دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

نقش حیاتی تلومر دی ان آ در افزایش طول عمر انسان چیست

نقش حیاتی تلومر DNAدر افزایش طول عمر انسان چیست؟(تلاش برای کشف راز طول عمر)
ثابت ماندن اندازه ی تلومرDNA و کشف راز طول عمر انسان

چگونگی پیر شدن و در نهایت مرگ موجودات زنده، هنوز بهصورت قطعی مشخص نشده است. بهصورت نظری سلولها توانایی تقسیم تا بینهایت و نامیرا را دارا هستند اما در دی آن ای(DNA) زائدههایی به نام تلومر وجود دارد که در هر تقسیم سلولی اندازه آنها کوتاهتر شده و در نهایت پس از به پایان رسیدن آن، تقسیم سلولی متوقف میشود. این سیر از ابتدای شکلگیری جنین و سلول تخم آغاز میشود و تا پایان مرگ موجود زنده ادامه دارد. اندازه تلومر هر فرد بسته به ساختار ژنتیکاش متفاوت است. در بعضی از مواقع که دیانای فرد دچار جهش میشود، سلولهای نامیرا یا سلولهای سرطانی شکل میگیرند که در تقسیم سلولی آنها، اندازه تلومر ثابت مانده و به عبارتی دارای ویژگی نامیرایی هستند و در نهایت به خاطر همین ویژگی، باعث مرگ موجود زنده میشوند.

(همیشه توانایی سلول برای بقا خوب نیست ، نمونه آن، سلول های سرطانی است که با سرعت زیاد تکثیر می شوند و در این موارد با مصرف زیاد انرژی، سلول های حیاتی بدن را از انرژی محروم می کنند. به همین ترتیب تکثیر زیاد و همیشگی سلول های خاص بدن به ویژه سلول های پرخور عصبی میتواند سلول های حیاتی بدن را از انرژی، محروم کند!)

دانشمندان در سالهای اخیر کشفیاتی داشتهاند که نشان میدهد برخی موجودات زمین قادرند عمر جاودانه داشته باشند و مرتبا سلولهای خود را بازسازی کنند. از جمله دو موجود دریایی دارای این ویژگی هستند، نوعی عروس دریایی و نوعی کرم پهن آبی!(البته این موجودات مغز بزرگی ندارند و تفاوت آنها با انسان در میزان این واحدهای پرخور- که انرژی کافی ای برای دیگر سلول ها باقی نمی گذارند- بسیار است. به بحثی در این مورد با عنوان امکان بازسازی اندامهای خودمان را در آینده خواهیم داشت؟! و بحث در مورد آن، در همین کانال مراجعه شود)

عروس دریایی نامیرا

با گسترش دانش ژنتیک و همچنین یافتههای جدید جانورشناسی و کشف موجوداتی که دارای عمر نامحدود هستند، دانشمندان امیدوارند بهزودی با یافتن ژن این نامیرایی و به کار بردن آن در ساختار ژنتیک انسان بشر را جاودانه سازند.

تحقیقات علمی نشان میدهد که مولکولهای(نه سلولها) بدن ما هر 10سال یک بار نو میشوند. یعنی بعد از گذشت این زمان دیگر اثری از مولکولهای کربن قدیمی در بدن هیچ انسانی پیدا نمیشود. پس ما هر 10سال یک بار عوض میشویم با این همه ما پیر میشویم و میمیریم. حالا موجود عجیبی پیدا شده که میتواند خودش را از نو تشکیل بدهد و هرگز نمیرد. «توربتوپ سیس نوتریکولا» یا عروس دریایی نامیرا همان موجود است و جزئی از خانواده مرجانها به حساب میآید. این موجود در حقیقت یک ستاره دریایی است که میتواند به نخستین مرحله زندگیاش برگردد. نوتریکولا این کار را از طریق یک نوع جهش سلولی انجام میدهد.

این جهش سلولی انجام میشود که عروس دریایی به حالت دیگری تغییر میکند یعنی دارای سلولهای جدیدی میشود.برای این کار ابتدا چتر عروس دریایی خودش را به توده مولکولی تبدیل میکند و بعد تمام موها و شاخکها را جذب خودش میکند. بعد موهای تغییر شکل یافته به این توده متصل شده و توده لحمی اولیه بهوجود میآید. از رشد این توده یک عروس دریایی جدید متولد میشود. از نظر تئوری این عمل میتواند بینهایت بار تکرار شود بنابراین از نظر پیولوژیکی این نوع از عروس دریایی نامیرا محسوب میشود.

کرمهای پهن آبی

در همین حال دانشمندان دانشگاه ناتینگهام در انگلیس در تحقیقات تازه خود بر این باورند که آنها راز جاودانگی و نامیرایی بالقوهای را برای انسانها در کرمهای پهن (Flatworm) شناسایی کردهاند.

آنها دو گونه از کرمهای پهن را که میتوانند خود را بارها و بارها همگونسازی یا حتی بازسازی کنند، مورد بررسی قرار دادند و یافته آنها امید دانشمندان را برای یافتن راهی برای از بین بردن اثرات ناشی از پیری در سلولهای انسانی دوچندان کرده است.

این کرمهای پهن از خانواده پلانارین (planarian) هستند که برای دورانی طولانی دانشمندان را مجذوب ترمیم نامحدود خود کردهاند. طی این پژوهش از یک کرم اصلی که به قطعات ریز تکهتکه شده بود حدود 20 هزارکرم پهن جدید بهدست آمد و تیم پژوهشی چگونگی جایگزینی سلولهای پیر یا آسیب دیده اینگونه کرم شگفت انگیز را بررسی کردند.

مدیر این پژوهش میگوید: ما در حال مطالعه 2گونه از کرمهای پهن هستیم که یکی از آنها مانند ما تولید مثل جنسی دارد و دیگری تکجنسی یا بیجنس است و از راه به دو نیم شدن تکثیر میکند. بهنظر میرسد هر دو گونه توان بازسازی نامحدود دارند .

کلید جاودانگی کرم پهن در تلومرهای آنهاست. تلومر بخش کوچکی از DNA است که در کلاه انتهای کروموزومها قرار دارد، پاسداری و محافظت از آنها در برابر آسیب و از دست دادن عملکرد سلول در ارتباط با افزایش سن است.

هربار که یک سلول تقسیم میشود کلاه تلومر آن کوتاهتر میشود. هنگامی که آنها بیش از حد کوتاه میشوند، سلول توانایی خود را برای تجدید و تقسیم از دست میدهد. پژوهشها نشان میدهد که جانوران جاودانه دارای سلولهایی هستند که توانایی حفظ طول تلومر بهطور نامحدود را دارند و بههمین دلیل سلولهای جاندار میتوانند همچنان به تقسیم و بازسازی خود ادامه دهند.

رئیس تیم پژوهشی دانشگاه ناتینگهام پیشبینی کرده بود که کرمهای پهن فعالانه بخش پایانی کروموزومهای خود را در سلولهای بنیادی بالغ حفظ میکنند که این امر منجر به جاودانگی از دیدگاه نظری میشود. مرگ به واسطه بیماریها یا شکار شدن از جاودانگی تجربی و عملی آنها جلوگیری میکند.

وی در این باره میگوید: اطلاعات ما یکی از پیشبینیها در مورد آنچه یک حیوان را بهطور بالقوه جاودانه میکند را برآورده کرده است و در آخر میافزاید که اهداف آینده ما در این پژوهش درک جزئیات بیشتر این مکانیسم و چگونگی فرگشت (تکامل) حیوانات جاودانه خواهد بود.

سلولهای معمولی انسان، فانی هستند و نمیتوانند برای همیشه خود را بازسازی کنند. همانطور که لئونارد هایفلیک در نیم قرن پیش نشان داده است، سلولهای انسانی دارای طول عمر تکثیر محدودی هستند و سلولهای پیرتر زودتر از سلولهای جوان به این محدوده میرسند. این محدودهی هایفلیک از طول عمر سلولی مستقیما مرتبط با تعداد تکرارهای قطعه DNA خاصی است که در انتهای کروموزمهای حامل مواد ژنتیکی قرار گرفته است.

این تکرارهای DNA بخشی از ساختارهای پوششی حفافظتی است که تلومر نامیده میشوند. تلومرها انتهای کروموزومها را از نوآراییهای ناخواسته و بیجای DNA که موجب بیثباتی ژنوم میشوند، محافظت میکنند. با هر بار تقسیم سلول، DNA تلومری کوتاهتر میشود و در نهایت به جایی میرسد که دیگر قادر به حفاظت از انتهاهای کروموزمها نیست. این کاهش پیوسته در طول تلومر مانند یک ساعت مولکولی عمل میکند که دارای شمارش معکوسی تا زمان رسیدن به انتهای رشد سلول است. کاهش توانایی رشد سلول بهطور قوی با فرایند پیر شدن مرتبط است و کاهش جمعیت سلولها مستقیما در ایجاد ضعف، بیماری و نارسایی اعضا نقش دارد.

در مقابل فرآیند کوتاه شدن تلومرها، آنزیم تلومراز قرار دارد که بهطور منحصربهفردی فرایند پیر شدن سلول را به تاخیر میاندازد و حتی موجب معکوس شدن آن میشود. تلومراز با افزایش طول تلومرها و افزودن تکرارهای DNA از دست رفته با فرآیند پیر شدن سلول مبارزه میکند و بهطور موثری موجب افزایش طول عمر سلول میشود.

تلومرازها طول تلومرها را با سنتر مکرر قطعات شش نوکلئوتیدی از DNA افزایش میدهند (با اضافه کردن توالی GGTTAG در انتهای کروموزومها از روی الگوی RNA که درون خود آنزیم قرار گرفته است).(شش تایی حيات!)
با این حال فعالیت آنزیم تلومراز برای بازیابی کامل تکرارهای از دست رفتهی DNA تلومریک کافی نیست و نمیتواند کاملا فرایند پیر شدن سلولی را متوقف سازد. کوتاه شدن تدریجی تلومرها روی قابلیت تکثیر سلولهای بنیادی بالغ انسانی (سلولهایی که موجب نوسازی بافتها و اعضای پیر در بدن میشوند) تاثیر منفی میگذارد. فعالیت تلومراز در سلول بنیادی بالغ صرفا موجب کاهش دادن سرعت شمارش معکوس ساعت ملکولی میشود و بهطور کامل نمیتواند موجب نامیرایی سلولها شود. بنابراين سلولهای بنیادی بالغ در انسان سالخورده بهعلت کاهش یافتن طول تلومر ضعیف میشوند که این امر موجب افزایش زمان بهبود زخمها و تخریب بافتها در نتیجهی کافی نبودن جمعیت سلولی میشود.

تحقیقات انجامشده در آزمایشگاه چن و همکارانش اخیرا مرحلهای حیاتی در چرخهی کاتالیستی تلومراز کشف کرده است که این مرحله توانایی آنزیم تلومراز را برای سنتز تکرارهای DNA تلومریک در انتهاهای کروموزومها محدود میکند. پروفسور چن گفت:

تلومراز یک سیستم ترمز داخلی برای تضمین این که سنتر تکرارهای DNA تلومریک دقیق و بدون خطا انجام شود، دارد. اگرچه این ترمز محافظتی فعالیت کلی آنزیم تلومراز را نیز محدود میکند. پیدا کردن راهی برای رها کردن درست این ترمز روی آنزیم تلومراز امکان بازیابی طول از دست رفتهی تلومر در سلولهای بنیادی بالغ و حتی معکوس کردن پیر شدن سلول را فراهم میکند.

منظور از ترمز ذاتی آنزیم، یک سیگنال توقفی است که درون الگوی RNA خود آنزیم قرار گرفته است و پیغام توقفی برای عمل آنزیم محسوب میشود. زمانی که تلومراز سنتز DNA را برای تکرار بعدی آغاز میکند، این سیگنال توقف هنوز فعال است و سنتز DNA را محدود میکند.( وجود این ترمز شاید یک میراث تکاملی بوده است تا از زنده ماندن بیش از حد موجود زنده در زمانی که کارکرد و کیفیت زندگی او پایین می آید و سلولهای بدن او کارایی مناسب ندارد، جلوگيري کند تا جا برای افراد جوانتر و سالمتر باز شود. از طرف ديگر، یک فرد پیر هشتاد ساله با صدها درد لاعلاج مواجه است تصور کنید سن او بدون بهبود و تغییر شرایط زندگی، به سیصد سال برسد، چگونه این همه درد و مصیبت را تحمل کند!!

این به آن معنی نیست که دراز کردن طول عمر، غیر ممکن است بلکه اگر شرایط بسیار مناسبی فراهم شود و برخی نقص ها در جسم انسان اصلاح گردد و میزان انرژی لازم برای ایجاد و سوخت و ساز سلولهای جدید و نو فراهم شود، در آن زمان ممکن است این ترمز های طبیعی بر آنزیم تلومراز، کمتر عمل کنند.

ولی در شرایطی که نخستین مقدمات حیات برای حتی نوزادان و کودکان فراهم نیست و نمونه زشت آن را مثلا در جنگ های آخر الزمان به ویژه در کشور یمن شاهدیم، در این شرایط قحطی و گرسنگی، هرگز فکر کردن به افزایش سن یک فرد هشتاد ساله جايی ندارد.

و در این شرایط برداشتن ترمز طبیعی از آنزیم تلومراز، همان کاری را خواهد کرد که یک سلول سرطانی نفرت انگیز، در بدن میکند. سلول سرطانی بی مهابا رشد میکند و همه انرژی دیگر سلول ها را می خورد ولی در نهایت با کشتن صاحب خود، نه اثری از فرد بیمار باقی میماند و نه اثری از سلول سرطانی فعال و پيشرو!)

با هدف قرار دادن سیگنالی که از آغاز تکرار دوباره سنتز DNA جلوگیری میکند، عمل آنزیم تلومراز را می توان در جهت جلوگیری از کوتاه شدن تلومر تحریک کرد و موجب جوان شدن دوبارهی سلولهای بنیادی بالغ شد.

بیماریهای انسانی نظیر دیس کراتوز مادرزادی (dyskeratosis congenita)، کم خونی آپلاستیک (aplastic anemia) و فیبروز ریوی ایدیوپاتیک (idiopathic pulmonary fibrosis)، از لحاظ ژنتیکی با جهشهایی که دارای تاثیر منفی روی فعالیت تلومراز هستند یا در سرعت بخشیدن کاهش طول تلومر نقش دارند، مرتبط بودهاند. نتیجهی کوتاه شدن سریع تلومرها پیری زودرس و افزایش تخریب ارگانها و کم شدن طول عمر بیمار در نتیجهی کافی نبودن جمعیت سلولی است. افزایش فعالیت تلومراز امیدوار کننده ترین راه درمان این بیماریها است.

با این که افزایش فعالیت تلومراز میتواند جوانی را به سلولهای پیر هدیه دهد و بیماریهای پیری زودرس را درمان کند، ولی این جا یک مشکلی هم وجود دارد. همانطور که سلولهای بنیادی جوان از تلومراز برای جبران کاهش طول تلومر استفاده میکنند، سلولهای سرطانی نیز برای حفظ رشد نابهجا و مخرب خود از تلومراز استفاده میکنند. تقویت و تنظیم عمل تلومراز باید با دقت انجام شود و روی خط باریکی بین جوانسازی دوباره سلولها و بالاتر شدن خطر رشد سرطان حرکت کند.

بقیهی سلولهای بدن، یعنی سلولهای بدنی که عمدهی سلولهای بدن را تشکیل میدهند دارای فعالیت تلومراز نیستند. از آنجایی که تلومراز رشد کنترلنشدهی سلولهای سرطانی را تحریک میکند، این ویژگی سلولهای بدنی انسان خطر رشد سرطان را کاهش میدهد. بر این اساس داروهایی که فعالیت تلومراز را در همهی سلولها بدون هیچ تمایزی افزایش میدهند، مطلوب نیستند. برای تقویت دقیق فعالیت تلومراز بهصورت انتخابی در سلولهای بنیادی بالغ، این کشف نشان میدهد مرحله حیاتی در چرخهی کاتالیستی تلومراز هدف مهم داروی جدید است. داروهای کوچک مولکولی برای افزایش فعالیت تلومراز به صورت اختصاصی در سلولهای بنیادی برای درمان بیماری و همچنین درمانهای ضد پیری بدون افزایش خطر ابتلا به سرطان میتواند طراحی شود.
http://lms.bums.ac.ir/mod/forum/discuss.php?d=1409#p3310

https://www.zoomit.ir/2018/3/8/269352/hidden-secret-of-immortality-enzyme-telomerase/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
پیموزایدارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر تریواستیگمینچگونه حافظه را قویتر کنیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم فلج خوابزبان و شناخت حقیقت قسمت انزاع بین علم و نادانی رو ازدواج های بین گونه ای، رتاثیر رژیم گیاهخواری بر لزوم سازگاری قانون مجازاسیاره ابلهانهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا رژیم غذایی گیاهی سلابیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی مفید در ساماه رجبشنا در ابهای گرم جنوب نیهاوکينگ پیش از مرگش رسالانسان قدیم در شبه جزیره عبحثی جالب درباره محدودیتخلاصه ای از مطالب همایش ممشکلات نخاعیعلم به ما کمک میکند تا موورزش و میگرنایا بیماری ام اس (مولتیپبرخی اختلالات عصبی مثانهدی متیل فومارات(زادیوا)(مغز ابزار برتر بقاکنفرانس تشنج هتل کوثر اصابزار بقای موجود زنده از تلاش هایی در بیماران قطع در چه مرحله ای از خواب ، رنقش حفاظتی مولکول جدید دکشف ارتباط جدیدی از ارتباختلالات حرکتی در انسانتوضیحی ساده در مورد هوش مرموزی از نخستین تمدن بشرچهار میلیارد سال تکامل بپیچیدگی های مغزی در درک زارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم های غذایی و نقش مهم نگاهی بر قدرت بینایی درااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خواب چیستزبان و شناخت حقیقت قسمت دنزاع بین علم و جهل رو به پاستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر عصاره تغلیظ شده گیلزوم سازگاری قانون مجازاسیر آفرینش از روح تا مغز هوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا راهی برای رفع کم آبی بیماری ضعف عضلات نزدیک بجهش های ژنتیکی غیر تصادفماپروتیلینشناخت و معرفت، و نقش آن دهاوکينگ پیش از مرگش رسالانسان جدید از چه زمانی پابحثی در مورد نقش کلسیم و خواندن ، یکی از شستشو دهنمشاهده آینده از روی مشاهعلایم کمبود ویتامین E را ورزش بهترین درمان بیش فعایا بدون زبان میتوانیم تبرخی بیماری ها که در آن بدژا وو یا اشنا پنداریمغز از بسیاری حقایق می گرکنگره بین المللی سردرد دابزار بقای موجود زنده از تلاشی برای درمان قطع نخادر هم تنیدگی کوانتومی و پنقش حیاتی تلومر دی ان آ دکشف جمجمه ای درکوه ایرهواختلالات صحبت کردن در انتکامل چشمرمز و رازهای ارتباط غیر کچهار ساعت پس از کشتار خوکپیوند مغز و سر و چالشهای ارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم غذایی حاوی تخم مرغ ونگاهی بر توانایی اجزاي باز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفیلمی بسیار جالب از تغییزبان و شناخت حقیقت قسمت سنظام مثبت زندگیاستیفن هاوکینگ در مورد هتاریخ همه چیز را ثبت کردهممانتین یا آلزیکسا یا ابسیستم تعادلی بدنهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیاما مقهور قوانین فیزیکبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دمبانی ذهنی سیاه و سفیدشناسایی سلول های ایمنی اهدف از تکامل مغزانسان عامل توقف رشد مغزبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتیمعنی روزهعلایم کمبود ویتامین E را ورزش در کمر دردایا تکامل هدفمند استبرخی بیماری های خاص که بددژاوو یا آشناپنداریمغز برای فراموشی بیشتر ککنگره بین المللی سردرد دابزار بقای موجود زنده از تلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های بیماری آلزایمرنقش داروهاي مختلف معروف گنجینه ای به نام ویتامین ادامه بحث تکامل چشمتکامل ابزار هوش ، راه پر رویای شفافنوار مغزی روشی مهم در تشخنورون هاي مصنوعی می توانپیوند سر، یکی از راه حلهااز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رناتوانی از درمان برخی ویاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفیزیکدانان ماشینی برای تزبان، وسیله شناسایی محیطنظریه تکامل در درمان بیماستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل تراکت صوتی مصنوعی منابع انرژي پاک سرچشمه حسیستم دفاعی بدن علیه مغز هوش مصنوعی در کامپیوترهاآزمون ذهنی گربه شرودینگربیهوش کردن در جراحی و بیمجهشهای مفید و ذکاوتی که دمجموعه های پر سلولی بدن مشواهدی از دنیسوان(شبه نئهزینه ای که برای اندیشیدانعطاف پذیری مکانیسمی علبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب سالم عامل سلامتی و یمغز فکر میکند مرگ برای دیعلت خواب آلودگی بعد از خووزوز گوشایرادهای موجود در خلقت ببرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان ژنی از مغز انسمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟کندر در بیماریهای التهابابزار بقای موجود زنده از تمایل زیاد به خوردن بستندرمان های جدید میگرننقش روزه داری در سالم و جگیاه خواری و گوشت خوار کدادغام میان گونه های مختلتکامل زبانروبات های ریز در درمان بینورون های ردیاب حافظهپیشینیان انسان از هفت میاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رناتوانی در شناسایی چهره از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرگشت و تکامل تصادفی محض سفر نامه سفر به بم و جنوب هفت چیز که عملکرد مغز تو آیا واکنش های یاد گرفته واستخوان های کشف شده، ممکتبدیل سلولهای محافط به سمولتیپل اسکلروز در زنان سکته مغزیهوش مصنوعی در خدمت خلق وحإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبیوگرافیجاذبه و نقش آن در شکلگیریمحل درک احساسات روحانیشاهکار قرنهستي مادي ای که ما کوچکتراولین هیبرید بین انسان وبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطمغز ما کوچکتر از نیم نقطهعوارض ازدواج و بچه دار شدیک پیشنهاد خوب برای آسان اگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روش هاي جدیدی مغز بزرگ چالش است یا منفعکوچک شدن مغز از نئاندرتاابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان های رایج ام اسنقش رژیم غذایی در رشد و اگالکانزوماب، دارویی جدیادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل ساختار رگهای مغزی روح رهایینوروپلاستیسیتی چیستپیشرفتی مستقل از ابزار هاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه پیروزی در زندگی چیستنخاع ما تا پایین ستون فقراز تکینگی تا مغز از مغز تفراموش کارها باهوش تر هسسفرنامه سفر به بم و جنوب هفت سین یادگاری از میراث آیا آگاهی پس از مرگ از بیاصول سلامت کمرتری فلوپرازینمواد کوانتومی جدید، ممکنساخت شبکه عصبی با الفبایهوش مصنوعی در خدمت خلق وحافراد آغاز حرکت خودشان ربیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بمحل درک احساسات روحانی دشبیه سازی میلیون ها جهان هستی ما پس از شروعی چگال اولین مورد پیوند سر در انبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمغز مادران و کودکان در زمعید نوروز مبارکیکی از علل محدودیت مغز اماگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سيناپسها طی تکامل و دانشمندان روشی برای تبدیمغز بزرگ چالشهای پیش روکودک ایرانی که هوش او از ابزارهای پیشرفته ارتباط تمدن بشری و مغز اخلاقیدرمان ژنتیکی برای نوآورینقش زبان در سلطه و قدرت اگامی در درمان بیماریهای ارتقا و تکامل سنت آفرینش تکامل شناخت انسان با کشفروزه داری و بیمار ی ام اس روش مقابله مغز با محدودینوشیدن چای برای مغز مفید پاسخ گیاهان در زمان خورداز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقنخستین تصویر از سیاهچالهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفراموشی همیشه هم بد نیستسفرنامه سفر به بم و جنوب همیشه عسل با موم بخوریمآیا امکان بازسازی اندامهاضطراب و ترستری فلوپرازینموجود بی مغزی که می تواندساخت شبکه عصبی مصنوعی با هوش مصنوعی درمانگر کامپیافزایش قدرت ادراکات و حسبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست محدودیت های حافظه و حافظشبیه سازی سیستم های کوانو هر کس تقوای خدا پیشه کناولین تصویر در تاریخ از سبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمغز چون ابزار هوش است دلیعامل کلیدی در کنترل کارآیادگیری مهارت های جدید داگر تلاش انسان امروز برابررسي علل احتمالي تغيير داروهای مصرفی در ام اسمغز حریص برای خون، کلید تکودکان خود را مشابه خود تابزارهای دفاعی و بقای موتمساح حد واسط میان مغز کودرمان جدید میگرن با انتی نقش زبان در سلطه و قدرت اگاهی لازم است برای فهم و ارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل امروز در درمروش های صرفه جویی در ایجانوعی سکته مغزی ، وحشتناک پختگی پس از چهل سالگي به از تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بنرمش های مفید در سرگیجهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرایند حذف برخی اجزای مغسفرنامه سفر به بم و جنوب هوموارکتوس ها ممکن است دآیا انسان با مغز بزرگش اخاطلاعاتی عمومی در مورد متسلیم شدن از نورون شروع مموجودات مقهور ژنها هستندساختار شبکه های مغزی ثابهوش مصنوعی درخدمت خلق وحافسردگی و اضطراب در بیمابیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاست مخچه ، فراتر از حفظ تعادلشباهت زیاد بین سلول هاي عویتامین E برای فعالیت صحاولین سلول مصنوعیبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارمغز چگونه صداها را فیلتر عسل طبیعی موثر در کنترل بیادآوری خواب و رویاابزار هوش در حال ارتقا ازبررسی و اپروچ جدید بر بیمداروهای ضد بیماری ام اس ومغز زنان جوانتر از مغز مرکوری گذرای ناشی از موبایاثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندریدرمانهای بیماری پارکینسنقش سجده بر عملکرد مغزگاهی مغز بزرگ چالش استارتباط میکروب روده و پارتئوری تکامل در پیشگیری و روش هایی ساده برای کاهش اچیزی خارج از مغزهای ما نیپرورش مغز مینیاتوری انسااز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی نرمشهای مهم برای تقویت عاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرد حساس از نظر عاطفی و بسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی می تواند بر احآیا احتمال دارد رویا از آاطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستمیهمانهای ناخوانده عامل سخن پاک و ثابتهوش مصنوعی ساخته هوش طبیالکتروتاکسی(گرایش و حرکبیشتر کمردردها نیازی به حافظه و اطلاعات در کجاستمخچه ابزاري که وظیفه آن فشباهت زیاد بین سلول هاي عویتامین E در چه مواد غذایاوکرلیزوماب داروی جدید شبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملمغز آیندگان چگونه است ؟عصب حقوق نورولووژن هوش و ساختارهای حیاتی ابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن اداروی فامپیریدین یا نورلمغزهای کوچک بی احساسکی غایب شدی تا نیازمند دلاثرات مفید قهوهتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای انقش غذاها و موجودات درياگذر زمان کاملا وابسته به ارتباط چاقی و کاهش قدرت بتا 20 سال آینده مغز شما به تاثیر مشاهده بر واقعیت بروش صحبت کردن در حال تکامچگونه مغز پیش انسان یا همآلزایمراز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زچرا مغزهای ما ارتقا یافت از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقانون مندی نقشه ژنتیکی مسفری به آغاز کیهانهوش مصنوعی گوگل به کمک تشآیا احتمال دارد رویا از آبلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر الگوی رشد مغزی با زمیگرن سردردی ژنتیکی که بسریعترین کامپیوتر موجودهوش احساسیالتهاب شریان تمپورالبا هوش مصنوعی خودکار روبحس چشایی و بویاییمدارک ژنتیکی چگونه انسانشش مرحله تکامل چشمویتامین دی گنجینه ای بزرايندگان چگونه خواهند دیدبحثی درباره احساساتی غیرخطا در محاسبات چیزی کاملمغز انسان ایا طبیعتا تماعضلانی که طی سخن گفتن چقدژن یا نقشه توسعه مغز و نقابزار بقای موجود زنده از بررسی علل کمر درد در میانداروی تشنجی دربارداریمغزتان را در جوانی سیمکشکاهش التهاب ناشی از بیمااثرات مضر ماری جواناتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک و احساسنقش غذاها و موجودات درياگربه شرودینگر و تاثیر مشارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشهای نو در درمان دیسک بچگونه هموساپينس بر زمین آیا ما تنها موجودات زنده از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سچرا حیوانات سخن نمی گویناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقارچ بی مغز در خدمت موجودسلولهای بنیادی مصنوعی درهوش مصنوعی گوگل به کمک تشآیا برای تولید مثل همیشه به زودی شبکه مغزی به جای تغییر زودتر اتصالات مغزیمیدان مغناطيسي زمین بشر سرگیجه از شایعترین اختلاهوش احساسیامیوتروفیک لترال اسکلروبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت اول )مروری بر تشنج و درمان هایششمین کنگره بین المللی سواکنش های ناخودآگاه و تقايا اراده آزاد توهم است یبخش دیگری در وجود انسان هدفاع در برابر تغییر ساختمغز انسان برای ایجاد تمدمقالاتژنها نقشه ایجاد ابزار هوابزار بقای موجود زنده از بزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید s3 در درمان ام نقش قهوه در سلامتیکایروپاکتیک چیستاجزای پر سلولی بدن انسان تولید سلولهای جنسی از سلدرک احساسات و تفکرات دیگنقش غذاها و موجودات درياگزیده ای از وبینار یا کنفارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه انسان بر رفتاروشهای شناسایی قدرت شنواچگونه آن شکری که می خوریمآیا مغز تا بزرگسالی توسعاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسچرا حجم مغز گونه انسان دراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکقدم زدن و حرکت دید را تغیسلسله مباحث هوش مصنوعیهوش مصنوعی الفاگوآیا بزرگ شدن مغز فقط در دبوزون هیگز چیستتغییر عمودی سر انسان از پمکانیزمهای دفاعی در برابسردرد و علتهای آنهوش عاطفی بیشتر در زنانامگا سه عامل مهم سلامتبازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک (قسمت دوم )مرکز خنده در کجای مغز استصرع و درمان های آنواکسن سرطانايا اراده آزاد توهم است یبرنامه و ساختار پیچیده مدقیق ترین تصاویر از مغز امغز انسان برای شادمانی طتاثیر ویتامین دی بر بیماژنها ، مغز و ارادهابزار بقای موجود زنده از بسیاری از بیماری های جدیداروی جدید ضد میگرننقش مهاجرت در توسعه نسل اکاربرد روباتهای ريزنانواجزایی ناشناخته در شکل گتوانایی مغز و دیگر اجزای درک تصویر و زبان های مخلتنقشه مغزی هر فرد منحصر بهگزارش یک مورد جالب لخته وارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی برای بهبود هوش عاطفچگونه انتظارات بر ادراک آیا همه جنایت ها نتیجه بیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر انتخاب از طرف محیط زبان چهار حرفی حیات زمینچرا در مغز انسان، فرورفتاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رو ح و روان بر جسمقدرت انسان در نگاه به ابعسم زنبور ، کلیدی برای وارهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا تکامل و تغییرات ژنتیبیماری گیلن باره و بیمارثبت امواج الکتریکی در عصما انسانها چه اندازه نزدسردرد تنشنهوش عاطفی در زنان بیشتر اامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت چهارممرگ انتقال است یا نابود شضررهای مصرف شکر و قند بر واسطه ها د رمسیر ایجاد مغای آنکه نامش درمان و یادشبرین نت به جای اینترنتدلایلی که نشان میدهد ما بمغز انسان برای شادمانی طصفحه اصلیژنهای هوش ، کدامندابزار بقای موجود زنده از تفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تنقش هورمون های تیروئید دکاربرد روباتهای ريز، در احساس گذر سریعتر زمانتوازن مهمتر از فعالیت زیدرک عمیق در حیواناتنقص در تشخیص هیجانات عامگشایش دروازه جدیدی از طرارتباط شگفت انگیز مغز انارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیماروشی جدید در درمان قطع نخچگونه باغبانی باعث کاهش آیا هوش ارثی دریافتی از پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و بیان، در سایه پیشرچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر لوب فرونتال یا پیشانی مغسودمندی موجودات ابزی بر هوش مصنوعی از عروسک تا کآیا خداباوری محصول تکاملبیماری ای شبیه آلزایمر و جمجمه انسان های اولیهما انسانها چه اندازه نزدسردرد سکه ایهوشیاری کوانتومیانفجار و توقف تکاملی نشابحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت پنجممراحل ارتقای پله پله کیهضررهای شکر بر سلامت مغزوراپامیل در بارداریایندرالبرای پیش بینی آینده مغز ددندان ها را مسواک بزنید تمغز انسان رو به کوچک تر شسوالات پزشکیکلرال هیدرات برای خوابانابزار بقای موجود زنده از تفاوتهای جنسیتی راهی براداروی ضد تشنج با قابليت تنقش ژنتیک در درمان اختلاکجای مغز مسئول پردازش تجاخلاق و علوم اعصابتوسعه برخی شغل ها با هوش درگیری قلب در بیماری ویرچند جهانیپمبرولیزوماب در بیماری چارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر ژنها بر اختلالات خروشی جدید در درمان سکته مچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هوش سریعی که بدون احساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و تکلم برخی بیماریهچراروياها را به یاد نمی آاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاه خواری بر لبخند بزن شاید صبح فردا زسیاهچاله و تکینگی ابتدایهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا دلفین ها می تواند از بیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییما با کمک مغز خود مختاريمسرعت فکر کردن چگونه استهوش، ژنتیکی است یا محیطیانگشت نگاری مغز نشان میدبحث درباره پیدایش و منشاحس و ادراک قسمت سوممزایای شکلات تلخ برای سلطی یکصد هزار سال اخیر هرچورزش هوازی مرتب خیلی به قایا کوچک شدن مغزانسان البرخی نکات از گاید لاین پردو ویژگی انتزاع و قدرت تجمغز انسان رو به کوچکتر شدپیامهای کاربرانکمردرد و علل آنابزار بقای موجود زنده از تقلید مرحله ای نسبتا پیشداستانها و مفاهیمی اشتبانقش انتخاب از طرف محیط، نکشف مکانیسم عصبی خوانش پاختلال در شناسایی حروف و توصیه های غیر دارویی در سدرگیری اعصاب به علت میتوچندین ماده غذایی که ماننپنج اکتشاف شگفت آور در موپوست ساعتی مستقل از مغز دارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر نريتوکسيمب در درمان ام اسچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هشیاری کوانتومی وجوداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب فلج بل، فلجی ترسناک که آنزبان و شناخت حقیقت قسمت چنزاع بین جهل و علم رو به پاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر لرزش ناشی از اسیب به عصبسیاره ابلهانهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا دست مصنوعی به زودی قابیماری بیش فعالیجنسیت و تفاوت های بیناییما تحت کنترل ژنها هستیم یشلیک فراموشیهیچگاه از فشار و شکست نتراندوهگین نباش اگر درب یا بحثی در مورد نقش ویتامينحساسیت روانی متفاوتمسیر دشوار تکامل و ارتقاظهور امواج مغزی در مغز مصورزش هوازی ، بهترین تمریایا ابزار هوشمندی یا مغز برخی اثرات مضر ویتامین دديدن با چشم بسته در خواب مغز ایندگان چگونه استسایتهای دیگرکمردرد با پوشیدن کفش مناابزار بقای موجود زنده از تلقین اطلاعات و حافظهدر مانهای کمر دردنقش اتصالات بین سلولهای کشف مکانیسمی پیچیده در باختلالات مخچهتوصیه هایی در مصرف ماهیرقیبی قدرتمند در برابر مچه زیاد است بر من که در ای