دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

بحثی درباره احساسات متفاوت از احساسات مادی پنجگانه

بحثی درباره احساسات متفاوت از احساسات مادی پنجگانه

آن چیزی که بيشتر در مدارس تدریس می شود، آن است که احساسات انسان محدود به پنج حس معروف بینایی، چشایی، بویایی، لامسه و شنوایی است. بله این احساسات در وجود انسان و دیگر حيوانات وجود دارد ولی این احساسات صرفا مادی، با احساسات دیگر مانند ترس و خشم و احساس گناه ... تا حدی متفاوت است.

درک ما از عالم هستی و احساس ما از آن، نخستین برخوردی است که با جهان اطراف خود داریم، ولی این ادراک صرفا با اندامهای حسی معروف(sensation) ما انجام نمیشود بلکه ابزار دیگری در موجودات هست که باعث می شود تا حسی درونی در آنها شکل بگیرد و این حس درونی(emotion)، اهمیت خاصی را در واکنشهای آنها دارد. و حتی امروزه نوع خاصي از هوش را به همین احساسات خاص مربوط می دانند.(emotional intelligence)

مثلا اگر گرگی درنده را در جلوي خودتان ببینید، این حس بینایی شما نیست که ناگهان سبب میشود فرار کنید بلکه به دنبال حس بینایی دیدن گرگ، حسی دیگر در درون شما شکل می گیرد و آن حس ترس است. به دنبال این احساس ترس، هورمونهايي در بدن ترشح می شود که بدن را وادار به فعالیت بیشتر می کند و قدرت لازم را برای اندام هايي مانند قلب و عضلات پا فراهم می سازد و این اندامها سرعت خاصی را به موجود زنده می دهند تا بتواند فرار کند.

نمونه دیگر این احساس ها،
احساس اضطراب است- که میتواند در شرایطی نه تنها زیان بار نباشد بلکه باعث تحرک فرد و نجات او از یک گرفتاری بزرگ شود.
این احساسات مهمی که جزو پنج دسته اصلی احساسات موجودات نیستند، شکلهای مختلفی دارند.

اکثر این احساسات، مثبت نیستند زیرا هدف از این احساسات، القاي حالت هوشیاری بیشتر و تحرک در موجود زنده است تا خود را از مخمصه ای نجات دهد. حس مثبت، در موجودات ابتدايي تر، کمتر منجر به تحرک برجسته ای می شود در حالی که حس منفی، منجر به واکنشي شدیدتر می شود.

این اهمیت احساسات منفی، به عنوان میراثی تکاملی به انسانها هم رسیده است تا آنجا که قرار دادن احساسات مثبت در مغزهایی که احساسات منفی را بیشتر در خود جای میدهد، کاری نسبتا دشوار است. ما تجربه بیشتری نسبت به غم و اندوه و ترس داریم و در برابر هنر شاد بودن و لذت بردن و مهمتر از آن، به خاطر سپردن این شادیها و لذت ها، در اندکی از ما وجود دارد.

در همه زبان های عالم مي بينيم کلمات منفی بیشتر از کلمات مثبت است.

و به طور کلی هفت احساس اساسی در هر زبان وجود دارد و آنها عبارتند از:

شادی ، اندوه ، ترس ، خشم ، تنفر، خجالت و گناه

شش عدد از این هفت احساس، منفی و یکی از آنها، مثبت است. از نظر تکاملی، ما احساسات منفی را ترجیح می دهیم و مغزهای ما به این احساسات منفی به شکل سریع تر پاسخ مي دهد.

علت اين ترجیح، به طبیعت انسان برمی گردد زیرا او نیاز دارد، به سرعت دخالت کند و از احساسات منفی، عبرت و درس بگیرد و اهمیت این عبرت گرفتن تا حدی است که آن را به مساله مرگ و زندگی تبدیل می کند.

و به این دلیل، یادآوری اين احساسات و عبرت گرفتن از آنها، هم، هر چند زمانی بر آن گذشته باشد، مهم است.

اما در سیر تکاملی موجودات، احساسات مثبت آنقدر مهم نیست و میتوانی هر قدر میخواهی در آن غرق شوی سپس به سرعت از آن بیرون بیایی و این برعکس احساسات منفی است.

(.Dr. Rick Hanson, Hardwiring happiness, TEDxMarin, 2013)

ترس در موجودات ابتدایی، خود را به صورت واکنشي سریع به شرایط خطر و دشمن نشان می دهد. در یک حیوان تکامل یافته تر این احساس میتواند با افزایش ضربانات قلب یا حتی سیخ شدن موها خود را نشان دهد. ما از احساس درونی حیوانات باخبر نیستیم ولی با مقایسه واکنشي که حیوانات به شرایط خطرناک نشان می دهند، تا حد زیادی میتوانیم احساس درونی آنها را درک کنیم.

ترس، از ابتدایی ترین احساساتی است که در موجودات زنده شکل گرفته و این ترس، زمینه بسیار مساعدی را برای حفظ بقای موجودات فراهم کرده است، به گونه ای که با ایجاد ترس، موجود زنده به هر وسیله ای مي کوشد تا از شرایط خطرناک بگریزد و خود این فرار سبب می شود تا موجود، زنده بماند و بقای بهتری برای او ایجاد گردد.

مغز موجودات ابتدایی، آن پيچيدگي مغز انسان را ندارد بنابراین احساساتی مانند ترس، به صورتی خام و پرداخت نشده در این موجودات رخ می دهد.

مغز اولیه شامل غشایی ابتدایی است که از هيپوکمپ و کورتکس سينگوليت و آميگدال تشکیل می شود. در این مغز ابتدایی، غشای ضخیمی روی قسمت های ابتدايي وجود ندارد. این قسمت های ابتدایی با احساسات اولیه مانند حس چشاي یا بویایی مرتبط است. همچنين نخستین احساسات( emotion ها) را هم مانند ترس، ایجاد می کند.

به خصوص در موجودات پیش از انسان ، قسمت پیشانی مغز هم بسیار کوچکتر است و این را به خوبی میتوان در مغز حیوانات دید. حتی دايناسورهاي بزرگی که شاید قدی به بلندای یک آپارتمان ده طبقه داشتند، فاقد پیشان

ی ای بلند بودند و قسمت پیشانی مغز آنها بسیار کوچک بود .

@salmanfatemi

همین حالت در حیوانات پیش از رده انسان يعني شامپانزه و گوریل هم مشاهده می شود.

بعدها با توسعه غشای مغز و به خصوص قسمت پیشانی مغز- که خاص انسان است- فعالیت های پیچیده تری مانند یادگیری و حافظه و استدلال و برنامه ریزی و تفکر انتزاعي و نهایتا قدرت تکلم شکل گرفت.

احساساتی مانند ترس و خشم و تنفر و ..... در قسمت مرکزی و ابتدایی کورتکس مغز پستانداران و پرندگان به نام سيستم ليمبيک و آميگدال پردازش میشود. Limbus به معنی منطقه ای حاشیه ای هست که اطراف قسمت مرکزی مغز قرار می گیرد .

برخی دانشمندان معتقدند مناطق اميگدال و ليمبيک در خزندگان مشاهده نمی شود و خاص پستانداران است ولی برخی دیگر تاکید دارند که مناطقی مشابه اميگدال و سیستم ليمبيک را در این حيوانات هم یافته اند.

نکته جالب توجه آنکه اندازه شبکه ليمبيک و آميگدال، در پستانداران- هر چه تکامل یافته تر باشند- کوچکتر است. در این جانداران ، کورتکس دور مغز، بزرگ و بزرگتر ميشود ولی به قیمت کوچک شدن سیستم ليمبيک!!!

پس اهمیت احساسات خام مانند ترس یا خشم خام، در موجودات پیشرفته تر مانند انسان کمتر می شود و انسان بر خلاف حيوانات، قادر است بر بسیاری از این احساسات غلبه کند، آنها را پردازش دهد و حتی خود را از قید احساسات منفی برهاند.

دانشمندی به نام مک لین سیستم ليمبيک را مختص پستانداران میداند و معتقد است خزندگان فقط بازال گانگليا و ساقه مغز دارند و فاقد سیستم ليمبيک هستند.

این دیدگاه توسط دانشمندان آناتومی مورد قبول نیست زیرا آنها امروزه فهمیده اند که پرندگان و خزندگان هم کورتکس مغزی و قسمتهای ساب کورتيکال مانند سیستم ليمبيک و اميگدال و سیستم هيپوکامپ کوچکی دارند. ارتباط سیستم ليمبيک با کورتکس مغزی بسیار برجسته است و ارتباطات زیادی بین کورتکس و سیستم ليمبيک و هیپو تالاموس وجود دارد. این ارتباطات نقش مهمی در کنترل عملکرد این قسمتهای قدیمی تر توسط قسمتهای بالایی مغز دارد.

بر اساس مطالعات جدید نقش هيپوکامپوس در قسمت وسطی سیستم ليمبيک، در فعالیتهای شناختی کشف شده است و به نظر میرسد نقش آن محدود به احساسات و emotion نباشد.

قسمتی از سیستم ليمبيک به نام اميگدال در بروز احساسات (emotion) نقش دارد. برداشتن لوب تمپورال- که هيپوکامپ و آميگدال را درون خود دارد- منجر به بیماری خاصی در میمون ها میشود: آنها بی مهابا هر آشغالی را مي خورند و بی محابا شریک جنسی بر می گزینند و روابط جنسی بدون مهاري دارند. همچنین ترسی از انسان ها و شرایط دشوار ندارند. در حقیقت اینطور تصور میشود که اميگدال، سبب درک اهمیت تحریک محیطی است يعنی اگر آميگدال آسیب ببیند فرد اهمیت تحریکات احساسی از محیطی را درک نمی کند .

رفتارهای اجتماعی و کنترلی تا حدی به وسیله اميگدال انجام می شود ولی به دلیل پیچیدگی آن و وجود ده ها هسته عصبي در آن و نیز به دلیل پیچیدگی عملکردهای اجتماعی و کنترلی، ابهامات زیادی در مورد عملکرد آميگدال وجود دارد.

این ساختمان مغز، نقش مهمی را در رفتارهای اجتماعی دارد. نمونه برجسته آن تغییر حالت موجود زنده به دنبال دریافت تنبیه هست (conditoning) .

در این حالت، ایجاد شرایطی که موجود را دچار تنبیه و آزار کند، سبب حالت اجتناب و دور شدن از آن شرایط میگردد.

اين احساسات، در حفظ بقای موجود زنده تاثیرگذار است. این موجود زنده لازم نیست چیز خاصی را یاد بگیرد بلکه قرار گرفتن در شرایط آزار یا تنبيه باعث تغییراتی در غدد درون ریز و سیستم اتونوم او میشود تا او را به صورت ناخودآگاه از قرار گرفتن در شرایط خطرناک دور کند. این اتفاقات در هسته لترال آميگدال انجام می شود و تغییر در این هسته، از ترس و کانديشنینگ در شرایط خطر جلوگیری ميکند.

بخش مهم دیگر از اميگدال که در emotion نقش دارد، بخش سنترال و مرکزی آن است. تخریب مصنوعی این قسمت هم مانع از ترس ناشی از conditioning مي شود.

از این دو قسمت لترال و مرکزی اميگدال، پیامهایی به هیپوتالاموس میرود و از آنجا فعالیتهای اتونوم و تغییرات هورمونی و رفتاری را ایجاد می کند و منجر به واکنش موجود زنده به پیامهای خطر از محیط می شود.

همچنین واکنش های احساسی دیگری مانند خشم و احساسات مادری و جنسی و احساسات چشایی و لذت یا نفرت از غذا، هم در اميگدال پردازش می شود.

واکنشهای اجتنابی فقط پاسخهای احساسی (emotional) نیستند و محدود به ترس نیستند بلکه بخشی از این واکنشها، ناشی از یادگیری موجود زنده است. مثلا موجود زنده به تدریج یاد میگیرد در شرایط خطرناک بدود یا شنا کند و فقط احساس درونی ترس نیست که او را به حرکت در می آورد و هر چه مغز پیچیده تر باشد و هر چه قسمت جلویی مغز بزرگ تر و کامل تر باشد این یادگیری پس از ترس خام، دقیق تر و پيچيده تر ميشود. حتی شاید به جای ترس خام، منجر به واکنشي کامل تر و عاقلانه

تر شود.

@salmanfatemi

هيپوکامپوس نقش مهمی در عملکردهای شناختی مانند حافظه explicit و حافظه implicit و شناخت فضایی دارد(حافظه اکسپليسيت ، حافظه ای است که به صورت آگاهانه فرد میتواند آن را به یاد بیاورد ولی حافظه ايمپليسيت حافظه ای است که به صورت ناخودآگاه انجام میشود مثلا کسی که دوچرخه سواری میکند، فنونی را که لازم است حین دوچرخه سواری انجام دهد، به صورت ناخودآگاه اجرا ميکند و لازم نیست در مورد آن بیندیشد)

هيپوکامپ نقش اصلیش در رفتارهای شناختی و نه احساسی است.

برخی احساسات، درونی هستند و در همه افراد در سرتاسر جهان رخ میدهد. کورتکس پره فرونتال نقش مهمی در درک و کنترل احساسات ما دارد. اگر احساسات یا emotion به مرحله هوشیار، برسد قسمت دورسولترال کورتکس پره فرونتال فعال می شود.

اين قسمت از لوب فرونتال خاص پستانداران است و در انسان، پیچیدگی آن از همه پستانداران دیگر بیشتر است. تجربیات هوشیار در انسان، وابسته به این ساختارهای موجود در لوب فرونتال است.

زبان و تکلم هم خاص انسان است و تکلم بر درک هوشیار این احساسات تاثیر می گذارد. زبان و تکلم در بیان emotion موثر است مثلا در زبان انگلیسی بیش از سی عبارت برای بیان احساس وجود دارد.

در دیگر موجودات که قادر به صحبت کردن نیستند نحوه درک محیط و چگونگی ابراز این درک، به دلیل نداشتن قدرت تکلم بسیار محدود می شود.

بیشترین قسمتی که بین پستانداران و دیگر موجودات، با هم متفاوت است، قسمت جلویی مغز (forebrain) میباشد.

این دیدگاه وجود دارد که تکامل پستانداران در نتیجه اضافه شدن سیستم ليمبيک و نئوکورتکس در forebrain ایجاد شده است.

@salmanfatemi

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3600914/#R107


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
پیامهای کاربرانپختگی پس از چهل سالگي به از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وما با کمک مغز خود مختاريمرویا بخشی حقیقی از زندگی هوش مصنوعی گوگل به کمک تشآیا برای تولید مثل همیشه از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکمرکز خنده در کجای مغز استروشی جدید در درمان سکته مهوش احساسیافسردگی و اضطراب در بیمابیماری گیلن باره و بیمارتاریخ همه چیز را ثبت کردهمغز ناتوان از توجیه پیدازیرفون داروی ضد ام اسو هر کس تقوای خدا پیشه کناولین مورد پیوند سر در انبازگشت از آثار به سوی خداجنسیت و تفاوت های بیناییمغز بزرگ چالشهای پیش روسفرنامه سفر به بم و جنوب ورزش در کمر درداگر نعمت فراموشی نبود بسبرنامه و ساختار پیچیده محس و ادراک (قسمت اول )نقش حفاظتی مولکول جدید دساخت شبکه عصبی مصنوعی با کنفرانس تشنج هتل کوثر اصابزارهای پیشرفته ارتباط بزرگ شدن مغز محدود به دورخطا در محاسبات چیزی کاملچندین ماده غذایی که ماننشاهکار قرنکاربرد روباتهای ريز، در اختلالات حرکتی در انسانتنفس هوازی و میتوکندریفراموش کارها باهوش تر هسداروی فامپیریدین یا نورلچگونه جمعیت های بزرگ شکل علت خواب آلودگی بعد از خوگاهی مغز بزرگ چالش استارتروز یا خوردگی و التهاتا 20 سال آینده مغز شما به لزوم سازگاری قانون مجازادرمان جدید میگرن با انتی چرا حیوانات سخن نمی گوینسایتهای دیگرپرورش مغز مینیاتوری انسااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وما تحت کنترل ژنها هستیم یرویا تخیل یا واقعیتهوش مصنوعی الفاگوآیا بزرگ شدن مغز فقط در داز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر درجه حرارت بر عملکمرگ انتقال است یا نابود شريتوکسيمب در درمان ام اسهوش عاطفی بیشتر در زنانالکتروتاکسی(گرایش و حرکبیماری ای شبیه آلزایمر و تبدیل تراکت صوتی مصنوعی مغز و سیر تکامل ان دلیلی زبان مشترک ژنتیکی موجوداوقت نهيب هاي غير علمي گذشاولین تصویر در تاریخ از سبازسازي مغز و نخاع چالشی جنسیت و تفاوت های بیناییمغز بزرگ و فعال یا مغز کوسفری به آغاز کیهانوزوز گوشاگر تلاش انسان امروز برابرین نت به جای اینترنتحس و ادراک (قسمت دوم )نقش حیاتی تلومر دی ان آ دساختار شبکه های مغزی ثابکنگره بین المللی سردرد دابزارهای بقا از نخستین هبزرگ شدن تقریبا ناگهانی خطرات هوش مصنوعیچه زیاد است بر من که در ایشبیه سازی میلیون ها جهان کجای مغز مسئول پردازش تجاختلالات صحبت کردن در انتو دی ان ای خاص ميتوکندريفراموشی همیشه هم بد نیستداروی تشنجی دربارداریچگونه جمعیت های بزرگ شکل عوامل موثر در پیدایش زباگذر زمان کاملا وابسته به ارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر مشاهده بر واقعیت بممانتین یا آلزیکسا یا ابدرمانهای بیماری پارکینسچرا حجم مغز گونه انسان دردرک فرد دیگر و رفتارهای اچرا در مغز انسان، فرورفتآلزایمراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وماه رجبرویاها از مغز است یا ناخوهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا تکامل و تغییرات ژنتیاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکمراحل ارتقای پله پله کیهریواستیگمینهوش عاطفی در زنان بیشتر االتهاب شریان تمپورالبیماری ای شبیه ام اس مولتتبدیل سلولهای محافط به سمغز آیندگان چگونه است ؟زبان چهار حرفی حیات زمینوقتی فهمیدی خطا کردی برگاولین سلول مصنوعیبحتی علمی درباره تمایل بجهش های ژنتیکی مفید در سامغز حریص برای خون، کلید تسلولهای بنیادی مصنوعی دریک پیشنهاد خوب برای آسان ابزار هوش در حال ارتقا ازبرای پیش بینی آینده مغز دحس و ادراک قسمت چهارمنقش خرچنگ های نعل اسبی درسازگاری با محیط بین اجزاکنگره بین المللی سردرد دابزارهای بقا ازنخستین همبسیاری از بیماری های جدیدفاع در برابر تغییر ساختچهار میلیارد سال تکامل بشبیه سازی سیستم های کوانکرونا چه بر سر مغز می آورادامه بحث تکامل چشمتولید سلولهای جنسی از سلفرایند تکامل و دشواری هاداروی جدید s3 در درمان ام چگونه حافظه را قویتر کنیعوامل ایجاد لغت انسانی و گربه شرودینگر و تاثیر مشارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر نگاه ناظر هوشیار بمنابع انرژي پاک سرچشمه حدرک و احساسچراروياها را به یاد نمی آآیا ممکن است موش کور بی ماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وماپروتیلینرویاهای پر رمز و حیرتی درهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا جهش های ژنتیکی، ویروازدواج های بین گونه ای، رتاثیر درجه حرارت بر عملکمزایای شکلات تلخ برای سلریسدیپلام تنها داروی تایهوش عاطفی در زنان بیشتر اامیوتروفیک لترال اسکلروبیماری بیش فعالیتری فلوپرازینمغز انسان ایا طبیعتا تمازبان و کلمه حتی برای کسانویتامین E برای فعالیت صحاوکرلیزوماب داروی جدید شبحث درباره پیدایش و منشاجهش های ژنتیکی غیر تصادفمغز زنان جوانتر از مغز مرسلسله مباحث هوش مصنوعییکی از علل محدودیت مغز امابزار بقای موجود زنده از برخی نکات از گاید لاین پرحس و ادراک قسمت پنجمنقش داروهاي مختلف معروف سخن پاک و ثابتکندر در بیماریهای التهابابزارهای بقای از نخستین تفاوت مغز انسان و میمون هدقیق ترین تصاویر از مغز اچهار ساعت پس از کشتار خوکشباهت زیاد بین سلول هاي عکشف مکانیسم عصبی خوانش پاداراوون تنها داروی تاییتوانایی مغز و دیگر اجزای فرایند حذف برخی اجزای مغداروی جدید ضد میگرننگاه محدود و تک جانبه، مشعواملی که برای ظهور لغت اگزیده ای از وبینار یا کنفارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر نگاه انسان بر رفتامنبع خواب و رویادرک احساسات و تفکرات دیگچراروياها را به یاد نمی آآیا ما تنها موجودات زنده از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومبانی ذهنی سیاه و سفیدرویای شفافهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجاستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر درجه حرارت بر عملکمسیر دشوار تکامل و ارتقارژیم های غذایی و نقش مهم هوشیاری کوانتومیامید درمان کرونا با همانبیماری تی تی پیتری فلوپرازینمغز انسان برای ایجاد تمدزبان و بیان نتیجه ساختماویتامین E در چه مواد غذایايندگان چگونه خواهند دیدبحثی در مورد نقش ویتامينجهشهای مفید و ذکاوتی که دمغزهای کوچک بی احساسسم زنبور ، کلیدی برای واریافته های نوین علوم پرده ابزار بقای موجود زنده از برخی اثرات مضر ویتامین دحس و ادراک قسمت سومنقش روزه داری در سالم و جسریعترین کامپیوتر موجودکوچک شدن مغز از نئاندرتاابزارهای دفاعی و بقای موتفاوتهای جنسیتی راهی برادلایلی که نشان میدهد ما بنوار مغزی روشی مهم در تشخشباهت زیاد بین سلول هاي عکشف مکانیسمی پیچیده در بادغام میان گونه های مختلتوازن مهمتر از فعالیت زیفرد حساس از نظر عاطفی و بداروی ضد تشنج با قابليت تنگاه انسان محدود به ادراعوارض ازدواج و بچه دار شدگزارش یک مورد جالب لخته واز نشانه ها و آثار درک شدتاثیر نگاه انسان بر رفتامنشأ اطلاعات و آموخته ها درک تصویر و زبان های مخلتنزاع بین جهل و علم رو به پآیا مغز تا بزرگسالی توسعاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومجموعه های پر سلولی بدن مروبات های ریز در درمان بیهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا خداباوری محصول تکاملاستیفن هاوکینگ در مورد هتاثیر درجه حرارت بر عملکمشکلات نخاعیرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وهوش، ژنتیکی است یا محیطیامگا سه عامل مهم سلامتبیماری ضعف عضلات نزدیک بتسلیم شدن از نورون شروع ممغز انسان برای شادمانی طزبان و بیان، در سایه پیشرویتامین دی گنجینه ای بزرايا اراده آزاد توهم است یبحثی جالب درباره محدودیتجهشهای مفید و ذکاوتی که دمغزتان را در جوانی سیمکشسودمندی موجودات ابزی بر یادگیری مهارت های جدید دابزار بقای موجود زنده از برخی اختلالات عصبی مثانهحساسیت روانی متفاوتنقش رژیم غذایی بر رشد و اسرگیجه از شایعترین اختلاکووید نوزده و خطر بیماریاثر مضر مصرف طولانی مدت رتقلید مرحله ای نسبتا پیشدندان ها را مسواک بزنید تنورون هاي مصنوعی می توانشش مرحله تکامل چشمکشف ارتباط جدیدی از ارتبادغام دو حیطه علوم مغز و توسعه برخی شغل ها با هوش قیچی ژنتیکیداروی ضد تشنج با قابليت تنگاهی بر قدرت بینایی دراعید نوروز مبارکگشایش دروازه جدیدی از طراز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر ویتامین دی بر بیمامولتیپل اسکلروز در زنان تاثیر ویروس کرونا بر مغز مواد کوانتومی جدید، ممکندرک عمیق در حیواناتنزاع بین علم و نادانی رو آیا همه جنایت ها نتیجه بیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومحل درک احساسات روحانیروح رهاییهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا دلفین ها می تواند از استیفن هاوکینگ در تفسیر تاثیر درجه حرارت بر عملکمشکلات بین دو همسر و برخیراه های جدید برای قضاوت رهیچگاه از فشار و شکست نترامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبیماریهای تحلیل عضلانی اتشنج چیستمغز انسان برای شادمانی طزبان و تکلم برخی بیماریهواکنش های ناخودآگاه و تقايا اراده آزاد توهم است یبحثی در مورد نقش کلسیم و جاذبه و نقش آن در شکلگیرینقش قهوه در سلامتیسیاهچاله و تکینگی ابتداییادآوری خواب و رویاابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری ها که در آن بخلاصه ای از مطالب همایش منقش رژیم غذایی در رشد و اسردرد میگرن در کودکانکودک ایرانی که هوش او از اثرات فشار روحی شدیدتلقین اطلاعات و حافظهدو ویژگی انتزاع و قدرت تجنورون های ردیاب حافظهششمین کنگره بین المللی سکشف جمجمه ای درکوه ایرهوارتقا و تکامل سنت آفرینش توصیه های غیر دارویی در سقانون مندی نقشه ژنتیکی مداستانها و مفاهیمی اشتبانگاهی بر توانایی اجزاي بعامل کلیدی در کنترل کارآپمبرولیزوماب در بیماری چاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر ژنها بر اختلالات خموجود بی مغزی که می توانددرگیری قلب در بیماری ویرنزاع بین علم و جهل رو به پآیا هوش ارثی دریافتی از پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومحل درک احساسات روحانی دروزه داری و بیمار ی ام اس هوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا دست مصنوعی به زودی قااستخوان های کشف شده، ممکتاثیر درجه حرارت بر عملکمشکلات روانپزشکی پس از سراه های جدید برای قضاوت رهاوکينگ پیش از مرگش رسالانفجار و توقف تکاملی نشابیهوش کردن در جراحی و بیمتشنج و حرکات شبه تشنجی قامغز انسان رو به کوچک تر شزبان و شناخت حقیقت قسمت چواکسن کرونا از حقیقت تاتای آنکه نامش درمان و یادشبحثی در مورد عملکرد لوب فحقیقت قربانی نزاع بین بی نقش مهاجرت در توسعه نسل اسیاره ابلهانژن هوش و ساختارهای حیاتی ابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری های خاص که بدخواندن ، یکی از شستشو دهننقش زبان در سلطه و قدرت اسردرد و علتهای آنکودکان میتوانند ناقل بی اثرات مفید قهوهتلاش هایی در بیماران قطع ديدن با چشم بسته در خواب نوروپلاستیسیتی چیستصرع و درمان های آنگنجینه ای به نام ویتامین ارتوکين تراپی روشی جديد توصیه هایی در مصرف ماهیقانونمندی و محدودیت عالمدر مانهای کمر دردناتوانی از درمان برخی ویعارضه جدید ویروس کرونا سپنج اکتشاف شگفت آور در مواز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر کلام در آیات کلام بموجودات مقهور ژنها هستنددرگیری مغز در بیماری کوینظام مثبت زندگیآیا هوش سریعی که بدون احساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومحدودیت های حافظه و حافظروش مقابله مغز با محدودیهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا رژیم غذایی گیاهی سلااصول سلامت کمرتاثیر درجه حرارت بر عملکمشکلات روانپزشکی در عقب راه پیروزی در زندگی چیستهاوکينگ پیش از مرگش رسالانواع سکته های مغزیبیوگرافیتشنج عدم توازن بین نورون مغز انسان رو به کوچکتر شدزبان و شناخت حقیقت قسمت اواکسن سرطانایندرالبحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت خواب و رویانقش محیط زندگی و مهاجرت دسیاره ابلهانژن یا نقشه توسعه مغز و نقابزار بقای موجود زنده از برخی توجهات در ببمار پارخواب سالم عامل سلامتینقش زبان در سلطه و قدرت اسردرد تنشنکودکان خود را مشابه خود تاثرات مضر ماری جواناتلاشی برای درمان قطع نخادی متیل فومارات(زادیوا)(نوشیدن چای برای مغز مفید ضررهای مصرف شکر و قند بر گویید نوزده و ایمنی ساکتارتباط میکروب روده و پارتوضیحی ساده در مورد هوش مقارچ بی مغز در خدمت موجوددر چه مرحله ای از خواب ، رناتوانی در شناسایی چهره عدم توقف تکامل در یک انداپوست ساعتی مستقل از مغز داز آغاز خلقت تا نگاه انسااز انفجار بزرگ تا انفجار تاثیر کپسول نوروهرب بر نمیهمانهای ناخوانده عامل درگیری مغز در بیماران مبنظریه تکامل در درمان بیمآیا هشیاری کوانتومی وجوداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومخچه فراتر از حفظ تعادلروش های صرفه جویی در ایجاهوش مصنوعی در کامپیوترهاآیا رژیم غذایی گیاهی سلااضطراب و ترستاثیر درجه حرارت بر عملکمشاهده آینده از روی مشاهراست دستی و چپ دستیهدف یکسان، در مسیرهای متانگشت نگاری مغز نشان میدبیوگرافیتغییر الگوی رشد مغزی با زمغز ایندگان چگونه استزبان و شناخت حقیقت قسمت دواکسنی با تاثیر دوگانه اایا کوچک شدن مغزانسان البحثی درباره هوش و تفاوتهحقیقت راستین انسان علم بنقش نظام غذایی در تکامل مسیر آفرینش از روح تا مغز ژنها نقشه ایجاد ابزار هوابزار بقای موجود زنده از برخی سلولهای عصبی در تلاخواب سالم عامل سلامتی و ینقش سجده بر عملکرد مغزسردرد سکه ایکوری گذرای ناشی از موبایاجزای پر سلولی بدن انسان تلاشی تازه برای گشودن معدژا وو یا اشنا پندارینوعی سکته مغزی ، وحشتناک ضررهای شکر بر سلامت مغزگوشه بیماری اتوزومال رسسارتباط چاقی و کاهش قدرت بتکامل چشمقبل از انفجار بزرگدر هم تنیدگی کوانتومی و پنخاع ما تا پایین ستون فقرعسل طبیعی موثر در کنترل بپیموزایداز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر کپسول نوروهرب بر تمیگرن سردردی ژنتیکی که بدرگیری اعصاب به علت میتوهفت چیز که عملکرد مغز تو آیا واکنش های یاد گرفته واز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاهخواری بر رشد و مخچه ، فراتر از حفظ تعادلروش هایی ساده برای کاهش اهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا راهی برای رفع کم آبی اطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر رو ح و روان بر جسممعنی روزهرشته نوروایمونولوژی و نقهدف از تکامل مغزاندوهگین نباش اگر درب یا بیان ژن های اسکیزوفرنی دتغییر زودتر اتصالات مغزیمغز ابزار برتر بقازبان و شناخت حقیقت قسمت سواسطه ها د رمسیر ایجاد مغایا ابزار هوشمندی یا مغز بحثی درباره هوش و تفاوتهحمله ویروس کرونا به مغزنقش هورمون های تیروئید دسیستم تعادلی بدنژنها ، مغز و ارادهابزار بقای موجود زنده از برخی سيناپسها طی تکامل و خواب عامل دسته بندی و حفطنقش غذاها و موجودات درياسرعت فکر کردن چگونه استکی غایب شدی تا نیازمند دلاجزایی ناشناخته در شکل گتلاشی جدید در درمان ام اسفلج بل، فلجی ترسناک که آندژاوو یا آشناپنداریچیزی خارج از مغزهای ما نیطوفان فقر و گرسنگی و بی سگوشت خواری یا گیاه خواریارتباط هوش ساختار مغز و ژتکامل ابزار هوش ، راه پر قدم زدن و حرکت دید را تغیدرمان های بیماری آلزایمرنخستین تصویر از سیاهچالهعصب حقوق نورولووپیچیدگی های مغزی در درک زاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر کپسول نوروهرب بر سمیگرن شدید قابل درمان اسذهن چند جانبه نیازمند نگهفت سین یادگاری از میراث آیا آگاهی پس از مرگ از بیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر انتخاب از طرف محیط مخچه ابزاري که وظیفه آن فروش صحبت کردن در حال تکامهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیاما مقهور قوانین فیزیکاطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز فکر میکند مرگ برای دیرشد مغز علت تمایل انسان بهدف از خلقت رسیدن به ابزاانسان قدیم در شبه جزیره عبیست تمرین ساده برای جلوتغییر عمودی سر انسان از پمغز از بسیاری حقایق می گرزبان، وسیله شناسایی محیطوراپامیل در بارداریایا بیماری ام اس (مولتیپبحثی درباره هوش و تفاوتهحوادث روزگار از جمله ویرنقش هورمون زنانه استروژنسیستم دفاعی بدن علیه مغز ژنهای مشترک بین انسان و وابزار بقای موجود زنده از بررسي علل احتمالي تغيير خودآگاهی و هوشیارينقش غذاها و موجودات درياشلیک فراموشیاحساس گذر سریعتر زمانتمایل زیاد به خوردن بستنفلج خوابدانشمندان ژنی از مغز انسچگونه مغز پیش انسان یا همطی یکصد هزار سال اخیر هرچگیاه خواری و گوشت خوار کدارتباط انسانی، محدود به تکامل زبانقدرت انسان در نگاه به ابعدرمان های جدید میگرننرمش های مفید در سرگیجهعضلانی که طی سخن گفتن چقدپیوند مغز و سر و چالشهای از تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر کپسول نوروهرب بر سمیدان مغناطيسي زمین بشر رقیبی قدرتمند در برابر مهمیشه عسل با موم بخوریمآیا امکان بازسازی اندامهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سمدارک ژنتیکی چگونه انسانروشهای نو در درمان دیسک بهوش مصنوعی درمانگر کامپیآزمون ذهنی گربه شرودینگربلندی در ذهن ما درک بلندیتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز ما کوچکتر از نیم نقطهزمین زیر خلیج فارس تمدنی هزینه ای که برای اندیشیدانسان جدید از چه زمانی پابیشتر کمردردها نیازی به تغییرات منطقه بویایی مغزمغز به تنهایی برای فرهنگ سفر نامه سفر به بم و جنوب ورزش هوازی مرتب خیلی به قایا بدون زبان میتوانیم تبحثی درباره هوش و تفاوتهحافظه و اطلاعات در کجاست نقش ژنتیک در درمان اختلاسکته مغزیژنهای هوش ، کدامندابزار بقای موجود زنده از بررسی و اپروچ جدید بر بیمخودآگاهی و هوشیارينقش غذاها و موجودات درياشنا در ابهای گرم جنوب نیکاهش التهاب ناشی از بیمااخلاق و علوم اعصابتمدن قدیمی ای در جنوب ایرفلج خواب چیستدانشمندان روش هاي جدیدی چگونه هموساپينس بر زمین ظهور امواج مغزی در مغز مصگالکانزوماب، دارویی جدیارتباط شگفت مغز انسان و فتکامل ساختار رگهای مغزی لوب فرونتال یا پیشانی مغدرمان های جدید در بیماری نرمشهای مهم برای تقویت عمقالاتپیوند سر، یکی از راه حلهاپیشینیان انسان از هفت میاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومکانیزمهای دفاعی در برابرموزی از نخستین تمدن بشرهوموارکتوس ها ممکن است دآیا انسان با مغز بزرگش اخاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری ممروری بر تشنج و درمان هایروشهای شناسایی قدرت شنواهوش مصنوعی درخدمت خلق وحإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبه زودی شبکه مغزی به جای تاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز مادران و کودکان در زمزندگی هوشمند در خارج از زهزینه سنگین انسان در ازاانسان عامل توقف رشد مغزبا هوش مصنوعی خودکار روبتغییرات تکاملی سر انسان مغز برای فراموشی بیشتر کسفرنامه سفر به بم و جنوب ورزش هوازی ، بهترین تمریایا تکامل هدفمند استبحثی درباره احساسات متفاحافظه و اطلاعات در کجاست نقش آتش در رسیدن انسان بهسانسور از روی قصد بسیاری کلرال هیدرات برای خوابانابزار بقای موجود زنده از خانواده پایدارنقشه مغزی هر فرد منحصر بهشناخت و معرفت، و نقش آن دکاهش دوپامین عامل بیماریاخلاق پایه تکامل و فرهنگتمدن بشری و مغز اخلاقیفیلمی بسیار جالب از تغییدانشمندان روشی برای تبدیچگونه آن شکری که می خوریمعلم به ما کمک میکند تا موگامی در درمان بیماریهای ارتباط شگفت انگیز مغز انتکامل شناخت انسان با کشفلبخند بزن شاید صبح فردا زدرمان های رایج ام اسچرا مغزهای ما ارتقا یافت تاثیر ویتامین دی بر بیماپیشرفتی مستقل از ابزار هاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد وما انسانها چه اندازه نزدرمز و رازهای ارتباط غیر کهوش مصنوعی می تواند بر احآیا احتمال دارد رویا از آاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب مرکز هوشیاری، روح یا بدن روشی برای بهبود هوش عاطفهوش مصنوعی ساخته هوش طبیافراد آغاز حرکت خودشان ربوزون هیگز چیستتاثیر رژیم گیاهخواری بر مغز چون ابزار هوش است دلیزونا به وسیله ویروس ابله هستي مادي ای که ما کوچکترانعطاف پذیری مکانیسمی علبار سنین ابزار هوشمندی اثبت امواج الکتریکی در عصمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟سفرنامه سفر به بم و جنوب ورزش و میگرنایرادهای موجود در خلقت ببحثی درباره احساساتی غیرحافظه و اطلاعات در کجاستنقش انتخاب از طرف محیط، نساخت شبکه عصبی با الفبایکمردرد و علل آنابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن اخدا موجود استنقص در تشخیص هیجانات عامشناسایی سلول های ایمنی اکایروپاکتیک چیستاختلال در شناسایی حروف و تمساح حد واسط میان مغز کوفیزیکدانان ماشینی برای تداروهای مصرفی در ام اسچگونه انتظارات بر ادراک علایم کمبود ویتامین E را گامی در درمان بیماریهای ارتباط شگفت انگیز مغز انتئوری تکامل امروز در درملرزش ناشی از اسیب به عصبدرمان های علامتی در ام اسچرا پس از بیدار شدن از خوصفحه اصلیپاسخ گیاهان در زمان خورداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وما انسانها چه اندازه نزدرویا و خبر از آیندههوش مصنوعی گوگل به کمک تشآیا احتمال دارد رویا از آاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر داروی ضد تشنج سدیم مرکز حافظه کجاستروشی جدید در درمان قطع نخهوش احساسیافزایش قدرت ادراکات و حسبیماری های مغز و اعصاب و تاثیر عصاره تغلیظ شده گیمغز چگونه صداها را فیلتر زیباترین چیز در افزایش سهستی ما پس از شروعی چگال اولین هیبرید بین انسان وبارداری بدون رحمجمجمه انسان های اولیهمغز بزرگ چالش است یا منفعسفرنامه سفر به بم و جنوب ورزش بهترین درمان بیش فعاگر نعمت فراموشی نبود بسبخش دیگری در وجود انسان هحس چشایی و بویایینقش اتصالات بین سلولهای کمردرد با پوشیدن کفش مناابزارهای بقای موجود زندبررسی علل کمر درد در میانخطا در محاسبات چیزی کاملچند جهانیشواهدی از دنیسوان(شبه نئکاربرد روباتهای ريزنانواختلالات مخچهتنفس هوازی و میتوکندریفرگشت و تکامل تصادفی محض داروهای ضد بیماری ام اس وچگونه باغبانی باعث کاهش علایم کمبود ویتامین E را گاهی لازم است برای فهم و ارتباط غیرکلامی بین انساتئوری تکامل در پیشگیری و لزوم سازگاری قانون مجازادرمان ژنتیکی برای نوآوریچرا بیماری های تخریبی مغسوالات پزشکی