دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

کسی نمی داند هوشیاری چیست و چگونه عمل می کند! کسی مکانیک کوانتوم را هم نمی فهمد. آیا ممکن است اینها همه تصادفی باشد؟ نمی توانم مشکل حقیقی را مشخص کنم زیرا تصور میکنم معماي حقیقی ای وجود ندارد ولی من تاکید نمیکنم که معمای حقیقی ای وجود ندارد این چیزی است که ریچارد فاینمان درباره معماها و تفاوت ها در مکانیک کوانتوم- که دانشمندان فیزیک برای توصیف کوچکترین چیزها در کیهان به کار می برند- بیان می کند ولی او شاید درباره معمای بی حاصل و مشابه هم سخن میگوید و آن معماي هوشیاری است!

برخی دانشمندان، اعتقاد دارند که ما در عمل می فهمیم هوشیاری و خودآگاهی چیست یا فقط توهم است، ولی ديگر دانشمندانی هستند که احساس می کنند ما اساسا درک نمی کنیم هوشیاری از کجا آمد.

معمای هوشیاری ابدی، برخی پژوهشگران را به اینجا کشانده است تا از فیزیک کوانتوم بخواهند آن را تشریح کند ولی این اندیشه، همیشه با شک پاسخ داده می شود و این شگفت انگیز نیست؛ زیرا حکیمانه نیست که یکی از معماها با معمای دیگر حل شود!

ولی واضح است که اين افکار، ابلهانه و از روي دلخواه نیست. یکی از دلایلی که عقل را شگفت ترین چیز براي فیزیک دان ها می کند، آن است که در نظریه کوانتوم ابتدایی اسیر می شود. فقط این، نیست بلکه مورد انتظار است که کامپیوترهای کوانتومی بتوانند چیزهایی را ایجاد کنند که برای کامپیوترهای عادی انجام آن ممکن نیست و این ما را تذکر می دهد که مغزهای ما می توانند چیزهایی را انجام دهند که از قدرت هوش مصنوعی، بسیار فراتر می رود.

مکانیک کوانتوم برترین نظریه برای توصیف عام هستي در سطح اتم و ذرات کوچک تر از اتم است و شاید خصوصیت مشهورتر در ابهام آن، این حقیقت باشد که در آزمایش کوانتومی، بر اساس انتخاب ما یا عدم انتخاب ما در روشهاي اندازه گیری، ممکن است برخی خصوصیت های اتم های مربوطه تغییر کند. وقتی نخستین پرچمداران مکانیک کوانتوم، تاثیر فرد جستجو کننده یا مراقب را بر نتایج آزمایشات دیدند بسیار شگفت زده شدند و به نظر رسید که فرض اساسی موجود در پیدایش جهان را از بین می برد که بدون توجه به نگاه ما جهانی در بیرون وجود دارد و وقتی روشي که جهان رفتار میکند، متوقف به کیفیت نگاه ما به آن است پس واقعیت دقیقا به چه معنی است؟

و برخی از این پژوهشگران احساس کردند، مجبورند این نتیجه را بگیرند که قرارداد جهان، فقط توهم است و باید هوشیاری، نقشی فعال را در نظریه کوانتوم داشته باشد. اما از نظر دیگران این مطلب، معنی خاصی ندارد.

بدون شک اینشتاین یک بار احتجاج کرد و آن زمانی بود که گفت من تا وقتی به یک ماه نگاه نکنم نتيجه نمی گیرم، قمری وجود دارد. و امروز برخی فیزیک دان ها شک می کنند که آیا هوشیاری بر مکانیک کوانتوم، تاثیر دارد یا نه.

در حقیقت احتمال دارد هوشیاری به دلیل فیزیک کوانتوم ایجاد شده باشد. تا جایی که اعتقاد دارند نظریه کوانتوم برای فهم کیفیت عمل مغز به صورت کامل، ضروری است و مشابه اجسام کوانتومی ای است که میتواند یک لحظه در دو مکان وجود داشته باشد، پس مغز کوانتومی می تواند همزمان دو نوع از افکار تبادلی را حمل کند. این افکار، تخمینی است و روشن شده است که فیزیک کوانتوم، نقشی اساسي در سطح عمل مغز و بر عمل آن، ندارد.

پس چیز دیگری وجود ندارد و این احتمالات، نشان میدهد چگونه نظریه شگفت انگیز کوانتوم ما را وادار میکند، فکر کنیم.

مشهورترین تاثیر عقل بر مکانیک کوانتوم در آزمایش دوشکاف، نمایان می شود: تصور کن بخشی از شعاع نورانی، بر پرده ای بتابد که دو شکاف نزدیک به هم و موازی دارد. بخشی از نور از دو شکاف می گذرد و بر پرده دیگر، برخورد می کند. میتوان نور را به عنوان نوعی از موج تصور کرد و وقتی موج ها از دو شکاف می گذرند، می توانند با هم تداخل کند. وقتی قله های موج همزمان باشند همدیگر را تقویت می کنند در حالي که اگر قله با کف موج نور، همزمان باشد همدیگر را محو می کنند و به این در هم رفتن موجی، پراش یا انکسار می گویند(diffraction)و سلسله ای متناوب از نوارهای تاریک و روشن بر پرده پشتی شکل می گيرد . واین، در زمانی است که موج های نور یا همدیگر را تقویت کنند یا همدیگر را محو بسازند. و قابل فهم است که این خصوصیت از خصوصیت های رفتار موج، از دویست سال قبل یعنی قبل از پیدایش نظریه کوانتوم بوده است. و میتوان این آزمایش دوشکاف را همچنین بر ذرات کوانتومی دیگر مانند الکترون ها اجرا کرد که ذراتی کوچک و باردار و از اجزای تشکیل دهنده اتم هستند. آنچه باعث جدال می شوند اینکه این ذرات میتوانند رفتاری مانند موج نشان دهند و این یعنی میتوانند وقتی دسته ای از الکترون ها از طریق دو شکاف بگذرد و تولید الگوی تداخل کند، در معرض انکسار یا پراش قرار گیرد.

اکنون، تصور کن ذرات کوانتومی از طریق شکاف ها یکی پس از دیگری میگذرد و نیز یکی پس از دیگری بر

پ

رده، نمایش داده می شود و چیز ديگري هم در مسیر، وجود ندارد تا با هر ذره در طول مسیر خود تداخل کند. با اين همه، الگوی ذراتی که در گذر زمان با هم تراکم می کنند از تداخل، پرده برمی دارد. به نظر می رسد هر ذره از هر دو شکاف به صورت همزمان می گذرد و با خودش تداخل میکند و این حالت انباشته شدن بر هم(superposition)نامیده می شود.

این حقیقتا چیزی شگفت انگیز است.

اگر کسی را درون یا بیرون از یکی از شکاف ها قرار دهیم می توانیم کشف کنیم آیا ذره ای معین، از طریق شکاف می گذرد یا نه ولی در این حالت، تداخل و در هم رفتن، از بین می رود!

خیلی ساده! در زمان بررسی مسیر ذرات- حتی اگر این مراقبت، فشاری بر حرکت ذرات وارد نکند- ما نتیجه را تغییر می دهیم!

فیزيک دانی به نام پاسکال جوردن که با استاد کوانتوم نیلز بور در کپنهاگ در دهه بیستم قرن گذشته، کار میکرد، میگوید: توجه ما- بر اساس آنچه میتوان اندازه گیری کرد- فشاری را بر ذره وارد نمی کند و آن را به سمتی نمی راند. بلکه آن را تولید می کند! ما ذرات کوانتومی را وادار میکنیم موضعی مشخص بگیرند!

به عبارت دیگر ما نتایج اندازه گیری ها را خودمان تولید می کنیم.

اگر امر اینگونه است، به نظر می رسد واقعیت وضع شده، فقط یک سراب است و وقتی طبیعت، بر اساس اینکه آن را نگاه کنیم یا نکنیم، رفتار خود را تغییر می دهد شگفت انگیزتر هم می شود.

می توانیم بکوشيم طبیعت را در کشف قصد نیت آن، بفريبيم! برای این کار میتوانیم مشخص کنیم ذرات، در زمان گذر از طریق این دو شکاف چه مسیری دارند ولی به مجرد اينکه بخواهد از شکاف عبور میکنند، لازم است تصمیم بگیرد از یکی از شکاف ها یا هر دوی آنها بگذرد.

آزمایش در سال 1960، از طرف فیزیک دان آمریکایی جان ویلر مطرح شد و به آن، آزمایش انتخاب تاخیری گفته شد و در دوره هاي بعدی تکرار شد و تکنیک های هوشمند براي اندازه گيری، بر مسیر ذرات کوانتومی، به صورت عام و ذرات نور به نام فتون ها به طور خاص، به کار گرفته شد و این پس از آن بود که انتخاب می شد مسیری واحد یا ترکیبی از هر دو را انتخاب کند. بور به صورت قابل اعتمادی پیشگویی کرد و بیان نمود، تفاوتی بین تاخیر اندازه گیری یا عدم تاخیر، وجود ندارد.

تا زمانی که ما مسیر فتون را پیش از ثبت آن، به شکل نهایی در زمان رسیدن آن به بیننده مشخص کنیم ما پدیده انکسار یا پراش را از دست می دهیم! گویا طبیعت می فهمید ما فقط نگاه نکرده ایم بلکه حتی برای نگاه کردن، نقشه هم ریخته ایم!

در این آزمایش هرگاه مسیر ذره کوانتومی را کشف کنیم مجموعه مسیرهای ممکن به یک حالت شناخته شده، فرو میریزد.

بیشتر از این، آزمایش انتخاب زود و سریع و نه تاخيري است یعنی انجام توجه- که از اندازه گیری شروع و نتیجه می شود- می تواند بیشتر از هر جنبش فیزیکی، باعث فروریختن شود.

ولی آیا این،يعني فروریختن حقیقی رخ نمي دهد، مگر در زمانی- که نتیجه اندازه گیری به هوشیاری ما برسد؟

فیزیک دان مجارستانی یگین وینگر در دهه سی، به اين احتمال اعتراف کرده است و می گوید: بیان می شود، توصیف کوانتومی اشیا، تحت تاثیر کپی هایی است که وارد هوشیاری می شود و ایمان به خود، به صورت منطقی همراه با مکانیک کوانتوم کنونی است. ویلر اعتقاد دارد که وجود موجودات زنده توانا برای مشاهده، - آنچه را در گذشته بوده- تغییر داده است و حوادث کوانتومی قبلی را به یک تاریخ قابل لمس، تبدیل کرده است. او می گوید: ما در تکامل کیهان از زمان ابتدای آن، شریک بوده ایم و این، یعنی ما در کیهانی مشارکتي، زندگی می کنیم تا امروز فیزیک دان ها بر روشی بهتر برای تفسیر این آزمون های کوانتومی توافق نکرده اند ولی دشوار است از آنچه بر آن مترتب است یعنی نوعی ارتباط بین هوشیاری با مکانیک کوانوم، دوری کنیم.

در ابتدای دهه هشتاد، فیزیک دان انگلیسی روگر پنروز مطرح کرد که ارتباط، در جهت دیگری عمل کرده است. شاید مکانیک کوانتوم مشارکتی در خوآگاهی و هوشیاری ما داشته باشد؛ چه هوشیاری بر مکانیک کوانتوم تاثیر بگذارد یا نه. و پنروز می پرسد اگر ساختارهایی مولکولی، در مغزهای ما باشد و بتواند حالت خود را در پاسخ به یک حادثه کوانتومی تغییر دهد، چه می شود؟ و آیا این ترکیبات می تواند حالت بر هم فرو رفتن کوانتومی را کاملا مانند رفتار ذرات در آزمایش دوشکاف، بنا سازد؟ و آیا در روش هایی- که تحریک سلول های عصبی برای ارتباط، از طریق پيام های الکتریکی انجام می شود- در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) رخ میدهد؟ پنروز می گوید توانایی ما برای حمل حالات ذهنی ناموافق از نظر ظاهری، خطای در ادراک، نيست و این، تاثیر حقیقی فیزیک کوانتوم است.

در نتیجه به نظر میرسد، مغز انسان می تواند با فرایند های معرفتی ای تعامل کند- که همچنان بسیار فراتر از قدرت های تجهیزات کامپیوتری عددی است. شاید بتوانیم حتی وظیفه محاسبه ای را انجام دهیم- که از

طریق تجهیزات کامپیوترهای عادی و بر اساس منطق عددی کلاسیک، اجرای آن ممکن نیست. پنروز برای اولین بار، در کتاب خود در سال 1989 با عنوان عقل جدید امپراتور “the emperor’s new mind” فرض کرد که مکانیک کوانتوم بر ادراک بشری تاثیر می گذارد به گونه ای که پنروز تصور میکند فروریختن تداخل کوانتومی و محو در هم فرورفتن کوانتومی فرایندی حقیقی و فرایندی فیزیکی مانند انفجار شديد باشد و این پدیده را (orch-or)(orchestrated objective reduction) کاهش واقعي هماهنگ شده نامید.اندیشه
orch-or)
سبب شد پنروز بفهمد جاذبه مسؤول عدم آشکار شدن تاثیر مکانیک کوانتوم بر موارد روزانه مانند ستارگان و سیارات است. او اعتقاد دارد که در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، در اشيايي که حجم آن، بزرگتر از ذرات است امکان ندارد.

زیرا تاثیر جاذبه آن، لازم ميکند دو حالت زمان-مکان با هم در جایی نباشند.پنروز این تفکر را در همراهی با پزشک آمریکایی استوارت هامروف، پیشرفت و توسعه داد به گونه ای که در کتاب خودسایه های عقلدر سال 1994، مطرح کرد ساختارهایی که در درک کوانتومی شرکت دارد، از پروتيين هایی به نام ميکروتوبول تشکیل مي شود و این ميکروتوبول ها در بیشتر سلول های ما از جمله سلول های عصبی مغزی وجود دارد و پنروز و هامروف، استدلال کردند جنبش های این ميکروتوبول ها ممکن است بر اساس اصل در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد ولی دلیلی بر آن نیست.

اشاره شده است که اندیشه در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) ميکروتوبول ها، بر اساس آزمونهایی در سال 2013 تایید شده است ولی در واقع این پژوهش ها به آثار کوانتومی اشاره نکرده است. علاوه بر آن، بیشتر پژوهشگران اعتقاد دارند اندیشه orch-or بر اساس پژوهشی- که در سال 2000 انجام شد- از نظرها دور شد.

فیزیک دانی به نام مارک تيگمارک بیان کرد، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) مولکول های دخیل در ارسال پیام های عصبي، امکان ندارد حتی در بخشی از زمان لازم بر رسیدن این پیام ها به مکان خاصی ادامه یابد. تاثیر های کوانتومی مانند در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، با اصلی به نام جداسازی ارتباط کوانتومی(decoherence) به سادگی از بین ميرود و این، به واکنش ذرات کوانتومی با منطقه اطراف- که از طریق آن، خصوصیات کوانتومی از مجموعه محو میشود- باز می گردد. انتظار می رود جدا شدن ارتباط کوانتومی در محیط های مرطوب و گرم، مانند سلول زنده بسیار سریع شود. پیام های عصبی، پالس هاي الکتریکی است که از عبور ذرات باردار از غشای سلولهای عصبی ایجاد می شود. اگر یکی از این ذرات در، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد و با سلول های عصبی برخورد کند، لازم است آنطور کهتيگمارکمي گويد در کمتر از میلیارد ميليارد صدم ثانیه از بین برود و این کار، حداقل ده هزار تریلیون بار تکرار میشود تا زمانی که سلول های عصبی پیام را خالی کند. نتیجه آنکه شک وابهام زیادی در مورد اندیشه تاثیر مکانیک کوانتومی بر مغز وجود دارد، ولی پنروز به این دلایل توجهی نمیکند و فرضیه(orch-or) را مطرح میسازد. به رغم بیان تيگمارکدر مورد جداکردن بسیار سریع ارتباط کوانتومی در سلول ها، محققان دیگری آثار کوانتومی را در سلول های زنده دیده اند.

دلایلی اشاره میکند نظام بیولوژیک، در جوانب مختلفی از اصول مکانيک کوانتوم بهره میبرد. به عنوان نمونه، فرایند ساختن با نور است و تاثیرات کوانتومی در تبدیل اشعه خورشید به کربوهيدرات ها در فرایند فتوسنتز نقش دارد. دانشمندان همچنین دیدند پرندگان مهاجر، قطب نمای کوانتومی مخصوصی دارند که به آنها اجازه استفاده از ميدان مغناطيسي زمين و هوانوردي را میدهد و احساس بویایی در انسان هم بر اساس یکی از مهمترین خصوصیات فیزیک کوانتوم انجام می شود.

علاوه براینها، به ناچار باید پذیرفت مغز از حیله های کوانتومی استفاده میکند و برهانهایی کاملا متفاوت وجود دارد.

فیزیک دانی به نام ماتيو فیشر از دانشگاه کالیفرنیا مقاله ای را در سال 2015 منتشر کرد و مطرح کرد مغز مولکولهايي دارد که میتواند، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) را به شکلی درست، حفظ کند و به شکل مشخص، هسته های ذرات فسفر این توانایی را دارد. ذرات فسفر در همه جا درون سلول ها هستند و معمولا شکل يونی آن، با چهار مولکول اکسیژن ترکیب می شود. این یون ها واحد اساسی نیرو درون سلول ها هستند. بخش بزرگی ازنیروی سلول، در مولکول هایی به نام ATP ، ذخیره می شود که زنجیره هایی تشکیل شده از سه مجموعه از فسفات است و مرتبط با مولکول ساختاری است و در زمان قطع شدن یکی از مجموعه های فسفات، نیروی سلول آزاد میشود تا استفاده شود. سلول ها مکانیسم هایی مولکولی برای جمع کردن یون های فسفات در مجموعه دارد و بار دیگر، آن را می شکنند. فیشر نقشه ای را طرح کرد که میشد در آن، دو بخش از یون های فسفات را در نوع خاصی از در هم رفتن کوانتومی، به نام همبستگي كوانتومي (entangled state) قرار داد. هسته هاي فسفر خاصيت كوانتومي دارد که چرخش دوکی کوانتومی (spin) خوانده می شود و آن را تا حدی مشابه مغناطیس کوچک با قطب هایی میکند که به جهت های معینی اشاره دارد.

در حالت در هم فرورفتن؛ لرزش دوکی یا اسپین یکی از هسته های فسفر بر اساس دیگر هسته ها است به عبارت دیگر حالت های همبستگی حقیقتا حالت های در هم فرورفتن کوانتومی است که بیشتر از یک ذره کوانتومی واحد را در بر می گیرد.

فیشر می گوید رفتار مکانیکی کوانتومی چرخش دوکی این هسته ها می تواند در دوره های طولانی ای- که توسط بشر قابل ملاحظه است- به شکل معقولی در برابر جداسازی ارتباط، مقاومت کند. او با تیگمارک، اتفاق نظر دارد که جنبش های کوانتومی به شدت ازمحیط، تاثیر می پذیرد همانطور که پنروز و هامیروف تصور کردند و جداسازی همبستگی، تقریبا به صورت فوری حاصل می شود ولی چرخش دوکی کوانتومی هسته ها به شدت با محیط خود واکنش نشان نمی دهد. به رغم اینها رفتار کوانتومی، در چرخش دوکی کوانتومی هسته های فسفر، مصون از جداسازي همبستگی است.

فیشر می گوید وقتی ذرات فسفر در ساختاری بزرگتر به بنام مولکول های پوسنر قرار داده شود، چنین چیزی رخ می دهد. و اینها مجموعه ای تشکیل شده از شش یون فسفات است که با نه یون کلسیم ارتباط دارد و نشانه هایی بر امکان پذیر بودن وجود این مولکول ها در سلول های زنده هست به رغم آنکه اکنون دلیل قاطعی ندارد.

فیشر می گوید چرخش دوکی کوانتومی فسفر در برابر جدا شدن همبستگی یک روز یا تقریبا یک روز حتی در سلول های زنده مقاومت می کند و این، یعنی میتواند بر چگونگی عمل مغز تاثیر بگذارد. این نظر مطرح است که مولکول های پوسنر میتواند از طرف سلول های عصبی، بلعیده شود. و مولوکول های پوسنر هر طور در داخل باشند، می توانند سلول های عصبی را تحریک کنند تا پیامی را از طریق جدا سازی و آزاد کردن یون های کلسیم، به سلول دیگر برساند. و به دلیل همبستگی در مولکول های پوسنر دو تا از این پیام ها به نوبه خود به عنوان نوعی از همبستگی کوانتومی افکار با هم مرتبط میشود. فیشر می گوید: پس پردازش های کوانتومی دارای چرخش دوکی کوانتومی هسته ای، در عمل در مغز وجود دارد و اين امری بسیار شایع خواهد بود و در هر زمان رخ میدهد.

فیشر اولا وقتی شروع به تفکر در بیماران عقلی میکند، به اين نتیجه ميرسد زیرا می گوید: وقتی پیش از سه تا چهار سال قبل تصمیم گرفتم کشف کنم چگونه یون لیتیم میتواند مانند این تاثیر بزرگ را در درمان بیماران عقلی داشته باشد در شیمی زیستی مغز وارد شدم.

چون دوای لیتیم به مقدار وسیع در درمان اختلال دو قطبی استفاده میشود. این دارو عمل میکند ولی کسی نمی داند دقیقا چگونه عمل می کند. فیشر درباره تفسیر کوانتومی بحث نمیکند ولی پس از آن، مقاله ای پژوهشی را ارائه کرد که نشان میداد داروی لیتیوم تاثیرات مختلفی بر رفتار موش ها دارد که بر اساس لیتیوم مورد استفاده است. در نگاه اول این از ناحیه شیمیایی، شگفت انگیز است که نظیرهای مختلف واجب است به صورت تقریبا مطابق با هم، رفتار کنند پس وقتی لیتیوم به عنوان درمانی سنتی استفاده شده است باید روی موارد مشابه، همان تاثیر را داشته باشد ولی فیشر فهمید هسته ذرات مشابه لیتیوم، متفاوت است و ممکن است نقشی مختلف داشته باشد و این خاصیت کوانتومی به روش عمل دوای لیتیوم تاثیر می گذارد. برای نمونه اگر لیتیوم به جای کلسیم در مولکول های پوستر جایگزین شود چرخش دوکی کوانتومی لیتیوم بر چرخش دوکی کوانتومی ذرات فسفر تاثیر می گذارد و در نتیجه در همراهی با همبستگی کوانتومی آن وارد می شود.

اگر این مطلب درست باشد به تفسیر آنچه لیتیوم در درمان بیماری دو قطبی به کار میبرد، کمک میکند.

در این مرحله طرح فیشر بیشتر از نظری قابل توجه، نیست ولی راه های بسیاری هست که میتوان درستی آن را آزمود و از این فکر شروع میشود که چرخش دوکی کوانتومی فسفر در مولکل های پوسنر، میتواند همبستگی کوانتومی را در دوره های طولانی حفظ کند و این چیزی است که فیشر بعدا به آن می پردازد.

به رغم اینها او در این بیان محتاط است و افکار قبلی درباره هوشیاری و ادراک کوانتومی، در بهترین حالات با هم برخورد دارد.

فیزیک دان ها، بیشتر آرزوی آنها این است که هوشیاری و مغز بتواند دور از نظریه کوانتوم باقی بماند و شاید بر عکس هم باشد و بعد از همه اینها حتی نمی دانیم هوشیاری چیست و نظریه ای برای توصف آن هم نیست. نتیجه اینکه فیزیک دان ها غالبا همین که عبارت کوانتوم و هوشیاری در یک جمله بیان میشود، احساس ناتوانی می کنند.

این اندیشه تاریخی طولانی دارد و این از زمانی است که تاثیر ناظر و عقل در مکانیک کوانتوم در نخستین روزها مطرح شد و انکار ارتباط بین هوشیاری و مکانیک کوانوم بسیار سخت است. در سال 2016 آدریان کینت از دانشگاه کمبریج که یکي از محترم ترین فیلسوفان کوانتومی است، پیشگویی کرد هوشیاری، رفتار نظام کوانتومی را به روشی پیچیده تغییر داده است ولی میتوان آن را کشف کرد. کینت در مورد این اندیشه بسیار هشدار داد و اعتراف کرد: در اصول، دلیلی قانع کننده براي اعتقاد به اینکه نظریه کوانتوم، نظریه درستی است- که می خواهد براي نظریه هوشیاری دستورسازی کند- وجود ندارد و نمي تواند کامل بيان کند ارتباطی مشترک بین معماهاي نظریه کوانتوم، با معماهاي هوشیاری هست. ولی او می گوید تفسیر همه خصوصیاتی- که هوشیاری، بر اساس فیزیک کلاسیک و قبل از نظریه کوانتوم دارد- دشوار است.

یکی از سوالات حیرت انگیز به صورت خاص، آن است که چگونه عقل های هوشیار ما می تواند احساسات یگانه ای در نوع خود مانند رنگ قرمز یا بوی گوشت ترد و سرخ شده خوک را تجربه کند؟ با چشم پوشی از افرادی- که از ناتوانی های چشمی رنج می برند- همه رنگ قرمز را می شناسیم ولی وسیله ای برای رساندن احساس نداریم و هیچ چیزی در فیزیک نیست که به ما بگوید چه چیزی، بر اساس آن، وجود دارد. احساسات از این نوع، کوالیا یا کیفیت های قابل حس (qualia)نامیده می شود. ما آنها را اینگونه تصور می کنیم که از خصوصیات یگانه در همه جای جهان هستند ولی در حقیقت اینها فقط نتایج هوشیاری ما هستند و این امر، تفسیرش دشوار است.

کینت می گوید هر زنجیره از افکار درباره ارتباط هوشیاری با فیزیک منجر به معمایی بی نتیجه می شود و این، چیزی است که او را وادار کرد، این اندیشه را مطرح کند که ما میتوانیم پیشرفت در فهم معمای تکامل هوشیاری را به دست بیاوریم و این، در صورتی است که فرض کنیم هوشیاری، احتمالات کوانتومی را تغییر مي
میدهد هرچند بسیار اندک باشد.

به عبات دیگر، عقل ممکن است به شکل حقیقی بر نتایج اندازه گیری، تاثیر بگذارد. دقیقا مشخص نیست چه چیزی حقیقی است ولی این فرصت هست که همه حقایق ممکن و قابل به دست آوردن از طرف مکانیک کوانتوم، همان مراقبتی باشد که در واقعیت به روشی انجام می دهیم؛ به گونه ای که میتوان آن را پیشگویی کرد.

کینت می گوید: 15% ایمان دارم که چیزی در هوشیاری، به صورت مشخص سبب انحرافات در نظریه کوانتوم میشود و شاید از طریق تجربی، طی 50 سال آینده کشف شود و اگر چنین چیزی رخ دهد، این نظر ما را درباره همه فیزیک و عقل، تغییر خواهد داد و این فرصت، باید کشف شود.

http://www.bbc.com/…/20170215-the-strange-link-between-the-…

http://ibelieveinsci.com/?p=38339


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
بررسي علل احتمالي تغيير داروهای مصرفی در ام اسمغز حریص برای خون، کلید تابزارهای دفاعی و بقای موکودکان خود را مشابه خود تتمساح حد واسط میان مغز کودرمان جدید میگرن با انتی نقش زبان در سلطه و قدرت اارتوکين تراپی روشی جديد گاهی لازم است برای فهم و تئوری تکامل امروز در درمروش مقابله مغز با محدودینوشیدن چای برای مغز مفید از آغاز خلقت تا نگاه انساپاسخ گیاهان در زمان خوردتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقنخستین تصویر از سیاهچالهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب فراموشی همیشه هم بد نیستآیا امکان بازسازی اندامههمیشه عسل با موم بخوریماضطراب و ترستری فلوپرازینساخت شبکه عصبی مصنوعی با موجود بی مغزی که می تواندافزایش قدرت ادراکات و حسهوش مصنوعی درمانگر کامپیبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست شبیه سازی سیستم های کوانمحدودیت های حافظه و حافظاولین تصویر در تاریخ از سو هر کس تقوای خدا پیشه کنبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريعامل کلیدی در کنترل کارآمغز چون ابزار هوش است دلیاگر تلاش انسان امروز برایادگیری مهارت های جدید دیادآوری خواب و رویابررسی و اپروچ جدید بر بیمداروهای ضد بیماری ام اس ومغز زنان جوانتر از مغز مراثر مضر مصرف طولانی مدت رکوری گذرای ناشی از موبایتنفس هوازی و میتوکندریدرمانهای بیماری پارکینسنقش سجده بر عملکرد مغزارتباط میکروب روده و پارگاهی مغز بزرگ چالش استتئوری تکامل در پیشگیری و روش های صرفه جویی در ایجانوعی سکته مغزی ، وحشتناک از تلسکوپ گالیله تا تلسکپختگی پس از چهل سالگي به تاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بنرمش های مفید در سرگیجهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب فرایند حذف برخی اجزای مغآیا انسان با مغز بزرگش اخهوموارکتوس ها ممکن است داطلاعاتی عمومی در مورد متسلیم شدن از نورون شروع مساختار شبکه های مغزی ثابموجودات مقهور ژنها هستندافسردگی و اضطراب در بیماهوش مصنوعی درخدمت خلق وحبیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاست شباهت زیاد بین سلول هاي عمخچه ، فراتر از حفظ تعادلاولین سلول مصنوعیویتامین E برای فعالیت صحبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارعسل طبیعی موثر در کنترل بمغز چگونه صداها را فیلتر ابزار هوش در حال ارتقا ازژن هوش و ساختارهای حیاتی بررسی سیستم تعادلی بدن اداروی فامپیریدین یا نورلمغزهای کوچک بی احساساثرات مفید قهوهکی غایب شدی تا نیازمند دلتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای انقش غذاها و موجودات درياارتباط چاقی و کاهش قدرت بگذر زمان کاملا وابسته به تا 20 سال آینده مغز شما به روش هایی ساده برای کاهش اچیزی خارج از مغزهای ما نیاز تلسکوپ گالیله تا تلسکپرورش مغز مینیاتوری انساتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی نرمشهای مهم برای تقویت عاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب فرد حساس از نظر عاطفی و بآیا احتمال دارد رویا از آهوش مصنوعی می تواند بر احاطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستسخن پاک و ثابتمیهمانهای ناخوانده عامل الکتروتاکسی(گرایش و حرکهوش مصنوعی ساخته هوش طبیبیشتر کمردردها نیازی به حافظه و اطلاعات در کجاستشباهت زیاد بین سلول هاي عمخچه ابزاري که وظیفه آن فاوکرلیزوماب داروی جدید شویتامین E در چه مواد غذایبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملعصب حقوق نورولوومغز آیندگان چگونه است ؟ابزار بقای موجود زنده از ابزار بقای موجود زنده از ژن یا نقشه توسعه مغز و نقبررسی علل کمر درد در میانداروی تشنجی دربارداریمغزتان را در جوانی سیمکشاثرات مضر ماری جواناکاهش التهاب ناشی از بیماتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک و احساسنقش غذاها و موجودات درياارتباط هوش ساختار مغز و ژگربه شرودینگر و تاثیر مشتاثیر مشاهده بر واقعیت بروش صحبت کردن در حال تکامچگونه مغز پیش انسان یا هماز تکنیکی تا مغز از مغز تآلزایمرتاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زچرا مغزهای ما ارتقا یافت از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفری به آغاز کیهانقانون مندی نقشه ژنتیکی مآیا احتمال دارد رویا از آهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر الگوی رشد مغزی با زسریعترین کامپیوتر موجودمیگرن سردردی ژنتیکی که بالتهاب شریان تمپورالهوش احساسیبا هوش مصنوعی خودکار روبحس چشایی و بویاییشش مرحله تکامل چشممدارک ژنتیکی چگونه انسانايندگان چگونه خواهند دیدویتامین دی گنجینه ای بزربحثی درباره احساساتی غیرخطا در محاسبات چیزی کاملعضلانی که طی سخن گفتن چقدمغز انسان ایا طبیعتا تماابزار بقای موجود زنده از ژنها نقشه ایجاد ابزار هوبزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید s3 در درمان ام نقش قهوه در سلامتیاجزای پر سلولی بدن انسان کایروپاکتیک چیستتولید سلولهای جنسی از سلدرک احساسات و تفکرات دیگنقش غذاها و موجودات درياارتباط انسانی، محدود به گزیده ای از وبینار یا کنفتاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشهای نو در درمان دیسک بچگونه هموساپينس بر زمین از تکینگی تا مغز از مغز تآیا ما تنها موجودات زنده تاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سچرا حیوانات سخن نمی گویناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسلولهای بنیادی مصنوعی درقارچ بی مغز در خدمت موجودآیا برای تولید مثل همیشه هوش مصنوعی گوگل به کمک تشبه زودی شبکه مغزی به جای تغییر زودتر اتصالات مغزیسرگیجه از شایعترین اختلامیدان مغناطيسي زمین بشر امیوتروفیک لترال اسکلروهوش احساسیبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت اول )ششمین کنگره بین المللی سمروری بر تشنج و درمان هایايا اراده آزاد توهم است یواکنش های ناخودآگاه و تقبخش دیگری در وجود انسان هدفاع در برابر تغییر ساختمقالاتمغز انسان برای ایجاد تمدمغز انسان برای شادمانی طابزار بقای موجود زنده از ژنها ، مغز و ارادهبسیاری از بیماری های جدیداروی جدید ضد میگرننقش مهاجرت در توسعه نسل ااجزایی ناشناخته در شکل گکاربرد روباتهای ريزنانوتوانایی مغز و دیگر اجزای درک تصویر و زبان های مخلتنقشه مغزی هر فرد منحصر بهارتباط شگفت مغز انسان و فگزارش یک مورد جالب لخته وتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشهای شناسایی قدرت شنواچگونه آن شکری که می خوریماز تکینگی تا مغز و از مغز آیا مغز تا بزرگسالی توسعتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسچرا حجم مغز گونه انسان دراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسلسله مباحث هوش مصنوعیقدم زدن و حرکت دید را تغیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دهوش مصنوعی الفاگوبوزون هیگز چیستتغییر عمودی سر انسان از پسردرد و علتهای آنمکانیزمهای دفاعی در برابامگا سه عامل مهم سلامتهوش عاطفی بیشتر در زنانبازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک (قسمت دوم )صرع و درمان های آنمرکز خنده در کجای مغز استايا اراده آزاد توهم است یواکسن سرطانبرنامه و ساختار پیچیده مدقیق ترین تصاویر از مغز اتاثیر ویتامین دی بر بیمامغز انسان برای شادمانی طابزار بقای موجود زنده از ژنهای هوش ، کدامندتفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تنقش هورمون های تیروئید داحساس گذر سریعتر زمانکاربرد روباتهای ريز، در توازن مهمتر از فعالیت زیدرک عمیق در حیواناتنقص در تشخیص هیجانات عامارتباط شگفت انگیز مغز انگشایش دروازه جدیدی از طرتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی برای بهبود هوش عاطفچگونه انتظارات بر ادراک از تکینگی تا مغز از مغز تآیا همه جنایت ها نتیجه بیتاثیر انتخاب از طرف محیط زبان چهار حرفی حیات زمینچرا در مغز انسان، فرورفتاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رو ح و روان بر جسمسم زنبور ، کلیدی برای وارقدرت انسان در نگاه به ابعآیا تکامل و تغییرات ژنتیهوش مصنوعی از عروسک تا کبیماری گیلن باره و بیمارثبت امواج الکتریکی در عصسردرد تنشنما انسانها چه اندازه نزدامروز دانش ژنتیک هیچ ابههوش عاطفی در زنان بیشتر ابازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت چهارمضررهای مصرف شکر و قند بر مرگ انتقال است یا نابود شای آنکه نامش درمان و یادشواسطه ها د رمسیر ایجاد مغبرین نت به جای اینترنتدلایلی که نشان میدهد ما بصفحه اصلیمغز انسان رو به کوچک تر شابزار بقای موجود زنده از کلرال هیدرات برای خوابانتفاوتهای جنسیتی راهی براداروی ضد تشنج با قابليت تنقش ژنتیک در درمان اختلااخلاق و علوم اعصابکجای مغز مسئول پردازش تجتوسعه برخی شغل ها با هوش درگیری قلب در بیماری ویرچند جهانیارتباط شگفت انگیز مغز انپمبرولیزوماب در بیماری چتاثیر ویتامین دی بر بیماروشی جدید در درمان قطع نخچگونه باغبانی باعث کاهش از تکینگی تا مغز از مغز تآیا هوش ارثی دریافتی از پتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و بیان، در سایه پیشرچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر سودمندی موجودات ابزی بر لوب فرونتال یا پیشانی مغآیا خداباوری محصول تکاملهوش مصنوعی از عروسک تا کبیماری ای شبیه آلزایمر و جمجمه انسان های اولیهسردرد سکه ایما انسانها چه اندازه نزدانفجار و توقف تکاملی نشاهوشیاری کوانتومیبحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت پنجمضررهای شکر بر سلامت مغزمراحل ارتقای پله پله کیهایندرالوراپامیل در بارداریبرای پیش بینی آینده مغز ددندان ها را مسواک بزنید تسوالات پزشکیمغز انسان رو به کوچکتر شدابزار بقای موجود زنده از کمردرد و علل آنتقلید مرحله ای نسبتا پیشداستانها و مفاهیمی اشتبانقش انتخاب از طرف محیط، ناختلال در شناسایی حروف و کشف مکانیسم عصبی خوانش پتوصیه های غیر دارویی در سدرگیری اعصاب به علت میتوچندین ماده غذایی که ماننارتباط غیرکلامی بین انساپنج اکتشاف شگفت آور در موتاثیر ژنها بر اختلالات خروشی جدید در درمان سکته مچگونه جمعیت های بزرگ شکل از تکینگی تا مغز از مغز تآیا هوش سریعی که بدون احستاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و تکلم برخی بیماریهچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاهچاله و تکینگی ابتدایلبخند بزن شاید صبح فردا زآیا دلفین ها می تواند از هوش مصنوعی از عروسک تا کبیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییسرعت فکر کردن چگونه استما با کمک مغز خود مختاريمانگشت نگاری مغز نشان میدهوش، ژنتیکی است یا محیطیبحث درباره پیدایش و منشاحس و ادراک قسمت سومطی یکصد هزار سال اخیر هرچمزایای شکلات تلخ برای سلایا کوچک شدن مغزانسان الورزش هوازی مرتب خیلی به قبرخی نکات از گاید لاین پردو ویژگی انتزاع و قدرت تجپیامهای کاربرانسایتهای دیگرمغز ایندگان چگونه استابزار بقای موجود زنده از کمردرد با پوشیدن کفش مناتلقین اطلاعات و حافظهدر مانهای کمر دردنقش اتصالات بین سلولهای اختلالات مخچهکشف مکانیسمی پیچیده در بتوصیه هایی در مصرف ماهیرقیبی قدرتمند در برابر مچه زیاد است بر من که در ایارتروز یا خوردگی و التهاپوست ساعتی مستقل از مغز دتاثیر کپسول نوروهرب بر نريتوکسيمب در درمان ام اسچگونه جمعیت های بزرگ شکل از تکینگی تا مغز از مغز تآیا هشیاری کوانتومی وجودتاثیر داروهای ضد التهاب زبان و شناخت حقیقت قسمت چفلج بل، فلجی ترسناک که آننزاع بین جهل و علم رو به پاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانلرزش ناشی از اسیب به عصبآیا دست مصنوعی به زودی قاهوش مصنوعی از عروسک تا کبیماری بیش فعالیجنسیت و تفاوت های بیناییشلیک فراموشیما تحت کنترل ژنها هستیم یاندوهگین نباش اگر درب یا هیچگاه از فشار و شکست نتربحثی در مورد نقش ویتامينحساسیت روانی متفاوتظهور امواج مغزی در مغز مصمسیر دشوار تکامل و ارتقاایا ابزار هوشمندی یا مغز ورزش هوازی ، بهترین تمریبرخی اثرات مضر ویتامین دديدن با چشم بسته در خواب مغز ابزار برتر بقاابزار بقای موجود زنده از کنفرانس تشنج هتل کوثر اصتلاش هایی در بیماران قطع در چه مرحله ای از خواب ، رنقش حفاظتی مولکول جدید داختلالات حرکتی در انسانکشف ارتباط جدیدی از ارتبتوضیحی ساده در مورد هوش مرموزی از نخستین تمدن بشرچهار میلیارد سال تکامل بارزش حقیقی زبان قسمت اولپیموزایدتاثیر کپسول نوروهرب بر تریواستیگمینچگونه حافظه را قویتر کنیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم زبان و شناخت حقیقت قسمت افلج خوابنزاع بین علم و نادانی رو ازدواج های بین گونه ای، رتاثیر رژیم گیاهخواری بر سیاره ابلهانلزوم سازگاری قانون مجازاآیا رژیم غذایی گیاهی سلاهوش مصنوعی از عروسک تا کبیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی مفید در ساشنا در ابهای گرم جنوب نیماه رجبانسان قدیم در شبه جزیره عهاوکينگ پیش از مرگش رسالبحثی جالب درباره محدودیتخلاصه ای از مطالب همایش معلم به ما کمک میکند تا مومشکلات نخاعیایا بیماری ام اس (مولتیپورزش و میگرنبرخی اختلالات عصبی مثانهدی متیل فومارات(زادیوا)(مغز از بسیاری حقایق می گرابزار بقای موجود زنده از کنگره بین المللی سردرد دتلاشی برای درمان قطع نخادر هم تنیدگی کوانتومی و پنقش حیاتی تلومر دی ان آ داختلالات صحبت کردن در انکشف جمجمه ای درکوه ایرهوتکامل چشمرمز و رازهای ارتباط غیر کچهار ساعت پس از کشتار خوکارزش حقیقی زبان قسمت دومپیچیدگی های مغزی در درک زتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم های غذایی و نقش مهم نگاهی بر قدرت بینایی درااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان و شناخت حقیقت قسمت دفلج خواب چیستنزاع بین علم و جهل رو به پاستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر عصاره تغلیظ شده گیسیر آفرینش از روح تا مغز لزوم سازگاری قانون مجازاآیا راهی برای رفع کم آبی هوش مصنوعی از عروسک تا کمبیماری ضعف عضلات نزدیک بجهش های ژنتیکی غیر تصادفشناخت و معرفت، و نقش آن دماپروتیلینانسان جدید از چه زمانی پاهاوکينگ پیش از مرگش رسالبحثی در مورد نقش کلسیم و خواندن ، یکی از شستشو دهنعلایم کمبود ویتامین E را مشاهده آینده از روی مشاهایا بدون زبان میتوانیم تورزش بهترین درمان بیش فعبرخی بیماری ها که در آن بدژا وو یا اشنا پنداریمغز برای فراموشی بیشتر کابزار بقای موجود زنده از کنگره بین المللی سردرد دتلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های بیماری آلزایمرنقش داروهاي مختلف معروف ادامه بحث تکامل چشمگنجینه ای به نام ویتامین تکامل ابزار هوش ، راه پر رویای شفافنوار مغزی روشی مهم در تشخارزش حقیقی زبان قسمت سومپیوند مغز و سر و چالشهای تاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم غذایی حاوی تخم مرغ ونگاهی بر توانایی اجزاي باز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان و شناخت حقیقت قسمت سفیلمی بسیار جالب از تغیینظام مثبت زندگیاستیفن هاوکینگ در مورد هتاریخ همه چیز را ثبت کردهسیستم تعادلی بدنممانتین یا آلزیکسا یا ابآیاما مقهور قوانین فیزیکهوش مصنوعی از عروسک تا کمبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دشناسایی سلول های ایمنی امبانی ذهنی سیاه و سفیدانسان عامل توقف رشد مغزهدف از تکامل مغزبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتیعلایم کمبود ویتامین E را معنی روزهایا تکامل هدفمند استورزش در کمر دردبرخی بیماری های خاص که بددژاوو یا آشناپنداریدانشمندان ژنی از مغز انسمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ابزار بقای موجود زنده از کندر در بیماریهای التهابتمایل زیاد به خوردن بستندرمان های جدید میگرننقش روزه داری در سالم و جادغام میان گونه های مختلگیاه خواری و گوشت خوار کدتکامل زبانروبات های ریز در درمان بینورون هاي مصنوعی می تواناز نظر علم اعصاب یا نرووسپیوند سر، یکی از راه حلهاتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رناتوانی از درمان برخی ویاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان، وسیله شناسایی محیطفیزیکدانان ماشینی برای تنظریه تکامل در درمان بیماستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل تراکت صوتی مصنوعی سیستم دفاعی بدن علیه مغز منابع انرژي پاک سرچشمه حآزمون ذهنی گربه شرودینگرهوش مصنوعی در کامپیوترهابیهوش کردن در جراحی و بیمجهشهای مفید و ذکاوتی که دشواهدی از دنیسوان(شبه نئمجموعه های پر سلولی بدن مانعطاف پذیری مکانیسمی علهزینه ای که برای اندیشیدبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب سالم عامل سلامتی و یعلت خواب آلودگی بعد از خومغز فکر میکند مرگ برای دیایرادهای موجود در خلقت بوزوز گوشبرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان روش هاي جدیدی مغز بزرگ چالش است یا منفعابزارهای بقای موجود زندکوچک شدن مغز از نئاندرتاتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان های رایج ام اسنقش رژیم غذایی در رشد و اادغام دو حیطه علوم مغز و گالکانزوماب، دارویی جدیتکامل ساختار رگهای مغزی روح رهایینورون های ردیاب حافظهاز نظر علم اعصاب اراده آزپیشینیان انسان از هفت میتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رناتوانی در شناسایی چهره از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفر نامه سفر به بم و جنوب فرگشت و تکامل تصادفی محض آیا واکنش های یاد گرفته وهفت چیز که عملکرد مغز تو استخوان های کشف شده، ممکتبدیل سلولهای محافط به سسکته مغزیمولتیپل اسکلروز در زنان إِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیوگرافیجاذبه و نقش آن در شکلگیریشاهکار قرنمحل درک احساسات روحانیاولین هیبرید بین انسان وهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطعوارض ازدواج و بچه دار شدمغز ما کوچکتر از نیم نقطهاگر نعمت فراموشی نبود بسیک پیشنهاد خوب برای آسان برخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روشی برای تبدیمغز بزرگ چالشهای پیش روابزارهای پیشرفته ارتباط کودک ایرانی که هوش او از تمدن بشری و مغز اخلاقیدرمان ژنتیکی برای نوآورینقش زبان در سلطه و قدرت اارتقا و تکامل سنت آفرینش گامی در درمان بیماریهای تکامل شناخت انسان با کشفروزه داری و بیمار ی ام اس نوروپلاستیسیتی چیستاز نظر علم اعصاب اراده آزپیشرفتی مستقل از ابزار هتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه پیروزی در زندگی چیستنخاع ما تا پایین ستون فقراز تکینگی تا مغز از مغز تسفرنامه سفر به بم و جنوب فراموش کارها باهوش تر هسآیا آگاهی پس از مرگ از بیهفت سین یادگاری از میراث اصول سلامت کمرتری فلوپرازینساخت شبکه عصبی با الفبایمواد کوانتومی جدید، ممکنافراد آغاز حرکت خودشان رهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بشبیه سازی میلیون ها جهان محل درک احساسات روحانی داولین مورد پیوند سر در انهستی ما پس از شروعی چگال بحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريعید نوروز مبارکمغز مادران و کودکان در زماگر نعمت فراموشی نبود بسیکی از علل محدودیت مغز امبرخی سيناپسها طی تکامل و