دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

نقش حیاتی تلومر دی ان آ در افزایش طول عمر انسان چیست

نقش حیاتی تلومر DNAدر افزایش طول عمر انسان چیست؟(تلاش برای کشف راز طول عمر)
ثابت ماندن اندازه ی تلومرDNA و کشف راز طول عمر انسان

چگونگی پیر شدن و در نهایت مرگ موجودات زنده، هنوز بهصورت قطعی مشخص نشده است. بهصورت نظری سلولها توانایی تقسیم تا بینهایت و نامیرا را دارا هستند اما در دی آن ای(DNA) زائدههایی به نام تلومر وجود دارد که در هر تقسیم سلولی اندازه آنها کوتاهتر شده و در نهایت پس از به پایان رسیدن آن، تقسیم سلولی متوقف میشود. این سیر از ابتدای شکلگیری جنین و سلول تخم آغاز میشود و تا پایان مرگ موجود زنده ادامه دارد. اندازه تلومر هر فرد بسته به ساختار ژنتیکاش متفاوت است. در بعضی از مواقع که دیانای فرد دچار جهش میشود، سلولهای نامیرا یا سلولهای سرطانی شکل میگیرند که در تقسیم سلولی آنها، اندازه تلومر ثابت مانده و به عبارتی دارای ویژگی نامیرایی هستند و در نهایت به خاطر همین ویژگی، باعث مرگ موجود زنده میشوند.

(همیشه توانایی سلول برای بقا خوب نیست ، نمونه آن، سلول های سرطانی است که با سرعت زیاد تکثیر می شوند و در این موارد با مصرف زیاد انرژی، سلول های حیاتی بدن را از انرژی محروم می کنند. به همین ترتیب تکثیر زیاد و همیشگی سلول های خاص بدن به ویژه سلول های پرخور عصبی میتواند سلول های حیاتی بدن را از انرژی، محروم کند!)

دانشمندان در سالهای اخیر کشفیاتی داشتهاند که نشان میدهد برخی موجودات زمین قادرند عمر جاودانه داشته باشند و مرتبا سلولهای خود را بازسازی کنند. از جمله دو موجود دریایی دارای این ویژگی هستند، نوعی عروس دریایی و نوعی کرم پهن آبی!(البته این موجودات مغز بزرگی ندارند و تفاوت آنها با انسان در میزان این واحدهای پرخور- که انرژی کافی ای برای دیگر سلول ها باقی نمی گذارند- بسیار است. به بحثی در این مورد با عنوان امکان بازسازی اندامهای خودمان را در آینده خواهیم داشت؟! و بحث در مورد آن، در همین کانال مراجعه شود)

عروس دریایی نامیرا

با گسترش دانش ژنتیک و همچنین یافتههای جدید جانورشناسی و کشف موجوداتی که دارای عمر نامحدود هستند، دانشمندان امیدوارند بهزودی با یافتن ژن این نامیرایی و به کار بردن آن در ساختار ژنتیک انسان بشر را جاودانه سازند.

تحقیقات علمی نشان میدهد که مولکولهای(نه سلولها) بدن ما هر 10سال یک بار نو میشوند. یعنی بعد از گذشت این زمان دیگر اثری از مولکولهای کربن قدیمی در بدن هیچ انسانی پیدا نمیشود. پس ما هر 10سال یک بار عوض میشویم با این همه ما پیر میشویم و میمیریم. حالا موجود عجیبی پیدا شده که میتواند خودش را از نو تشکیل بدهد و هرگز نمیرد. «توربتوپ سیس نوتریکولا» یا عروس دریایی نامیرا همان موجود است و جزئی از خانواده مرجانها به حساب میآید. این موجود در حقیقت یک ستاره دریایی است که میتواند به نخستین مرحله زندگیاش برگردد. نوتریکولا این کار را از طریق یک نوع جهش سلولی انجام میدهد.

این جهش سلولی انجام میشود که عروس دریایی به حالت دیگری تغییر میکند یعنی دارای سلولهای جدیدی میشود.برای این کار ابتدا چتر عروس دریایی خودش را به توده مولکولی تبدیل میکند و بعد تمام موها و شاخکها را جذب خودش میکند. بعد موهای تغییر شکل یافته به این توده متصل شده و توده لحمی اولیه بهوجود میآید. از رشد این توده یک عروس دریایی جدید متولد میشود. از نظر تئوری این عمل میتواند بینهایت بار تکرار شود بنابراین از نظر پیولوژیکی این نوع از عروس دریایی نامیرا محسوب میشود.

کرمهای پهن آبی

در همین حال دانشمندان دانشگاه ناتینگهام در انگلیس در تحقیقات تازه خود بر این باورند که آنها راز جاودانگی و نامیرایی بالقوهای را برای انسانها در کرمهای پهن (Flatworm) شناسایی کردهاند.

آنها دو گونه از کرمهای پهن را که میتوانند خود را بارها و بارها همگونسازی یا حتی بازسازی کنند، مورد بررسی قرار دادند و یافته آنها امید دانشمندان را برای یافتن راهی برای از بین بردن اثرات ناشی از پیری در سلولهای انسانی دوچندان کرده است.

این کرمهای پهن از خانواده پلانارین (planarian) هستند که برای دورانی طولانی دانشمندان را مجذوب ترمیم نامحدود خود کردهاند. طی این پژوهش از یک کرم اصلی که به قطعات ریز تکهتکه شده بود حدود 20 هزارکرم پهن جدید بهدست آمد و تیم پژوهشی چگونگی جایگزینی سلولهای پیر یا آسیب دیده اینگونه کرم شگفت انگیز را بررسی کردند.

مدیر این پژوهش میگوید: ما در حال مطالعه 2گونه از کرمهای پهن هستیم که یکی از آنها مانند ما تولید مثل جنسی دارد و دیگری تکجنسی یا بیجنس است و از راه به دو نیم شدن تکثیر میکند. بهنظر میرسد هر دو گونه توان بازسازی نامحدود دارند .

کلید جاودانگی کرم پهن در تلومرهای آنهاست. تلومر بخش کوچکی از DNA است که در کلاه انتهای کروموزومها قرار دارد، پاسداری و محافظت از آنها در برابر آسیب و از دست دادن عملکرد سلول در ارتباط با افزایش سن است.

هربار که یک سلول تقسیم میشود کلاه تلومر آن کوتاهتر میشود. هنگامی که آنها بیش از حد کوتاه میشوند، سلول توانایی خود را برای تجدید و تقسیم از دست میدهد. پژوهشها نشان میدهد که جانوران جاودانه دارای سلولهایی هستند که توانایی حفظ طول تلومر بهطور نامحدود را دارند و بههمین دلیل سلولهای جاندار میتوانند همچنان به تقسیم و بازسازی خود ادامه دهند.

رئیس تیم پژوهشی دانشگاه ناتینگهام پیشبینی کرده بود که کرمهای پهن فعالانه بخش پایانی کروموزومهای خود را در سلولهای بنیادی بالغ حفظ میکنند که این امر منجر به جاودانگی از دیدگاه نظری میشود. مرگ به واسطه بیماریها یا شکار شدن از جاودانگی تجربی و عملی آنها جلوگیری میکند.

وی در این باره میگوید: اطلاعات ما یکی از پیشبینیها در مورد آنچه یک حیوان را بهطور بالقوه جاودانه میکند را برآورده کرده است و در آخر میافزاید که اهداف آینده ما در این پژوهش درک جزئیات بیشتر این مکانیسم و چگونگی فرگشت (تکامل) حیوانات جاودانه خواهد بود.

سلولهای معمولی انسان، فانی هستند و نمیتوانند برای همیشه خود را بازسازی کنند. همانطور که لئونارد هایفلیک در نیم قرن پیش نشان داده است، سلولهای انسانی دارای طول عمر تکثیر محدودی هستند و سلولهای پیرتر زودتر از سلولهای جوان به این محدوده میرسند. این محدودهی هایفلیک از طول عمر سلولی مستقیما مرتبط با تعداد تکرارهای قطعه DNA خاصی است که در انتهای کروموزمهای حامل مواد ژنتیکی قرار گرفته است.

این تکرارهای DNA بخشی از ساختارهای پوششی حفافظتی است که تلومر نامیده میشوند. تلومرها انتهای کروموزومها را از نوآراییهای ناخواسته و بیجای DNA که موجب بیثباتی ژنوم میشوند، محافظت میکنند. با هر بار تقسیم سلول، DNA تلومری کوتاهتر میشود و در نهایت به جایی میرسد که دیگر قادر به حفاظت از انتهاهای کروموزمها نیست. این کاهش پیوسته در طول تلومر مانند یک ساعت مولکولی عمل میکند که دارای شمارش معکوسی تا زمان رسیدن به انتهای رشد سلول است. کاهش توانایی رشد سلول بهطور قوی با فرایند پیر شدن مرتبط است و کاهش جمعیت سلولها مستقیما در ایجاد ضعف، بیماری و نارسایی اعضا نقش دارد.

در مقابل فرآیند کوتاه شدن تلومرها، آنزیم تلومراز قرار دارد که بهطور منحصربهفردی فرایند پیر شدن سلول را به تاخیر میاندازد و حتی موجب معکوس شدن آن میشود. تلومراز با افزایش طول تلومرها و افزودن تکرارهای DNA از دست رفته با فرآیند پیر شدن سلول مبارزه میکند و بهطور موثری موجب افزایش طول عمر سلول میشود.

تلومرازها طول تلومرها را با سنتر مکرر قطعات شش نوکلئوتیدی از DNA افزایش میدهند (با اضافه کردن توالی GGTTAG در انتهای کروموزومها از روی الگوی RNA که درون خود آنزیم قرار گرفته است).(شش تایی حيات!)
با این حال فعالیت آنزیم تلومراز برای بازیابی کامل تکرارهای از دست رفتهی DNA تلومریک کافی نیست و نمیتواند کاملا فرایند پیر شدن سلولی را متوقف سازد. کوتاه شدن تدریجی تلومرها روی قابلیت تکثیر سلولهای بنیادی بالغ انسانی (سلولهایی که موجب نوسازی بافتها و اعضای پیر در بدن میشوند) تاثیر منفی میگذارد. فعالیت تلومراز در سلول بنیادی بالغ صرفا موجب کاهش دادن سرعت شمارش معکوس ساعت ملکولی میشود و بهطور کامل نمیتواند موجب نامیرایی سلولها شود. بنابراين سلولهای بنیادی بالغ در انسان سالخورده بهعلت کاهش یافتن طول تلومر ضعیف میشوند که این امر موجب افزایش زمان بهبود زخمها و تخریب بافتها در نتیجهی کافی نبودن جمعیت سلولی میشود.

تحقیقات انجامشده در آزمایشگاه چن و همکارانش اخیرا مرحلهای حیاتی در چرخهی کاتالیستی تلومراز کشف کرده است که این مرحله توانایی آنزیم تلومراز را برای سنتز تکرارهای DNA تلومریک در انتهاهای کروموزومها محدود میکند. پروفسور چن گفت:

تلومراز یک سیستم ترمز داخلی برای تضمین این که سنتر تکرارهای DNA تلومریک دقیق و بدون خطا انجام شود، دارد. اگرچه این ترمز محافظتی فعالیت کلی آنزیم تلومراز را نیز محدود میکند. پیدا کردن راهی برای رها کردن درست این ترمز روی آنزیم تلومراز امکان بازیابی طول از دست رفتهی تلومر در سلولهای بنیادی بالغ و حتی معکوس کردن پیر شدن سلول را فراهم میکند.

منظور از ترمز ذاتی آنزیم، یک سیگنال توقفی است که درون الگوی RNA خود آنزیم قرار گرفته است و پیغام توقفی برای عمل آنزیم محسوب میشود. زمانی که تلومراز سنتز DNA را برای تکرار بعدی آغاز میکند، این سیگنال توقف هنوز فعال است و سنتز DNA را محدود میکند.( وجود این ترمز شاید یک میراث تکاملی بوده است تا از زنده ماندن بیش از حد موجود زنده در زمانی که کارکرد و کیفیت زندگی او پایین می آید و سلولهای بدن او کارایی مناسب ندارد، جلوگيري کند تا جا برای افراد جوانتر و سالمتر باز شود. از طرف ديگر، یک فرد پیر هشتاد ساله با صدها درد لاعلاج مواجه است تصور کنید سن او بدون بهبود و تغییر شرایط زندگی، به سیصد سال برسد، چگونه این همه درد و مصیبت را تحمل کند!!

این به آن معنی نیست که دراز کردن طول عمر، غیر ممکن است بلکه اگر شرایط بسیار مناسبی فراهم شود و برخی نقص ها در جسم انسان اصلاح گردد و میزان انرژی لازم برای ایجاد و سوخت و ساز سلولهای جدید و نو فراهم شود، در آن زمان ممکن است این ترمز های طبیعی بر آنزیم تلومراز، کمتر عمل کنند.

ولی در شرایطی که نخستین مقدمات حیات برای حتی نوزادان و کودکان فراهم نیست و نمونه زشت آن را مثلا در جنگ های آخر الزمان به ویژه در کشور یمن شاهدیم، در این شرایط قحطی و گرسنگی، هرگز فکر کردن به افزایش سن یک فرد هشتاد ساله جايی ندارد.

و در این شرایط برداشتن ترمز طبیعی از آنزیم تلومراز، همان کاری را خواهد کرد که یک سلول سرطانی نفرت انگیز، در بدن میکند. سلول سرطانی بی مهابا رشد میکند و همه انرژی دیگر سلول ها را می خورد ولی در نهایت با کشتن صاحب خود، نه اثری از فرد بیمار باقی میماند و نه اثری از سلول سرطانی فعال و پيشرو!)

با هدف قرار دادن سیگنالی که از آغاز تکرار دوباره سنتز DNA جلوگیری میکند، عمل آنزیم تلومراز را می توان در جهت جلوگیری از کوتاه شدن تلومر تحریک کرد و موجب جوان شدن دوبارهی سلولهای بنیادی بالغ شد.

بیماریهای انسانی نظیر دیس کراتوز مادرزادی (dyskeratosis congenita)، کم خونی آپلاستیک (aplastic anemia) و فیبروز ریوی ایدیوپاتیک (idiopathic pulmonary fibrosis)، از لحاظ ژنتیکی با جهشهایی که دارای تاثیر منفی روی فعالیت تلومراز هستند یا در سرعت بخشیدن کاهش طول تلومر نقش دارند، مرتبط بودهاند. نتیجهی کوتاه شدن سریع تلومرها پیری زودرس و افزایش تخریب ارگانها و کم شدن طول عمر بیمار در نتیجهی کافی نبودن جمعیت سلولی است. افزایش فعالیت تلومراز امیدوار کننده ترین راه درمان این بیماریها است.

با این که افزایش فعالیت تلومراز میتواند جوانی را به سلولهای پیر هدیه دهد و بیماریهای پیری زودرس را درمان کند، ولی این جا یک مشکلی هم وجود دارد. همانطور که سلولهای بنیادی جوان از تلومراز برای جبران کاهش طول تلومر استفاده میکنند، سلولهای سرطانی نیز برای حفظ رشد نابهجا و مخرب خود از تلومراز استفاده میکنند. تقویت و تنظیم عمل تلومراز باید با دقت انجام شود و روی خط باریکی بین جوانسازی دوباره سلولها و بالاتر شدن خطر رشد سرطان حرکت کند.

بقیهی سلولهای بدن، یعنی سلولهای بدنی که عمدهی سلولهای بدن را تشکیل میدهند دارای فعالیت تلومراز نیستند. از آنجایی که تلومراز رشد کنترلنشدهی سلولهای سرطانی را تحریک میکند، این ویژگی سلولهای بدنی انسان خطر رشد سرطان را کاهش میدهد. بر این اساس داروهایی که فعالیت تلومراز را در همهی سلولها بدون هیچ تمایزی افزایش میدهند، مطلوب نیستند. برای تقویت دقیق فعالیت تلومراز بهصورت انتخابی در سلولهای بنیادی بالغ، این کشف نشان میدهد مرحله حیاتی در چرخهی کاتالیستی تلومراز هدف مهم داروی جدید است. داروهای کوچک مولکولی برای افزایش فعالیت تلومراز به صورت اختصاصی در سلولهای بنیادی برای درمان بیماری و همچنین درمانهای ضد پیری بدون افزایش خطر ابتلا به سرطان میتواند طراحی شود.
http://lms.bums.ac.ir/mod/forum/discuss.php?d=1409#p3310

https://www.zoomit.ir/2018/3/8/269352/hidden-secret-of-immortality-enzyme-telomerase/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
روشی برای بهبود هوش عاطفچگونه حافظه را قویتر کنیارزش حقیقی زبان قسمت دومشاهکار قرنواکنش های ناخودآگاه و تقبحثی درباره هوش و تفاوتهتاثیر درجه حرارت بر عملکگزارش یک مورد جالب لخته وديدن با چشم بسته در خواب مغز ما کوچکتر از نیم نقطهانسان عامل توقف رشد مغزروشی جدید در درمان قطع نخنگاهی بر قدرت بینایی دراارزش حقیقی زبان قسمت سومتنفس هوازی و میتوکندریشباهت زیاد بین سلول هاي عواسطه ها د رمسیر ایجاد مغبحثی درباره هوش و تفاوتهتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خوابگشایش دروازه جدیدی از طردژا وو یا اشنا پنداریمغز آیندگان چگونه است ؟انعطاف پذیری مکانیسمی علروشی جدید در درمان سکته منگاهی بر توانایی اجزاي باز نظر علم اعصاب یا نرووستو دی ان ای خاص ميتوکندريشباهت زیاد بین سلول هاي عورزش هوازی مرتب خیلی به قبحثی درباره هوش و تفاوتهتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خواب چیستپنج اکتشاف شگفت آور در مودژاوو یا آشناپنداریمغز انسان ایا طبیعتا تمااولین مورد پیوند سر در انريتوکسيمب در درمان ام اسنخاع ما تا پایین ستون فقراز نظر علم اعصاب اراده آزتولید سلولهای جنسی از سلصرع و درمان های آنورزش هوازی ، بهترین تمریبحثی درباره احساسات متفاتاثیر درجه حرارت بر عملکفیلمی بسیار جالب از تغییپیوند مغز و سر و چالشهای دانشمندان روش هاي جدیدی مغز ایندگان چگونه استايندگان چگونه خواهند دیدراه های جدید برای قضاوت رنرمش های مفید در سرگیجهاز نظر علم اعصاب اراده آزتوانایی مغز و دیگر اجزای ضررهای مصرف شکر و قند بر ورزش و میگرنبحثی درباره احساساتی غیرتاثیر رژیم گیاه خواری بر فراموشی همیشه هم بد نیستپیوند سر، یکی از راه حلهاداروهای مصرفی در ام اسمغز ابزار برتر بقاايا اراده آزاد توهم است یراه های جدید برای قضاوت رنرمشهای مهم برای تقویت عاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتوصیه های غیر دارویی در سضررهای شکر بر سلامت مغزورزش بهترین درمان بیش فعبخش دیگری در وجود انسان هتاثیر رژیم گیاه خواری بر فرایند حذف برخی اجزای مغپیشرفتی مستقل از ابزار هداروهای ضد بیماری ام اس ومغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ايا اراده آزاد توهم است یراه پیروزی در زندگی چیستچرا حیوانات سخن نمی گویناستفاده از هوش مصنوعی در توصیه هایی در مصرف ماهیطی یکصد هزار سال اخیر هرچورزش در کمر دردبرای پیش بینی آینده مغز دتاثیر عصاره تغلیظ شده گیفرد حساس از نظر عاطفی و بپختگی پس از چهل سالگي به داروی ضد تشنج با قابليت تمغز بزرگ چالشهای پیش روایا کوچک شدن مغزانسان الرشد مغز علت تمایل انسان بچرا حجم مغز گونه انسان دراستیفن هاوکینگ در مورد هتوضیحی ساده در مورد هوش معلم به ما کمک میکند تا مووزوز گوشبرخی اثرات مضر ویتامین دتبدیل سلولهای محافط به سقارچ بی مغز در خدمت موجودپرورش مغز مینیاتوری انساداروی ضد تشنج با قابليت تمغز زنان جوانتر از مغز مرایا ابزار هوشمندی یا مغز زمین زیر خلیج فارس تمدنی چراروياها را به یاد نمی آاضطراب و ترستکامل ابزار هوش ، راه پر علایم کمبود ویتامین E را یک پیشنهاد خوب برای آسان برخی بیماری ها که در آن بتشنج چیستلوب فرونتال یا پیشانی مغآیا ما تنها موجودات زنده داستانها و مفاهیمی اشتبامغزهای کوچک بی احساسایا بیماری ام اس (مولتیپزندگی هوشمند در خارج از زچراروياها را به یاد نمی آاطلاعاتی عمومی در مورد متکامل ساختار رگهای مغزی علایم کمبود ویتامین E را یکی از علل محدودیت مغز امبرخی توجهات در ببمار پارتغییر زودتر اتصالات مغزیلرزش ناشی از اسیب به عصبآیا مغز تا بزرگسالی توسعدر مانهای کمر دردنقش قهوه در سلامتیایا تکامل هدفمند استزبان چهار حرفی حیات زمینهفت چیز که عملکرد مغز تو اطلاعاتی عمومی در مورد متئوری تکامل امروز در درمعوارض ازدواج و بچه دار شدیادگیری مهارت های جدید دبرخی سيناپسها طی تکامل و تغییر عمودی سر انسان از پلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش ارثی دریافتی از پدر چه مرحله ای از خواب ، رنقش هورمون های تیروئید دایرادهای موجود در خلقت بزبان و شناخت حقیقت قسمت چهمیشه عسل با موم بخوریمبلندی در ذهن ما درک بلندیتئوری تکامل در پیشگیری و عید نوروز مبارکیادآوری خواب و رویابررسي علل احتمالي تغيير ثبت امواج الکتریکی در عصلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش سریعی که بدون احسدرمان های بیماری آلزایمرنقش ژنتیک در درمان اختلااگر نعمت فراموشی نبود بسزبان و شناخت حقیقت قسمت اهوش مصنوعی می تواند بر احبه زودی شبکه مغزی به جای تاثیر ویتامین دی بر بیماعامل کلیدی در کنترل کارآژن هوش و ساختارهای حیاتی بررسی و اپروچ جدید بر بیمجنسیت و تفاوت های بیناییمنابع انرژي پاک سرچشمه حآیا هشیاری کوانتومی وجوددرمان های رایج ام اسنقش اتصالات بین سلولهای اگر نعمت فراموشی نبود بسزبان و شناخت حقیقت قسمت دهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبوزون هیگز چیستتاثیر کپسول نوروهرب بر نعصب حقوق نورولووژن یا نقشه توسعه مغز و نقبررسی سیستم تعادلی بدن اجهش های ژنتیکی مفید در سامولتیپل اسکلروز در زنان آیا واکنش های یاد گرفته ودرمان جدید میگرن با انتی نقش حفاظتی مولکول جدید داگر تلاش انسان امروز برازبان و شناخت حقیقت قسمت سهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبیماری گیلن باره و بیمارتاثیر کپسول نوروهرب بر تعضلانی که طی سخن گفتن چقدژنها نقشه ایجاد ابزار هوبررسی علل کمر درد در میانحافظه و اطلاعات در کجاست موجودات مقهور ژنها هستندآیا آگاهی پس از مرگ از بیدرمانهای بیماری پارکینسنقش حیاتی تلومر دی ان آ داثر مضر مصرف طولانی مدت راثرات مفید قهوهسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی الفاگوبیماری ای شبیه ام اس مولتتاثیر کپسول نوروهرب بر سمقالاتژنها ، مغز و ارادهبزرگ شدن مغز محدود به دورحافظه و اطلاعات در کجاست میهمانهای ناخوانده عامل آیا امکان بازسازی اندامهدرک فرد دیگر و رفتارهای انقش داروهاي مختلف معروف اثرات مضر ماری جواناسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماری تی تی پیتاثیر کپسول نوروهرب بر ستاثیر ویتامین دی بر بیماژنهای هوش ، کدامندتفاوت مغز انسان و میمون هحافظه و اطلاعات در کجاستمیدان مغناطيسي زمین بشر آیا انسان با مغز بزرگش اخدرک و احساسنقش زبان در سلطه و قدرت انقش زبان در سلطه و قدرت ااجزای پر سلولی بدن انسان سلولهای بنیادی مصنوعی درهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماریهای تحلیل عضلانی اتاثیر گیاه خواری بر رشد وصفحه اصلیکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتلاشی برای درمان قطع نخاحس چشایی و بویاییما انسانها چه اندازه نزدآیا احتمال دارد رویا از آدرک احساسات و تفکرات دیگنقش غذاها و موجودات دريااخلاق و علوم اعصابسلسله مباحث هوش مصنوعیهوش مصنوعی درمانگر کامپیبیوگرافیتاثیر گیاه خواری بر رشد وسوالات پزشکیکندر در بیماریهای التهابتلاشی جدید در درمان ام اسحس و ادراک (قسمت اول )ما انسانها چه اندازه نزدآیا برای تولید مثل همیشه درک تصویر و زبان های مخلتنقش غذاها و موجودات دريااختلال در شناسایی حروف و سم زنبور ، کلیدی برای وارهوش مصنوعی درخدمت خلق وحبیوگرافیتاثیر گیاه خواری بر رشد وپیامهای کاربرانکودکان خود را مشابه خود تتمدن قدیمی ای در جنوب ایرحس و ادراک (قسمت دوم )ما تحت کنترل ژنها هستیم یآیا بزرگ شدن مغز فقط در ددرک عمیق در حیواناتنقش غذاها و موجودات دريااختلالات مخچهسودمندی موجودات ابزی بر هوش احساسیبیست تمرین ساده برای جلوتاثیر گیاه خواری بر رشد وسایتهای دیگرکوری گذرای ناشی از موبایتمساح حد واسط میان مغز کوحس و ادراک قسمت چهارمماه رجبآیا تکامل و تغییرات ژنتیدرگیری اعصاب به علت میتونقشه مغزی هر فرد منحصر بهاختلالات حرکتی در انسانسیاره ابلهانهوش احساسیبیشتر کمردردها نیازی به تاثیر گیاه خواری بر رشد وکاهش التهاب ناشی از بیماتنفس هوازی و میتوکندریحس و ادراک قسمت پنجممبانی ذهنی سیاه و سفیدآیا خداباوری محصول تکاملرقیبی قدرتمند در برابر مرمز و رازهای ارتباط غیر کچندین ماده غذایی که مانناختلالات صحبت کردن در انسیاره ابلهانهوش عاطفی بیشتر در زنانبا هوش مصنوعی خودکار روبتاثیر گیاه خواری بر رشد وکایروپاکتیک چیستحس و ادراک قسمت سوممجموعه های پر سلولی بدن مآیا دلفین ها می تواند از رویای شفافچهار میلیارد سال تکامل بادامه بحث تکامل چشمسیستم تعادلی بدنهوش عاطفی در زنان بیشتر ابارداری بدون رحمتاثیر دپاکین بر بیماری مکاربرد روباتهای ريزنانوحساسیت روانی متفاوتمحل درک احساسات روحانیآیا راهی برای رفع کم آبی روبات های ریز در درمان بینورون هاي مصنوعی می توانارتوکين تراپی روشی جديد سکته مغزیهاوکينگ پیش از مرگش رسالبازسازي مغز و نخاع چالشی تاثیر داروهای ضد التهاب کاربرد روباتهای ريز، در خلاصه ای از مطالب همایش ممحل درک احساسات روحانی دآیاما مقهور قوانین فیزیکروزه داری و بیمار ی ام اس نوروپلاستیسیتی چیستارتباط میکروب روده و پارساخت شبکه عصبی با الفبایهدف از تکامل مغزبحث درباره پیدایش و منشاتاثیر داروی ضد تشنج سدیم کجای مغز مسئول پردازش تجخواندن ، یکی از شستشو دهنمحدودیت های حافظه و حافظافراد آغاز حرکت خودشان رروش مقابله مغز با محدودیچیزی خارج از مغزهای ما نیارتباط چاقی و کاهش قدرت بساخت شبکه عصبی مصنوعی با هزینه ای که برای اندیشیدبحثی در مورد نقش ویتامينتاثیر درجه حرارت بر عملککشف مکانیسم عصبی خوانش پخواب سالم عامل سلامتیمخچه ، فراتر از حفظ تعادلامیوتروفیک لترال اسکلروروش های صرفه جویی در ایجاچگونه مغز پیش انسان یا همارتباط شگفت مغز انسان و فسریعترین کامپیوتر موجودهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی جالب درباره محدودیتتاثیر درجه حرارت بر عملککشف مکانیسمی پیچیده در بخواب سالم عامل سلامتی و یمخچه ابزاري که وظیفه آن فامگا سه عامل مهم سلامتروش هایی ساده برای کاهش اچگونه هموساپينس بر زمین ارتباط شگفت انگیز مغز انسردرد و علتهای آنهستی ما پس از شروعی چگال بحثی در مورد نقش کلسیم و تاثیر درجه حرارت بر عملککشف ارتباط جدیدی از ارتبخواب عامل دسته بندی و حفطمدارک ژنتیکی چگونه انسانامروز دانش ژنتیک هیچ ابهروش صحبت کردن در حال تکامچگونه آن شکری که می خوریمارتباط غیرکلامی بین انساسردرد تنشنویتامین E برای فعالیت صحبحثی در مورد عملکرد لوب فتاثیر درجه حرارت بر عملکگنجینه ای به نام ویتامین خودآگاهی و هوشیاريمرگ انتقال است یا نابود شانگشت نگاری مغز نشان میدروشهای نو در درمان دیسک بچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارتروز یا خوردگی و التهاسرعت فکر کردن چگونه استویتامین E در چه مواد غذایبحثی درباره هوش و تفاوتهتاثیر درجه حرارت بر عملکگامی در درمان بیماریهای خودآگاهی و هوشیاريمزایای شکلات تلخ برای سلاندوهگین نباش اگر درب یا روشهای شناسایی قدرت شنواچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارزش حقیقی زبان قسمت اولشنا در ابهای گرم جنوب نیویتامین دی گنجینه ای بزربحثی درباره هوش و تفاوتهتاثیر درجه حرارت بر عملکگاهی لازم است برای فهم و دلایلی که نشان میدهد ما بمشکلات نخاعیانسان جدید از چه زمانی پا