دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

کسی نمی داند هوشیاری چیست و چگونه عمل می کند! کسی مکانیک کوانتوم را هم نمی فهمد. آیا ممکن است اینها همه تصادفی باشد؟ نمی توانم مشکل حقیقی را مشخص کنم زیرا تصور میکنم معماي حقیقی ای وجود ندارد ولی من تاکید نمیکنم که معمای حقیقی ای وجود ندارد این چیزی است که ریچارد فاینمان درباره معماها و تفاوت ها در مکانیک کوانتوم- که دانشمندان فیزیک برای توصیف کوچکترین چیزها در کیهان به کار می برند- بیان می کند ولی او شاید درباره معمای بی حاصل و مشابه هم سخن میگوید و آن معماي هوشیاری است!

برخی دانشمندان، اعتقاد دارند که ما در عمل می فهمیم هوشیاری و خودآگاهی چیست یا فقط توهم است، ولی ديگر دانشمندانی هستند که احساس می کنند ما اساسا درک نمی کنیم هوشیاری از کجا آمد.

معمای هوشیاری ابدی، برخی پژوهشگران را به اینجا کشانده است تا از فیزیک کوانتوم بخواهند آن را تشریح کند ولی این اندیشه، همیشه با شک پاسخ داده می شود و این شگفت انگیز نیست؛ زیرا حکیمانه نیست که یکی از معماها با معمای دیگر حل شود!

ولی واضح است که اين افکار، ابلهانه و از روي دلخواه نیست. یکی از دلایلی که عقل را شگفت ترین چیز براي فیزیک دان ها می کند، آن است که در نظریه کوانتوم ابتدایی اسیر می شود. فقط این، نیست بلکه مورد انتظار است که کامپیوترهای کوانتومی بتوانند چیزهایی را ایجاد کنند که برای کامپیوترهای عادی انجام آن ممکن نیست و این ما را تذکر می دهد که مغزهای ما می توانند چیزهایی را انجام دهند که از قدرت هوش مصنوعی، بسیار فراتر می رود.

مکانیک کوانتوم برترین نظریه برای توصیف عام هستي در سطح اتم و ذرات کوچک تر از اتم است و شاید خصوصیت مشهورتر در ابهام آن، این حقیقت باشد که در آزمایش کوانتومی، بر اساس انتخاب ما یا عدم انتخاب ما در روشهاي اندازه گیری، ممکن است برخی خصوصیت های اتم های مربوطه تغییر کند. وقتی نخستین پرچمداران مکانیک کوانتوم، تاثیر فرد جستجو کننده یا مراقب را بر نتایج آزمایشات دیدند بسیار شگفت زده شدند و به نظر رسید که فرض اساسی موجود در پیدایش جهان را از بین می برد که بدون توجه به نگاه ما جهانی در بیرون وجود دارد و وقتی روشي که جهان رفتار میکند، متوقف به کیفیت نگاه ما به آن است پس واقعیت دقیقا به چه معنی است؟

و برخی از این پژوهشگران احساس کردند، مجبورند این نتیجه را بگیرند که قرارداد جهان، فقط توهم است و باید هوشیاری، نقشی فعال را در نظریه کوانتوم داشته باشد. اما از نظر دیگران این مطلب، معنی خاصی ندارد.

بدون شک اینشتاین یک بار احتجاج کرد و آن زمانی بود که گفت من تا وقتی به یک ماه نگاه نکنم نتيجه نمی گیرم، قمری وجود دارد. و امروز برخی فیزیک دان ها شک می کنند که آیا هوشیاری بر مکانیک کوانتوم، تاثیر دارد یا نه.

در حقیقت احتمال دارد هوشیاری به دلیل فیزیک کوانتوم ایجاد شده باشد. تا جایی که اعتقاد دارند نظریه کوانتوم برای فهم کیفیت عمل مغز به صورت کامل، ضروری است و مشابه اجسام کوانتومی ای است که میتواند یک لحظه در دو مکان وجود داشته باشد، پس مغز کوانتومی می تواند همزمان دو نوع از افکار تبادلی را حمل کند. این افکار، تخمینی است و روشن شده است که فیزیک کوانتوم، نقشی اساسي در سطح عمل مغز و بر عمل آن، ندارد.

پس چیز دیگری وجود ندارد و این احتمالات، نشان میدهد چگونه نظریه شگفت انگیز کوانتوم ما را وادار میکند، فکر کنیم.

مشهورترین تاثیر عقل بر مکانیک کوانتوم در آزمایش دوشکاف، نمایان می شود: تصور کن بخشی از شعاع نورانی، بر پرده ای بتابد که دو شکاف نزدیک به هم و موازی دارد. بخشی از نور از دو شکاف می گذرد و بر پرده دیگر، برخورد می کند. میتوان نور را به عنوان نوعی از موج تصور کرد و وقتی موج ها از دو شکاف می گذرند، می توانند با هم تداخل کند. وقتی قله های موج همزمان باشند همدیگر را تقویت می کنند در حالي که اگر قله با کف موج نور، همزمان باشد همدیگر را محو می کنند و به این در هم رفتن موجی، پراش یا انکسار می گویند(diffraction)و سلسله ای متناوب از نوارهای تاریک و روشن بر پرده پشتی شکل می گيرد . واین، در زمانی است که موج های نور یا همدیگر را تقویت کنند یا همدیگر را محو بسازند. و قابل فهم است که این خصوصیت از خصوصیت های رفتار موج، از دویست سال قبل یعنی قبل از پیدایش نظریه کوانتوم بوده است. و میتوان این آزمایش دوشکاف را همچنین بر ذرات کوانتومی دیگر مانند الکترون ها اجرا کرد که ذراتی کوچک و باردار و از اجزای تشکیل دهنده اتم هستند. آنچه باعث جدال می شوند اینکه این ذرات میتوانند رفتاری مانند موج نشان دهند و این یعنی میتوانند وقتی دسته ای از الکترون ها از طریق دو شکاف بگذرد و تولید الگوی تداخل کند، در معرض انکسار یا پراش قرار گیرد.

اکنون، تصور کن ذرات کوانتومی از طریق شکاف ها یکی پس از دیگری میگذرد و نیز یکی پس از دیگری بر

پ

رده، نمایش داده می شود و چیز ديگري هم در مسیر، وجود ندارد تا با هر ذره در طول مسیر خود تداخل کند. با اين همه، الگوی ذراتی که در گذر زمان با هم تراکم می کنند از تداخل، پرده برمی دارد. به نظر می رسد هر ذره از هر دو شکاف به صورت همزمان می گذرد و با خودش تداخل میکند و این حالت انباشته شدن بر هم(superposition)نامیده می شود.

این حقیقتا چیزی شگفت انگیز است.

اگر کسی را درون یا بیرون از یکی از شکاف ها قرار دهیم می توانیم کشف کنیم آیا ذره ای معین، از طریق شکاف می گذرد یا نه ولی در این حالت، تداخل و در هم رفتن، از بین می رود!

خیلی ساده! در زمان بررسی مسیر ذرات- حتی اگر این مراقبت، فشاری بر حرکت ذرات وارد نکند- ما نتیجه را تغییر می دهیم!

فیزيک دانی به نام پاسکال جوردن که با استاد کوانتوم نیلز بور در کپنهاگ در دهه بیستم قرن گذشته، کار میکرد، میگوید: توجه ما- بر اساس آنچه میتوان اندازه گیری کرد- فشاری را بر ذره وارد نمی کند و آن را به سمتی نمی راند. بلکه آن را تولید می کند! ما ذرات کوانتومی را وادار میکنیم موضعی مشخص بگیرند!

به عبارت دیگر ما نتایج اندازه گیری ها را خودمان تولید می کنیم.

اگر امر اینگونه است، به نظر می رسد واقعیت وضع شده، فقط یک سراب است و وقتی طبیعت، بر اساس اینکه آن را نگاه کنیم یا نکنیم، رفتار خود را تغییر می دهد شگفت انگیزتر هم می شود.

می توانیم بکوشيم طبیعت را در کشف قصد نیت آن، بفريبيم! برای این کار میتوانیم مشخص کنیم ذرات، در زمان گذر از طریق این دو شکاف چه مسیری دارند ولی به مجرد اينکه بخواهد از شکاف عبور میکنند، لازم است تصمیم بگیرد از یکی از شکاف ها یا هر دوی آنها بگذرد.

آزمایش در سال 1960، از طرف فیزیک دان آمریکایی جان ویلر مطرح شد و به آن، آزمایش انتخاب تاخیری گفته شد و در دوره هاي بعدی تکرار شد و تکنیک های هوشمند براي اندازه گيری، بر مسیر ذرات کوانتومی، به صورت عام و ذرات نور به نام فتون ها به طور خاص، به کار گرفته شد و این پس از آن بود که انتخاب می شد مسیری واحد یا ترکیبی از هر دو را انتخاب کند. بور به صورت قابل اعتمادی پیشگویی کرد و بیان نمود، تفاوتی بین تاخیر اندازه گیری یا عدم تاخیر، وجود ندارد.

تا زمانی که ما مسیر فتون را پیش از ثبت آن، به شکل نهایی در زمان رسیدن آن به بیننده مشخص کنیم ما پدیده انکسار یا پراش را از دست می دهیم! گویا طبیعت می فهمید ما فقط نگاه نکرده ایم بلکه حتی برای نگاه کردن، نقشه هم ریخته ایم!

در این آزمایش هرگاه مسیر ذره کوانتومی را کشف کنیم مجموعه مسیرهای ممکن به یک حالت شناخته شده، فرو میریزد.

بیشتر از این، آزمایش انتخاب زود و سریع و نه تاخيري است یعنی انجام توجه- که از اندازه گیری شروع و نتیجه می شود- می تواند بیشتر از هر جنبش فیزیکی، باعث فروریختن شود.

ولی آیا این،يعني فروریختن حقیقی رخ نمي دهد، مگر در زمانی- که نتیجه اندازه گیری به هوشیاری ما برسد؟

فیزیک دان مجارستانی یگین وینگر در دهه سی، به اين احتمال اعتراف کرده است و می گوید: بیان می شود، توصیف کوانتومی اشیا، تحت تاثیر کپی هایی است که وارد هوشیاری می شود و ایمان به خود، به صورت منطقی همراه با مکانیک کوانتوم کنونی است. ویلر اعتقاد دارد که وجود موجودات زنده توانا برای مشاهده، - آنچه را در گذشته بوده- تغییر داده است و حوادث کوانتومی قبلی را به یک تاریخ قابل لمس، تبدیل کرده است. او می گوید: ما در تکامل کیهان از زمان ابتدای آن، شریک بوده ایم و این، یعنی ما در کیهانی مشارکتي، زندگی می کنیم تا امروز فیزیک دان ها بر روشی بهتر برای تفسیر این آزمون های کوانتومی توافق نکرده اند ولی دشوار است از آنچه بر آن مترتب است یعنی نوعی ارتباط بین هوشیاری با مکانیک کوانوم، دوری کنیم.

در ابتدای دهه هشتاد، فیزیک دان انگلیسی روگر پنروز مطرح کرد که ارتباط، در جهت دیگری عمل کرده است. شاید مکانیک کوانتوم مشارکتی در خوآگاهی و هوشیاری ما داشته باشد؛ چه هوشیاری بر مکانیک کوانتوم تاثیر بگذارد یا نه. و پنروز می پرسد اگر ساختارهایی مولکولی، در مغزهای ما باشد و بتواند حالت خود را در پاسخ به یک حادثه کوانتومی تغییر دهد، چه می شود؟ و آیا این ترکیبات می تواند حالت بر هم فرو رفتن کوانتومی را کاملا مانند رفتار ذرات در آزمایش دوشکاف، بنا سازد؟ و آیا در روش هایی- که تحریک سلول های عصبی برای ارتباط، از طریق پيام های الکتریکی انجام می شود- در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) رخ میدهد؟ پنروز می گوید توانایی ما برای حمل حالات ذهنی ناموافق از نظر ظاهری، خطای در ادراک، نيست و این، تاثیر حقیقی فیزیک کوانتوم است.

در نتیجه به نظر میرسد، مغز انسان می تواند با فرایند های معرفتی ای تعامل کند- که همچنان بسیار فراتر از قدرت های تجهیزات کامپیوتری عددی است. شاید بتوانیم حتی وظیفه محاسبه ای را انجام دهیم- که از

طریق تجهیزات کامپیوترهای عادی و بر اساس منطق عددی کلاسیک، اجرای آن ممکن نیست. پنروز برای اولین بار، در کتاب خود در سال 1989 با عنوان عقل جدید امپراتور “the emperor’s new mind” فرض کرد که مکانیک کوانتوم بر ادراک بشری تاثیر می گذارد به گونه ای که پنروز تصور میکند فروریختن تداخل کوانتومی و محو در هم فرورفتن کوانتومی فرایندی حقیقی و فرایندی فیزیکی مانند انفجار شديد باشد و این پدیده را (orch-or)(orchestrated objective reduction) کاهش واقعي هماهنگ شده نامید.اندیشه
orch-or)
سبب شد پنروز بفهمد جاذبه مسؤول عدم آشکار شدن تاثیر مکانیک کوانتوم بر موارد روزانه مانند ستارگان و سیارات است. او اعتقاد دارد که در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، در اشيايي که حجم آن، بزرگتر از ذرات است امکان ندارد.

زیرا تاثیر جاذبه آن، لازم ميکند دو حالت زمان-مکان با هم در جایی نباشند.پنروز این تفکر را در همراهی با پزشک آمریکایی استوارت هامروف، پیشرفت و توسعه داد به گونه ای که در کتاب خودسایه های عقلدر سال 1994، مطرح کرد ساختارهایی که در درک کوانتومی شرکت دارد، از پروتيين هایی به نام ميکروتوبول تشکیل مي شود و این ميکروتوبول ها در بیشتر سلول های ما از جمله سلول های عصبی مغزی وجود دارد و پنروز و هامروف، استدلال کردند جنبش های این ميکروتوبول ها ممکن است بر اساس اصل در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد ولی دلیلی بر آن نیست.

اشاره شده است که اندیشه در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) ميکروتوبول ها، بر اساس آزمونهایی در سال 2013 تایید شده است ولی در واقع این پژوهش ها به آثار کوانتومی اشاره نکرده است. علاوه بر آن، بیشتر پژوهشگران اعتقاد دارند اندیشه orch-or بر اساس پژوهشی- که در سال 2000 انجام شد- از نظرها دور شد.

فیزیک دانی به نام مارک تيگمارک بیان کرد، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) مولکول های دخیل در ارسال پیام های عصبي، امکان ندارد حتی در بخشی از زمان لازم بر رسیدن این پیام ها به مکان خاصی ادامه یابد. تاثیر های کوانتومی مانند در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، با اصلی به نام جداسازی ارتباط کوانتومی(decoherence) به سادگی از بین ميرود و این، به واکنش ذرات کوانتومی با منطقه اطراف- که از طریق آن، خصوصیات کوانتومی از مجموعه محو میشود- باز می گردد. انتظار می رود جدا شدن ارتباط کوانتومی در محیط های مرطوب و گرم، مانند سلول زنده بسیار سریع شود. پیام های عصبی، پالس هاي الکتریکی است که از عبور ذرات باردار از غشای سلولهای عصبی ایجاد می شود. اگر یکی از این ذرات در، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد و با سلول های عصبی برخورد کند، لازم است آنطور کهتيگمارکمي گويد در کمتر از میلیارد ميليارد صدم ثانیه از بین برود و این کار، حداقل ده هزار تریلیون بار تکرار میشود تا زمانی که سلول های عصبی پیام را خالی کند. نتیجه آنکه شک وابهام زیادی در مورد اندیشه تاثیر مکانیک کوانتومی بر مغز وجود دارد، ولی پنروز به این دلایل توجهی نمیکند و فرضیه(orch-or) را مطرح میسازد. به رغم بیان تيگمارکدر مورد جداکردن بسیار سریع ارتباط کوانتومی در سلول ها، محققان دیگری آثار کوانتومی را در سلول های زنده دیده اند.

دلایلی اشاره میکند نظام بیولوژیک، در جوانب مختلفی از اصول مکانيک کوانتوم بهره میبرد. به عنوان نمونه، فرایند ساختن با نور است و تاثیرات کوانتومی در تبدیل اشعه خورشید به کربوهيدرات ها در فرایند فتوسنتز نقش دارد. دانشمندان همچنین دیدند پرندگان مهاجر، قطب نمای کوانتومی مخصوصی دارند که به آنها اجازه استفاده از ميدان مغناطيسي زمين و هوانوردي را میدهد و احساس بویایی در انسان هم بر اساس یکی از مهمترین خصوصیات فیزیک کوانتوم انجام می شود.

علاوه براینها، به ناچار باید پذیرفت مغز از حیله های کوانتومی استفاده میکند و برهانهایی کاملا متفاوت وجود دارد.

فیزیک دانی به نام ماتيو فیشر از دانشگاه کالیفرنیا مقاله ای را در سال 2015 منتشر کرد و مطرح کرد مغز مولکولهايي دارد که میتواند، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) را به شکلی درست، حفظ کند و به شکل مشخص، هسته های ذرات فسفر این توانایی را دارد. ذرات فسفر در همه جا درون سلول ها هستند و معمولا شکل يونی آن، با چهار مولکول اکسیژن ترکیب می شود. این یون ها واحد اساسی نیرو درون سلول ها هستند. بخش بزرگی ازنیروی سلول، در مولکول هایی به نام ATP ، ذخیره می شود که زنجیره هایی تشکیل شده از سه مجموعه از فسفات است و مرتبط با مولکول ساختاری است و در زمان قطع شدن یکی از مجموعه های فسفات، نیروی سلول آزاد میشود تا استفاده شود. سلول ها مکانیسم هایی مولکولی برای جمع کردن یون های فسفات در مجموعه دارد و بار دیگر، آن را می شکنند. فیشر نقشه ای را طرح کرد که میشد در آن، دو بخش از یون های فسفات را در نوع خاصی از در هم رفتن کوانتومی، به نام همبستگي كوانتومي (entangled state) قرار داد. هسته هاي فسفر خاصيت كوانتومي دارد که چرخش دوکی کوانتومی (spin) خوانده می شود و آن را تا حدی مشابه مغناطیس کوچک با قطب هایی میکند که به جهت های معینی اشاره دارد.

در حالت در هم فرورفتن؛ لرزش دوکی یا اسپین یکی از هسته های فسفر بر اساس دیگر هسته ها است به عبارت دیگر حالت های همبستگی حقیقتا حالت های در هم فرورفتن کوانتومی است که بیشتر از یک ذره کوانتومی واحد را در بر می گیرد.

فیشر می گوید رفتار مکانیکی کوانتومی چرخش دوکی این هسته ها می تواند در دوره های طولانی ای- که توسط بشر قابل ملاحظه است- به شکل معقولی در برابر جداسازی ارتباط، مقاومت کند. او با تیگمارک، اتفاق نظر دارد که جنبش های کوانتومی به شدت ازمحیط، تاثیر می پذیرد همانطور که پنروز و هامیروف تصور کردند و جداسازی همبستگی، تقریبا به صورت فوری حاصل می شود ولی چرخش دوکی کوانتومی هسته ها به شدت با محیط خود واکنش نشان نمی دهد. به رغم اینها رفتار کوانتومی، در چرخش دوکی کوانتومی هسته های فسفر، مصون از جداسازي همبستگی است.

فیشر می گوید وقتی ذرات فسفر در ساختاری بزرگتر به بنام مولکول های پوسنر قرار داده شود، چنین چیزی رخ می دهد. و اینها مجموعه ای تشکیل شده از شش یون فسفات است که با نه یون کلسیم ارتباط دارد و نشانه هایی بر امکان پذیر بودن وجود این مولکول ها در سلول های زنده هست به رغم آنکه اکنون دلیل قاطعی ندارد.

فیشر می گوید چرخش دوکی کوانتومی فسفر در برابر جدا شدن همبستگی یک روز یا تقریبا یک روز حتی در سلول های زنده مقاومت می کند و این، یعنی میتواند بر چگونگی عمل مغز تاثیر بگذارد. این نظر مطرح است که مولکول های پوسنر میتواند از طرف سلول های عصبی، بلعیده شود. و مولوکول های پوسنر هر طور در داخل باشند، می توانند سلول های عصبی را تحریک کنند تا پیامی را از طریق جدا سازی و آزاد کردن یون های کلسیم، به سلول دیگر برساند. و به دلیل همبستگی در مولکول های پوسنر دو تا از این پیام ها به نوبه خود به عنوان نوعی از همبستگی کوانتومی افکار با هم مرتبط میشود. فیشر می گوید: پس پردازش های کوانتومی دارای چرخش دوکی کوانتومی هسته ای، در عمل در مغز وجود دارد و اين امری بسیار شایع خواهد بود و در هر زمان رخ میدهد.

فیشر اولا وقتی شروع به تفکر در بیماران عقلی میکند، به اين نتیجه ميرسد زیرا می گوید: وقتی پیش از سه تا چهار سال قبل تصمیم گرفتم کشف کنم چگونه یون لیتیم میتواند مانند این تاثیر بزرگ را در درمان بیماران عقلی داشته باشد در شیمی زیستی مغز وارد شدم.

چون دوای لیتیم به مقدار وسیع در درمان اختلال دو قطبی استفاده میشود. این دارو عمل میکند ولی کسی نمی داند دقیقا چگونه عمل می کند. فیشر درباره تفسیر کوانتومی بحث نمیکند ولی پس از آن، مقاله ای پژوهشی را ارائه کرد که نشان میداد داروی لیتیوم تاثیرات مختلفی بر رفتار موش ها دارد که بر اساس لیتیوم مورد استفاده است. در نگاه اول این از ناحیه شیمیایی، شگفت انگیز است که نظیرهای مختلف واجب است به صورت تقریبا مطابق با هم، رفتار کنند پس وقتی لیتیوم به عنوان درمانی سنتی استفاده شده است باید روی موارد مشابه، همان تاثیر را داشته باشد ولی فیشر فهمید هسته ذرات مشابه لیتیوم، متفاوت است و ممکن است نقشی مختلف داشته باشد و این خاصیت کوانتومی به روش عمل دوای لیتیوم تاثیر می گذارد. برای نمونه اگر لیتیوم به جای کلسیم در مولکول های پوستر جایگزین شود چرخش دوکی کوانتومی لیتیوم بر چرخش دوکی کوانتومی ذرات فسفر تاثیر می گذارد و در نتیجه در همراهی با همبستگی کوانتومی آن وارد می شود.

اگر این مطلب درست باشد به تفسیر آنچه لیتیوم در درمان بیماری دو قطبی به کار میبرد، کمک میکند.

در این مرحله طرح فیشر بیشتر از نظری قابل توجه، نیست ولی راه های بسیاری هست که میتوان درستی آن را آزمود و از این فکر شروع میشود که چرخش دوکی کوانتومی فسفر در مولکل های پوسنر، میتواند همبستگی کوانتومی را در دوره های طولانی حفظ کند و این چیزی است که فیشر بعدا به آن می پردازد.

به رغم اینها او در این بیان محتاط است و افکار قبلی درباره هوشیاری و ادراک کوانتومی، در بهترین حالات با هم برخورد دارد.

فیزیک دان ها، بیشتر آرزوی آنها این است که هوشیاری و مغز بتواند دور از نظریه کوانتوم باقی بماند و شاید بر عکس هم باشد و بعد از همه اینها حتی نمی دانیم هوشیاری چیست و نظریه ای برای توصف آن هم نیست. نتیجه اینکه فیزیک دان ها غالبا همین که عبارت کوانتوم و هوشیاری در یک جمله بیان میشود، احساس ناتوانی می کنند.

این اندیشه تاریخی طولانی دارد و این از زمانی است که تاثیر ناظر و عقل در مکانیک کوانتوم در نخستین روزها مطرح شد و انکار ارتباط بین هوشیاری و مکانیک کوانوم بسیار سخت است. در سال 2016 آدریان کینت از دانشگاه کمبریج که یکي از محترم ترین فیلسوفان کوانتومی است، پیشگویی کرد هوشیاری، رفتار نظام کوانتومی را به روشی پیچیده تغییر داده است ولی میتوان آن را کشف کرد. کینت در مورد این اندیشه بسیار هشدار داد و اعتراف کرد: در اصول، دلیلی قانع کننده براي اعتقاد به اینکه نظریه کوانتوم، نظریه درستی است- که می خواهد براي نظریه هوشیاری دستورسازی کند- وجود ندارد و نمي تواند کامل بيان کند ارتباطی مشترک بین معماهاي نظریه کوانتوم، با معماهاي هوشیاری هست. ولی او می گوید تفسیر همه خصوصیاتی- که هوشیاری، بر اساس فیزیک کلاسیک و قبل از نظریه کوانتوم دارد- دشوار است.

یکی از سوالات حیرت انگیز به صورت خاص، آن است که چگونه عقل های هوشیار ما می تواند احساسات یگانه ای در نوع خود مانند رنگ قرمز یا بوی گوشت ترد و سرخ شده خوک را تجربه کند؟ با چشم پوشی از افرادی- که از ناتوانی های چشمی رنج می برند- همه رنگ قرمز را می شناسیم ولی وسیله ای برای رساندن احساس نداریم و هیچ چیزی در فیزیک نیست که به ما بگوید چه چیزی، بر اساس آن، وجود دارد. احساسات از این نوع، کوالیا یا کیفیت های قابل حس (qualia)نامیده می شود. ما آنها را اینگونه تصور می کنیم که از خصوصیات یگانه در همه جای جهان هستند ولی در حقیقت اینها فقط نتایج هوشیاری ما هستند و این امر، تفسیرش دشوار است.

کینت می گوید هر زنجیره از افکار درباره ارتباط هوشیاری با فیزیک منجر به معمایی بی نتیجه می شود و این، چیزی است که او را وادار کرد، این اندیشه را مطرح کند که ما میتوانیم پیشرفت در فهم معمای تکامل هوشیاری را به دست بیاوریم و این، در صورتی است که فرض کنیم هوشیاری، احتمالات کوانتومی را تغییر مي
میدهد هرچند بسیار اندک باشد.

به عبات دیگر، عقل ممکن است به شکل حقیقی بر نتایج اندازه گیری، تاثیر بگذارد. دقیقا مشخص نیست چه چیزی حقیقی است ولی این فرصت هست که همه حقایق ممکن و قابل به دست آوردن از طرف مکانیک کوانتوم، همان مراقبتی باشد که در واقعیت به روشی انجام می دهیم؛ به گونه ای که میتوان آن را پیشگویی کرد.

کینت می گوید: 15% ایمان دارم که چیزی در هوشیاری، به صورت مشخص سبب انحرافات در نظریه کوانتوم میشود و شاید از طریق تجربی، طی 50 سال آینده کشف شود و اگر چنین چیزی رخ دهد، این نظر ما را درباره همه فیزیک و عقل، تغییر خواهد داد و این فرصت، باید کشف شود.

http://www.bbc.com/…/20170215-the-strange-link-between-the-…

http://ibelieveinsci.com/?p=38339


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
گنجینه ای به نام ویتامین دفاع در برابر تغییر ساختسوالات پزشکیایندرالنوار مغزی روشی مهم در تشخبررسی علل کمر درد در میانپیوند مغز و سر و چالشهای داروی جدید s3 در درمان ام اثرات مضر ماری جوانانگاهی بر توانایی اجزاي بتولید سلولهای جنسی از سلدرک تصویر و زبان های مخلتفیلمی بسیار جالب از تغییارتباط هوش ساختار مغز و ژنظام مثبت زندگیتاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشی برای بهبود هوش عاطفممانتین یا آلزیکسا یا اباز تکنیکی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی از عروسک تا کمتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان و بیان، در سایه پیشرمبانی ذهنی سیاه و سفیداز تکینگی تا مغز از مغز تهدف از تکامل مغزتاثیر درجه حرارت بر عملکسودمندی موجودات ابزی بر معنی روزهبلندی در ذهن ما درک بلندیورزش در کمر دردتغییر زودتر اتصالات مغزیسردرد سکه ایآیا خداباوری محصول تکاملمغز برای فراموشی بیشتر کبا هوش مصنوعی خودکار روبکنگره بین المللی سردرد دحس و ادراک (قسمت اول )ضررهای شکر بر سلامت مغزانفجار و توقف تکاملی نشانقش داروهاي مختلف معروف بحثی درباره احساساتی غیرگیاه خواری و گوشت خوار کددقیق ترین تصاویر از مغز اپیامهای کاربرانایا کوچک شدن مغزانسان النورون هاي مصنوعی می توانبزرگ شدن مغز محدود به دورپیوند سر، یکی از راه حلهاداروی جدید ضد میگرناجزای پر سلولی بدن انسان ناتوانی از درمان برخی ویتوانایی مغز و دیگر اجزای درک عمیق در حیواناتفیزیکدانان ماشینی برای تارتباط انسانی، محدود به نظریه تکامل در درمان بیمتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان قطع نخمنابع انرژي پاک سرچشمه حاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی در کامپیوترهاتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان و تکلم برخی بیماریهمجموعه های پر سلولی بدن ماز تکینگی تا مغز از مغز تهزینه ای که برای اندیشیدتاثیر رو ح و روان بر جسمسیاهچاله و تکینگی ابتدایمغز فکر میکند مرگ برای دیبه زودی شبکه مغزی به جای وزوز گوشتغییر عمودی سر انسان از پسرعت فکر کردن چگونه استآیا دلفین ها می تواند از مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟بارداری بدون رحمکندر در بیماریهای التهابحس و ادراک (قسمت دوم )طی یکصد هزار سال اخیر هرچانگشت نگاری مغز نشان میدنقش روزه داری در سالم و جبخش دیگری در وجود انسان هبرنامه و ساختار پیچیده مگالکانزوماب، دارویی جدیدلایلی که نشان میدهد ما بسایتهای دیگرایا ابزار هوشمندی یا مغز نورون های ردیاب حافظهبسیاری از بیماری های جدیپیشینیان انسان از هفت میداروی ضد تشنج با قابليت تاجزایی ناشناخته در شکل گناتوانی در شناسایی چهره توازن مهمتر از فعالیت زیدرگیری اعصاب به علت میتوفرگشت و تکامل تصادفی محض ارتباط شگفت مغز انسان و فهفت چیز که عملکرد مغز تو تاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان سکته ممولتیپل اسکلروز در زنان از تکینگی تا مغز و از مغز هوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر انتخاب از طرف محیط زبان و شناخت حقیقت قسمت چمحل درک احساسات روحانیاز تکینگی تا مغز از مغز تهستي مادي ای که ما کوچکترتاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانمغز ما کوچکتر از نیم نقطهبوزون هیگز چیستیک پیشنهاد خوب برای آسان ثبت امواج الکتریکی در عصشلیک فراموشیآیا دست مصنوعی به زودی قامغز بزرگ چالش است یا منفعبازگشت از آثار به سوی خداکوچک شدن مغز از نئاندرتاحس و ادراک قسمت چهارمظهور امواج مغزی در مغز مصاندوهگین نباش اگر درب یا نقش رژیم غذایی در رشد و ابرین نت به جای اینترنتگامی در درمان بیماریهای دندان ها را مسواک بزنید تایا بیماری ام اس (مولتیپنوروپلاستیسیتی چیستتفاوت مغز انسان و میمون هپیشرفتی مستقل از ابزار هداروی ضد تشنج با قابليت تاحساس گذر سریعتر زماننخاع ما تا پایین ستون فقرتوسعه برخی شغل ها با هوش رقیبی قدرتمند در برابر مفراموش کارها باهوش تر هسارتباط شگفت انگیز مغز انهفت سین یادگاری از میراث تاثیر ویتامین دی بر بیماريتوکسيمب در درمان ام اسمواد کوانتومی جدید، ممکناز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و شناخت حقیقت قسمت امحل درک احساسات روحانی داز تکینگی تا مغز- از مغز هستی ما پس از شروعی چگال تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانمغز مادران و کودکان در زمبیماری گیلن باره و بیماریکی از علل محدودیت مغز امجمجمه انسان های اولیهشنا در ابهای گرم جنوب نیآیا رژیم غذایی گیاهی سلامغز بزرگ چالشهای پیش روبازسازي مغز و نخاع چالشی کودک ایرانی که هوش او از حس و ادراک قسمت پنجمعلم به ما کمک میکند تا موانسان قدیم در شبه جزیره عنقش زبان در سلطه و قدرت انقش زبان در سلطه و قدرت ابرای پیش بینی آینده مغز دگاهی لازم است برای فهم و دو ویژگی انتزاع و قدرت تجایا بدون زبان میتوانیم تنوشیدن چای برای مغز مفید تفاوتهای جنسیتی راهی براپاسخ گیاهان در زمان خوردداستانها و مفاهیمی اشتبااخلاق و علوم اعصابنخستین تصویر از سیاهچالهتوصیه های غیر دارویی در سرموزی از نخستین تمدن بشرفراموشی همیشه هم بد نیستارتباط شگفت انگیز مغز انهمیشه عسل با موم بخوریمتاثیر ژنها بر اختلالات خریواستیگمینموجود بی مغزی که می توانداز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی درمانگر کامپیتاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و شناخت حقیقت قسمت دمحدودیت های حافظه و حافظاز تکینگی تا مغز- از مغز و هر کس تقوای خدا پیشه کنتاثیر رژیم گیاه خواری بر سیر آفرینش از روح تا مغز مغز چون ابزار هوش است دلیبیماری ای شبیه آلزایمر و یادگیری مهارت های جدید دجنسیت و تفاوت های بیناییشناخت و معرفت، و نقش آن دآیا راهی برای رفع کم آبی مغز حریص برای خون، کلید تبحتی علمی درباره تمایل بکودکان خود را مشابه خود تحس و ادراک قسمت سومعلایم کمبود ویتامین E را انسان جدید از چه زمانی پانقش سجده بر عملکرد مغزبرخی نکات از گاید لاین پرگاهی مغز بزرگ چالش استديدن با چشم بسته در خواب ایا تکامل هدفمند استنوعی سکته مغزی ، وحشتناک تقلید مرحله ای نسبتا پیشپختگی پس از چهل سالگي به در مانهای کمر درداختلال در شناسایی حروف و نرمش های مفید در سرگیجهتوصیه هایی در مصرف ماهیرمز و رازهای ارتباط غیر کفرایند حذف برخی اجزای مغارتباط غیرکلامی بین انساهوموارکتوس ها ممکن است دتاثیر کپسول نوروهرب بر نرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وموجودات مقهور ژنها هستنداز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی درخدمت خلق وحتاثیر داروهای ضد التهاب زبان و شناخت حقیقت قسمت سمخچه ، فراتر از حفظ تعادلاز تکینگی تا مغز- از مغزتویتامین E برای فعالیت صحتاثیر رژیم گیاهخواری بر سیستم تعادلی بدنمغز چگونه صداها را فیلتر بیماری ای شبیه ام اس مولتیادآوری خواب و رویاجنسیت و تفاوت های بیناییشناسایی سلول های ایمنی اآیاما مقهور قوانین فیزیکمغز زنان جوانتر از مغز مربحث درباره پیدایش و منشاکوری گذرای ناشی از موبایحساسیت روانی متفاوتعلایم کمبود ویتامین E را انسان عامل توقف رشد مغزانعطاف پذیری مکانیسمی علنقش غذاها و موجودات دريابرخی اثرات مضر ویتامین دگذر زمان کاملا وابسته به دی متیل فومارات(زادیوا)(ایرادهای موجود در خلقت بچیزی خارج از مغزهای ما نیتلقین اطلاعات و حافظهپرورش مغز مینیاتوری انسادر چه مرحله ای از خواب ، راختلالات مخچهنرمشهای مهم برای تقویت عتوضیحی ساده در مورد هوش مرویای شفاففرد حساس از نظر عاطفی و بارتروز یا خوردگی و التهاهوش مصنوعی می تواند بر احتاثیر کپسول نوروهرب بر تراه های جدید برای قضاوت رمیهمانهای ناخوانده عامل از تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی ساخته هوش طبیتاثیر داروی ضد تشنج سدیم زبان، وسیله شناسایی محیطمخچه ابزاري که وظیفه آن فاز تکینگی تا مغز، از مغز ویتامین E در چه مواد غذایتاثیر عصاره تغلیظ شده گیسیستم دفاعی بدن علیه مغز مغز آیندگان چگونه است ؟بیماری بیش فعالیژن هوش و ساختارهای حیاتی جهش های ژنتیکی مفید در ساشواهدی از دنیسوان(شبه نئآزمون ذهنی گربه شرودینگرمغزهای کوچک بی احساسبحثی در مورد نقش ویتامينکی غایب شدی تا نیازمند دلخلاصه ای از مطالب همایش معلت خواب آلودگی بعد از خواولین هیبرید بین انسان ونقش غذاها و موجودات دريابرخی اختلالات عصبی مثانهگربه شرودینگر و تاثیر مشدژا وو یا اشنا پنداریاگر نعمت فراموشی نبود بسچگونه مغز پیش انسان یا همتلاش هایی در بیماران قطع آلزایمردر هم تنیدگی کوانتومی و پاختلالات حرکتی در انسانچرا مغزهای ما ارتقا یافت تکامل چشمروبات های ریز در درمان بیقانون مندی نقشه ژنتیکی مارزش حقیقی زبان قسمت اولهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه های جدید برای قضاوت رمیگرن سردردی ژنتیکی که باز تکینگی تا مغز از مغز تهوش احساسیتاثیر درجه حرارت بر عملکسفر نامه سفر به بم و جنوب مدارک ژنتیکی چگونه انسانازدواج های بین گونه ای، رویتامین دی گنجینه ای بزرتاریخ همه چیز را ثبت کردهسکته مغزیآیا واکنش های یاد گرفته ومغز انسان ایا طبیعتا تمابیماری تی تی پیژن یا نقشه توسعه مغز و نقجهش های ژنتیکی غیر تصادفشاهکار قرنإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَمغزتان را در جوانی سیمکشبحثی جالب درباره محدودیتکاهش التهاب ناشی از بیماخواندن ، یکی از شستشو دهنعوارض ازدواج و بچه دار شداولین مورد پیوند سر در اننقش غذاها و موجودات دريابرخی بیماری ها که در آن بگزیده ای از وبینار یا کنفدژاوو یا آشناپنداریاگر نعمت فراموشی نبود بسچگونه هموساپينس بر زمین تلاشی برای درمان قطع نخاآیا ما تنها موجودات زنده درمان های بیماری آلزایمراختلالات صحبت کردن در انچرا حیوانات سخن نمی گوینتکامل ابزار هوش ، راه پر روح رهاییقارچ بی مغز در خدمت موجودارزش حقیقی زبان قسمت دومهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه پیروزی در زندگی چیستمیدان مغناطيسي زمین بشر از تکینگی تا مغز از مغز تهوش احساسیتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب مروری بر تشنج و درمان هایاستفاده از هوش مصنوعی در واکنش های ناخودآگاه و تقساخت شبکه عصبی با الفبایآیا آگاهی پس از مرگ از بیمغز انسان برای ایجاد تمدبیماری ضعف عضلات نزدیک بژنها نقشه ایجاد ابزار هوجهشهای مفید و ذکاوتی که دشبیه سازی میلیون ها جهان افراد آغاز حرکت خودشان رنقش قهوه در سلامتیبحثی در مورد نقش کلسیم و کایروپاکتیک چیستخواب سالم عامل سلامتیعید نوروز مبارکاولین تصویر در تاریخ از سنقشه مغزی هر فرد منحصر بهبرخی بیماری های خاص که بدگزارش یک مورد جالب لخته ودانشمندان ژنی از مغز انساگر تلاش انسان امروز براچگونه آن شکری که می خوریمتلاشی جدید در درمان ام اسآیا مغز تا بزرگسالی توسعدرمان های جدید میگرنادامه بحث تکامل چشمچرا حجم مغز گونه انسان درتکامل زبانروزه داری و بیمار ی ام اس قدم زدن و حرکت دید را تغیارزش حقیقی زبان قسمت سومهوش مصنوعی الفاگوتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقمکانیزمهای دفاعی در براباز تکینگی تا مغز از مغز تهوش عاطفی بیشتر در زنانتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب مرکز خنده در کجای مغز استاستیفن هاوکینگ در مورد هواکسن سرطانتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ساخت شبکه عصبی مصنوعی با آیا امکان بازسازی اندامهمغز انسان برای شادمانی طبیماریهای تحلیل عضلانی اژنها ، مغز و ارادهجهشهای مفید و ذکاوتی که دشبیه سازی سیستم های کوانافزایش قدرت ادراکات و حسنقش مهاجرت در توسعه نسل ابحثی در مورد عملکرد لوب فکاربرد روباتهای ريزنانوخواب سالم عامل سلامتی و یعامل کلیدی در کنترل کارآاولین سلول مصنوعینقص در تشخیص هیجانات عامبرخی توجهات در ببمار پارگشایش دروازه جدیدی از طردانشمندان روش هاي جدیدی ابزار هوش در حال ارتقا ازچگونه انتظارات بر ادراک تمایل زیاد به خوردن بستنآیا همه جنایت ها نتیجه بیدرمان های رایج ام اسادغام میان گونه های مختلچرا در مغز انسان، فرورفتتکامل ساختار رگهای مغزی روش مقابله مغز با محدودیقدرت انسان در نگاه به ابعاز نظر علم اعصاب یا نرووسهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بما انسانها چه اندازه نزداز تکینگی تا مغز از مغز تهوش عاطفی در زنان بیشتر اتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب مرگ انتقال است یا نابود شاستیفن هاوکینگ در تفسیر واسطه ها د رمسیر ایجاد مغتبدیل سلولهای محافط به سساختار شبکه های مغزی ثابآیا انسان با مغز بزرگش اخمغز انسان برای شادمانی طبیهوش کردن در جراحی و بیمژنهای هوش ، کدامندجاذبه و نقش آن در شکلگیریشباهت زیاد بین سلول هاي عافسردگی و اضطراب در بیمانقش هورمون های تیروئید دبحثی درباره هوش و تفاوتهکاربرد روباتهای ريز، در خواب عامل دسته بندی و حفطعسل طبیعی موثر در کنترل بعصب حقوق نورولوواوکرلیزوماب داروی جدید شچند جهانیبرخی سلولهای عصبی در تلاپمبرولیزوماب در بیماری چدانشمندان روشی برای تبدیابزارهای بقای موجود زندچگونه باغبانی باعث کاهش تمدن قدیمی ای در جنوب ایرآیا هوش ارثی دریافتی از پدرمان جدید میگرن با انتی ادغام دو حیطه علوم مغز و چراروياها را به یاد نمی آتکامل شناخت انسان با کشفروش های صرفه جویی در ایجالوب فرونتال یا پیشانی مغاز نظر علم اعصاب اراده آزهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی ما انسانها چه اندازه نزداز تکینگی تا مغز از مغز تهوشیاری کوانتومیتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب مراحل ارتقای پله پله کیهاستخوان های کشف شده، ممکوراپامیل در بارداریتری فلوپرازینسخن پاک و ثابتآیا احتمال دارد رویا از آمغز انسان رو به کوچک تر شبیوگرافیکلرال هیدرات برای خوابانحقیقت راستین انسان علم بشباهت زیاد بین سلول هاي عالکتروتاکسی(گرایش و حرکنقش ژنتیک در درمان اختلابحثی درباره هوش و تفاوتهکجای مغز مسئول پردازش تجخودآگاهی و هوشیاريعضلانی که طی سخن گفتن چقدايندگان چگونه خواهند دیدچندین ماده غذایی که ماننبرخی سيناپسها طی تکامل و پنج اکتشاف شگفت آور در موداروهای مصرفی در ام اسابزارهای پیشرفته ارتباط چگونه جمعیت های بزرگ شکل تمساح حد واسط میان مغز کوآیا هوش سریعی که بدون احسدرمانهای بیماری پارکینسارتقا و تکامل سنت آفرینش چراروياها را به یاد نمی آتئوری تکامل امروز در درمروش هایی ساده برای کاهش البخند بزن شاید صبح فردا زاز نظر علم اعصاب اراده آزهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زما با کمک مغز خود مختاريماز تکینگی تا مغز از مغز تهوش، ژنتیکی است یا محیطیتاثیر درجه حرارت بر عملکسفری به آغاز کیهانمزایای شکلات تلخ برای سلاصول سلامت کمرورزش هوازی مرتب خیلی به قتری فلوپرازینسریعترین کامپیوتر موجودآیا احتمال دارد رویا از آمغز انسان رو به کوچکتر شدبیوگرافیکمردرد و علل آنحافظه و اطلاعات در کجاست شش مرحله تکامل چشمالتهاب شریان تمپورالنقش انتخاب از طرف محیط، نبحثی درباره هوش و تفاوتهکشف مکانیسم عصبی خوانش پخودآگاهی و هوشیاريمقالاتايا اراده آزاد توهم است یچه زیاد است بر من که در ایبررسي علل احتمالي تغيير پوست ساعتی مستقل از مغز دداروهای ضد بیماری ام اس وابزارهای دفاعی و بقای موچگونه جمعیت های بزرگ شکل تنفس هوازی و میتوکندریآیا هشیاری کوانتومی وجوددرک فرد دیگر و رفتارهای افلج بل، فلجی ترسناک که آنارتوکين تراپی روشی جديد نزاع بین جهل و علم رو به پتئوری تکامل در پیشگیری و روش صحبت کردن در حال تکاملرزش ناشی از اسیب به عصباز آغاز خلقت تا نگاه انساهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سما تحت کنترل ژنها هستیم یاز تکینگی تا مغز از مغز تهیچگاه از فشار و شکست نترتاثیر درجه حرارت بر عملکسلولهای بنیادی مصنوعی درمسیر دشوار تکامل و ارتقااضطراب و ترسورزش هوازی ، بهترین تمریتسلیم شدن از نورون شروع مسرگیجه از شایعترین اختلاآیا برای تولید مثل همیشه مغز ایندگان چگونه استبیان ژن های اسکیزوفرنی دکمردرد با پوشیدن کفش مناحافظه و اطلاعات در کجاست ششمین کنگره بین المللی سامیوتروفیک لترال اسکلرونقش اتصالات بین سلولهای بحثی درباره هوش و تفاوتهکشف مکانیسمی پیچیده در بخانواده پایدارتاثیر ویتامین دی بر بیماايا اراده آزاد توهم است یچهار میلیارد سال تکامل ببررسی و اپروچ جدید بر بیمپیموزایدداروی فامپیریدین یا نورلاثر مضر مصرف طولانی مدت رچگونه حافظه را قویتر کنیتنفس هوازی و میتوکندریدرک و احساسفلج خوابارتباط میکروب روده و پارنزاع بین علم و نادانی رو تا 20 سال آینده مغز شما به روشهای نو در درمان دیسک بلزوم سازگاری قانون مجازااز تلسکوپ گالیله تا تلسکهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسماه رجباز تکینگی تا مغز از مغز تهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر درجه حرارت بر عملکسلسله مباحث هوش مصنوعیمشکلات نخاعیاطلاعاتی عمومی در مورد مورزش و میگرنتشنج چیستسردرد و علتهای آنآیا بزرگ شدن مغز فقط در دمغز ابزار برتر بقابیست تمرین ساده برای جلوکنفرانس تشنج هتل کوثر اصحافظه و اطلاعات در کجاستصرع و درمان های آنامگا سه عامل مهم سلامتنقش حفاظتی مولکول جدید دبحثی درباره هوش و تفاوتهکشف ارتباط جدیدی از ارتبخطا در محاسبات چیزی کاملخطا در محاسبات چیزی کاملصفحه اصلیای آنکه نامش درمان و یادشچهار ساعت پس از کشتار خوکبررسی سیستم تعادلی بدن اپیچیدگی های مغزی در درک زداروی تشنجی دربارداریاثرات مفید قهوهنگاهی بر قدرت بینایی دراتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک احساسات و تفکرات دیگفلج خواب چیستارتباط چاقی و کاهش قدرت بنزاع بین علم و جهل رو به پتاثیر مشاهده بر واقعیت بروشهای شناسایی قدرت شنوالزوم سازگاری قانون مجازااز تلسکوپ گالیله تا تلسکهوش مصنوعی از عروسک تا کمتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان چهار حرفی حیات زمینماپروتیلیناز تکینگی تا مغز از مغز تهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر درجه حرارت بر عملکسم زنبور ، کلیدی برای وارمشاهده آینده از روی مشاهاطلاعاتی عمومی در مورد مورزش بهترین درمان بیش فعتغییر الگوی رشد مغزی با زسردرد تنشنآیا تکامل و تغییرات ژنتیمغز از بسیاری حقایق می گربیشتر کمردردها نیازی به کنگره بین المللی سردرد دحس چشایی و بویاییضررهای مصرف شکر و قند بر امروز دانش ژنتیک هیچ ابهنقش حیاتی تلومر دی ان آ دبحثی درباره احساسات متفاکشف جمجمه ای درکوه ایرهو