دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

نقش حیاتی تلومر دی ان آ در افزایش طول عمر انسان چیست

نقش حیاتی تلومر DNAدر افزایش طول عمر انسان چیست؟(تلاش برای کشف راز طول عمر)
ثابت ماندن اندازه ی تلومرDNA و کشف راز طول عمر انسان

چگونگی پیر شدن و در نهایت مرگ موجودات زنده، هنوز بهصورت قطعی مشخص نشده است. بهصورت نظری سلولها توانایی تقسیم تا بینهایت و نامیرا را دارا هستند اما در دی آن ای(DNA) زائدههایی به نام تلومر وجود دارد که در هر تقسیم سلولی اندازه آنها کوتاهتر شده و در نهایت پس از به پایان رسیدن آن، تقسیم سلولی متوقف میشود. این سیر از ابتدای شکلگیری جنین و سلول تخم آغاز میشود و تا پایان مرگ موجود زنده ادامه دارد. اندازه تلومر هر فرد بسته به ساختار ژنتیکاش متفاوت است. در بعضی از مواقع که دیانای فرد دچار جهش میشود، سلولهای نامیرا یا سلولهای سرطانی شکل میگیرند که در تقسیم سلولی آنها، اندازه تلومر ثابت مانده و به عبارتی دارای ویژگی نامیرایی هستند و در نهایت به خاطر همین ویژگی، باعث مرگ موجود زنده میشوند.

(همیشه توانایی سلول برای بقا خوب نیست ، نمونه آن، سلول های سرطانی است که با سرعت زیاد تکثیر می شوند و در این موارد با مصرف زیاد انرژی، سلول های حیاتی بدن را از انرژی محروم می کنند. به همین ترتیب تکثیر زیاد و همیشگی سلول های خاص بدن به ویژه سلول های پرخور عصبی میتواند سلول های حیاتی بدن را از انرژی، محروم کند!)

دانشمندان در سالهای اخیر کشفیاتی داشتهاند که نشان میدهد برخی موجودات زمین قادرند عمر جاودانه داشته باشند و مرتبا سلولهای خود را بازسازی کنند. از جمله دو موجود دریایی دارای این ویژگی هستند، نوعی عروس دریایی و نوعی کرم پهن آبی!(البته این موجودات مغز بزرگی ندارند و تفاوت آنها با انسان در میزان این واحدهای پرخور- که انرژی کافی ای برای دیگر سلول ها باقی نمی گذارند- بسیار است. به بحثی در این مورد با عنوان امکان بازسازی اندامهای خودمان را در آینده خواهیم داشت؟! و بحث در مورد آن، در همین کانال مراجعه شود)

عروس دریایی نامیرا

با گسترش دانش ژنتیک و همچنین یافتههای جدید جانورشناسی و کشف موجوداتی که دارای عمر نامحدود هستند، دانشمندان امیدوارند بهزودی با یافتن ژن این نامیرایی و به کار بردن آن در ساختار ژنتیک انسان بشر را جاودانه سازند.

تحقیقات علمی نشان میدهد که مولکولهای(نه سلولها) بدن ما هر 10سال یک بار نو میشوند. یعنی بعد از گذشت این زمان دیگر اثری از مولکولهای کربن قدیمی در بدن هیچ انسانی پیدا نمیشود. پس ما هر 10سال یک بار عوض میشویم با این همه ما پیر میشویم و میمیریم. حالا موجود عجیبی پیدا شده که میتواند خودش را از نو تشکیل بدهد و هرگز نمیرد. «توربتوپ سیس نوتریکولا» یا عروس دریایی نامیرا همان موجود است و جزئی از خانواده مرجانها به حساب میآید. این موجود در حقیقت یک ستاره دریایی است که میتواند به نخستین مرحله زندگیاش برگردد. نوتریکولا این کار را از طریق یک نوع جهش سلولی انجام میدهد.

این جهش سلولی انجام میشود که عروس دریایی به حالت دیگری تغییر میکند یعنی دارای سلولهای جدیدی میشود.برای این کار ابتدا چتر عروس دریایی خودش را به توده مولکولی تبدیل میکند و بعد تمام موها و شاخکها را جذب خودش میکند. بعد موهای تغییر شکل یافته به این توده متصل شده و توده لحمی اولیه بهوجود میآید. از رشد این توده یک عروس دریایی جدید متولد میشود. از نظر تئوری این عمل میتواند بینهایت بار تکرار شود بنابراین از نظر پیولوژیکی این نوع از عروس دریایی نامیرا محسوب میشود.

کرمهای پهن آبی

در همین حال دانشمندان دانشگاه ناتینگهام در انگلیس در تحقیقات تازه خود بر این باورند که آنها راز جاودانگی و نامیرایی بالقوهای را برای انسانها در کرمهای پهن (Flatworm) شناسایی کردهاند.

آنها دو گونه از کرمهای پهن را که میتوانند خود را بارها و بارها همگونسازی یا حتی بازسازی کنند، مورد بررسی قرار دادند و یافته آنها امید دانشمندان را برای یافتن راهی برای از بین بردن اثرات ناشی از پیری در سلولهای انسانی دوچندان کرده است.

این کرمهای پهن از خانواده پلانارین (planarian) هستند که برای دورانی طولانی دانشمندان را مجذوب ترمیم نامحدود خود کردهاند. طی این پژوهش از یک کرم اصلی که به قطعات ریز تکهتکه شده بود حدود 20 هزارکرم پهن جدید بهدست آمد و تیم پژوهشی چگونگی جایگزینی سلولهای پیر یا آسیب دیده اینگونه کرم شگفت انگیز را بررسی کردند.

مدیر این پژوهش میگوید: ما در حال مطالعه 2گونه از کرمهای پهن هستیم که یکی از آنها مانند ما تولید مثل جنسی دارد و دیگری تکجنسی یا بیجنس است و از راه به دو نیم شدن تکثیر میکند. بهنظر میرسد هر دو گونه توان بازسازی نامحدود دارند .

کلید جاودانگی کرم پهن در تلومرهای آنهاست. تلومر بخش کوچکی از DNA است که در کلاه انتهای کروموزومها قرار دارد، پاسداری و محافظت از آنها در برابر آسیب و از دست دادن عملکرد سلول در ارتباط با افزایش سن است.

هربار که یک سلول تقسیم میشود کلاه تلومر آن کوتاهتر میشود. هنگامی که آنها بیش از حد کوتاه میشوند، سلول توانایی خود را برای تجدید و تقسیم از دست میدهد. پژوهشها نشان میدهد که جانوران جاودانه دارای سلولهایی هستند که توانایی حفظ طول تلومر بهطور نامحدود را دارند و بههمین دلیل سلولهای جاندار میتوانند همچنان به تقسیم و بازسازی خود ادامه دهند.

رئیس تیم پژوهشی دانشگاه ناتینگهام پیشبینی کرده بود که کرمهای پهن فعالانه بخش پایانی کروموزومهای خود را در سلولهای بنیادی بالغ حفظ میکنند که این امر منجر به جاودانگی از دیدگاه نظری میشود. مرگ به واسطه بیماریها یا شکار شدن از جاودانگی تجربی و عملی آنها جلوگیری میکند.

وی در این باره میگوید: اطلاعات ما یکی از پیشبینیها در مورد آنچه یک حیوان را بهطور بالقوه جاودانه میکند را برآورده کرده است و در آخر میافزاید که اهداف آینده ما در این پژوهش درک جزئیات بیشتر این مکانیسم و چگونگی فرگشت (تکامل) حیوانات جاودانه خواهد بود.

سلولهای معمولی انسان، فانی هستند و نمیتوانند برای همیشه خود را بازسازی کنند. همانطور که لئونارد هایفلیک در نیم قرن پیش نشان داده است، سلولهای انسانی دارای طول عمر تکثیر محدودی هستند و سلولهای پیرتر زودتر از سلولهای جوان به این محدوده میرسند. این محدودهی هایفلیک از طول عمر سلولی مستقیما مرتبط با تعداد تکرارهای قطعه DNA خاصی است که در انتهای کروموزمهای حامل مواد ژنتیکی قرار گرفته است.

این تکرارهای DNA بخشی از ساختارهای پوششی حفافظتی است که تلومر نامیده میشوند. تلومرها انتهای کروموزومها را از نوآراییهای ناخواسته و بیجای DNA که موجب بیثباتی ژنوم میشوند، محافظت میکنند. با هر بار تقسیم سلول، DNA تلومری کوتاهتر میشود و در نهایت به جایی میرسد که دیگر قادر به حفاظت از انتهاهای کروموزمها نیست. این کاهش پیوسته در طول تلومر مانند یک ساعت مولکولی عمل میکند که دارای شمارش معکوسی تا زمان رسیدن به انتهای رشد سلول است. کاهش توانایی رشد سلول بهطور قوی با فرایند پیر شدن مرتبط است و کاهش جمعیت سلولها مستقیما در ایجاد ضعف، بیماری و نارسایی اعضا نقش دارد.

در مقابل فرآیند کوتاه شدن تلومرها، آنزیم تلومراز قرار دارد که بهطور منحصربهفردی فرایند پیر شدن سلول را به تاخیر میاندازد و حتی موجب معکوس شدن آن میشود. تلومراز با افزایش طول تلومرها و افزودن تکرارهای DNA از دست رفته با فرآیند پیر شدن سلول مبارزه میکند و بهطور موثری موجب افزایش طول عمر سلول میشود.

تلومرازها طول تلومرها را با سنتر مکرر قطعات شش نوکلئوتیدی از DNA افزایش میدهند (با اضافه کردن توالی GGTTAG در انتهای کروموزومها از روی الگوی RNA که درون خود آنزیم قرار گرفته است).(شش تایی حيات!)
با این حال فعالیت آنزیم تلومراز برای بازیابی کامل تکرارهای از دست رفتهی DNA تلومریک کافی نیست و نمیتواند کاملا فرایند پیر شدن سلولی را متوقف سازد. کوتاه شدن تدریجی تلومرها روی قابلیت تکثیر سلولهای بنیادی بالغ انسانی (سلولهایی که موجب نوسازی بافتها و اعضای پیر در بدن میشوند) تاثیر منفی میگذارد. فعالیت تلومراز در سلول بنیادی بالغ صرفا موجب کاهش دادن سرعت شمارش معکوس ساعت ملکولی میشود و بهطور کامل نمیتواند موجب نامیرایی سلولها شود. بنابراين سلولهای بنیادی بالغ در انسان سالخورده بهعلت کاهش یافتن طول تلومر ضعیف میشوند که این امر موجب افزایش زمان بهبود زخمها و تخریب بافتها در نتیجهی کافی نبودن جمعیت سلولی میشود.

تحقیقات انجامشده در آزمایشگاه چن و همکارانش اخیرا مرحلهای حیاتی در چرخهی کاتالیستی تلومراز کشف کرده است که این مرحله توانایی آنزیم تلومراز را برای سنتز تکرارهای DNA تلومریک در انتهاهای کروموزومها محدود میکند. پروفسور چن گفت:

تلومراز یک سیستم ترمز داخلی برای تضمین این که سنتر تکرارهای DNA تلومریک دقیق و بدون خطا انجام شود، دارد. اگرچه این ترمز محافظتی فعالیت کلی آنزیم تلومراز را نیز محدود میکند. پیدا کردن راهی برای رها کردن درست این ترمز روی آنزیم تلومراز امکان بازیابی طول از دست رفتهی تلومر در سلولهای بنیادی بالغ و حتی معکوس کردن پیر شدن سلول را فراهم میکند.

منظور از ترمز ذاتی آنزیم، یک سیگنال توقفی است که درون الگوی RNA خود آنزیم قرار گرفته است و پیغام توقفی برای عمل آنزیم محسوب میشود. زمانی که تلومراز سنتز DNA را برای تکرار بعدی آغاز میکند، این سیگنال توقف هنوز فعال است و سنتز DNA را محدود میکند.( وجود این ترمز شاید یک میراث تکاملی بوده است تا از زنده ماندن بیش از حد موجود زنده در زمانی که کارکرد و کیفیت زندگی او پایین می آید و سلولهای بدن او کارایی مناسب ندارد، جلوگيري کند تا جا برای افراد جوانتر و سالمتر باز شود. از طرف ديگر، یک فرد پیر هشتاد ساله با صدها درد لاعلاج مواجه است تصور کنید سن او بدون بهبود و تغییر شرایط زندگی، به سیصد سال برسد، چگونه این همه درد و مصیبت را تحمل کند!!

این به آن معنی نیست که دراز کردن طول عمر، غیر ممکن است بلکه اگر شرایط بسیار مناسبی فراهم شود و برخی نقص ها در جسم انسان اصلاح گردد و میزان انرژی لازم برای ایجاد و سوخت و ساز سلولهای جدید و نو فراهم شود، در آن زمان ممکن است این ترمز های طبیعی بر آنزیم تلومراز، کمتر عمل کنند.

ولی در شرایطی که نخستین مقدمات حیات برای حتی نوزادان و کودکان فراهم نیست و نمونه زشت آن را مثلا در جنگ های آخر الزمان به ویژه در کشور یمن شاهدیم، در این شرایط قحطی و گرسنگی، هرگز فکر کردن به افزایش سن یک فرد هشتاد ساله جايی ندارد.

و در این شرایط برداشتن ترمز طبیعی از آنزیم تلومراز، همان کاری را خواهد کرد که یک سلول سرطانی نفرت انگیز، در بدن میکند. سلول سرطانی بی مهابا رشد میکند و همه انرژی دیگر سلول ها را می خورد ولی در نهایت با کشتن صاحب خود، نه اثری از فرد بیمار باقی میماند و نه اثری از سلول سرطانی فعال و پيشرو!)

با هدف قرار دادن سیگنالی که از آغاز تکرار دوباره سنتز DNA جلوگیری میکند، عمل آنزیم تلومراز را می توان در جهت جلوگیری از کوتاه شدن تلومر تحریک کرد و موجب جوان شدن دوبارهی سلولهای بنیادی بالغ شد.

بیماریهای انسانی نظیر دیس کراتوز مادرزادی (dyskeratosis congenita)، کم خونی آپلاستیک (aplastic anemia) و فیبروز ریوی ایدیوپاتیک (idiopathic pulmonary fibrosis)، از لحاظ ژنتیکی با جهشهایی که دارای تاثیر منفی روی فعالیت تلومراز هستند یا در سرعت بخشیدن کاهش طول تلومر نقش دارند، مرتبط بودهاند. نتیجهی کوتاه شدن سریع تلومرها پیری زودرس و افزایش تخریب ارگانها و کم شدن طول عمر بیمار در نتیجهی کافی نبودن جمعیت سلولی است. افزایش فعالیت تلومراز امیدوار کننده ترین راه درمان این بیماریها است.

با این که افزایش فعالیت تلومراز میتواند جوانی را به سلولهای پیر هدیه دهد و بیماریهای پیری زودرس را درمان کند، ولی این جا یک مشکلی هم وجود دارد. همانطور که سلولهای بنیادی جوان از تلومراز برای جبران کاهش طول تلومر استفاده میکنند، سلولهای سرطانی نیز برای حفظ رشد نابهجا و مخرب خود از تلومراز استفاده میکنند. تقویت و تنظیم عمل تلومراز باید با دقت انجام شود و روی خط باریکی بین جوانسازی دوباره سلولها و بالاتر شدن خطر رشد سرطان حرکت کند.

بقیهی سلولهای بدن، یعنی سلولهای بدنی که عمدهی سلولهای بدن را تشکیل میدهند دارای فعالیت تلومراز نیستند. از آنجایی که تلومراز رشد کنترلنشدهی سلولهای سرطانی را تحریک میکند، این ویژگی سلولهای بدنی انسان خطر رشد سرطان را کاهش میدهد. بر این اساس داروهایی که فعالیت تلومراز را در همهی سلولها بدون هیچ تمایزی افزایش میدهند، مطلوب نیستند. برای تقویت دقیق فعالیت تلومراز بهصورت انتخابی در سلولهای بنیادی بالغ، این کشف نشان میدهد مرحله حیاتی در چرخهی کاتالیستی تلومراز هدف مهم داروی جدید است. داروهای کوچک مولکولی برای افزایش فعالیت تلومراز به صورت اختصاصی در سلولهای بنیادی برای درمان بیماری و همچنین درمانهای ضد پیری بدون افزایش خطر ابتلا به سرطان میتواند طراحی شود.
http://lms.bums.ac.ir/mod/forum/discuss.php?d=1409#p3310

https://www.zoomit.ir/2018/3/8/269352/hidden-secret-of-immortality-enzyme-telomerase/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
چیزی خارج از مغزهای ما نیآیا ما تنها موجودات زنده سریعترین کامپیوتر موجوداضطراب و ترسجمجمه انسان های اولیههوش مصنوعی گوگل به کمک تشعضلانی که طی سخن گفتن چقدبحثی درباره هوش و تفاوتهما تحت کنترل ژنها هستیم یویتامین دی گنجینه ای بزردرمان جدید میگرن با انتی اگر نعمت فراموشی نبود بستولید سلولهای جنسی از سلمغز بزرگ چالش است یا منفعکاهش التهاب ناشی از بیمازمین زیر خلیج فارس تمدنی ارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر گیاه خواری بر رشد وچگونه مغز پیش انسان یا همآیا مغز تا بزرگسالی توسعسرگیجه از شایعترین اختلااطلاعاتی عمومی در مورد مجنسیت و تفاوت های بیناییفلج بل، فلجی ترسناک که آنهوش مصنوعی گوگل به کمک تشخواب عامل دسته بندی و حفطافراد آغاز حرکت خودشان رمقالاتبحثی درباره احساسات متفاماه رجبواکنش های ناخودآگاه و تقدرمانهای بیماری پارکینساگر تلاش انسان امروز براتوانایی مغز و دیگر اجزای مغز بزرگ چالشهای پیش روکایروپاکتیک چیستزندگی هوشمند در خارج از زارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر انتخاب از طرف محیط چگونه هموساپينس بر زمین آیا هوش ارثی دریافتی از پسردرد و علتهای آناطلاعاتی عمومی در مورد مجنسیت و تفاوت های بیناییفلج خوابهوش مصنوعی الفاگوخودآگاهی و هوشیاريافزایش قدرت ادراکات و حستاثیر ویتامین دی بر بیمابحثی درباره احساساتی غیرماپروتیلینواکسن سرطاندرک فرد دیگر و رفتارهای اابزار هوش در حال ارتقا ازتوازن مهمتر از فعالیت زیمغز حریص برای خون، کلید تکاربرد روباتهای ريزنانوزیباترین چیز در افزایش ساز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر ترکیبات استاتین (سچگونه آن شکری که می خوریمآیا هوش سریعی که بدون احسسردرد تنشنبلندی در ذهن ما درک بلندیجهش های ژنتیکی مفید در سافلج خواب چیستهوش مصنوعی از عروسک تا کخودآگاهی و هوشیاريالکتروتاکسی(گرایش و حرکصفحه اصلیبخش دیگری در وجود انسان همبانی ذهنی سیاه و سفیدواسطه ها د رمسیر ایجاد مغدرک و احساسابزارهای بقای موجود زندتوسعه برخی شغل ها با هوش مغز زنان جوانتر از مغز مرکاربرد روباتهای ريز، در زیرفون داروی ضد ام اساز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر دپاکین بر بیماری مچگونه انتظارات بر ادراک آیا هشیاری کوانتومی وجودسردرد سکه ایبه زودی شبکه مغزی به جای جهش های ژنتیکی غیر تصادففیلمی بسیار جالب از تغییهوش مصنوعی از عروسک تا کخطا در محاسبات چیزی کاملالتهاب شریان تمپورالسوالات پزشکیبرنامه و ساختار پیچیده ممجموعه های پر سلولی بدن موراپامیل در بارداریدرک احساسات و تفکرات دیگابزارهای پیشرفته ارتباط توصیه های غیر دارویی در سمغزهای کوچک بی احساسکجای مغز مسئول پردازش تجزبان چهار حرفی حیات زمیناز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر داروهای ضد التهاب چگونه باغبانی باعث کاهش آیا واکنش های یاد گرفته وسرعت فکر کردن چگونه استبوزون هیگز چیستجهشهای مفید و ذکاوتی که دفیزیکدانان ماشینی برای تهوش مصنوعی از عروسک تا کخطا در محاسبات چیزی کاملامیوتروفیک لترال اسکلروپیامهای کاربرانبرین نت به جای اینترنتمحل درک احساسات روحانیورزش هوازی مرتب خیلی به قدرک تصویر و زبان های مخلتابزارهای دفاعی و بقای موتوصیه هایی در مصرف ماهیمغزتان را در جوانی سیمکشکشف مکانیسم عصبی خوانش پزبان و بیان، در سایه پیشراز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر داروی ضد تشنج سدیم چگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا آگاهی پس از مرگ از بیشلیک فراموشیبیماری گیلن باره و بیمارجهشهای مفید و ذکاوتی که دفرگشت و تکامل تصادفی محض هوش مصنوعی از عروسک تا کدفاع در برابر تغییر ساختامگا سه عامل مهم سلامتسایتهای دیگربرای پیش بینی آینده مغز دمحل درک احساسات روحانی دورزش هوازی ، بهترین تمریدرک عمیق در حیواناتاثر مضر مصرف طولانی مدت رتوضیحی ساده در مورد هوش منقش قهوه در سلامتیکشف مکانیسمی پیچیده در بزبان و تکلم برخی بیماریهاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا امکان بازسازی اندامهشنا در ابهای گرم جنوب نیبیماری ای شبیه ام اس مولتجاذبه و نقش آن در شکلگیریفراموش کارها باهوش تر هسهوش مصنوعی از عروسک تا کدقیق ترین تصاویر از مغز اامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبرخی نکات از گاید لاین پرمحدودیت های حافظه و حافظورزش و میگرندرگیری اعصاب به علت میتواثرات مفید قهوهتکامل چشمنقش مهاجرت در توسعه نسل اکشف ارتباط جدیدی از ارتبزبان و شناخت حقیقت قسمت چاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه حافظه را قویتر کنیآیا انسان با مغز بزرگش اخشناخت و معرفت، و نقش آن دبیماری بیش فعالیحافظه و اطلاعات در کجاست فراموشی همیشه هم بد نیستهوش مصنوعی از عروسک تا کمدلایلی که نشان میدهد ما بانفجار و توقف تکاملی نشابرخی اثرات مضر ویتامین دمخچه ، فراتر از حفظ تعادلورزش بهترین درمان بیش فعرقیبی قدرتمند در برابر ماثرات مضر ماری جواناتکامل ابزار هوش ، راه پر نقش هورمون های تیروئید دکشف جمجمه ای درکوه ایرهوزبان و شناخت حقیقت قسمت ااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکنگاهی بر قدرت بینایی دراآیا احتمال دارد رویا از آشناسایی سلول های ایمنی ابیماری تی تی پیحافظه و اطلاعات در کجاست فرایند حذف برخی اجزای مغهوش مصنوعی از عروسک تا کمدو ویژگی انتزاع و قدرت تجانگشت نگاری مغز نشان میدبرخی اختلالات عصبی مثانهمخچه ابزاري که وظیفه آن فورزش در کمر دردرموزی از نخستین تمدن بشراجزای پر سلولی بدن انسان تکامل زباننقش ژنتیک در درمان اختلاگنجینه ای به نام ویتامین زبان و شناخت حقیقت قسمت داز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر درجه حرارت بر عملکنگاهی بر توانایی اجزاي بآیا احتمال دارد رویا از آشواهدی از دنیسوان(شبه نئبیماری ضعف عضلات نزدیک بحافظه و اطلاعات در کجاستفرد حساس از نظر عاطفی و بهوش مصنوعی در کامپیوترهاديدن با چشم بسته در خواب اندوهگین نباش اگر درب یا برخی بیماری ها که در آن بمدارک ژنتیکی چگونه انسانوزوز گوشرمز و رازهای ارتباط غیر کاجزایی ناشناخته در شکل گتکامل ساختار رگهای مغزی نقش انتخاب از طرف محیط، نگیاه خواری و گوشت خوار کدزبان و شناخت حقیقت قسمت ساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکناتوانی از درمان برخی ویآیا برای تولید مثل همیشه شاهکار قرنبیماریهای تحلیل عضلانی احس چشایی و بویاییقانون مندی نقشه ژنتیکی مهوش مصنوعی در خدمت خلق وحدی متیل فومارات(زادیوا)(انسان قدیم در شبه جزیره عبرخی توجهات در ببمار پارمروری بر تشنج و درمان هاییک پیشنهاد خوب برای آسان رویای شفافاحساس گذر سریعتر زمانتکامل شناخت انسان با کشفنقش اتصالات بین سلولهای گالکانزوماب، دارویی جدیزبان، وسیله شناسایی محیطاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکتاثیر درجه حرارت بر عملکناتوانی در شناسایی چهره آیا بزرگ شدن مغز فقط در دشبیه سازی میلیون ها جهان بیهوش کردن در جراحی و بیمحس و ادراک (قسمت اول )قارچ بی مغز در خدمت موجودهوش مصنوعی در خدمت خلق وحدژا وو یا اشنا پنداریانسان جدید از چه زمانی پابرخی سيناپسها طی تکامل و مرکز خنده در کجای مغز استیکی از علل محدودیت مغز امروبات های ریز در درمان بیاخلاق و علوم اعصابتئوری تکامل امروز در درمنقش حفاظتی مولکول جدید دگامی در درمان بیماریهای سفر نامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکنخاع ما تا پایین ستون فقرآیا تکامل و تغییرات ژنتیشبیه سازی سیستم های کوانبیوگرافیحس و ادراک (قسمت دوم )قدرت انسان در نگاه به ابعهوش مصنوعی درمانگر کامپیدژاوو یا آشناپنداریانسان عامل توقف رشد مغزبررسي علل احتمالي تغيير مرگ انتقال است یا نابود شیادگیری مهارت های جدید دروح رهاییاختلال در شناسایی حروف و تئوری تکامل در پیشگیری و نقش حیاتی تلومر دی ان آ دگاهی لازم است برای فهم و سفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز از مغز تاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکنخستین تصویر از سیاهچالهآیا خداباوری محصول تکاملشباهت زیاد بین سلول هاي عبیوگرافیحس و ادراک قسمت چهارملوب فرونتال یا پیشانی مغهوش مصنوعی درخدمت خلق وحدانشمندان ژنی از مغز انسانعطاف پذیری مکانیسمی علبررسی و اپروچ جدید بر بیممراحل ارتقای پله پله کیهیادآوری خواب و رویاروزه داری و بیمار ی ام اس اختلالات مخچهتا 20 سال آینده مغز شما به نقش داروهاي مختلف معروف گاهی مغز بزرگ چالش استسفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکنرمش های مفید در سرگیجهآیا دلفین ها می تواند از شباهت زیاد بین سلول هاي عبیان ژن های اسکیزوفرنی دحس و ادراک قسمت پنجملبخند بزن شاید صبح فردا زهوش مصنوعی ساخته هوش طبیدانشمندان روش هاي جدیدی اولین هیبرید بین انسان وبررسی سیستم تعادلی بدن امزایای شکلات تلخ برای سلژن هوش و ساختارهای حیاتی روش مقابله مغز با محدودیاختلالات حرکتی در انسانتاثیر مشاهده بر واقعیت بنقش روزه داری در سالم و جگذر زمان کاملا وابسته به سفرنامه سفر به بم و جنوب سفرنامه سفر به بم و جنوب از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رو ح و روان بر جسمنرمشهای مهم برای تقویت عآیا دست مصنوعی به زودی قاشش مرحله تکامل چشمبیست تمرین ساده برای جلوحس و ادراک قسمت سوملرزش ناشی از اسیب به عصبهوش احساسیدانشمندان روشی برای تبدیاولین مورد پیوند سر در انبررسی علل کمر درد در میانمسیر دشوار تکامل و ارتقاژن یا نقشه توسعه مغز و نقروش های صرفه جویی در ایجااختلالات صحبت کردن در انتاثیر نگاه انسان بر رفتانقش رژیم غذایی در رشد و اگربه شرودینگر و تاثیر مشسلولهای بنیادی مصنوعی دراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر چرا مغزهای ما ارتقا یافت آیا رژیم غذایی گیاهی سلاششمین کنگره بین المللی سبیشتر کمردردها نیازی به حساسیت روانی متفاوتلزوم سازگاری قانون مجازاهوش احساسیداروهای مصرفی در ام اساولین تصویر در تاریخ از سبزرگ شدن مغز محدود به دورمشکلات نخاعیژنها نقشه ایجاد ابزار هوروش هایی ساده برای کاهش اادامه بحث تکامل چشمتاثیر نگاه انسان بر رفتانقش زبان در سلطه و قدرت اگزیده ای از وبینار یا کنفسلسله مباحث هوش مصنوعیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر چرا حیوانات سخن نمی گوینآیا راهی برای رفع کم آبی صرع و درمان های آنبا هوش مصنوعی خودکار روبخلاصه ای از مطالب همایش ملزوم سازگاری قانون مجازاهوش عاطفی بیشتر در زنانداروهای ضد بیماری ام اس واولین سلول مصنوعیبسیاری از بیماری های جدیمشاهده آینده از روی مشاهژنها ، مغز و ارادهروش صحبت کردن در حال تکامادغام میان گونه های مختلتاثیر ویتامین دی بر بیمانقش زبان در سلطه و قدرت اگزارش یک مورد جالب لخته وسم زنبور ، کلیدی برای واراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر چرا حجم مغز گونه انسان درآیاما مقهور قوانین فیزیکضررهای مصرف شکر و قند بر بارداری بدون رحمخواندن ، یکی از شستشو دهنممانتین یا آلزیکسا یا ابهوش عاطفی در زنان بیشتر اداروی فامپیریدین یا نورلاوکرلیزوماب داروی جدید شتفاوت مغز انسان و میمون همغز ما کوچکتر از نیم نقطهژنهای هوش ، کدامندروشهای نو در درمان دیسک بادغام دو حیطه علوم مغز و تاثیر ژنها بر اختلالات خنقش غذاها و موجودات درياگشایش دروازه جدیدی از طرسودمندی موجودات ابزی بر از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاهخواری بر چرا در مغز انسان، فرورفتآزمون ذهنی گربه شرودینگرضررهای شکر بر سلامت مغزبازگشت از آثار به سوی خداخواب سالم عامل سلامتیمنابع انرژي پاک سرچشمه حهوشیاری کوانتومیداروی تشنجی دربارداریايندگان چگونه خواهند دیدتفاوتهای جنسیتی راهی برامغز چون ابزار هوش است دلیکلرال هیدرات برای خوابانروشهای شناسایی قدرت شنواارتقا و تکامل سنت آفرینش تاثیر کپسول نوروهرب بر ننقش غذاها و موجودات درياپمبرولیزوماب در بیماری چسیاهچاله و تکینگی ابتدایاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر عصاره تغلیظ شده گیچراروياها را به یاد نمی آإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَطی یکصد هزار سال اخیر هرچبازسازي مغز و نخاع چالشی خواب سالم عامل سلامتی و یمولتیپل اسکلروز در زنان هوش، ژنتیکی است یا محیطیداروی جدید s3 در درمان ام ايا اراده آزاد توهم است یتقلید مرحله ای نسبتا پیشمغز چگونه صداها را فیلتر کمردرد و علل آنروشی برای بهبود هوش عاطفارتوکين تراپی روشی جديد تاثیر کپسول نوروهرب بر تنقش غذاها و موجودات درياپنج اکتشاف شگفت آور در موپیموزایدسیاره ابلهاناز تکینگی تا مغز- از مغز تبدیل تراکت صوتی مصنوعی چراروياها را به یاد نمی آظهور امواج مغزی در مغز مصبحتی علمی درباره تمایل بمواد کوانتومی جدید، ممکنهیچگاه از فشار و شکست نترداروی جدید ضد میگرنايا اراده آزاد توهم است یتلقین اطلاعات و حافظهمغز آیندگان چگونه است ؟کمردرد با پوشیدن کفش مناروشی جدید در درمان قطع نخارتباط میکروب روده و پارتاثیر کپسول نوروهرب بر سنقشه مغزی هر فرد منحصر بهپیچیدگی های مغزی در درک زسیاره ابلهاناز تکینگی تا مغز- از مغز تبدیل سلولهای محافط به سنزاع بین جهل و علم رو به پعلم به ما کمک میکند تا موبحث درباره پیدایش و منشاموجود بی مغزی که می تواندهاوکينگ پیش از مرگش رسالداروی ضد تشنج با قابليت تای آنکه نامش درمان و یادشتلاش هایی در بیماران قطع مغز انسان ایا طبیعتا تماکنفرانس تشنج هتل کوثر اصروشی جدید در درمان سکته مارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر کپسول نوروهرب بر سچند جهانیچندین ماده غذایی که ماننپیوند مغز و سر و چالشهای سیر آفرینش از روح تا مغز از تکینگی تا مغز- از مغزتتری فلوپرازیننزاع بین علم و نادانی رو علایم کمبود ویتامین E را بحثی در مورد نقش ویتامينموجودات مقهور ژنها هستندهاوکينگ پیش از مرگش رسالداروی ضد تشنج با قابليت تایندرالتلاشی برای درمان قطع نخامغز انسان برای شادمانی طکنگره بین المللی سردرد دريتوکسيمب در درمان ام اسارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر گیاه خواری بر رشد وچه زیاد است بر من که در ایپیوند سر، یکی از راه حلهاسیستم تعادلی بدناز تکینگی تا مغز، از مغز تری فلوپرازیننزاع بین علم و جهل رو به پعلایم کمبود ویتامین E را بحثی جالب درباره محدودیتمیهمانهای ناخوانده عامل هدف از تکامل مغزداستانها و مفاهیمی اشتباایا کوچک شدن مغزانسان التلاشی جدید در درمان ام اسمغز انسان برای شادمانی طکنگره بین المللی سردرد دریواستیگمینارتباط انسانی، محدود به تاثیر گیاه خواری بر رشد وچهار میلیارد سال تکامل بپیشینیان انسان از هفت میسیستم دفاعی بدن علیه مغز ازدواج های بین گونه ای، رتسلیم شدن از نورون شروع منظریه تکامل در درمان بیمعلت خواب آلودگی بعد از خوبحثی در مورد نقش کلسیم و میگرن سردردی ژنتیکی که بهزینه ای که برای اندیشیددر مانهای کمر دردایا ابزار هوشمندی یا مغز تمایل زیاد به خوردن بستنمغز انسان رو به کوچک تر شکندر در بیماریهای التهابرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر گیاه خواری بر رشد وچهار ساعت پس از کشتار خوکپیشرفتی مستقل از ابزار هسکته مغزیاستفاده از هوش مصنوعی در تشنج چیستهفت چیز که عملکرد مغز تو عوارض ازدواج و بچه دار شدبحثی در مورد عملکرد لوب فمیدان مغناطيسي زمین بشر هستي مادي ای که ما کوچکتردر چه مرحله ای از خواب ، رایا بیماری ام اس (مولتیپتمدن قدیمی ای در جنوب ایرمغز انسان رو به کوچکتر شدکوچک شدن مغز از نئاندرتاراه های جدید برای قضاوت رارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر گیاه خواری بر رشد ونوار مغزی روشی مهم در تشخپاسخ گیاهان در زمان خوردساخت شبکه عصبی با الفبایاستیفن هاوکینگ در مورد هتغییر الگوی رشد مغزی با زهفت سین یادگاری از میراث عید نوروز مبارکبحثی درباره هوش و تفاوتهمکانیزمهای دفاعی در برابهستی ما پس از شروعی چگال در هم تنیدگی کوانتومی و پایا بدون زبان میتوانیم تتمساح حد واسط میان مغز کومغز ایندگان چگونه استکودک ایرانی که هوش او از راه های جدید برای قضاوت رارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر گیاه خواری بر رشد ونورون هاي مصنوعی می توانپختگی پس از چهل سالگي به ساخت شبکه عصبی مصنوعی با استیفن هاوکینگ در تفسیر تغییر زودتر اتصالات مغزیهمیشه عسل با موم بخوریمعامل کلیدی در کنترل کارآبحثی درباره هوش و تفاوتهما انسانها چه اندازه نزدو هر کس تقوای خدا پیشه کندرمان های بیماری آلزایمرایا تکامل هدفمند استتنفس هوازی و میتوکندریمغز ابزار برتر بقاکودکان خود را مشابه خود تراه پیروزی در زندگی چیستارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر گیاه خواری بر رشد ونوروپلاستیسیتی چیستپرورش مغز مینیاتوری انساساختار شبکه های مغزی ثاباستخوان های کشف شده، ممکتغییر عمودی سر انسان از پهوموارکتوس ها ممکن است دعسل طبیعی موثر در کنترل ببحثی درباره هوش و تفاوتهما انسانها چه اندازه نزدویتامین E برای فعالیت صحدرمان های جدید میگرنایرادهای موجود در خلقت بتنفس هوازی و میتوکندریمغز برای فراموشی بیشتر ککوری گذرای ناشی از موبایرشته نوروایمونولوژی و نقارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر گیاه خواری بر رشد ونوشیدن چای برای مغز مفید آلزایمرسخن پاک و ثابتاصول سلامت کمرثبت امواج الکتریکی در عصهوش مصنوعی می تواند بر احعصب حقوق نورولووبحثی درباره هوش و تفاوتهما با کمک مغز خود مختاريمویتامین E در چه مواد غذایدرمان های رایج ام اساگر نعمت فراموشی نبود بستو دی ان ای خاص ميتوکندريمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟کی غایب شدی تا نیازمند دلرشد مغز علت تمایل انسان بارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر گیاه خواری بر رشد و