرده باشند، چون میتوانستند انرژی بیشتری به عضلات بدهند.

بوزک میگوید: در مقایسه با نخستی های دیگر ما توان عضله خود را ازدست میدهیم تا انرژی را برای مغز خود حفظ کنیم این، به آن معنی نیست که عضلات ما به صورت مادرزادی، ضعیفتر است. ما فقط متابولیسم متفاوتی داریم
رای به همکار خوددبرا سیلور متخصص تکامل مغز جنین، در داشنگاه دوک مراجعه کرد تا آزمون پیشرو و قدرتمندی را شروع کنند. . نه فقط آنها میخواستند جهش های ژنتیکی مرتبط با گذشته تکاملی مغز را پیدا کنند، آنها میخواستند آن جهش ها را در ژنوم موش های آزمایشگاهی وارد کنند و نتیجه را ببینند. سیلور میگوید: این چیزی است که کسی قبلا انجام نداده است

پژوهش گران شروع کردند مناطق در حال توسعه انسان را (human accelerating region)(HAR)شناسایی کنند. این مناطق، در همه مهره داران شایع است ولی در انسان به سرعت، در حال جهش میباشد. آنها بر HARE5 تمرکز کردند- که به نظر میرسد ژنهایی را کنترل میکند که تکامل مغز را سامان میدهد. نوع انسانی HARE5 در 16 حرف دی ان ای از نوع شامپانزه ای متفاوت است. سیلور و رای کپی ای از HARE5شامپانزه را در بدن گروهی از موش ها و نوع انسانی را به گروه دیگری از موش ها وارد کردند.

آنها بعدا دیدند مغز موش های جنین، چگونه رشد میکند. پس از نه روز از رشد و تکامل، جنین های موش، شروع به شکل دادن قشر مغز، کردند و این بخش از مغز، مرتبط با فعالیت های ذهنی پردازش شده، است. در روز دهم، نوع انسانی HARE5 درمغز های در حال جوانه زدن موش ها، فعال تر از هار5، در شامپانزه بود و در نهایت پوششی را ایجاد کرد که 12%، بزرگ تر بود.

آزمون های بیشتر، نشان داد HARE5زمانی را- که لازم است سلول های مغز جنینی تقسیم و تکثیرشوند- از دوازده ساعت به نه ساعت میرساند. موش دارای HARE5انسانی، با سرعت بیشتری نورن های جدید تولید میکرد.

سیلور میگوید: نوع مطالعه شاید ده سال قبل- در زمانی که ما زنجیره های ژنومی کاملی نداشتیم- ممکن نبود این بسیار شگفت انگیز است ولی سیلور نگران هم هست که آین، سبب تمرکز و مطالعات بسیار بیشتری برای بررسی علت بزرگ شدن مغز انسان شود. او میگوید: این اشتباه است ما فکر کنیم میتوانیم اندازه مغز انسان را فقط با یک یا دو جهش مشخص کنیم. من تصور میکنم ما شاید لازم باشد تغییرات اندکی ایجاد کنیم که قوانین تکاملی را دقیق نشان دهد

رای میگوید: فقط یک زوج جهش نبوده است تا طی غرش تکاملی، مغز ما بزرگتر شود. وقتی ما به تفاوت های مغز شامپانزه و انسان میپردازیم، میبینیم تعداد بسیاری از ژن ها دخالت دارد و هر کدام بخشی از مغز را سامان میدهد. اکنون دروازه، باز است وارد شویم و بیشتر بدانیم . مغز، بسیار مبهم و با روش های ناشناخته تغییر کرده ست.
)این جهش تکاملی که غرش خوانده میشود- فراتر از نظریه ها و تئوری های موجود- که تمرکز آنها بر یافتن همه علت های خرد است و در نهایت هم بسیاری از آنها وقتی از همه توجیه ها ناتوان میشوند، رو به تئوری های ضعیفی مانند لغو سببیت و لغو علت معلولی میروند- نشان دهنده هدایتی بزرگتر و مسلط بر تصادفات کور است. هوشی هدایت کننده در بستر عالم ما هست که همه خلقت را در جهت هدفی ایده ال سوق میدهد و هر چند این سیر مترقی، همیشه ایده ال نیست ولی نقطه ای- که نشانه رفته است- ایده ال میباشد)
مغز و بدن
هرچند فرایندهای توسعه مغز انسان، برای مدت طولانی مرموز بوده است اهمیت آن، هرگز زیر سوال نرفته است. بارها و بارها دانشمندان، جهش تکاملی اندازه مغز انسان را با توجه به هوش بالای ما بررسی کرده اند. مطالعات جدید روی وال و فیل، نشان میدهد، اندازه مغز، همه چیز نیست. ما نورن های قشری بسیار بیشتری در مقایسه با پسرعموهای نخستی خود داریم ولی به ان معنی نیست که مغز چگالتری داریم بلکه ما از روش هایی تکامل یافته ایم تا از مغزهای خود- که به اندازه کافی بزرگ است- حمایت کنیم تا مغز بتواند همه آن سلول های اضافی را همانگ کند.
بسیار خطرناک است اگر شیفته سرهای بسیار بزرگ خود شویم!

بلکه مغز بزرگ با نورون های فراوان برای هوش ما لازم است ولی کافی نیست. برای یک لحظه تصور کن جهان چگونه میشد اگر دلفین ها دست داشتند!!
دلفین ها به طور شگفت انگیزی خوش فکر هستند آنها دارای خودآگاهی، هماهنگی، برنامه ریزی و مقدمات زبان و گرامر هستند. با این همه در مقایسه با نخستی ها آنها دارای محدودیت شدیدی در لمس موارد خام جهان هستند. دلفین ها هرگز وارد عصر سنگی نشدند! باله شنا هرگز نمیتواند زیرک و ریز بین باشد!

به صورت مشابه ما میدانیم شامپانزه ها و بابون ها میتوانند زبان انسان را درک کنند و حتی به وسیله کیبرد لمسی، جملات ساده ای بسازند ولی راه تکلمی آنها برای تولید عبارات مشخص صوتی- که برای تکلم لازم است- کافی نیست. برعکس برخی پرندگان، آناتومی صوتی مشخصی دارند تا صدای انسان را تقلید کنند ولی مغزهای آنها آنقدر بزرگ یا کابل کشی شده، نیست تا تکلم پیچیده داشته باشند.

مهم نیست مغزانسان چقدر رشد میکند یا ما چقدر انرژی برای آن صرف میکنیم. این مغز بدون بدن سالم و پیشرفته، قابل استفاده نیست.(در تعریف هوش، فقط به ادراک و حس توجه نمیشود بله هوش، مرحله ای فراتر از درک و احساس است. برای آنکه هوش بالاتر داشته باشیم یا حداقل باهوش به حساب بیاییم، لازم است بتوانیم ادراک و حس را وارد مرحله عملی کنیم.

تا زمانی که حس و ادراک، وارد اجرا و عمل نشود، هوش به حساب نمی آید. یک لحظه تصور کنید دانشمند برجسته فیزیکاستیفن هاوکینگ نمیتوانست به دلیلی بیماری سخت خود، تفکرات خود را با هوش مصنوعی ارائه دهد، آیا او را کسی، باهوش و متفکر میدانست؟ بسیاری ادراکات هست که قابل ارائه عملی در حال حاضر نیست ولی صاحبان تن، افراد باهوشی هستند که حتی ممکن است هوششان بسیار فراتر از هوش افراد فعلی باشد ولی تا وقتی حس و ادراک آنها وارد در عرصه جامعه نشود، کسی آنها را با هوش نمی داند. هوش فراتر از مغز است و این حتی از محدوده هوش هم فراتر میرود حتی ادراکات ما فراتر از مغز است. توصیه میشود به سلسله مباحث تفاوت های هوش و اندازه مغز در گونه ها و نژادهای مختلف و سلسله مباحث دکتر ابتسام احمد در مورد شناخت و ادراکدر همین کانال مراجعه شود.)

چند سازگاری بسیارمهم باهم کار کرده است تا مغز در حال جوانه زدن ما، هوش بسیار تولید کند: راه رفتن بر دو پا- که سبب آزاد شدن دستان ما برای استفاده از ابزارها شد-
روشن کردن آتش،
چالاکی دست ها که از همه حیوانات بالاتر است
و راه هوایی ای- که به ما اجازه میدهد، حرف بزنیم و آواز بخوانیم. هوش انسان پس نمیتواند با یک اندام توجیه شود مهم نیست مغز چقدر بزرگ باشد، مغز برای هوش، باید سازگار با اندام های دیگر بدن باشد. با وجود آنکه ما بسیار نگران بزرگی سرهای خود هستیم، حقیقت ان است که هوش ما بسیار بیشتر ازاندازه مغزما بوده است.
(هوش ما فقط وابسته به مغز نیست و در این مقاله در سطح ارتباط هوش با پایین تر از مغز یعنی اندام ها و دستگاه تکلم مطالبی بیان شد. ولی این مطلب در سطح بالاتر از مغز هم جای بررسی زیاد است. ما بدون سطح بالاتر مغز، هرگز دارای هوش و ادراک نخواهیم بود. توصیه میشود به سلسله مباحث دکتر ابتسام احمد در مورد شناخت و ادراکدر همین کانال مراجعه شود.)
https://www.quantamagazine.org/how-humans-evolved-supersiz…/
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2383326071686086&id=100000261505187


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
هوشیاری کوانتومیدر مانهای کمر دردآیا هوش سریعی که بدون احسسرنوشتاختلال خواب فرد را مستعد قانونمندی و محدودیت عالمبحثی درباره هوش و تفاوتهنقش داروهاي مختلف معروف تاثیر درجه حرارت بر عملکویتنام نوعی کرونا ویروس درمان تومورهای مغزی با اآیا خداباوری محصول تکاملشواهدی از دنیسوان(شبه نئارتباط انسانی، محدود به منابع انرژی از نفت و گاز برخی اثرات مضر ویتامین دچند نرمش مفید برای کمردرتاثیر عصاره تغلیظ شده گیوبینار اساتید نورولوژی ددرگیری اعصاب به علت میتوافسردگی و اضطراب در بیماطی یکصد هزار سال اخیر هرچاز نشانه ها و آثار درک شدمنبع هوشیاری کجاست؟(قسمبزرگترین خطایی که مردم مچگونه مغز پیش انسان یا همتغییرات منطقه بویایی مغزژن هوش و ساختارهای حیاتی روزه داری متناوب، مغز را انعطاف پذیری مکانیسمی علعصب حقوق نورولوواز تکینگی تا مغز از مغز تمکانیزمهای دفاعی در برابتلاش هایی در بیماران قطع ناتوانی در شناسایی چهره حقیقت خواب و رویاکودک ایرانی که هوش او از رژیم غذایی حاوی تخم مرغ وایا این جمله درست است کسیاز تکینگی تا مغز از مغز تمروری بر تشنج و درمان هایتوانایی مغز و دیگر اجزای نزاع بین علم و جهل رو به پخواندن ، یکی از شستشو دهنکریستال زمان(قسمت دوم)زبان چهار حرفی حیات زمینابزار بقا از نخستین هماناستیفن هاوکینگ در مورد همطالعه ای بیان میکند اهدتکامل شناخت انسان با کشفهوش مصنوعی گوگل به کمک تشدنیای شگفت انگیز کوانتومگاهی لازم است برای فهم و سفرنامه سفر به بم و جنوب ابزار بقا از نخستین همانبیماری های مغز و اعصاب و مغز ایندگان چگونه استتاثیر کپسول نوروهرب بر تهوش مصنوعی از عروسک بازی دانشمندان اولین سلول مصنپیشینیان انسان از هفت میسودمندی موجودات ابزی بر ابزارهای بقای موجود زندفناوری هوش مصنوعی نحوه خبیش از نیمی از موارد انتقنقش مهاجرت در توسعه نسل اتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش، ژنتیکی است یا محیطیدر محل کار ارزش خودت را بآیا هشیاری کوانتومی وجودسریعترین کامپیوتر موجوداختلال در شناسایی حروف و قارچ بی مغز در خدمت موجودبحثی درباره هوش و تفاوتهنقش ذهن و شناخت در حوادث تاثیر درجه حرارت بر عملکویتامین E برای فعالیت صحدرمان تشنجآیا دلفین ها می تواند از شگفتی های زنبور عسلارتباط از بالا به پایین ممنابع انرژی از نفت و گاز برخی اختلالات عصبی مثانهچند جهانیتاریخ همه چیز را ثبت کردهوراپامیل در بارداریدستورالعمل مرکز کنترل بیالکتروتاکسی(گرایش و حرکظهور امواج مغزی در مغز مصاز نظر علم اعصاب یا نرووسمنبع هوشیاری در کجاست؟ قبسیاری از بیماری های جدیچگونه هموساپينس بر زمین تغییرات آب و هوایی که به ژن یا نقشه توسعه مغز و نقروزه داری و بیمار ی ام اس اولین هیبرید بین انسان وعضلانی که طی سخن گفتن چقداز تکینگی تا مغز از مغز تما انسانها چه اندازه نزدتلاشی برای درمان قطع نخانخاع ما تا پایین ستون فقرحقیقت راستین انسان علم بکودکان میتوانند ناقل بی راه های جدید برای قضاوت رایا ابزار هوشمندی یا مغز از تکینگی تا مغز از مغز تمرکز هوشیاری، روح یا بدن توازن مهمتر از فعالیت زینشانه های گذشته در کیهان خواب سالم عامل سلامتیکریستال زمان(قسمت سوم)زبان و کلمه حتی برای کسانابزار بقا از نخستین هماناستیفن هاوکینگ در تفسیر معنی روزههوش مصنوعی گوگل به کمک تشدندان ها را مسواک بزنید تگاهی مغز بزرگ چالش استسفرنامه سفر به بم و جنوب ابزار بقا از نخستین همانبیماری گیلن باره و بیمارمغز ابزار بقای برتر مادیتاثیر کپسول نوروهرب بر سهوش مصنوعی از عروسک بازی دانشمندان تغییر میدان مغپیشرفت های جدید علوم اعصسیلی محکم محیط زیست بر انابزارهای پیشرفته ارتباط فیلمی بسیار جالب از تغییبیشتر کمردردها نیازی به نقش میدان مغناطیسی زمین تاثیر گیاهخواری بر رشد و هیچگاه از فشار و شکست نتردر چه مرحله ای از خواب ، رآیا واکنش های یاد گرفته وسرگیجه از شایعترین اختلااختلال در شناسایی حروف و قبل از انفجار بزرگبحثی درباره هوش و تفاوتهنقش روزه داری در سالم و جتاثیر درجه حرارت بر عملکویتامین E در چه مواد غذایدرمان جدید میگرن با انتی آیا دلفین ها میتوانند باشاهکار قرنارتباط بین هوش طبیعی و هومنابع انرژی از نفت و گاز برخی بیماری ها که در آن بچندین ماده غذایی که ماننتازه های اسکیزوفرنی(جنوورزش هوازی مرتب خیلی به قذهن ما از در هم شکستن منبالتهاب شریان تمپورالعلم به ما کمک میکند تا مواز نظر علم اعصاب اراده آزمنبع هوشیاری در کجاست؟(قبسیاری از بیماری های جدیچگونه واکسن کرونا را توزتغییرات تکاملی سر انسان ژنها نقشه ایجاد ابزار هوروزه داری سلول های بنیاداولین مورد PML به دنبال تکمقالاتاز تکینگی تا مغز از مغز تما انسانها چه اندازه نزدتلاشی تازه برای گشودن معنخستین تصویر از سیاهچالهحمله ویروس کرونا به مغزکودکان خود را مشابه خود تراه های جدید برای قضاوت رایا بیماری ام اس (مولتیپاز تکینگی تا مغز از مغز تمرکز حافظه کجاستتوسعه هوش مصنوعی قادر اسنظام مثبت زندگیخواب سالم عامل سلامتی و یکشف مکانیسم عصبی خوانش پزبان و بیان نتیجه ساختماابزار بقا از نخستین هماناستخوان های کشف شده، ممکمغز فکر میکند مرگ برای دیتأثیر نگاه انسان بر رفتاهوش مصنوعی الفاگودو ویژگی انتزاع و قدرت تجگذر زمان کاملا وابسته به سفرنامه سفر به بم و جنوب ابزار بقا از نخستین همانبیماری ای شبیه آلزایمر و مغز ابزار برتر بقاتاثیر کپسول نوروهرب بر سهوش مصنوعی از عروسک تا کمدانشمندان روش هاي جدیدی پیشرفتی مستقل از ابزار هسیاهچاله و تکینگی ابتدایابزارهای بقا از نخستین هفیزیک مولکولها و ذرات در با هوش مصنوعی خودکار روبنقش محیط زندگی و مهاجرت دتاثیر انتخاب از طرف محیط تاثیر احتمالی عصاره تغلیهاوکينگ پیش از مرگش رسالدر هم تنیدگی کوانتومی و پآیا گذشته، امروز وآینده سربازان ما محققا غلبه می اختلالات مخچهقدم زدن و حرکت دید را تغیبحثی درباره هوش و تفاوتهنقش رژیم غذایی بر رشد و اتاثیر درجه حرارت بر عملکویتامین دی گنجینه ای بزردرمان جدید کنترل مولتیپلآیا دست مصنوعی به زودی قاشبیه سازی میلیون ها جهان ارتباط شگفت مغز انسان و فمناطق خاصی از مغز در جستجبرخی بیماری های خاص که بدچه زیاد است بر من که در ایتازه های بیماری پارکینسوورزش هوازی ، بهترین تمریذهن چند جانبه نیازمند نگامیوتروفیک لترال اسکلروعلایم کمبود ویتامین E را از نظر علم اعصاب اراده آزمنبع خواب و رویابعد از کروناچگونه آن شکری که می خوریمثبت امواج الکتریکی در عصژنها ، مغز و ارادهروش مقابله مغز با محدودیاولین مورد پیوند سر در انتاثیر ویتامین دی بر بیمااز تکینگی تا مغز از مغز تما با کمک مغز خود مختاريمتلاشی جدید در درمان ام اسنرمش های مفید در سرگیجهحوادث روزگار از جمله ویرکوری گذرای ناشی از موبایراه پیروزی در زندگی چیستایا بدون زبان میتوانیم تاز تکینگی تا مغز از مغز تمرکز حافظه کجاستتوسعه برخی شغل ها با هوش نظریه ی تکامل در درمان بیخواب عامل دسته بندی و حفطکشف مکانیسمی پیچیده در بابزار بقا از نخستین هماناستروژن مانند سپر زنان دمغز ما کوچکتر از نیم نقطهتئوری تکامل امروز در درمهوش مصنوعی از عروسک تا کدو برابر شدن خطر مرگ و میگربه شرودینگر و تاثیر مشسفرنامه سفر به بم و جنوب ابزار بقا از نخستین همانبیماری ای شبیه ام اس مولتمغز از بسیاری حقایق می گرتاثیر کتامین در درمان پاهوش مصنوعی از عروسک تا کمدانشمندان روشی برای تبدیپاسخ گیاهان در زمان خوردسیاره ابلهانابزارهای بقا ازنخستین همفیزیکدانان ماشینی برای تبار سنین ابزار هوشمندی انقش نگاه از پایین یا نگاهتاثیر ترکیبات استاتین (سهاوکينگ پیش از مرگش رسالدر هم تنیدگی کوانتومی و دآیا آگاهی پس از مرگ از بیسردرد میگرن در کودکاناختلالات حرکتی در انسانقدرت انسان در نگاه به ابعبحثی درباره احساسات متفانقش رژیم غذایی در رشد و اتاثیر درجه حرارت بر عملکویرایش DNA جنین انسان، بردرمانهای بیماری پارکینسآیا رژیم غذایی گیاهی سلاشبیه سازی سیستم های کوانارتباط شگفت انگیز مغز انمنبع هوشیاری کجاست؟ (قسمبرخی توجهات در ببمار پارنهایت معرفت و شناخت درک عتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ورزش و میگرنرفتار اجتماعی انسان، حاصامید نیکو داشته باش تا آنعلایم کمبود ویتامین E را از آغاز خلقت تا نگاه انسامنحنی که ارتباط بین معرفبعد از کروناچگونه انتظارات بر ادراک جمجمه انسان های اولیهژنهای مشترک بین انسان و وروش های صرفه جویی در ایجااولین تصویر در تاریخ از سصفحه اصلیاز تکینگی تا مغز از مغز تما تحت کنترل ژنها هستیم یتمایل زیاد به خوردن بستننرمشهای مهم برای تقویت عحافظه و اطلاعات در کجاست کی غایب شدی تا نیازمند دلراست دستی و چپ دستیایا تکامل هدفمند استاز تکینگی تا مغز- از مغز مرکز خنده در کجای مغز استتوصیه های سازمان بهداشت نظریه تکامل در درمان بیمخودآگاهی و هوشیاريکشف ارتباط جدیدی از ارتبزبان و بیان، در سایه پیشرابزار بقا از نخستین هماناسرار بازسازی اندام هامغز مادران و کودکان در زمتئوری تکامل در پیشگیری و هوش مصنوعی از عروسک تا کدو برابر شدن خطر مرگ و میگزیده ای از وبینار یا کنفسفری به آغاز کیهانابزار بقای موجود زنده از بیماری اضطراب عمومیمغز به تنهایی برای فرهنگ تاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش مصنوعی به کمک هوش طبیداروهای مصرفی در ام اسپختگی پس از چهل سالگي به سیاره ابلهانابزارهای بقای از نخستین فرگشت و تکامل تصادفی محض بارداری بدون رحمنقش نظام غذایی در تکامل منقش نظریه تکامل در شناساتاثیر دوپامین و سروتونینهدف یکسان، در مسیرهای متدر کمتر از چند ماه سوش جدآیا امکان بازسازی اندامهسردرد و علتهای آناختلالات صحبت کردن در انلوب فرونتال یا پیشانی مغبحثی درباره احساساتی غیرنقش زنجبیل در جلوگیری از تاثیر درجه حرارت بر عملکواکنش های ناخودآگاه و تقدرک فرد دیگر و رفتارهای اآیا رژیم غذایی گیاهی سلاشبکه های مصنوعی مغز به درارتباط شگفت انگیز مغز انمنبع هوشیاری کجاست؟ قسمتبرخی توصیه ها برای واکسیچهار میلیارد سال تکامل بتبدیل سلولهای محافط به سورزش بهترین درمان بیش فعرقیبی قدرتمند در برابر مامید درمان کرونا با همانعلت خواب آلودگی بعد از خواز انفجار بزرگ تا انفجار منشأ اطلاعات و آموخته ها بعد از کرونا دلخوشی بیهوچگونه باغبانی باعث کاهش جنسیت و تفاوت های بیناییژنهای هوش ، کدامندروش هایی ساده برای کاهش ااولین سلول مصنوعیسوالات پزشکیاز تکینگی تا مغز از مغز تماه رجبتمدن قدیمی ای در جنوب ایرچرا مغزهای ما ارتقا یافت حافظه و اطلاعات در کجاست کیست کلوئید بطن سومرجزخوانی هایی که امروز بایرادهای موجود در خلقت باز تکینگی تا مغز- از مغز مرگ انتقال است یا نابود شتوصیه های غیر دارویی در سنظریه تکامل در درمان بیمخودآگاهی و هوشیاريکشف جمجمه ای درکوه ایرهوزبان و تکلم برخی بیماریهابزار بقا از نخستین هماناصول سلامت کمرمغز چون ابزار هوش است دلیتا 20 سال آینده مغز شما به هوش مصنوعی از عروسک تا کدوچرخه سواری ورزشی سبک و گزارش یک مورد جالب لخته وسقوط درون جاذبه ای خاص، چابزار بقای موجود زنده از بیماری بیش فعالیمغز برای فراموشی بیشتر کتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش مصنوعی در کامپیوترهاداروهای ام اسپرورش مغز مینیاتوری انساسیر آفرینش از روح تا مغز ابزارهای دفاعی و بقای موفراموش کارها باهوش تر هسبازگشت از آثار به سوی خدابازگشت به ریشه های تکاملنقش هورمون های تیروئید دتاثیر دپاکین بر بیماری مهدف از تکامل مغزدر آستانه ی موج پنجم کوویآیا انسان با مغز بزرگش اخسردرد تنشناختراع جدید اینترنت کوانلایو دوم دکتر سید سلمان فبخش بزرگتر کیهان ناشناختنقش زبان در سلطه و قدرت اتاثیر درجه حرارت بر عملکواکسن های شرکت فایزر آمردرک و احساسآیا راهی برای رفع کم آبی شباهت مغز با کیهان مادیارتباط غیرکلامی بین انسامنبع هوشیاری کجاست؟ قسمتبرخی روش های تربیتی کودکچهار ساعت پس از کشتار خوکتری فلوپرازینورزش در کمر دردرموزی از نخستین تمدن بشرامگا سه عامل مهم سلامتعوامل موثر در پیدایش زبااز بحث های کنونی در ویروسمهندسی ژنتیک در حال تلاش بعد از کرونا دلخوشی بیهوچگونه تکامل مغزهای کنونیجنسیت و تفاوت های بیناییژنهای حاکم بر انسان و انسروش صحبت کردن در حال تکاماوکرلیزوماب داروی جدید شپیامهای کاربراناز تکینگی تا مغز از مغز تماپروتیلینتمدن بشری و مغز اخلاقیچرا پس از بیدار شدن از خوحافظه و اطلاعات در کجاستکاهش مرگ و میر ناشی از ابرشته نوروایمونولوژی و نقاگر نعمت فراموشی نبود بساز تکینگی تا مغز- از مغزتمراحل ارتقای پله پله کیهتوصیه هایی در مصرف ماهینظریه تکامل در درمان بیمخورشید مصنوعیگمان میکنی جرمی کوچکی در زبان و شناخت حقیقت قسمت چابزار بقا از نخستین هماناضطراب و ترسمغز چگونه صداها را فیلتر تاثیر مشاهده بر واقعیت بهوش مصنوعی از عروسک تا کديدن با چشم بسته در خواب گشایش دروازه جدیدی از طرسلول های بنیادی منابع و اابزار بقای موجود زنده از بیماری تی تی پیمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟تاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش مصنوعی در خدمت خلق وحداروهای ضد بیماری ام اس وآلودگی هوا و ویروس کروناسیستم تعادلی بدناثر مضر مصرف طولانی مدت رفراموشی همیشه هم بد نیستبازسازي مغز و نخاع چالشی نقش هورمون زنانه استروژنتاثیر داروهای ضد التهاب هدف از خلقت رسیدن به ابزادر درمان بیماری مولتیپل آیا احتمال دارد رویا از آسردرد سکه ایادامه بحث تکامل چشملبخند بزن شاید صبح فردا زبخش دیگری در وجود انسان هنقش زبان در سلطه و قدرت اتاثیر درجه حرارت بر عملکواکسن کووید 19 چیزهایی که درک احساسات و تفکرات دیگآیاما مقهور قوانین فیزیکشباهت زیاد بین سلول هاي عارتروز یا خوردگی و التهامنبع هوشیاری کجاست؟ قسمتبرخی سلولهای عصبی در تلانوآوری ای شگفت انگیز دانتری فلوپرازینوزوز گوشرمز و رازهای ارتباط غیر کامروز دانش ژنتیک هیچ ابهعوامل ایجاد لغت انسانی و از تلسکوپ گالیله تا تلسکمولتیپل اسکلروز در زنان تفکر خلا ق در برابر توهم چگونه جمعیت های بزرگ شکل جهان کاملی در اطراف ما پرکلرال هیدرات برای خوابانروشهای نو در درمان دیسک بايندگان چگونه خواهند دیدسایتهای دیگراز تکینگی تا مغز از مغز تمبانی ذهنی سیاه و سفیدتمساح حد واسط میان مغز کوچرا بیماری های تخریبی مغحس چشایی و بویاییکاهش التهاب ناشی از بیمارشد مغز علت تمایل انسان باگر نعمت فراموشی نبود بساز تکینگی تا مغز، از مغز مرز مرگ و زندگی کجاستتوضیحی ساده در مورد هوش مهفت چیز که عملکرد مغز تو خانواده پایدارگنجینه ای به نام ویتامین زبان و شناخت حقیقت قسمت اابزار بقا از نخستین هماناطلاعات حسی ما از جهان، چمغز ناتوان از توجیه پیداتاثیر نگاه ناظر هوشیار بهوش مصنوعی از عروسک تا کدی متیل فومارات(زادیوا)(پمبرولیزوماب در بیماری چسلول عصبی شاهکار انطباق ابزار بقای موجود زنده از بیماری دویکمغز بزرگ چالش است یا منفعتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش مصنوعی در خدمت خلق وحداروی فامپیریدین یا نورلآلزایمرسیستم دفاعی بدن علیه مغز اثرات فشار روحی شدیدفرایند پیچیده ی خونرسانیبحتی علمی درباره تمایل بنقش ژنتیک در درمان اختلاتاثیر داروی ضد تشنج سدیم هزینه ای که برای اندیشیددرمان های اسرار آمیز در آآیا احتمال دارد رویا از آسرعت فکر کردن چگونه استاداراوون تنها داروی تاییلرزش ناشی از اسیب به عصببرنامه و ساختار پیچیده منقش سجده بر عملکرد مغزتاثیر درجه حرارت بر عملکواکسن کرونا و گشودن پنجردرک تصویر و زبان های مخلتآزمون ذهنی گربه شرودینگرشباهت زیاد بین سلول هاي عارزش حقیقی زبان قسمت اولمنبع هوشیاری کجاست؟ قسمتبرخی سيناپسها طی تکامل و نوار مغزی روشی مهم در تشختسلیم شدن از نورون شروع میک پیشنهاد خوب برای آسان رویا و خبر از آیندهانفجار و توقف تکاملی نشاعواملی که برای ظهور لغت ااز تلسکوپ گالیله تا تلسکمواد کوانتومی جدید، ممکنتفاوت مغز انسان و میمون هچگونه جمعیت های بزرگ شکل جهش های ژنتیکی مفید در ساکمردرد و علل آنروشهای شناسایی قدرت شنواايا اراده آزاد توهم است یاز تکینگی تا مغز از مغز تمجموعه های پر سلولی بدن متنفس هوازی و میتوکندریچرا حیوانات سخن نمی گوینحس و ادراک (قسمت اول )کاهش دوپامین عامل بیماریزمین زیر خلیج فارس تمدنی اگر تلاش انسان امروز برااز تکینگی تا مغز، از مغز مرز بین انسان و حیوان کجاتکنولوژی جدید که سلول‌ههفت سین یادگاری از میراث خارق العاده و استثنایی بگویید نوزده و ایمنی ساکتزبان و شناخت حقیقت قسمت دابزار بقا از نخستین هماناطلاعاتی عمومی در مورد ممغز و سیر تکامل ان دلیلی تاثیر نگاه و مشاهده ناظر هوش مصنوعی از عروسک بازی دژا وو یا اشنا پنداریپنج اکتشاف شگفت آور در موسلولهای ایمنی القا کنندهابزار بقای موجود زنده از بیماری ضعف عضلات نزدیک بمغز بزرگ چالشهای پیش روتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش مصنوعی درمانگر کامپیداروی لیراگلوتیدآمارهای ارائه شده در سطح سکته مغزیاثرات مفید قهوهفرایند تکامل و دشواری هافرایند حذف برخی اجزای مغبحث درباره پیدایش و منشانقش گرمایش آب و هوا در همتاثیر درجه حرارت بر عملکهزینه سنگین انسان در ازادرمان های بیماری آلزایمرآیا برای تولید مثل همیشه شلیک فراموشیادغام میان گونه های مختللزوم سازگاری قانون مجازابرنامه ی مسلط ژنها در اختنقش غذاها و موجودات درياتاثیر درجه حرارت بر عملکواکسن کرونا از حقیقت تاتدرک حقیقت نردبان و مسیری آسيب میکروواسکولاریا آسشرکت نورالینک ویدیویی ازارزش حقیقی زبان قسمت دوممنبع هوشیاری کجاست؟ قسمتبرداشت مغز ما از گذر زماننورون هاي مصنوعی می توانتشنج چیستیک آلل ژنتیکی که از نئاندرویا بخشی حقیقی از زندگی انواع سکته های مغزیعوارض ازدواج و بچه دار شداز تکنیکی تا مغز از مغز تموجود بی مغزی که می تواندتفاوت ها و تمایزها کلید بچگونه حافظه را قویتر کنیجهش های ژنتیکی غیر تصادفکمردرد با پوشیدن کفش مناروشی برای بهبود هوش عاطفايا اراده آزاد توهم است یاز تکینگی تا مغز از مغز تمحل درک احساسات روحانیتنفس هوازی و میتوکندریچرا حجم مغز گونه انسان درحس و ادراک (قسمت دوم )کاهش سن بیولوژیکی، تنها زندگی هوشمند در خارج از زابزار هوش در حال ارتقا ازاز تکینگی تا مغز، از مغز مزایای شکلات تلخ برای سلتکنولوژی جدید که سلول‌ههم نوع خواری در میان پیشیخدا موجود استگوشه بیماری اتوزومال رسسزبان و شناخت حقیقت قسمت سابزار بقا از نخستین هماناطلاعاتی عمومی در مورد ممغز آیندگان چگونه است ؟تاثیر نگاه انسان بر رفتاهوش مصنوعی از عروسک بازی دژاوو یا آشناپنداریپوست ساعتی مستقل از مغز دسلولهای بنیادی مصنوعی درابزار بقای موجود زنده از بیماریهای تحلیل عضلانی امغز بزرگ و فعال یا مغز کوتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش مصنوعی درخدمت خلق وحداروی تشنجی دربارداریآن چیزی که ما جریان زمان سانسور از روی قصد بسیاری اثرات مضر ماری جوانااجزای پر سلولی بدن انسان فرد حساس از نظر عاطفی و ببحثي درباره هوش و تفاوتهنقش آتش در رسیدن انسان بهتاثیر درجه حرارت بر عملکهزاران سال چشم های بینا ودرمان های جدید میگرنآیا بزرگ شدن مغز فقط در دشلیک فراموشیادغام دو حیطه علوم مغز و لزوم سازگاری قانون مجازابرین نت به جای اینترنتنقش غذاها و موجودات درياتاثیر درجه حرارت بر عملکواکسن کرونا ساخته شده تودرک عمیق در حیواناتآسیب ها ناشی از آلودگی هوشش مرحله تکامل چشمارزش حقیقی زبان قسمت سوممنبع هوشیاری کجاست؟(قسمبررسي علل احتمالي تغيير نورون های ردیاب حافظهتشنج و حرکات شبه تشنجی قایک جهش ممکن است ذهن انسانرویا تخیل یا واقعیتانگشت نگاری مغز نشان میدعید نوروز مبارکاز تکینگی تا مغز از مغز تموجودات مقهور ژنها هستندتفاوت های بین زن و مرد فقنگاه محدود و تک جانبه، مشجهشهای مفید و ذکاوتی که دکنفرانس تشنج هتل کوثر اصروشی جدید در درمان قطع نخای آنکه نامش درمان و یادشاز تکینگی تا مغز از مغز تمحل درک احساسات روحانی دتو دی ان ای خاص ميتوکندريچرا خشونت و تعصبحس و ادراک قسمت چهارمکایروپاکتیک چیستزونا به وسیله ویروس ابله ابزار بقا از نخستین هماناز تکینگی تا مغز، از مغز مسیر دشوار تکامل و ارتقاتکامل مادی تا ابزار هوشمهمیشه اطمینان تو بر خدا بخطا در محاسبات چیزی کاملگوشت خواری یا گیاه خواریزبان شناسی مدرن در سطح سلابزار بقا از نخستین همانبلندی در ذهن ما درک بلندیمغز انسان ایا طبیعتا تماتاثیر نگاه انسان بر رفتاهوش مصنوعی از عروسک بازی دگرگونی های نژادی و تغییپیموزایدسلسله مباحث هوش مصنوعیابزار بقای موجود زنده از بیهوش کردن در جراحی و بیممغز حریص برای خون، کلید تتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش مصنوعی ساخته هوش طبیداروی جدید s3 در درمان ام آیا ممکن است موش کور بی مسانسور بر بسیاری از حقایاجزایی ناشناخته در شکل گفرضیه ای جدید توضیح میدهبحثی در مورد نقش ویتاميننقش انتخاب از طرف محیط، نتاثیر درجه حرارت بر عملکهستي مادي ای که ما کوچکتردرمان های جدید در بیماری آیا تکامل و تغییرات ژنتیشنا در ابهای گرم جنوب نیارتقا و تکامل سنت آفرینش مقاومت به عوارض فشار خون برای پیش بینی آینده مغز دنقش غذاها و موجودات درياتاثیر رو ح و روان بر جسمواکسن دیگر کرونا ساخته شدرگیری قلب در بیماری ویرإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَششمین کنگره بین المللی سارزش خود را چگونه میشناسمنبع هوشیاری کجاست؟(قسمبررسی و اپروچ جدید بر بیمنوروپلاستیسیتی چیستتشنج عدم توازن بین نورون یک رژیم غذایی جدید، می تورویاها از مغز است یا ناخواندوهگین نباش اگر درب یا عامل کلیدی در کنترل کارآاز تکینگی تا مغز و از مغز میهمانهای ناخوانده عامل تفاوت های تکاملی در مغز ونگاه انسان محدود به ادراجهشهای مفید و ذکاوتی که دکنگره بین المللی سردرد دروشی جدید در درمان سکته مایمپلانت نخاعی میتواند داز تکینگی تا مغز از مغز تمحدودیت های حافظه و حافظتولید پاک و فراوان انرژیچرا در مغز انسان، فرورفتحس و ادراک قسمت پنجمکاربرد روباتهای ريزنانوزیباترین چیز در افزایش سابزار بقا از نخستین هماناز روده تا مغزمشکلات نخاعیتکامل مداومهمیشه عسل با موم بخوریمخطا در محاسبات چیزی کاملگیلگمش باستانی کیستزبان شناسی نوین نیازمند ابزار بقا از نخستین همانبه خودت مغرور نشومغز انسان برای ایجاد تمدتاثیر ویتامین دی بر بیماهوش مصنوعی از عروسک بازی دانشمندان موفق به بازگردپیچیدگی های مغزی در درک زسم زنبور ، کلیدی برای وارابزار بقای موجود زنده از بیهوشی در بیماران دچار امغز زنان جوانتر از مغز مرتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش احساسیداروی جدید میاستنی گراویآیا ما تنها موجودات زنده ساخت شبکه عصبی با الفبایساخت شبکه عصبی مصنوعی با احیای بینایی نسبی یک بیمقیچی ژنتیکیبحثی جالب درباره محدودیتنقش اتصالات بین سلولهای تاثیر درجه حرارت بر عملکهستی ما پس از شروعی چگال درمان های رایج ام اسآیا جنین انسان، هوشمندی شناخت و معرفت، و نقش آن دارتوکين تراپی روشی جديد مقابله با کرونا با علم اسبرای اولین بار دانشمنداننقشه مغزی هر فرد منحصر بهتاثیر رژیم گیاه خواری بر واکسن دیگری ضد کرونا از ددرگیری مغز در بیماری کویافت فشار خون ناگهانی در وصرع و درمان های آناز نخستین همانند سازها تمنبع هوشیاری کجاست؟(قسمبررسی سیستم تعادلی بدن انوشیدن چای برای مغز مفید تصویربرداری فضاپیمای آمیکی از علل محدودیت مغز امرویاهای پر رمز و حیرتی درانسان قدیم در شبه جزیره ععادت کردن به نعمتاز تکینگی تا مغز از مغز تمیگرن سردردی ژنتیکی که بتفاوت های زبانی سرمنشا تنگاه از درون مجموعه با نگجواب دانشمند سوال کننده کنگره بین المللی سردرد دريتوکسيمب در درمان ام اساینکه به خاطرخودت زندگی از تکینگی تا مغز از مغز تمخچه فراتر از حفظ تعادلتولید سلولهای جنسی از سلچراروياها را به یاد نمی آحس و ادراک قسمت سومکاربرد روباتهای ريز، در زیر فشار کووید چه باید کرابزار بقا از نخستین همانازدواج های بین گونه ای، رمشکلات بین دو همسر و برخیتکامل چشمهمراهی نوعی سردرد میگرنیخطرات هوش مصنوعیگیاه خواری و گوشت خوار کدزبان، وسیله شناسایی محیطابزار بقا از نخستین همانبه زودی شبکه مغزی به جای مغز انسان برای شادمانی طتاثیر ویروس کرونا بر مغز هوش مصنوعی از عروسک بازی دانشمندان نورون مصنوعی سپیوند مغز و سر و چالشهای سندرم کووید طولانیابزار بقای موجود زنده از فلج بل، فلجی ترسناک که آنبیوگرافیمغزهای کوچک بی احساستاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش احساسیداروی جدید ضد میگرنآیا مغز تا بزرگسالی توسعآیا همه جنایت ها نتیجه بیساختار شبکه های مغزی ثاباحساس گذر سریعتر زمانقیچی ژنتیکی تهدید یا فرصبحثی در مورد نقش کلسیم و نقش حفاظتی مولکول جدید دتاثیر درجه حرارت بر عملکو هر کس تقوای خدا پیشه کندرمان های علامتی در ام اسآیا جهان ذهن و افکار ما مشناسایی تاریخچه ی تکاملیارتباط میکروب روده و پارملاحظات بیهوشی قبل از جربرخی ملاحظات در تشنج های نقشه های مغزی جدید با جزیتاثیر رژیم گیاه خواری بر واکسن سرطاندرگیری مغز در بیماران مبافراد آغاز حرکت خودشان رضررهای مصرف شکر و قند بر از نخستین همانند سازها تمنبع هوشیاری کجاست؟(قسمبررسی علل کمر درد در میاننوعی سکته مغزی ، وحشتناک تغییر الگوی رشد مغزی با زیافته های نوین علوم پرده رویای شفافانسان ها می توانند میدان عارضه جدید ویروس کرونا ساز تکینگی تا مغز از مغز تمیگرن شدید قابل درمان استفاوتهای جنسیتی راهی برانگاهی بر قدرت بینایی دراجاذبه و نقش آن در شکلگیریکندر در بیماریهای التهابریواستیگمیناینکه خانواده ات سالم بااز تکینگی تا مغز از مغز تمخچه ، فراتر از حفظ تعادلتومورها و التهاب مغزی عاچراروياها را به یاد نمی آحساسیت روانی متفاوتکجای مغز مسئول پردازش تجزیرفون داروی ضد ام اسابزار بقا از نخستین هماناستفاده از مغز، وزن را کممشکلات روانپزشکی پس از ستکامل ابزار هوش ، راه پر هوموارکتوس ها ممکن است ددفاع در برابر تغییر ساختگالکانزوماب، دارویی جدیسفر نامه سفر به بم و جنوب ابزار بقا از نخستین همانبوزون هیگز چیستمغز انسان برای شادمانی طتاثیر ژنها بر اختلالات خدانشمندان یک فرضیه رادیکپیوند سر آیا ممکن استسوپاپ ها یا ترانزیستورهاابزار بقای موجود زنده از فلج خواببیوگرافیمغزتان را در جوانی سیم کشتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش عاطفی بیشتر در زنانداروی ضد تشنج با قابليت تآیا هوش مصنوعی زندگی بشرسازگاری با محیط بین اجزااخلاق و علوم اعصابقانون مندی نقشه ژنتیکی مبحثی در مورد عملکرد لوب فنقش حیاتی تلومر دی ان آ دتاثیر درجه حرارت بر عملکوقت نهيب هاي غير علمي گذشدرمان ژنتیکی برای نوآوریآیا جهش های ژنتیکی، ویروشناسایی سلول های ایمنی اارتباط چاقی و کاهش قدرت بممانتین یا آلزیکسا یا اببرخی مرزهای اخلاق و علومنقص در تشخیص هیجانات عامتاثیر رژیم گیاه خواری بر واکسنی با تاثیر دوگانه ادرگیری مغزی در سندرم کووافزایش قدرت ادراکات و حسضررهای شکر بر سلامت مغزاز نخستین همانند سازها تمنبع هوشیاری کجاست؟(قسمبزرگ شدن مغز محدود به دورنیاز به آموزش مجازی دیجیتغییر زودتر اتصالات مغزییادگیری مهارت های جدید دروبات های ریز در درمان بیانسان جدید از چه زمانی پاعدم توقف تکامل در یک اندااز تکینگی تا مغز از مغز تمیدان مغناطيسي زمین بشر تقلید مرحله ای نسبتا پیشنگاهی بر توانایی اجزاي بحقیقت قربانی نزاع بین بی کوچک شدن مغز از نئاندرتاریسدیپلام تنها داروی تایایندرالاز تکینگی تا مغز از مغز تمخچه ابزاري که وظیفه آن فتوهم لیلیپوتی(ریزبینی)نزاع بین جهل و علم رو به پخلاصه ای از مطالب همایش مکرونا چه بر سر مغز می آورزاوسکا درمان گوشرابزار بقا از نخستین هماناستفاده از هوش مصنوعی در مشکلات روانپزشکی در عقب تکامل زبانهوش مصنوعی می تواند بر احدقیق ترین تصاویر از مغز اگامی در درمان بیماریهای سفر به مریخ در 39 روزابزار بقا از نخستین همانبی عدالتی در توزیع واکسن مغز انسان رو به کوچک تر شتاثیر کلام در آیات کلام بهوش مصنوعی از عروسک بازی دانشمندان ژنی از مغز انسپیوند سر، یکی از راه حلهاسوپاپ ها یا ترانزیستورهاابزار بقای موجود زنده از فلج خواب چیستبیان ژن های اسکیزوفرنی دمغزتان را در جوانی سیمکشتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش عاطفی در زنان بیشتر اداروی ضد تشنج با قابليت تداستانها و مفاهیمی اشتباآیا هوش ارثی دریافتی از پسخن پاک و ثابتاخلاق پایه تکامل و فرهنگقانون جنگلبحثی درباره هوش و تفاوتهنقش خرچنگ های نعل اسبی درتاثیر درجه حرارت بر عملکوقتی فهمیدی خطا کردی برگدرمان ام اس(مولتیپل اسکلآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجشواهدی از نوع جدیدی از حاارتباط هوش ساختار مغز و ژمنابع انرژي پاک سرچشمه حبرخی نکات از گاید لاین پرنقطه بی بازگشتتاثیر رژیم گیاهخواری بر واسطه ها د رمسیر ایجاد مغدرگیری مغزی در سندرم کووافزایش مرگ و میر سندرم کوطوفان فقر و گرسنگی و بی ساز نخستین همانند سازها تمنبع هوشیاری کجاست؟(قسمبزرگ شدن تقریبا ناگهانی چیزی خارج از مغزهای ما نیتغییر عمودی سر انسان از پیادآوری خواب و رویاروح رهاییانسان عامل توقف رشد مغزعسل طبیعی موثر در کنترل باز تکینگی تا مغز از مغز تمیدازولام در درمان تشنج تلقین اطلاعات و حافظهناتوانی از درمان برخی ویحقیقت تنها چیزی است که شاکووید نوزده و خطر بیماریرژیم های غذایی و نقش مهم ایا کوچک شدن مغزانسان الاز تکینگی تا مغز از مغز تمدارک ژنتیکی چگونه انسانتوهم چیستنزاع بین علم و نادانی رو خونریزی مغز در سندرم کووکریستال زمان(قسمت اولزبان مشترک ژنتیکی موجوداابزار بقا از نخستین هماناستفاده از سلول های بنیامشاهده آینده از روی مشاهتکامل ساختار رگهای مغزی هوش مصنوعی و کشف زبان هایدلایلی که نشان میدهد ما بگامی در درمان بیماریهای سفر تجهیزات ناسا به مریخ بیمار 101 ساله، مبتلا به سمغز انسان رو به کوچکتر شدتاثیر کپسول نوروهرب بر نهوش مصنوعی از عروسک بازی دانشمندان پاسخ کوانتومی پیام های ناشناخته بر مغز سوپاپ ها یا ترانزیستورهاابزار بقای موجود زنده از فلج دوطرفه عصب 6 چشمبیست تمرین ساده برای جلونقش قهوه در سلامتیتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش عاطفی در زنان بیشتر ا