دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

کسی نمی داند هوشیاری چیست و چگونه عمل می کند! کسی مکانیک کوانتوم را هم نمی فهمد. آیا ممکن است اینها همه تصادفی باشد؟ نمی توانم مشکل حقیقی را مشخص کنم زیرا تصور میکنم معماي حقیقی ای وجود ندارد ولی من تاکید نمیکنم که معمای حقیقی ای وجود ندارد این چیزی است که ریچارد فاینمان درباره معماها و تفاوت ها در مکانیک کوانتوم- که دانشمندان فیزیک برای توصیف کوچکترین چیزها در کیهان به کار می برند- بیان می کند ولی او شاید درباره معمای بی حاصل و مشابه هم سخن میگوید و آن معماي هوشیاری است!

برخی دانشمندان، اعتقاد دارند که ما در عمل می فهمیم هوشیاری و خودآگاهی چیست یا فقط توهم است، ولی ديگر دانشمندانی هستند که احساس می کنند ما اساسا درک نمی کنیم هوشیاری از کجا آمد.

معمای هوشیاری ابدی، برخی پژوهشگران را به اینجا کشانده است تا از فیزیک کوانتوم بخواهند آن را تشریح کند ولی این اندیشه، همیشه با شک پاسخ داده می شود و این شگفت انگیز نیست؛ زیرا حکیمانه نیست که یکی از معماها با معمای دیگر حل شود!

ولی واضح است که اين افکار، ابلهانه و از روي دلخواه نیست. یکی از دلایلی که عقل را شگفت ترین چیز براي فیزیک دان ها می کند، آن است که در نظریه کوانتوم ابتدایی اسیر می شود. فقط این، نیست بلکه مورد انتظار است که کامپیوترهای کوانتومی بتوانند چیزهایی را ایجاد کنند که برای کامپیوترهای عادی انجام آن ممکن نیست و این ما را تذکر می دهد که مغزهای ما می توانند چیزهایی را انجام دهند که از قدرت هوش مصنوعی، بسیار فراتر می رود.

مکانیک کوانتوم برترین نظریه برای توصیف عام هستي در سطح اتم و ذرات کوچک تر از اتم است و شاید خصوصیت مشهورتر در ابهام آن، این حقیقت باشد که در آزمایش کوانتومی، بر اساس انتخاب ما یا عدم انتخاب ما در روشهاي اندازه گیری، ممکن است برخی خصوصیت های اتم های مربوطه تغییر کند. وقتی نخستین پرچمداران مکانیک کوانتوم، تاثیر فرد جستجو کننده یا مراقب را بر نتایج آزمایشات دیدند بسیار شگفت زده شدند و به نظر رسید که فرض اساسی موجود در پیدایش جهان را از بین می برد که بدون توجه به نگاه ما جهانی در بیرون وجود دارد و وقتی روشي که جهان رفتار میکند، متوقف به کیفیت نگاه ما به آن است پس واقعیت دقیقا به چه معنی است؟

و برخی از این پژوهشگران احساس کردند، مجبورند این نتیجه را بگیرند که قرارداد جهان، فقط توهم است و باید هوشیاری، نقشی فعال را در نظریه کوانتوم داشته باشد. اما از نظر دیگران این مطلب، معنی خاصی ندارد.

بدون شک اینشتاین یک بار احتجاج کرد و آن زمانی بود که گفت من تا وقتی به یک ماه نگاه نکنم نتيجه نمی گیرم، قمری وجود دارد. و امروز برخی فیزیک دان ها شک می کنند که آیا هوشیاری بر مکانیک کوانتوم، تاثیر دارد یا نه.

در حقیقت احتمال دارد هوشیاری به دلیل فیزیک کوانتوم ایجاد شده باشد. تا جایی که اعتقاد دارند نظریه کوانتوم برای فهم کیفیت عمل مغز به صورت کامل، ضروری است و مشابه اجسام کوانتومی ای است که میتواند یک لحظه در دو مکان وجود داشته باشد، پس مغز کوانتومی می تواند همزمان دو نوع از افکار تبادلی را حمل کند. این افکار، تخمینی است و روشن شده است که فیزیک کوانتوم، نقشی اساسي در سطح عمل مغز و بر عمل آن، ندارد.

پس چیز دیگری وجود ندارد و این احتمالات، نشان میدهد چگونه نظریه شگفت انگیز کوانتوم ما را وادار میکند، فکر کنیم.

مشهورترین تاثیر عقل بر مکانیک کوانتوم در آزمایش دوشکاف، نمایان می شود: تصور کن بخشی از شعاع نورانی، بر پرده ای بتابد که دو شکاف نزدیک به هم و موازی دارد. بخشی از نور از دو شکاف می گذرد و بر پرده دیگر، برخورد می کند. میتوان نور را به عنوان نوعی از موج تصور کرد و وقتی موج ها از دو شکاف می گذرند، می توانند با هم تداخل کند. وقتی قله های موج همزمان باشند همدیگر را تقویت می کنند در حالي که اگر قله با کف موج نور، همزمان باشد همدیگر را محو می کنند و به این در هم رفتن موجی، پراش یا انکسار می گویند(diffraction)و سلسله ای متناوب از نوارهای تاریک و روشن بر پرده پشتی شکل می گيرد . واین، در زمانی است که موج های نور یا همدیگر را تقویت کنند یا همدیگر را محو بسازند. و قابل فهم است که این خصوصیت از خصوصیت های رفتار موج، از دویست سال قبل یعنی قبل از پیدایش نظریه کوانتوم بوده است. و میتوان این آزمایش دوشکاف را همچنین بر ذرات کوانتومی دیگر مانند الکترون ها اجرا کرد که ذراتی کوچک و باردار و از اجزای تشکیل دهنده اتم هستند. آنچه باعث جدال می شوند اینکه این ذرات میتوانند رفتاری مانند موج نشان دهند و این یعنی میتوانند وقتی دسته ای از الکترون ها از طریق دو شکاف بگذرد و تولید الگوی تداخل کند، در معرض انکسار یا پراش قرار گیرد.

اکنون، تصور کن ذرات کوانتومی از طریق شکاف ها یکی پس از دیگری میگذرد و نیز یکی پس از دیگری بر

پ

رده، نمایش داده می شود و چیز ديگري هم در مسیر، وجود ندارد تا با هر ذره در طول مسیر خود تداخل کند. با اين همه، الگوی ذراتی که در گذر زمان با هم تراکم می کنند از تداخل، پرده برمی دارد. به نظر می رسد هر ذره از هر دو شکاف به صورت همزمان می گذرد و با خودش تداخل میکند و این حالت انباشته شدن بر هم(superposition)نامیده می شود.

این حقیقتا چیزی شگفت انگیز است.

اگر کسی را درون یا بیرون از یکی از شکاف ها قرار دهیم می توانیم کشف کنیم آیا ذره ای معین، از طریق شکاف می گذرد یا نه ولی در این حالت، تداخل و در هم رفتن، از بین می رود!

خیلی ساده! در زمان بررسی مسیر ذرات- حتی اگر این مراقبت، فشاری بر حرکت ذرات وارد نکند- ما نتیجه را تغییر می دهیم!

فیزيک دانی به نام پاسکال جوردن که با استاد کوانتوم نیلز بور در کپنهاگ در دهه بیستم قرن گذشته، کار میکرد، میگوید: توجه ما- بر اساس آنچه میتوان اندازه گیری کرد- فشاری را بر ذره وارد نمی کند و آن را به سمتی نمی راند. بلکه آن را تولید می کند! ما ذرات کوانتومی را وادار میکنیم موضعی مشخص بگیرند!

به عبارت دیگر ما نتایج اندازه گیری ها را خودمان تولید می کنیم.

اگر امر اینگونه است، به نظر می رسد واقعیت وضع شده، فقط یک سراب است و وقتی طبیعت، بر اساس اینکه آن را نگاه کنیم یا نکنیم، رفتار خود را تغییر می دهد شگفت انگیزتر هم می شود.

می توانیم بکوشيم طبیعت را در کشف قصد نیت آن، بفريبيم! برای این کار میتوانیم مشخص کنیم ذرات، در زمان گذر از طریق این دو شکاف چه مسیری دارند ولی به مجرد اينکه بخواهد از شکاف عبور میکنند، لازم است تصمیم بگیرد از یکی از شکاف ها یا هر دوی آنها بگذرد.

آزمایش در سال 1960، از طرف فیزیک دان آمریکایی جان ویلر مطرح شد و به آن، آزمایش انتخاب تاخیری گفته شد و در دوره هاي بعدی تکرار شد و تکنیک های هوشمند براي اندازه گيری، بر مسیر ذرات کوانتومی، به صورت عام و ذرات نور به نام فتون ها به طور خاص، به کار گرفته شد و این پس از آن بود که انتخاب می شد مسیری واحد یا ترکیبی از هر دو را انتخاب کند. بور به صورت قابل اعتمادی پیشگویی کرد و بیان نمود، تفاوتی بین تاخیر اندازه گیری یا عدم تاخیر، وجود ندارد.

تا زمانی که ما مسیر فتون را پیش از ثبت آن، به شکل نهایی در زمان رسیدن آن به بیننده مشخص کنیم ما پدیده انکسار یا پراش را از دست می دهیم! گویا طبیعت می فهمید ما فقط نگاه نکرده ایم بلکه حتی برای نگاه کردن، نقشه هم ریخته ایم!

در این آزمایش هرگاه مسیر ذره کوانتومی را کشف کنیم مجموعه مسیرهای ممکن به یک حالت شناخته شده، فرو میریزد.

بیشتر از این، آزمایش انتخاب زود و سریع و نه تاخيري است یعنی انجام توجه- که از اندازه گیری شروع و نتیجه می شود- می تواند بیشتر از هر جنبش فیزیکی، باعث فروریختن شود.

ولی آیا این،يعني فروریختن حقیقی رخ نمي دهد، مگر در زمانی- که نتیجه اندازه گیری به هوشیاری ما برسد؟

فیزیک دان مجارستانی یگین وینگر در دهه سی، به اين احتمال اعتراف کرده است و می گوید: بیان می شود، توصیف کوانتومی اشیا، تحت تاثیر کپی هایی است که وارد هوشیاری می شود و ایمان به خود، به صورت منطقی همراه با مکانیک کوانتوم کنونی است. ویلر اعتقاد دارد که وجود موجودات زنده توانا برای مشاهده، - آنچه را در گذشته بوده- تغییر داده است و حوادث کوانتومی قبلی را به یک تاریخ قابل لمس، تبدیل کرده است. او می گوید: ما در تکامل کیهان از زمان ابتدای آن، شریک بوده ایم و این، یعنی ما در کیهانی مشارکتي، زندگی می کنیم تا امروز فیزیک دان ها بر روشی بهتر برای تفسیر این آزمون های کوانتومی توافق نکرده اند ولی دشوار است از آنچه بر آن مترتب است یعنی نوعی ارتباط بین هوشیاری با مکانیک کوانوم، دوری کنیم.

در ابتدای دهه هشتاد، فیزیک دان انگلیسی روگر پنروز مطرح کرد که ارتباط، در جهت دیگری عمل کرده است. شاید مکانیک کوانتوم مشارکتی در خوآگاهی و هوشیاری ما داشته باشد؛ چه هوشیاری بر مکانیک کوانتوم تاثیر بگذارد یا نه. و پنروز می پرسد اگر ساختارهایی مولکولی، در مغزهای ما باشد و بتواند حالت خود را در پاسخ به یک حادثه کوانتومی تغییر دهد، چه می شود؟ و آیا این ترکیبات می تواند حالت بر هم فرو رفتن کوانتومی را کاملا مانند رفتار ذرات در آزمایش دوشکاف، بنا سازد؟ و آیا در روش هایی- که تحریک سلول های عصبی برای ارتباط، از طریق پيام های الکتریکی انجام می شود- در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) رخ میدهد؟ پنروز می گوید توانایی ما برای حمل حالات ذهنی ناموافق از نظر ظاهری، خطای در ادراک، نيست و این، تاثیر حقیقی فیزیک کوانتوم است.

در نتیجه به نظر میرسد، مغز انسان می تواند با فرایند های معرفتی ای تعامل کند- که همچنان بسیار فراتر از قدرت های تجهیزات کامپیوتری عددی است. شاید بتوانیم حتی وظیفه محاسبه ای را انجام دهیم- که از

طریق تجهیزات کامپیوترهای عادی و بر اساس منطق عددی کلاسیک، اجرای آن ممکن نیست. پنروز برای اولین بار، در کتاب خود در سال 1989 با عنوان عقل جدید امپراتور “the emperor’s new mind” فرض کرد که مکانیک کوانتوم بر ادراک بشری تاثیر می گذارد به گونه ای که پنروز تصور میکند فروریختن تداخل کوانتومی و محو در هم فرورفتن کوانتومی فرایندی حقیقی و فرایندی فیزیکی مانند انفجار شديد باشد و این پدیده را (orch-or)(orchestrated objective reduction) کاهش واقعي هماهنگ شده نامید.اندیشه
orch-or)
سبب شد پنروز بفهمد جاذبه مسؤول عدم آشکار شدن تاثیر مکانیک کوانتوم بر موارد روزانه مانند ستارگان و سیارات است. او اعتقاد دارد که در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، در اشيايي که حجم آن، بزرگتر از ذرات است امکان ندارد.

زیرا تاثیر جاذبه آن، لازم ميکند دو حالت زمان-مکان با هم در جایی نباشند.پنروز این تفکر را در همراهی با پزشک آمریکایی استوارت هامروف، پیشرفت و توسعه داد به گونه ای که در کتاب خودسایه های عقلدر سال 1994، مطرح کرد ساختارهایی که در درک کوانتومی شرکت دارد، از پروتيين هایی به نام ميکروتوبول تشکیل مي شود و این ميکروتوبول ها در بیشتر سلول های ما از جمله سلول های عصبی مغزی وجود دارد و پنروز و هامروف، استدلال کردند جنبش های این ميکروتوبول ها ممکن است بر اساس اصل در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد ولی دلیلی بر آن نیست.

اشاره شده است که اندیشه در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) ميکروتوبول ها، بر اساس آزمونهایی در سال 2013 تایید شده است ولی در واقع این پژوهش ها به آثار کوانتومی اشاره نکرده است. علاوه بر آن، بیشتر پژوهشگران اعتقاد دارند اندیشه orch-or بر اساس پژوهشی- که در سال 2000 انجام شد- از نظرها دور شد.

فیزیک دانی به نام مارک تيگمارک بیان کرد، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) مولکول های دخیل در ارسال پیام های عصبي، امکان ندارد حتی در بخشی از زمان لازم بر رسیدن این پیام ها به مکان خاصی ادامه یابد. تاثیر های کوانتومی مانند در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، با اصلی به نام جداسازی ارتباط کوانتومی(decoherence) به سادگی از بین ميرود و این، به واکنش ذرات کوانتومی با منطقه اطراف- که از طریق آن، خصوصیات کوانتومی از مجموعه محو میشود- باز می گردد. انتظار می رود جدا شدن ارتباط کوانتومی در محیط های مرطوب و گرم، مانند سلول زنده بسیار سریع شود. پیام های عصبی، پالس هاي الکتریکی است که از عبور ذرات باردار از غشای سلولهای عصبی ایجاد می شود. اگر یکی از این ذرات در، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد و با سلول های عصبی برخورد کند، لازم است آنطور کهتيگمارکمي گويد در کمتر از میلیارد ميليارد صدم ثانیه از بین برود و این کار، حداقل ده هزار تریلیون بار تکرار میشود تا زمانی که سلول های عصبی پیام را خالی کند. نتیجه آنکه شک وابهام زیادی در مورد اندیشه تاثیر مکانیک کوانتومی بر مغز وجود دارد، ولی پنروز به این دلایل توجهی نمیکند و فرضیه(orch-or) را مطرح میسازد. به رغم بیان تيگمارکدر مورد جداکردن بسیار سریع ارتباط کوانتومی در سلول ها، محققان دیگری آثار کوانتومی را در سلول های زنده دیده اند.

دلایلی اشاره میکند نظام بیولوژیک، در جوانب مختلفی از اصول مکانيک کوانتوم بهره میبرد. به عنوان نمونه، فرایند ساختن با نور است و تاثیرات کوانتومی در تبدیل اشعه خورشید به کربوهيدرات ها در فرایند فتوسنتز نقش دارد. دانشمندان همچنین دیدند پرندگان مهاجر، قطب نمای کوانتومی مخصوصی دارند که به آنها اجازه استفاده از ميدان مغناطيسي زمين و هوانوردي را میدهد و احساس بویایی در انسان هم بر اساس یکی از مهمترین خصوصیات فیزیک کوانتوم انجام می شود.

علاوه براینها، به ناچار باید پذیرفت مغز از حیله های کوانتومی استفاده میکند و برهانهایی کاملا متفاوت وجود دارد.

فیزیک دانی به نام ماتيو فیشر از دانشگاه کالیفرنیا مقاله ای را در سال 2015 منتشر کرد و مطرح کرد مغز مولکولهايي دارد که میتواند، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) را به شکلی درست، حفظ کند و به شکل مشخص، هسته های ذرات فسفر این توانایی را دارد. ذرات فسفر در همه جا درون سلول ها هستند و معمولا شکل يونی آن، با چهار مولکول اکسیژن ترکیب می شود. این یون ها واحد اساسی نیرو درون سلول ها هستند. بخش بزرگی ازنیروی سلول، در مولکول هایی به نام ATP ، ذخیره می شود که زنجیره هایی تشکیل شده از سه مجموعه از فسفات است و مرتبط با مولکول ساختاری است و در زمان قطع شدن یکی از مجموعه های فسفات، نیروی سلول آزاد میشود تا استفاده شود. سلول ها مکانیسم هایی مولکولی برای جمع کردن یون های فسفات در مجموعه دارد و بار دیگر، آن را می شکنند. فیشر نقشه ای را طرح کرد که میشد در آن، دو بخش از یون های فسفات را در نوع خاصی از در هم رفتن کوانتومی، به نام همبستگي كوانتومي (entangled state) قرار داد. هسته هاي فسفر خاصيت كوانتومي دارد که چرخش دوکی کوانتومی (spin) خوانده می شود و آن را تا حدی مشابه مغناطیس کوچک با قطب هایی میکند که به جهت های معینی اشاره دارد.

در حالت در هم فرورفتن؛ لرزش دوکی یا اسپین یکی از هسته های فسفر بر اساس دیگر هسته ها است به عبارت دیگر حالت های همبستگی حقیقتا حالت های در هم فرورفتن کوانتومی است که بیشتر از یک ذره کوانتومی واحد را در بر می گیرد.

فیشر می گوید رفتار مکانیکی کوانتومی چرخش دوکی این هسته ها می تواند در دوره های طولانی ای- که توسط بشر قابل ملاحظه است- به شکل معقولی در برابر جداسازی ارتباط، مقاومت کند. او با تیگمارک، اتفاق نظر دارد که جنبش های کوانتومی به شدت ازمحیط، تاثیر می پذیرد همانطور که پنروز و هامیروف تصور کردند و جداسازی همبستگی، تقریبا به صورت فوری حاصل می شود ولی چرخش دوکی کوانتومی هسته ها به شدت با محیط خود واکنش نشان نمی دهد. به رغم اینها رفتار کوانتومی، در چرخش دوکی کوانتومی هسته های فسفر، مصون از جداسازي همبستگی است.

فیشر می گوید وقتی ذرات فسفر در ساختاری بزرگتر به بنام مولکول های پوسنر قرار داده شود، چنین چیزی رخ می دهد. و اینها مجموعه ای تشکیل شده از شش یون فسفات است که با نه یون کلسیم ارتباط دارد و نشانه هایی بر امکان پذیر بودن وجود این مولکول ها در سلول های زنده هست به رغم آنکه اکنون دلیل قاطعی ندارد.

فیشر می گوید چرخش دوکی کوانتومی فسفر در برابر جدا شدن همبستگی یک روز یا تقریبا یک روز حتی در سلول های زنده مقاومت می کند و این، یعنی میتواند بر چگونگی عمل مغز تاثیر بگذارد. این نظر مطرح است که مولکول های پوسنر میتواند از طرف سلول های عصبی، بلعیده شود. و مولوکول های پوسنر هر طور در داخل باشند، می توانند سلول های عصبی را تحریک کنند تا پیامی را از طریق جدا سازی و آزاد کردن یون های کلسیم، به سلول دیگر برساند. و به دلیل همبستگی در مولکول های پوسنر دو تا از این پیام ها به نوبه خود به عنوان نوعی از همبستگی کوانتومی افکار با هم مرتبط میشود. فیشر می گوید: پس پردازش های کوانتومی دارای چرخش دوکی کوانتومی هسته ای، در عمل در مغز وجود دارد و اين امری بسیار شایع خواهد بود و در هر زمان رخ میدهد.

فیشر اولا وقتی شروع به تفکر در بیماران عقلی میکند، به اين نتیجه ميرسد زیرا می گوید: وقتی پیش از سه تا چهار سال قبل تصمیم گرفتم کشف کنم چگونه یون لیتیم میتواند مانند این تاثیر بزرگ را در درمان بیماران عقلی داشته باشد در شیمی زیستی مغز وارد شدم.

چون دوای لیتیم به مقدار وسیع در درمان اختلال دو قطبی استفاده میشود. این دارو عمل میکند ولی کسی نمی داند دقیقا چگونه عمل می کند. فیشر درباره تفسیر کوانتومی بحث نمیکند ولی پس از آن، مقاله ای پژوهشی را ارائه کرد که نشان میداد داروی لیتیوم تاثیرات مختلفی بر رفتار موش ها دارد که بر اساس لیتیوم مورد استفاده است. در نگاه اول این از ناحیه شیمیایی، شگفت انگیز است که نظیرهای مختلف واجب است به صورت تقریبا مطابق با هم، رفتار کنند پس وقتی لیتیوم به عنوان درمانی سنتی استفاده شده است باید روی موارد مشابه، همان تاثیر را داشته باشد ولی فیشر فهمید هسته ذرات مشابه لیتیوم، متفاوت است و ممکن است نقشی مختلف داشته باشد و این خاصیت کوانتومی به روش عمل دوای لیتیوم تاثیر می گذارد. برای نمونه اگر لیتیوم به جای کلسیم در مولکول های پوستر جایگزین شود چرخش دوکی کوانتومی لیتیوم بر چرخش دوکی کوانتومی ذرات فسفر تاثیر می گذارد و در نتیجه در همراهی با همبستگی کوانتومی آن وارد می شود.

اگر این مطلب درست باشد به تفسیر آنچه لیتیوم در درمان بیماری دو قطبی به کار میبرد، کمک میکند.

در این مرحله طرح فیشر بیشتر از نظری قابل توجه، نیست ولی راه های بسیاری هست که میتوان درستی آن را آزمود و از این فکر شروع میشود که چرخش دوکی کوانتومی فسفر در مولکل های پوسنر، میتواند همبستگی کوانتومی را در دوره های طولانی حفظ کند و این چیزی است که فیشر بعدا به آن می پردازد.

به رغم اینها او در این بیان محتاط است و افکار قبلی درباره هوشیاری و ادراک کوانتومی، در بهترین حالات با هم برخورد دارد.

فیزیک دان ها، بیشتر آرزوی آنها این است که هوشیاری و مغز بتواند دور از نظریه کوانتوم باقی بماند و شاید بر عکس هم باشد و بعد از همه اینها حتی نمی دانیم هوشیاری چیست و نظریه ای برای توصف آن هم نیست. نتیجه اینکه فیزیک دان ها غالبا همین که عبارت کوانتوم و هوشیاری در یک جمله بیان میشود، احساس ناتوانی می کنند.

این اندیشه تاریخی طولانی دارد و این از زمانی است که تاثیر ناظر و عقل در مکانیک کوانتوم در نخستین روزها مطرح شد و انکار ارتباط بین هوشیاری و مکانیک کوانوم بسیار سخت است. در سال 2016 آدریان کینت از دانشگاه کمبریج که یکي از محترم ترین فیلسوفان کوانتومی است، پیشگویی کرد هوشیاری، رفتار نظام کوانتومی را به روشی پیچیده تغییر داده است ولی میتوان آن را کشف کرد. کینت در مورد این اندیشه بسیار هشدار داد و اعتراف کرد: در اصول، دلیلی قانع کننده براي اعتقاد به اینکه نظریه کوانتوم، نظریه درستی است- که می خواهد براي نظریه هوشیاری دستورسازی کند- وجود ندارد و نمي تواند کامل بيان کند ارتباطی مشترک بین معماهاي نظریه کوانتوم، با معماهاي هوشیاری هست. ولی او می گوید تفسیر همه خصوصیاتی- که هوشیاری، بر اساس فیزیک کلاسیک و قبل از نظریه کوانتوم دارد- دشوار است.

یکی از سوالات حیرت انگیز به صورت خاص، آن است که چگونه عقل های هوشیار ما می تواند احساسات یگانه ای در نوع خود مانند رنگ قرمز یا بوی گوشت ترد و سرخ شده خوک را تجربه کند؟ با چشم پوشی از افرادی- که از ناتوانی های چشمی رنج می برند- همه رنگ قرمز را می شناسیم ولی وسیله ای برای رساندن احساس نداریم و هیچ چیزی در فیزیک نیست که به ما بگوید چه چیزی، بر اساس آن، وجود دارد. احساسات از این نوع، کوالیا یا کیفیت های قابل حس (qualia)نامیده می شود. ما آنها را اینگونه تصور می کنیم که از خصوصیات یگانه در همه جای جهان هستند ولی در حقیقت اینها فقط نتایج هوشیاری ما هستند و این امر، تفسیرش دشوار است.

کینت می گوید هر زنجیره از افکار درباره ارتباط هوشیاری با فیزیک منجر به معمایی بی نتیجه می شود و این، چیزی است که او را وادار کرد، این اندیشه را مطرح کند که ما میتوانیم پیشرفت در فهم معمای تکامل هوشیاری را به دست بیاوریم و این، در صورتی است که فرض کنیم هوشیاری، احتمالات کوانتومی را تغییر مي
میدهد هرچند بسیار اندک باشد.

به عبات دیگر، عقل ممکن است به شکل حقیقی بر نتایج اندازه گیری، تاثیر بگذارد. دقیقا مشخص نیست چه چیزی حقیقی است ولی این فرصت هست که همه حقایق ممکن و قابل به دست آوردن از طرف مکانیک کوانتوم، همان مراقبتی باشد که در واقعیت به روشی انجام می دهیم؛ به گونه ای که میتوان آن را پیشگویی کرد.

کینت می گوید: 15% ایمان دارم که چیزی در هوشیاری، به صورت مشخص سبب انحرافات در نظریه کوانتوم میشود و شاید از طریق تجربی، طی 50 سال آینده کشف شود و اگر چنین چیزی رخ دهد، این نظر ما را درباره همه فیزیک و عقل، تغییر خواهد داد و این فرصت، باید کشف شود.

http://www.bbc.com/…/20170215-the-strange-link-between-the-…

http://ibelieveinsci.com/?p=38339


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
هاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا خداباوری محصول تکاملخواب عامل دسته بندی و حفطاستیفن هاوکینگ در مورد هسرعت فکر کردن چگونه استمغز انسان رو به کوچکتر شدواکسن سرطانتلاشی جدید در درمان ام اسامگا سه عامل مهم سلامتدژاوو یا آشناپنداریبیماری ضعف عضلات نزدیک بطوفان فقر و گرسنگی و بی سنقش محیط زندگی و مهاجرت دژن یا نقشه توسعه مغز و نقتکامل ابزار هوش ، راه پر ايا اراده آزاد توهم است یدرمان های بیماری آلزایمربحثی جالب درباره محدودیتعصب حقوق نورولوونقش زبان در سلطه و قدرت اکودکان خود را مشابه خود تتاثیر کپسول نوروهرب بر تابزار بقای موجود زنده از درگیری اعصاب به علت میتوبرخی اختلالات عصبی مثانهنوشیدن چای برای مغز مفید تاثیر گیاهخواری بر رشد و اثر مضر مصرف طولانی مدت رروش هایی ساده برای کاهش اقارچ بی مغز در خدمت موجودناتوانی در شناسایی چهره کشف ارتباط جدیدی از ارتبتاثیر رو ح و روان بر جسمادغام دو حیطه علوم مغز و رشته نوروایمونولوژی و نقموجودات مقهور ژنها هستندنظام مثبت زندگیگشایش دروازه جدیدی از طرتغییر زودتر اتصالات مغزیاز نظر علم اعصاب یا نرووسزبان و شناخت حقیقت قسمت سمحدودیت های حافظه و حافظهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا مغز تا بزرگسالی توسعحمله ویروس کرونا به مغزاز تکینگی تا مغز از مغز تسیستم تعادلی بدنمشکلات روانپزشکی در عقب هدف یکسان، در مسیرهای متآیا دلفین ها می تواند از خودآگاهی و هوشیارياستیفن هاوکینگ در تفسیر شلیک فراموشیمغز ایندگان چگونه استواکسنی با تاثیر دوگانه اتمایل زیاد به خوردن بستنامروز دانش ژنتیک هیچ ابهدانشمندان ژنی از مغز انسبیماریهای تحلیل عضلانی اطی یکصد هزار سال اخیر هرچنقش نظام غذایی در تکامل مژنها نقشه ایجاد ابزار هوتکامل زبانايا اراده آزاد توهم است یدرمان های جدید میگرنبحثی در مورد نقش کلسیم و عضلانی که طی سخن گفتن چقدنقش سجده بر عملکرد مغزکوری گذرای ناشی از موبایتاثیر کپسول نوروهرب بر سابزار بقای موجود زنده از ذهن چند جانبه نیازمند نگبرخی بیماری ها که در آن بنوعی سکته مغزی ، وحشتناک تاثیر انتخاب از طرف محیط اثرات فشار روحی شدیدروش صحبت کردن در حال تکامقبل از انفجار بزرگنخاع ما تا پایین ستون فقرکشف جمجمه ای درکوه ایرهوتاثیر رژیم گیاه خواری بر ارتقا و تکامل سنت آفرینش رشد مغز علت تمایل انسان بمیهمانهای ناخوانده عامل نظریه تکامل در درمان بیمپمبرولیزوماب در بیماری چتغییر عمودی سر انسان از پاز نظر علم اعصاب اراده آززبان، وسیله شناسایی محیطمخچه فراتر از حفظ تعادلهوش مصنوعی در کامپیوترهاآیا همه جنایت ها نتیجه بیحوادث روزگار از جمله ویراز تکینگی تا مغز از مغز تسیستم دفاعی بدن علیه مغز مشاهده آینده از روی مشاهمعنی روزههدف از تکامل مغزآیا دست مصنوعی به زودی قاخودآگاهی و هوشیارياستخوان های کشف شده، ممکشنا در ابهای گرم جنوب نیمغز ابزار برتر بقاواسطه ها د رمسیر ایجاد مغتمدن قدیمی ای در جنوب ایرانفجار و توقف تکاملی نشادانشمندان روش هاي جدیدی بیهوش کردن در جراحی و بیمظهور امواج مغزی در مغز مصنقش هورمون های تیروئید دژنها ، مغز و ارادهتکامل ساختار رگهای مغزی ای آنکه نامش درمان و یادشدرمان های جدید در بیماری بحثی در مورد عملکرد لوب فمقالاتنقش غذاها و موجودات درياکی غایب شدی تا نیازمند دلتاثیر کپسول نوروهرب بر سابزار بقای موجود زنده از رقیبی قدرتمند در برابر مبرخی بیماری های خاص که بدفلج بل، فلجی ترسناک که آنچیزی خارج از مغزهای ما نیتاثیر ترکیبات استاتین (ساثرات مفید قهوهروشهای نو در درمان دیسک بقدم زدن و حرکت دید را تغینخستین تصویر از سیاهچالهگنجینه ای به نام ویتامین تاثیر رژیم گیاه خواری بر ارتوکين تراپی روشی جديد زمین زیر خلیج فارس تمدنی میگرن سردردی ژنتیکی که بهفت چیز که عملکرد مغز تو پنج اکتشاف شگفت آور در موتغییرات منطقه بویایی مغزاز نظر علم اعصاب اراده آزسفر نامه سفر به بم و جنوب مخچه ، فراتر از حفظ تعادلهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا هوش ارثی دریافتی از پحافظه و اطلاعات در کجاست از تکینگی تا مغز از مغز تسکته مغزیمغز فکر میکند مرگ برای دیهدف از خلقت رسیدن به ابزاآیا رژیم غذایی گیاهی سلاخانواده پایداراصول سلامت کمرشناخت و معرفت، و نقش آن دمغز از بسیاری حقایق می گروراپامیل در بارداریتمدن بشری و مغز اخلاقیانواع سکته های مغزیدانشمندان روشی برای تبدیبیوگرافیعلم به ما کمک میکند تا مونقش هورمون زنانه استروژنژنهای مشترک بین انسان و وتکامل شناخت انسان با کشفایندرالدرمان های رایج ام اسبحثی درباره هوش و تفاوتهتاثیر ویتامین دی بر بیمانقش غذاها و موجودات درياتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزار بقای موجود زنده از رموزی از نخستین تمدن بشربرخی توجهات در ببمار پارفلج خوابچگونه مغز پیش انسان یا همتاثیر دپاکین بر بیماری ماثرات مضر ماری جواناروشهای شناسایی قدرت شنواقدرت انسان در نگاه به ابعنرمش های مفید در سرگیجهگویید نوزده و ایمنی ساکتتاثیر رژیم گیاه خواری بر ارتباط میکروب روده و پارزندگی هوشمند در خارج از زمیگرن شدید قابل درمان اسهفت سین یادگاری از میراث پوست ساعتی مستقل از مغز دتغییرات تکاملی سر انسان از آغاز خلقت تا نگاه انساسفرنامه سفر به بم و جنوب مخچه ابزاري که وظیفه آن فهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا هوش سریعی که بدون احسحافظه و اطلاعات در کجاست از تکینگی تا مغز از مغز تسانسور از روی قصد بسیاری مغز ما کوچکتر از نیم نقطههزینه ای که برای اندیشیدبررسی سیستم تعادلی بدن اآیا رژیم غذایی گیاهی سلاخدا موجود استاضطراب و ترسشناسایی سلول های ایمنی امغز به تنهایی برای فرهنگ ورزش هوازی مرتب خیلی به قتمساح حد واسط میان مغز کوانگشت نگاری مغز نشان میدداروهای مصرفی در ام اسبیوگرافیعلایم کمبود ویتامین E را نقش ژنتیک در درمان اختلاژنهای هوش ، کدامندتئوری تکامل امروز در درمایا کوچک شدن مغزانسان الدرمان های علامتی در ام اسبحثی درباره هوش و تفاوتهصفحه اصلینقش غذاها و موجودات درياتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزار بقای موجود زنده از رمز و رازهای ارتباط غیر کبرخی سلولهای عصبی در تلافلج خواب چیستچگونه هموساپينس بر زمین تاثیر داروهای ضد التهاب اجزای پر سلولی بدن انسان روشی برای بهبود هوش عاطفلوب فرونتال یا پیشانی مغنرمشهای مهم برای تقویت عگوشه بیماری اتوزومال رسستاثیر رژیم گیاهخواری بر ارتباط چاقی و کاهش قدرت بزونا به وسیله ویروس ابله میدان مغناطيسي زمین بشر همیشه عسل با موم بخوریمپیموزایدثبت امواج الکتریکی در عصاز انفجار بزرگ تا انفجار سفرنامه سفر به بم و جنوب مدارک ژنتیکی چگونه انسانهوش مصنوعی درمانگر کامپیآیا هشیاری کوانتومی وجودحافظه و اطلاعات در کجاستاز تکینگی تا مغز از مغز تساخت شبکه عصبی با الفبایمغز مادران و کودکان در زمهزینه سنگین انسان در ازابررسی علل کمر درد در میانآیا راهی برای رفع کم آبی خطا در محاسبات چیزی کاملاطلاعاتی عمومی در مورد مشواهدی از دنیسوان(شبه نئمغز برای فراموشی بیشتر کورزش هوازی ، بهترین تمریتنفس هوازی و میتوکندریاندوهگین نباش اگر درب یا داروهای ضد بیماری ام اس وبیان ژن های اسکیزوفرنی دعلایم کمبود ویتامین E را نقش آتش در رسیدن انسان بهکلرال هیدرات برای خوابانتئوری تکامل در پیشگیری و ایا ابزار هوشمندی یا مغز درمان ژنتیکی برای نوآوریبحثی درباره هوش و تفاوتهسوالات پزشکینقشه مغزی هر فرد منحصر بهتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزار بقای موجود زنده از رویا و خبر از آیندهبرخی سيناپسها طی تکامل و فیلمی بسیار جالب از تغییچگونه آن شکری که می خوریمتاثیر داروی ضد تشنج سدیم اجزایی ناشناخته در شکل گروشی جدید در درمان قطع نخلبخند بزن شاید صبح فردا زچرا مغزهای ما ارتقا یافت گوشت خواری یا گیاه خواریتاثیر عصاره تغلیظ شده گیارتباط هوش ساختار مغز و ژزیباترین چیز در افزایش سمکانیزمهای دفاعی در برابهوموارکتوس ها ممکن است دپیچیدگی های مغزی در درک زجمجمه انسان های اولیهاز تلسکوپ گالیله تا تلسکسفرنامه سفر به بم و جنوب مروری بر تشنج و درمان هایهوش مصنوعی درخدمت خلق وحآیا واکنش های یاد گرفته وحس چشایی و بویاییاز تکینگی تا مغز از مغز تمغز چون ابزار هوش است دلیهستي مادي ای که ما کوچکتربزرگ شدن مغز محدود به دورآیاما مقهور قوانین فیزیکخطا در محاسبات چیزی کاملاطلاعاتی عمومی در مورد مشاهکار قرنمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ورزش و میگرنتنفس هوازی و میتوکندریانسان قدیم در شبه جزیره عداروی فامپیریدین یا نورلبیست تمرین ساده برای جلوعلت خواب آلودگی بعد از خونقش انتخاب از طرف محیط، نکمردرد و علل آنتا 20 سال آینده مغز شما به ایا بیماری ام اس (مولتیپدرمان جدید میگرن با انتی بحثی درباره هوش و تفاوتهپیامهای کاربراننقص در تشخیص هیجانات عامتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزار بقای موجود زنده از رویا بخشی حقیقی از زندگی بررسي علل احتمالي تغيير فیزیکدانان ماشینی برای تچگونه انتظارات بر ادراک تاثیر درجه حرارت بر عملکاحساس گذر سریعتر زمانروشی جدید در درمان سکته ملرزش ناشی از اسیب به عصبچرا پس از بیدار شدن از خوگیاه خواری و گوشت خوار کدتاریخ همه چیز را ثبت کردهارتباط انسانی، محدود به زیرفون داروی ضد ام اسما انسانها چه اندازه نزدهوش مصنوعی می تواند بر احپیوند مغز و سر و چالشهای جنسیت و تفاوت های بیناییاز تلسکوپ گالیله تا تلسکسفرنامه سفر به بم و جنوب مرکز هوشیاری، روح یا بدن هوش مصنوعی ساخته هوش طبیآیا آگاهی پس از مرگ از بیحس و ادراک (قسمت اول )از تکینگی تا مغز از مغز تساخت شبکه عصبی مصنوعی با ساختار شبکه های مغزی ثابمغز چگونه صداها را فیلتر هستی ما پس از شروعی چگال بزرگ شدن تقریبا ناگهانی آزمون ذهنی گربه شرودینگرخطرات هوش مصنوعیبلندی در ذهن ما درک بلندیشبیه سازی میلیون ها جهان مغز بزرگ چالش است یا منفعورزش بهترین درمان بیش فعتو دی ان ای خاص ميتوکندريانسان جدید از چه زمانی پاداروی تشنجی دربارداریبیشتر کمردردها نیازی به عوامل موثر در پیدایش زبانقش اتصالات بین سلولهای کمردرد با پوشیدن کفش مناتاثیر مشاهده بر واقعیت بایا بدون زبان میتوانیم تدرمانهای بیماری پارکینسبحثی درباره هوش و تفاوتهسایتهای دیگرچند جهانیتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزار بقای موجود زنده از رویا تخیل یا واقعیتبررسی و اپروچ جدید بر بیمفرگشت و تکامل تصادفی محض چگونه باغبانی باعث کاهش کاهش التهاب ناشی از بیماتاثیر درجه حرارت بر عملکاخلاق و علوم اعصابريتوکسيمب در درمان ام اسلزوم سازگاری قانون مجازاچرا بیماری های تخریبی مغگالکانزوماب، دارویی جدیتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ارتباط شگفت مغز انسان و فزبان مشترک ژنتیکی موجوداما انسانها چه اندازه نزدهوش مصنوعی گوگل به کمک تشپیوند سر، یکی از راه حلهاجنسیت و تفاوت های بیناییاز تکنیکی تا مغز از مغز تسفری به آغاز کیهانمرکز حافظه کجاستهوش احساسیآیا امکان بازسازی اندامهحس و ادراک (قسمت دوم )از تکینگی تا مغز از مغز تسازگاری با محیط بین اجزامغز ناتوان از توجیه پیداو هر کس تقوای خدا پیشه کنبسیاری از بیماری های جدیإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَدفاع در برابر تغییر ساختبه زودی شبکه مغزی به جای شبیه سازی سیستم های کوانمغز بزرگ چالشهای پیش روورزش در کمر دردتولید سلولهای جنسی از سلانسان عامل توقف رشد مغزداروی جدید s3 در درمان ام با هوش مصنوعی خودکار روبعوامل ایجاد لغت انسانی و نقش حفاظتی مولکول جدید دکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتاثیر نگاه ناظر هوشیار بایا تکامل هدفمند استدرک فرد دیگر و رفتارهای ابحثی درباره احساسات متفاچندین ماده غذایی که ماننتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزار بقای موجود زنده از رویاها از مغز است یا ناخوفراموش کارها باهوش تر هسچگونه جمعیت های بزرگ شکل کاهش دوپامین عامل بیماریتاثیر درجه حرارت بر عملکاخلاق پایه تکامل و فرهنگریواستیگمینلزوم سازگاری قانون مجازاچرا حیوانات سخن نمی گوینگامی در درمان بیماریهای تبدیل سلولهای محافط به سارتباط شگفت انگیز مغز انزبان چهار حرفی حیات زمینما با کمک مغز خود مختاريمهوش مصنوعی گوگل به کمک تشپیشینیان انسان از هفت میجهش های ژنتیکی مفید در سااز تکینگی تا مغز از مغز تسلولهای بنیادی مصنوعی درمرکز خنده در کجای مغز استهوش احساسیآیا انسان با مغز بزرگش اخحس و ادراک قسمت چهارماز تکینگی تا مغز از مغز تاز تکینگی تا مغز از مغز تسخن پاک و ثابتمغز و سیر تکامل ان دلیلی وقت نهيب هاي غير علمي گذشتفاوت مغز انسان و میمون هافراد آغاز حرکت خودشان ردقیق ترین تصاویر از مغز ابوزون هیگز چیستشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز بزرگ و فعال یا مغز کووزوز گوشتوانایی مغز و دیگر اجزای انعطاف پذیری مکانیسمی علداروی جدید ضد میگرنبار سنین ابزار هوشمندی اعواملی که برای ظهور لغت انقش حیاتی تلومر دی ان آ دکنگره بین المللی سردرد دتاثیر نگاه انسان بر رفتاایرادهای موجود در خلقت بدرک و احساسبحثی درباره احساساتی غیرچه زیاد است بر من که در ایتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزار بقای موجود زنده از رویاهای پر رمز و حیرتی درفراموشی همیشه هم بد نیستچگونه جمعیت های بزرگ شکل کایروپاکتیک چیستتاثیر درجه حرارت بر عملکاختلال در شناسایی حروف و ریسدیپلام تنها داروی تایممانتین یا آلزیکسا یا ابچرا حجم مغز گونه انسان درگامی در درمان بیماریهای تری فلوپرازینارتباط شگفت انگیز مغز انزبان و کلمه حتی برای کسانما تحت کنترل ژنها هستیم یهوش مصنوعی الفاگوپیشرفتی مستقل از ابزار هجهش های ژنتیکی غیر تصادفاز تکینگی تا مغز و از مغز سلسله مباحث هوش مصنوعیمرگ انتقال است یا نابود شهوش عاطفی بیشتر در زنانآیا احتمال دارد رویا از آحس و ادراک قسمت پنجمحس و ادراک قسمت سوماز تکینگی تا مغز- از مغز سریعترین کامپیوتر موجودمغز آیندگان چگونه است ؟وقتی فهمیدی خطا کردی برگتفاوتهای جنسیتی راهی براافزایش قدرت ادراکات و حسدلایلی که نشان میدهد ما ببیماری های مغز و اعصاب و شباهت زیاد بین سلول هاي عمغز حریص برای خون، کلید تیک پیشنهاد خوب برای آسان توازن مهمتر از فعالیت زیاولین هیبرید بین انسان وداروی ضد تشنج با قابليت تبارداری بدون رحمعوارض ازدواج و بچه دار شدنقش خرچنگ های نعل اسبی درکنگره بین المللی سردرد دتاثیر نگاه انسان بر رفتااگر نعمت فراموشی نبود بسدرک احساسات و تفکرات دیگبخش دیگری در وجود انسان هچهار میلیارد سال تکامل بتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزارهای بقای موجود زندرویای شفاففرایند تکامل و دشواری هاچگونه حافظه را قویتر کنیکاربرد روباتهای ريزنانوتاثیر درجه حرارت بر عملکاختلالات مخچهرژیم های غذایی و نقش مهم منابع انرژي پاک سرچشمه حچرا در مغز انسان، فرورفتگاهی لازم است برای فهم و تری فلوپرازینارتباط غیرکلامی بین انسازبان و بیان نتیجه ساختماماه رجبهوش مصنوعی از عروسک تا کپاسخ گیاهان در زمان خوردجهشهای مفید و ذکاوتی که داز تکینگی تا مغز از مغز تسم زنبور ، کلیدی برای وارمراحل ارتقای پله پله کیههوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا احتمال دارد رویا از آحساسیت روانی متفاوتاز تکینگی تا مغز- از مغز سرگیجه از شایعترین اختلامغز انسان ایا طبیعتا تماویتامین E برای فعالیت صحتقلید مرحله ای نسبتا پیشافسردگی و اضطراب در بیمادندان ها را مسواک بزنید تبیماری گیلن باره و بیمارشش مرحله تکامل چشممغز زنان جوانتر از مغز مریکی از علل محدودیت مغز امتوسعه برخی شغل ها با هوش اولین مورد پیوند سر در انداروی ضد تشنج با قابليت تبازگشت از آثار به سوی خداعید نوروز مبارکنقش داروهاي مختلف معروف کندر در بیماریهای التهابتاثیر ویتامین دی بر بیمااگر نعمت فراموشی نبود بسدرک تصویر و زبان های مخلتبرنامه و ساختار پیچیده مچهار ساعت پس از کشتار خوکتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزارهای پیشرفته ارتباط روبات های ریز در درمان بیفرایند حذف برخی اجزای مغنگاه محدود و تک جانبه، مشکاربرد روباتهای ريز، در تاثیر درجه حرارت بر عملکاختلالات حرکتی در انسانرژیم غذایی حاوی تخم مرغ ومنبع خواب و رویاچراروياها را به یاد نمی آگاهی مغز بزرگ چالش استتسلیم شدن از نورون شروع مارتروز یا خوردگی و التهازبان و بیان، در سایه پیشرماپروتیلینهوش مصنوعی از عروسک تا کپختگی پس از چهل سالگي به جهشهای مفید و ذکاوتی که داز تکینگی تا مغز از مغز تسودمندی موجودات ابزی بر مزایای شکلات تلخ برای سلهوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا برای تولید مثل همیشه خلاصه ای از مطالب همایش ماز تکینگی تا مغز- از مغزتسردرد میگرن در کودکانمغز انسان برای ایجاد تمدویتامین E در چه مواد غذایتلقین اطلاعات و حافظهالکتروتاکسی(گرایش و حرکدو ویژگی انتزاع و قدرت تجبیماری ای شبیه آلزایمر و ششمین کنگره بین المللی سمغزهای کوچک بی احساسیافته های نوین علوم پرده توصیه های غیر دارویی در ساولین تصویر در تاریخ از سداستانها و مفاهیمی اشتبابازسازي مغز و نخاع چالشی عامل کلیدی در کنترل کارآنقش روزه داری در سالم و جکوچک شدن مغز از نئاندرتاتاثیر ویروس کرونا بر مغز اگر تلاش انسان امروز برادرک عمیق در حیواناتبرین نت به جای اینترنتنوار مغزی روشی مهم در تشختاثیر گیاه خواری بر رشد وابزارهای بقا از نخستین هروح رهاییفرد حساس از نظر عاطفی و بنگاه انسان محدود به ادراکجای مغز مسئول پردازش تجتاثیر درجه حرارت بر عملکاختلالات صحبت کردن در انراه های جدید برای قضاوت رمنشأ اطلاعات و آموخته ها چراروياها را به یاد نمی آگذر زمان کاملا وابسته به تشنج چیستارزش حقیقی زبان قسمت اولزبان و تکلم برخی بیماریهمبانی ذهنی سیاه و سفیدهوش مصنوعی از عروسک تا کپرورش مغز مینیاتوری انساجاذبه و نقش آن در شکلگیریاز تکینگی تا مغز از مغز تسیاهچاله و تکینگی ابتدایمسیر دشوار تکامل و ارتقاهوشیاری کوانتومیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دآیا تکامل و تغییرات ژنتیخواندن ، یکی از شستشو دهناز تکینگی تا مغز، از مغز سردرد و علتهای آنمغز انسان برای شادمانی طویتامین دی گنجینه ای بزرتلاش هایی در بیماران قطع التهاب شریان تمپورالديدن با چشم بسته در خواب بیماری ای شبیه ام اس مولتصرع و درمان های آنمغزتان را در جوانی سیمکشیادگیری مهارت های جدید دتوصیه هایی در مصرف ماهیاولین سلول مصنوعیدر مانهای کمر دردبحتی علمی درباره تمایل بعارضه جدید ویروس کرونا سنقش رژیم غذایی بر رشد و اکووید نوزده و خطر بیماریتاثیر ژنها بر اختلالات خابزار هوش در حال ارتقا ازدرگیری قلب در بیماری ویربرای پیش بینی آینده مغز دنورون هاي مصنوعی می توانتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزارهای بقا ازنخستین همروزه داری و بیمار ی ام اس قیچی ژنتیکینگاهی بر قدرت بینایی دراکرونا چه بر سر مغز می آورتاثیر درجه حرارت بر عملکادامه بحث تکامل چشمراه های جدید برای قضاوت رمولتیپل اسکلروز در زنان نزاع بین جهل و علم رو به پگربه شرودینگر و تاثیر مشتشنج و حرکات شبه تشنجی قاارزش حقیقی زبان قسمت دومزبان و شناخت حقیقت قسمت چمجموعه های پر سلولی بدن مهوش مصنوعی از عروسک تا کآلزایمرحقیقت قربانی نزاع بین بی از تکینگی تا مغز از مغز تسیاره ابلهانمشکلات نخاعیهوش، ژنتیکی است یا محیطیآیا جهش های ژنتیکی، ویروخواب سالم عامل سلامتیازدواج های بین گونه ای، رسردرد تنشنمغز انسان برای شادمانی طواکنش های ناخودآگاه و تقتلاشی برای درمان قطع نخاامیوتروفیک لترال اسکلرودی متیل فومارات(زادیوا)(بیماری بیش فعالیضررهای مصرف شکر و قند بر نقش قهوه در سلامتییادآوری خواب و رویاتوضیحی ساده در مورد هوش ماوکرلیزوماب داروی جدید شدر چه مرحله ای از خواب ، ربحث درباره پیدایش و منشاعدم توقف تکامل در یک اندانقش رژیم غذایی در رشد و اکودک ایرانی که هوش او از تاثیر کلام در آیات کلام بابزار بقای موجود زنده از درگیری مغز در بیماری کویبرخی نکات از گاید لاین پرنورون های ردیاب حافظهتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزارهای بقای از نخستین روش مقابله مغز با محدودیقانون مندی نقشه ژنتیکی منگاهی بر توانایی اجزاي بکشف مکانیسم عصبی خوانش پتاثیر درجه حرارت بر عملکاداراوون تنها داروی تاییراه پیروزی در زندگی چیستمواد کوانتومی جدید، ممکننزاع بین علم و نادانی رو گزیده ای از وبینار یا کنفتشنج عدم توازن بین نورون ارزش حقیقی زبان قسمت سومزبان و شناخت حقیقت قسمت امحل درک احساسات روحانیهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا ممکن است موش کور بی محقیقت خواب و رویااز تکینگی تا مغز از مغز تسیاره ابلهانمشکلات بین دو همسر و برخیهیچگاه از فشار و شکست نترهاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجخواب سالم عامل سلامتی و یاستفاده از هوش مصنوعی در سردرد سکه ایمغز انسان رو به کوچک تر شواکسن کرونا از حقیقت تاتتلاشی تازه برای گشودن معامید درمان کرونا با هماندژا وو یا اشنا پنداریبیماری تی تی پیضررهای شکر بر سلامت مغزنقش مهاجرت در توسعه نسل اژن هوش و ساختارهای حیاتی تکامل چشمايندگان چگونه خواهند دیددر هم تنیدگی کوانتومی و پبحثی در مورد نقش ویتامينعسل طبیعی موثر در کنترل بنقش زبان در سلطه و قدرت اکودکان میتوانند ناقل بی تاثیر کپسول نوروهرب بر نابزار بقای موجود زنده از درگیری مغز در بیماران مببرخی اثرات مضر ویتامین دنوروپلاستیسیتی چیستتاثیر گیاه خواری بر رشد وابزارهای دفاعی و بقای موروش های صرفه جویی در ایجاقانونمندی و محدودیت عالمناتوانی از درمان برخی ویکشف مکانیسمی پیچیده در بتاثیر درجه حرارت بر عملکادغام میان گونه های مختلراست دستی و چپ دستیموجود بی مغزی که می تواندنزاع بین علم و جهل رو به پگزارش یک مورد جالب لخته وتغییر الگوی رشد مغزی با زاز نشانه ها و آثار درک شدزبان و شناخت حقیقت قسمت دمحل درک احساسات روحانی دهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا ما تنها موجودات زنده حقیقت راستین انسان علم باز تکینگی تا مغز از مغز تسیر آفرینش از روح تا مغز مشکلات روانپزشکی پس از س