دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

شش مرحله تکامل چشم

شش مرحله در تکامل چشم

چشم اندام مهمی است. به عنوان یک حس مهم، میتواند شناخت ما را ا زمحیط اطراف بیشتر کند و با شناخت و حس بیشتر محیط میتواند قدرت ما را برای واکنش بهتر بیشتر نماید و توانایی ما را برای زنده ماندن افزایش دهد.

تکامل چشم زنجیره ای از مراحلی است که ایجاد شده است تا چشم موجود زنده طی میلیون ها سال شکل بگیرد. برخی اجزای چشم مانند رنگدانه های بینایی اینطور به نظر میرسد که از ریشه ای مشترک است و با اینکه چشم ساده ابتدایی و حساس به نور به صورت ناگهانی و پیش از شاخه شاخه شدن حیوانات، ایجاد شده است، چشم پیچیده مرکب- که برای تصاویر شکل گرفته است- حدود 50 تا صد بار از همان ژنها و همان پروتئین نادر و ساختار، شکل گرفته است و این در دوره زمانی است که از عصر کامبرین درحدود 540 میلیون سال قبل شروع میشود.

چشمهای پیچیده میلیونها سال پیش در دورهای به نام انفجار کامبرین تکامل یافتهاند.هیچ شاهدی دال بر وجود چشمها قبل از این مرحله وجود ندارد، اما طیف وسیعی از تنوع در کمبرین میانی «بورگس شیل» مشهود است. طیف وسیعی از سازگاری در چشم، جهت تأمین نیازهای موجود زنده حامل آن، به وجود آمدهاست. توانایی چشمها در میزان تیزبینی، دامنه طول موجهایی که میتوانند دریافت کنند، حساسیتشان در نور کم، کشف حرکتها یا تشخیص اشیا و تعیین
رنگها تغییر کردهاست.

چشم انسان
ترکیب پیچیده چشم به عنوان دلیلی در پشتیبانی از این نظریه- که چشم به وسیله خالق ساخته شده است- به کار میرود و بیان میشود امکان ندارد به وسیله انتخاب طبیعی ساخته شده باشد. در سال1802 فیلسوف ویلیام بالی چشم را معجزه طراحی نامید. خود چارلز داروین در کتاباصل گونه ها می گوید تکامل چشم به وسیله انتخاب طبیعی در وهله اول احمقانه به نظر میرسد ولی خودش در ادامه بیان میکند که این حالت، ممکن است.
پس ممکن است وجود مراحل تدریجی فراوانی از چشم ساده و در حالتی ناقص وجود داشته باشد و به سوی چشم پیچیده و بالفعل درحد کمال برود و هر درجه از این درجات برای کسی- که آن را دارد- مفید است و وقتی از این بیشتر شود و هرگاه چشم تمایز یابد، همه این تفاوتها برای هر حیوانی تحت تاثیر شرایط متغیر زندگی، مفید خواهد بود.

دشوار است تصور کنیم چشم کامل و پیچیده از طریق انتخاب طبیعی شکل گرفته باشد و هرچند این دیدگاه بر اساس تصور ما غیر ممکن به نظر میرسد نمیتوان آن را مختل کننده نظریه تکامل تصور کرد. داروین حرکت تدریجی عصب بینایی تا جایی که با رنگدانه ها پوشیده شده است بدون آنکه هیچ ابزار یا مکانیسم دیگری داشتهباشد و بعدا رسیدن تا بالاترین درجه از کمال را، نمونه ایی برتر از مراحل منقرض شده تکامل میداند.
(پیدا نشدن واسطه های تکاملی در دوره کامبرین، نشانه سرعت بالای تکامل در این دوره زمین شناسی است. وقتی سرعت تکاملی، خیلی زیاد شود، فرصتی برای بسیاری از واسطه ها برای باقی ماندن در لایه های زمین نیست و این، به معنی نبودن این واسطه ها نمیباشد بلکه قدرت ما برای کشف اثار این واسطه ها اندک است. امروز با پژوهش های ژنتیکی میتوان این واسطه ها را دقیقتر شناخت.)

به نظر می رسد تصور داروین درست باشد و پژوهش های فعلی در مکانیسم های ژنتیکی مسئول تکامل چشم انجام شده است. در عصر کنونی پژوهش های تکامل، ارتقا یافته است و روش هایی اکنون توسط ما به کار گرفته شده است و آن، تحلیل ژنتیکی برای پژوهش مکانیسم مسئول تکامل چشم و عموم تکامل زیستی است.

قدیمی ترین فسیل ها از چشم- که تا امروز کشف شده است- به دوره کامبرین یعنی حدود 540 میلیون سال قبل برمی گردد. این دوره شاهد تکامل سریعی به نام انفجار کامبرین بوده اس. یکی از فرضیات ایجاد این تنوع،کلید نوریاز اندرو پارکراست که بیان میکند تکامل چشم زمینه رقابت برای برتری جویی را ایجاد کرد و این باعث تسریع در روند تکامل شد. تا قبل از این، موجوات زنده از قابلیت حساسیت به نور استفاده میکردند ولی نه برای حرکت سریع یا هدایت به وسیله دید.

از آنجا که بایگانی فسیلها به ویژه از دورهٔ کامبرین اولیه ناچیز است، تخمین سرعت تکامل چشم کار سختی است. یک مدل ساده با قرار دادن جهشهای کوچک در معرض انتخاب طبیعی، نشان میدهد که اندام بینایی اولیه- که بر اساس بهرهوری رنگدانههای نوری کار میکردند- میتوانستند به چشم پیچیده مانند چشم انسان طی ۴۰۰۰۰۰ سال تکامل پیدا کرده باشند.

چشم در عالم حیوانات
تقریبا 9% مجموعه حیوانی دارای چشم هستند. و از جمله حیوانات دارای چشم از مهره داران 40 هزار گونه و از نرمتنان و دو کفه ای ها نزدیک به 100 هزار گونه و از بند پایان و عنکبوتیان و حشرات بیشتر از یک میلیون گونه وجود دارد. وجود نژادهای حیوانی دارای چشم، بیشتر از بدون چشمها است. این ارجحیت در میان حیوانات شاید به سودمندی تکامل چشم برمیگردد که قبل از 540 میلیون سال قبل شروع شد.

چشم کمک کرد نژادهای حیوانی طی انفجار کامبرین تکامل یابند در این دوره تغییرات بسیاری رخ داد که منجر به تنوعی وسیع در میان حیوانات شد و بر اساس فرضیه آندرو پارکر دانشمند تاریخ طبیعی، چشم باعث موفقیت زیستی در رابطه میان حیوان شکارچی و قربانی او شد.

همچنین چشم نقشی مهم در عالم حیوانات در شناسایی جنس مونث توسط حیوان مذکر دارد. و تکامل حیوانات و زیاد شدن بزرگی بدن آنها طی این مرحله، عاملی ضروری برای تکامل چشم مرکب بوده است و شبکیه با مساحت بزرگ و عدسی بزرگ و مغز بزرگی که مناطقی برای پردازش پیام ها دارد همه اینها مگر در حیوانات بزرگ وجود ندارد و این حیوانات در دوره کامبرین در میان گروه های مختلف حیوانات قرار گرفته است.

ریشه واحد یا چندین اصل؟

برای آنکه بگوییم چشم در یک مرحله یا طی چندین مرحله ایجاد شده است باید چشم تعریف شود. بیشتر مکانیسم های ژنتیکی ای که رشد چشم با آن رخ میدهد بین همه موجودات زنده ای- که دارای چشم هستند- مشترک است و این سبب میشود نتیجه گیری کنیم سلف آنها نوعی از مکانیسم های حساس به نور را به کار برده است حتی اگر دارای اندام بینایی نباشد.

ولی حتی سلول های گیرنده نور ممکن است چندین بار از گیرنده های شیمیایی مشابه، تکامل یافته باشد. و سلول های حساس به نور میتواند در دوره ای طولانی پیش از انفجار کامبرین، موجود بوده باشد. خصوصیات مشابه تر مانند به کار بردن پروتئین گلبولین عدسی در سرپایان و عدسی مهره داران است و نقش پروتئین را از نقش ابتدایی به نقش و وظیفه ای جدید درون چشم تبدیل میکند.

مراحل تکامل چشم پیشینیان
نخستین چشم در موجودات تک سلولی دیده شده است و عبارت است از گیرنده های نوری به صورت پروتئین های حساس به نور که به آن لکه های نور میگویند و این لکه ها نمیتواند جز حس تابش های محیط، وظیفه دیگری داشته باشد. یعنی میتواند نور را از تاریکی تشخیص دهد و این برای پاسخ اندام ها طی ساعات روز یعنی دوره نوری مناسب است و با نظم روزانه خاص همراه شود ولی برای دیدن کافی ینست زیرا نمیتواند بین شکل ها تمیز دهد یا جهت اندام را مشخص کند.

لکه چشم در همه انواع اصلی حیوانات وجود دارد و بین موجودات تک سلولی، شایع است و از جمله آنها اوگلنا) تکیاختهای تاژکدار یوکاریوت)است.
لکه چشمی اوگلنا در انتهای جلویی قرار دارد و استیگما (خال) نام دارد و لکه ای کوچک با رنگدانه قرمز است که مجموعه ای از بلورهای حساس به نور را در بر دارد و لکه چشمی همراه با حرکت موجی تاژک به موجود زنده اجازه میدهد به طرف نور حرکت کند و به آن، در فتوسنتز کمک می کند و این وظیفه ای اساسی در کارکردهای روزانه است.

رنگدانه های چشمی در مغز موجودات پیچیده تر، وجود دارند و تصور می شود نقشی مهم در همزمانی تخم گذاری با تغییرات ماه داشته باشد. و از طریق درک تغییرات اندک در روشنایی شب، موجود زنده می تواند تولید اسپرم و تخمک را همراه با هم کند تا احتمال باروری بیشتر شود. خود نگاه و دید، بر اساس شیمی پایه ای زیستی و مشترک بین همه چشمها است. با این همه روشی که در آن این ابزارهای شیمیایی ترجمه میشود
با توجه به محیط و اندام متفاوت است. چشم تعداد زیادی ساختار و شکل دارد و همه آنها در مرحله بسیار دیرتری در مقایسه با پروتئین ها و مولکول های اصلی شکل گرفته است. چشم در سطح سلولی دو طراحی اصلی دارد:

یکی نخست دهانیان(پریتوستوم) شامل نرمتنان، حلقوی ها و بندپایان و دهان دومیان(دوتيروستومی ها)شامل مهره داران دارای نخاع و خارداران است. سلول گیرنده نور پروتئین هایی به نام اوپسین دارد و این، واحد عملکردی چشم است که در پاسخ به نور، پیامهای عصبی آزاد می کند. اوپسین های حساس به نور در طبقه مویی قرار میگیرد تا مساحت سطح را بیشتر کند. طبیعت این پرده ها با هم فرق دارد و دو شکل اساسی دازد: میکروویلوس و سیلیا(مژک).

در چشم گروه های اول (پریتوستوم) میکروویلوسها حضور دارند: توسعه و برآمده کردن غشای سلولی.
ولی در دسته دوم یعنی دوتيروستومی ها این موها از مژکها مشتق شدهاند که ساختارهای مجزایی دارند. با این همه موجود زنده از نوع دیگری از گیرنده های نوری بیرون از چشم بهره میبرد مثلا کرم حلقوی پلاتینرس دومریلی از سلول های کرکی در چشم استفاده می کند اشتقاق واقعی ممکن است پیچیدهتر باشد، به طوری که بعضی از میکروویلوسها دارای مژک هم باشند، اما مشاهدات دیگر، تفاوتهای بنیادینی بین نخستدهانیان و دهاندومیان را نشان میدهند.

با این حال در پژوهش های دیگر تفاوت بنیادی بین پروتستوم و دوتيروستومی ها مشاهده شده است و این تصورات بر اساس پاسخ سلولهای نوری است و برخی از سدیم و برخی دیگر از پتاسیم برای ایجاد پیام عصبی استفاده میکند و پریتوستومی ها هم اجازه عبور بیشتر سدیم از دیواره را در مقایسه با دوتیروستومی ها میدهد. حدس زده میشود که وقتی این دو گرو

ه در پرکامبرین (قبل از دوره کامبرین) از هم جدا شدند دارای گیرندههای نوری ابتدایی بودند و بعداً هر کدام بهطور مستقل به سمت چشمهای پیچیدهتر توسعه پیدا کردند.

چشم های ابتدایی
واحد اصلی پردازش نور در چشمها سلول های گیرنده نور است و اینها سلول هایی اختصاصی هستند که دو نوع مولکول در دیواره خود دارند یکی پروتئین های حساس به نور به نام اوپسین و دیگری حمل کننده رنگ است که رنگها را تمیز میدهد
مجموعه هایی که این سلول ها را دارد لكه های چشمی نامیده میشود و این اعتقاد وجود دارد که به صورت جداگانه بین 40 تا65 بار تکامل و ارتقا یافته اند. این لکه های چشمی برای این حیوانات ادراک بسیار اولیه براي جهت و شدت نور فراهم میکند ولی برای تمیز بین هر چیز و محیط اطراف آن کافی نیست.

مشخص است تکامل نظام بینایی میتواند جهت نور رادر چندین درجه مشخص کند و این کاری بسیار دشوارتر است و فقط شش گونه از میان سی و سه گونه، دارای این سیستم هستند. این نظام بینایی پیچیده،با تقعر تدریجی لکه بینایی چند سلولی همراه است و این قدرت جهت یابی پرتوها را تعیین می کند و این، امری است که دقت آن با زیاد شدن عمق تقعر بیشتر میشود.

لکه بینایی مسطح برای تعیین جهت نور فعال نیست زیرا پرتوی نور، سلول های حساس به نور را بدون در نظر گرفتن جهت آن، فعال میکند با این حال چشمهای مقعر، اجازه تعیین جهت یابی را به دلیل اختلاف سلولهایی- که نور بر اساس زاویه خود فعال خواهد کرد- می دهد.

حلزون های ابتدایی چشم های بزرگی دارند که در دوره کامبرین ایجاد شد و آن را می توان امروز در برخی حلزون ها و بی مهرگان معاصر دید و با اینکه این چشم های اولیه در شناسایی نور و نه جهت یابی آن، فعال است، نقش آن به تدریج با عمیق شدن حفره چشم تغییر کرد و تعداد سلول های گیرنده نور بیشتر شد و این امر به موجود زنده توانایی شناسایی دقیق تر نور را داد.

تکامل چشم طی انفجار کامبرین سرعت بسیار بیشتری گرفت و این یک تغییر ریشه ای در شناسایی تصویرها و جهت نور است.

نقش کوچک کردن دریچه ورود نور بعدا بیشتر از زیاد شدن عمق تقعر، باعث بهبود دقت بینایی شد: موجودات زنده از طریق آن توانستند به تصویر حقیقی برسند و این کمک کرد جهت نور کاملا معین شود. با اینحال شکل ها به صورت اندکی درک شد این نوع چشم اکنون در هسته داران هست ولی دقتی اندک و تصویری مبهم میدهد چون قرنیه وعدسی ندارد با این حال بهبودی واضح را نسبت به چشمان ابتدایی نشان میدهد. سلول های شفاف از تیرگی و درگیر شدن با موارد مزاحم جلوگیری میکند و این درون اتاق چشم باعث کند شدن سرعت نور میشود و می تواند به تصفیه رنگ و شکست بالای نور و ممانعت از ورود اشعه فرا بنفش و فعالیت درون و بیرون اب کمک کند.

قرنیه و عدسی دو بافت شفاف مسئول تجمع نور هستند و اینها در تمرکز آن در بخش پشتی شبکیه نقش دارد.
قرنیه از حفره چشم حفاظت میکند و همزمان مسئول دو سوم انکسار نور هم هست. یکی از دلایل اصلی محتمل برای توانایی چشم درجمع آوری مجموعه طول های موج نوری خاص از امواج الکترومغناطیسی یعنی طول موج نور مرئی، تکامل حساسیت نوری در گونه های آبزی در ابتدا است و فقط دو طیف نور سبز.و آبی میتوانند از محیط آبی بیرون بیاید.

تکامل ابزار تمرکز با استفاده از حرکت عضلات اطراف به سوی عقب و جلو است و برخی از این عضلات، عدسی را مسطح میکند. فرایند های دیگری جز این دو به عنوان فرآیندهای شیمیایی وجود دارد و از طریق تنظیم رشد چشم و محافظت بعد کانونی این کار را میکند و علاوه بر آن می توان شکل مردمک رادر تعیین نظام کانونی به کار برد مثلا شکاف طولی مردمک به ساختار مشترک چند کانونی اشاره دارد در حالی که مردمک حلقوی در نظام تک کانونی مشخص میشود. مردمک تحت تاثیر نور ساطع شده، به شکل حلقوی تنگ میشود و این، اندازه کانونی را زیاد میکند و در تاریکی گشاد میشود تا عمق تمرکز را کاهش دهد. به کاربردن ابزار تمرکز، شرط نیست و خطاهای کانونی با زیاد شدن وسعت مردمک بیشتر میشود .بنابراین بسیاری از حیوانات دارای چشم کوچک در نور مستقیم خورشید فعال میشوند و اساسا ابزاری برای تمرکز نور ندارند. ابزارهای نیاز به تمرکز نور فقط به صورت تدریجی ایجاد شد و هر وقت گونه بزرگتر باشد ایجاد میشود.

سیر تدریجی ارتقای ژنها و محصولات آن، به سوی شناخت بیشتر محیط، نشان دهنده هدفی است که در پس خلقت قرار گرفته است. هدف از خلقت، شناخت بیشتر برای واکنش کاملتر است و این سیر، متوقف نیست و اکنون هم ادامه دارد.

https://ar.wikipedia.org/…/%D8%AA%D8%B7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D…


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
چگونه آن شکری که می خوریمآیا مغز تا بزرگسالی توسعارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر تریواستیگمینچرا حجم مغز گونه انسان دراز تکینگی تا مغز از مغز تقدم زدن و حرکت دید را تغیتاثیر داروی ضد تشنج سدیم زبان و شناخت حقیقت قسمت اهوش مصنوعی الفاگوازدواج های بین گونه ای، رتاثیر رژیم گیاهخواری بر مکانیزمهای دفاعی در برابسیاره ابلهانهوش عاطفی بیشتر در زنانآیا رژیم غذایی گیاهی سلابیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی مفید در سامرکز خنده در کجای مغز استشنا در ابهای گرم جنوب نیواکسن سرطانانسان قدیم در شبه جزیره عبحثی جالب درباره محدودیتخلاصه ای از مطالب همایش ممغز انسان برای شادمانی طعلم به ما کمک میکند تا موژنها ، مغز و ارادهایا بیماری ام اس (مولتیپبرخی اختلالات عصبی مثانهدی متیل فومارات(زادیوا)(نقش مهاجرت در توسعه نسل اکاربرد روباتهای ريزنانوابزار بقای موجود زنده از تلاش هایی در بیماران قطع در چه مرحله ای از خواب ، رنقشه مغزی هر فرد منحصر بهگزارش یک مورد جالب لخته واختلالات حرکتی در انسانتوضیحی ساده در مورد هوش مرموزی از نخستین تمدن بشررمز و رازهای ارتباط غیر کچگونه انتظارات بر ادراک آیا همه جنایت ها نتیجه بیارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم های غذایی و نقش مهم چرا در مغز انسان، فرورفتاز تکینگی تا مغز از مغز تقدرت انسان در نگاه به ابعتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان و شناخت حقیقت قسمت دهوش مصنوعی از عروسک تا کاستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر عصاره تغلیظ شده گیما انسانها چه اندازه نزدسیر آفرینش از روح تا مغز هوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا راهی برای رفع کم آبی بیماری ضعف عضلات نزدیک بجهش های ژنتیکی غیر تصادفمرگ انتقال است یا نابود ششناخت و معرفت، و نقش آن دواسطه ها د رمسیر ایجاد مغانسان جدید از چه زمانی پابحثی در مورد نقش کلسیم و خواندن ، یکی از شستشو دهنمغز انسان برای شادمانی طعلایم کمبود ویتامین E را ژنهای هوش ، کدامندایا بدون زبان میتوانیم تبرخی بیماری ها که در آن بدژا وو یا اشنا پندارینقش هورمون های تیروئید دکاربرد روباتهای ريز، در ابزار بقای موجود زنده از تلاشی برای درمان قطع نخادر هم تنیدگی کوانتومی و پنقص در تشخیص هیجانات عامگشایش دروازه جدیدی از طراختلالات صحبت کردن در انتکامل چشمرویای شفافچگونه باغبانی باعث کاهش آیا هوش ارثی دریافتی از پارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز از مغز تلوب فرونتال یا پیشانی مغتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان و شناخت حقیقت قسمت سهوش مصنوعی از عروسک تا کاستیفن هاوکینگ در مورد هتاریخ همه چیز را ثبت کردهما انسانها چه اندازه نزدسیستم تعادلی بدنهوشیاری کوانتومیآیاما مقهور قوانین فیزیکبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دمراحل ارتقای پله پله کیهشناسایی سلول های ایمنی اوراپامیل در بارداریانسان عامل توقف رشد مغزبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتیمغز انسان رو به کوچک تر شعلایم کمبود ویتامین E را کلرال هیدرات برای خوابانایا تکامل هدفمند استبرخی بیماری های خاص که بددژاوو یا آشناپندارینقش ژنتیک در درمان اختلاکجای مغز مسئول پردازش تجابزار بقای موجود زنده از تلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های بیماری آلزایمرچند جهانیپمبرولیزوماب در بیماری چادامه بحث تکامل چشمتکامل ابزار هوش ، راه پر روبات های ریز در درمان بیچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هوش سریعی که بدون احساز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز از مغز تلبخند بزن شاید صبح فردا زتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان، وسیله شناسایی محیطهوش مصنوعی از عروسک تا کاستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل تراکت صوتی مصنوعی ما با کمک مغز خود مختاريمسیستم دفاعی بدن علیه مغز هوش، ژنتیکی است یا محیطیآزمون ذهنی گربه شرودینگربیهوش کردن در جراحی و بیمجهشهای مفید و ذکاوتی که دمزایای شکلات تلخ برای سلشواهدی از دنیسوان(شبه نئورزش هوازی مرتب خیلی به قانعطاف پذیری مکانیسمی علبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب سالم عامل سلامتی و یمغز انسان رو به کوچکتر شدعلت خواب آلودگی بعد از خوکمردرد و علل آنایرادهای موجود در خلقت ببرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان ژنی از مغز انسنقش انتخاب از طرف محیط، نکشف مکانیسم عصبی خوانش پابزار بقای موجود زنده از تمایل زیاد به خوردن بستندرمان های جدید میگرنچندین ماده غذایی که ماننپنج اکتشاف شگفت آور در موادغام میان گونه های مختلتکامل زبانتکامل ساختار رگهای مغزی روح رهاییچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هشیاری کوانتومی وجوداز نظر علم اعصاب اراده آزفلج بل، فلجی ترسناک که آنتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رنزاع بین جهل و علم رو به پاز تکینگی تا مغز از مغز تلرزش ناشی از اسیب به عصبتاثیر درجه حرارت بر عملکسفر نامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کآیا واکنش های یاد گرفته واستخوان های کشف شده، ممکتبدیل سلولهای محافط به سما تحت کنترل ژنها هستیم یسکته مغزیهیچگاه از فشار و شکست نترإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبیوگرافیجاذبه و نقش آن در شکلگیریمسیر دشوار تکامل و ارتقاشاهکار قرنورزش هوازی ، بهترین تمریاولین هیبرید بین انسان وبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطمغز ایندگان چگونه استعوارض ازدواج و بچه دار شدکمردرد با پوشیدن کفش منااگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روش هاي جدیدی نقش اتصالات بین سلولهای کشف مکانیسمی پیچیده در بابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان های رایج ام اسچه زیاد است بر من که در ایپوست ساعتی مستقل از مغز دادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل شناخت انسان با کشفروزه داری و بیمار ی ام اس چگونه حافظه را قویتر کنیاز نظر علم اعصاب اراده آزفلج خوابتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه پیروزی در زندگی چیستنزاع بین علم و نادانی رو از تکینگی تا مغز از مغز تلزوم سازگاری قانون مجازاسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کآیا آگاهی پس از مرگ از بیاصول سلامت کمرتری فلوپرازینماه رجبساخت شبکه عصبی با الفبایهاوکينگ پیش از مرگش رسالافراد آغاز حرکت خودشان ربیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بمشکلات نخاعیشبیه سازی میلیون ها جهان ورزش و میگرناولین مورد پیوند سر در انبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمغز ابزار برتر بقاعید نوروز مبارککنفرانس تشنج هتل کوثر اصاگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سيناپسها طی تکامل و دانشمندان روشی برای تبدینقش حفاظتی مولکول جدید دکشف ارتباط جدیدی از ارتبابزارهای پیشرفته ارتباط تمدن بشری و مغز اخلاقیدرمان ژنتیکی برای نوآوریچهار میلیارد سال تکامل بپیموزایدارتقا و تکامل سنت آفرینش تئوری تکامل امروز در درمروش مقابله مغز با محدودینگاهی بر قدرت بینایی درااز آغاز خلقت تا نگاه انسافلج خواب چیستتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقنزاع بین علم و جهل رو به پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکلزوم سازگاری قانون مجازاسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا امکان بازسازی اندامهاضطراب و ترستری فلوپرازینماپروتیلینساخت شبکه عصبی مصنوعی با هاوکينگ پیش از مرگش رسالافزایش قدرت ادراکات و حسبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست مشاهده آینده از روی مشاهشبیه سازی سیستم های کوانورزش بهترین درمان بیش فعاولین تصویر در تاریخ از سبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمغز از بسیاری حقایق می گرعامل کلیدی در کنترل کارآکنگره بین المللی سردرد داگر تلاش انسان امروز برابررسي علل احتمالي تغيير داروهای مصرفی در ام اسنقش حیاتی تلومر دی ان آ دکشف جمجمه ای درکوه ایرهوابزارهای دفاعی و بقای موتمساح حد واسط میان مغز کودرمان جدید میگرن با انتی چهار ساعت پس از کشتار خوکپیچیدگی های مغزی در درک زارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل در پیشگیری و روش های صرفه جویی در ایجانگاهی بر توانایی اجزاي باز تلسکوپ گالیله تا تلسکفیلمی بسیار جالب از تغییتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بنظام مثبت زندگیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکممانتین یا آلزیکسا یا ابسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا انسان با مغز بزرگش اخاطلاعاتی عمومی در مورد متسلیم شدن از نورون شروع ممبانی ذهنی سیاه و سفیدساختار شبکه های مغزی ثابهدف از تکامل مغزافسردگی و اضطراب در بیمابیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاست معنی روزهشباهت زیاد بین سلول هاي عورزش در کمر درداولین سلول مصنوعیبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارمغز برای فراموشی بیشتر کعسل طبیعی موثر در کنترل بکنگره بین المللی سردرد دابزار هوش در حال ارتقا ازبررسی و اپروچ جدید بر بیمداروهای ضد بیماری ام اس ونقش داروهاي مختلف معروف گنجینه ای به نام ویتامین اثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندریدرمانهای بیماری پارکینسنوار مغزی روشی مهم در تشخپیوند مغز و سر و چالشهای ارتباط میکروب روده و پارارتباط چاقی و کاهش قدرت بتا 20 سال آینده مغز شما به روش هایی ساده برای کاهش اناتوانی از درمان برخی ویاز تلسکوپ گالیله تا تلسکفیزیکدانان ماشینی برای تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی نظریه تکامل در درمان بیماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمنابع انرژي پاک سرچشمه حسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی در کامپیوترهاآیا احتمال دارد رویا از آاطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستمجموعه های پر سلولی بدن مسخن پاک و ثابتهزینه ای که برای اندیشیدالکتروتاکسی(گرایش و حرکبیشتر کمردردها نیازی به حافظه و اطلاعات در کجاستمغز فکر میکند مرگ برای دیشباهت زیاد بین سلول هاي عوزوز گوشاوکرلیزوماب داروی جدید شبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟عصب حقوق نورولووکندر در بیماریهای التهابابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن اداروی فامپیریدین یا نورلنقش روزه داری در سالم و جگیاه خواری و گوشت خوار کداثرات مفید قهوهتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای انورون هاي مصنوعی می توانپیوند سر، یکی از راه حلهاارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر مشاهده بر واقعیت بروش صحبت کردن در حال تکامناتوانی در شناسایی چهره از تکنیکی تا مغز از مغز تفرگشت و تکامل تصادفی محض تاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زهفت چیز که عملکرد مغز تو از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمولتیپل اسکلروز در زنان سفری به آغاز کیهانهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا احتمال دارد رویا از آبلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر الگوی رشد مغزی با زمحل درک احساسات روحانیسریعترین کامپیوتر موجودهستي مادي ای که ما کوچکترالتهاب شریان تمپورالبا هوش مصنوعی خودکار روبحس چشایی و بویاییمغز ما کوچکتر از نیم نقطهشش مرحله تکامل چشمیک پیشنهاد خوب برای آسان ايندگان چگونه خواهند دیدبحثی درباره احساساتی غیرخطا در محاسبات چیزی کاملمغز بزرگ چالش است یا منفععضلانی که طی سخن گفتن چقدکوچک شدن مغز از نئاندرتاابزار بقای موجود زنده از بررسی علل کمر درد در میانداروی تشنجی درباردارینقش رژیم غذایی در رشد و اگالکانزوماب، دارویی جدیاثرات مضر ماری جواناتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک و احساسنورون های ردیاب حافظهپیشینیان انسان از هفت میارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشهای نو در درمان دیسک بنخاع ما تا پایین ستون فقراز تکینگی تا مغز از مغز تفراموش کارها باهوش تر هستاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سهفت سین یادگاری از میراث از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمواد کوانتومی جدید، ممکنسلولهای بنیادی مصنوعی درهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا برای تولید مثل همیشه به زودی شبکه مغزی به جای تغییر زودتر اتصالات مغزیمحل درک احساسات روحانی دسرگیجه از شایعترین اختلاهستی ما پس از شروعی چگال امیوتروفیک لترال اسکلروبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت اول )مغز مادران و کودکان در زمششمین کنگره بین المللی سیکی از علل محدودیت مغز امايا اراده آزاد توهم است یبخش دیگری در وجود انسان هدفاع در برابر تغییر ساختمغز بزرگ چالشهای پیش رومقالاتکودک ایرانی که هوش او از ابزار بقای موجود زنده از بزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید s3 در درمان ام نقش زبان در سلطه و قدرت اگامی در درمان بیماریهای اجزای پر سلولی بدن انسان تولید سلولهای جنسی از سلدرک احساسات و تفکرات دیگنوروپلاستیسیتی چیستپیشرفتی مستقل از ابزار هارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشهای شناسایی قدرت شنوانخستین تصویر از سیاهچالهاز تکینگی تا مغز و از مغز فراموشی همیشه هم بد نیستتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسهمیشه عسل با موم بخوریماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکموجود بی مغزی که می تواندسلسله مباحث هوش مصنوعیهوش مصنوعی درمانگر کامپیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دبوزون هیگز چیستتغییر عمودی سر انسان از پمحدودیت های حافظه و حافظسردرد و علتهای آنو هر کس تقوای خدا پیشه کنامگا سه عامل مهم سلامتبازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک (قسمت دوم )مغز چون ابزار هوش است دلیصرع و درمان های آنیادگیری مهارت های جدید دايا اراده آزاد توهم است یبرنامه و ساختار پیچیده مدقیق ترین تصاویر از مغز امغز حریص برای خون، کلید تتاثیر ویتامین دی بر بیماکودکان خود را مشابه خود تابزار بقای موجود زنده از بسیاری از بیماری های جدیداروی جدید ضد میگرننقش زبان در سلطه و قدرت اگاهی لازم است برای فهم و اجزایی ناشناخته در شکل گتوانایی مغز و دیگر اجزای درک تصویر و زبان های مخلتنوشیدن چای برای مغز مفید پاسخ گیاهان در زمان خوردارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی برای بهبود هوش عاطفنرمش های مفید در سرگیجهاز تکینگی تا مغز از مغز تفرایند حذف برخی اجزای مغتاثیر انتخاب از طرف محیط زبان چهار حرفی حیات زمینهوموارکتوس ها ممکن است داز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رو ح و روان بر جسمموجودات مقهور ژنها هستندسم زنبور ، کلیدی برای وارهوش مصنوعی درخدمت خلق وحآیا تکامل و تغییرات ژنتیبیماری گیلن باره و بیمارثبت امواج الکتریکی در عصمخچه ، فراتر از حفظ تعادلسردرد تنشنویتامین E برای فعالیت صحامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت چهارممغز چگونه صداها را فیلتر ضررهای مصرف شکر و قند بر یادآوری خواب و رویاای آنکه نامش درمان و یادشبرین نت به جای اینترنتدلایلی که نشان میدهد ما بمغز زنان جوانتر از مغز مرصفحه اصلیکوری گذرای ناشی از موبایابزار بقای موجود زنده از تفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تنقش سجده بر عملکرد مغزگاهی مغز بزرگ چالش استاحساس گذر سریعتر زمانتوازن مهمتر از فعالیت زیدرک عمیق در حیواناتنوعی سکته مغزی ، وحشتناک پختگی پس از چهل سالگي به پرورش مغز مینیاتوری انساارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیماروشی جدید در درمان قطع نخنرمشهای مهم برای تقویت عاز تکینگی تا مغز از مغز تفرد حساس از نظر عاطفی و بتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و بیان، در سایه پیشرهوش مصنوعی می تواند بر احاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر میهمانهای ناخوانده عامل سودمندی موجودات ابزی بر هوش مصنوعی ساخته هوش طبیآیا خداباوری محصول تکاملبیماری ای شبیه آلزایمر و جمجمه انسان های اولیهمخچه ابزاري که وظیفه آن فسردرد سکه ایویتامین E در چه مواد غذایانفجار و توقف تکاملی نشابحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت پنجممغز آیندگان چگونه است ؟ضررهای شکر بر سلامت مغزژن هوش و ساختارهای حیاتی ایندرالبرای پیش بینی آینده مغز ددندان ها را مسواک بزنید تمغزهای کوچک بی احساسسوالات پزشکیکی غایب شدی تا نیازمند دلابزار بقای موجود زنده از تفاوتهای جنسیتی راهی براداروی ضد تشنج با قابليت تنقش غذاها و موجودات درياگذر زمان کاملا وابسته به اخلاق و علوم اعصابتوسعه برخی شغل ها با هوش درگیری قلب در بیماری ویرچیزی خارج از مغزهای ما نیآلزایمرارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر ژنها بر اختلالات خروشی جدید در درمان سکته مچرا مغزهای ما ارتقا یافت از تکینگی تا مغز از مغز تقانون مندی نقشه ژنتیکی متاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و تکلم برخی بیماریههوش مصنوعی گوگل به کمک تشاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاه خواری بر میگرن سردردی ژنتیکی که بسیاهچاله و تکینگی ابتدایهوش احساسیآیا دلفین ها می تواند از بیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییمدارک ژنتیکی چگونه انسانسرعت فکر کردن چگونه استویتامین دی گنجینه ای بزرانگشت نگاری مغز نشان میدبحث درباره پیدایش و منشاحس و ادراک قسمت سوممغز انسان ایا طبیعتا تماطی یکصد هزار سال اخیر هرچژن یا نقشه توسعه مغز و نقایا کوچک شدن مغزانسان البرخی نکات از گاید لاین پردو ویژگی انتزاع و قدرت تجمغزتان را در جوانی سیمکشپیامهای کاربرانکاهش التهاب ناشی از بیماابزار بقای موجود زنده از تقلید مرحله ای نسبتا پیشداستانها و مفاهیمی اشتبانقش غذاها و موجودات درياگربه شرودینگر و تاثیر مشاختلال در شناسایی حروف و توصیه های غیر دارویی در سدرگیری اعصاب به علت میتوچگونه مغز پیش انسان یا همآیا ما تنها موجودات زنده ارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر نريتوکسيمب در درمان ام اسچرا حیوانات سخن نمی گویناز تکینگی تا مغز از مغز تقارچ بی مغز در خدمت موجودتاثیر داروهای ضد التهاب زبان و شناخت حقیقت قسمت چهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر میدان مغناطيسي زمین بشر سیاره ابلهانهوش احساسیآیا دست مصنوعی به زودی قابیماری بیش فعالیجنسیت و تفاوت های بیناییمروری بر تشنج و درمان هایشلیک فراموشیواکنش های ناخودآگاه و تقاندوهگین نباش اگر درب یا بحثی در مورد نقش ویتامينحساسیت روانی متفاوتمغز انسان برای ایجاد تمدظهور امواج مغزی در مغز مصژنها نقشه ایجاد ابزار هوایا ابزار هوشمندی یا مغز برخی اثرات مضر ویتامین دديدن با چشم بسته در خواب نقش قهوه در سلامتیسایتهای دیگرکایروپاکتیک چیستابزار بقای موجود زنده از تلقین اطلاعات و حافظهدر مانهای کمر دردنقش غذاها و موجودات درياگزیده ای از وبینار یا کنفاختلالات مخچهتوصیه هایی در مصرف ماهیرقیبی قدرتمند در برابر مچگونه هموساپينس بر زمین