دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

مغز انسان ایا طبیعتا تمایل به خشونت و کشتار همنوع دارد

بحتی علمی درباره تمایل به قتل و کشتار هم نوع در انسان امروز که حتی از حیوانات هم بالاتر است !!

چگونه این تمایل در انسان امروز ، به این حد رسیده است ؟

غریزه کشتار و خشونت منجر به قتل در انسانها چگونه تکامل یافت ؟

مطالعات جدید علمی کشف کرده است که انسانها با گذر زمان تکامل یافته اند و در برخی از آنها تمایل به کشتن دیگران وجود دارد .

غریزه کشتن در بشر، شش برابر بیش از متوسط غریزه کشتاري است که در موجودات پستاندار وجود دارد .

مطالعه ای در مجله علمی و تخصصي نيچر منتشر شد و در آن دانشمندان نسبت وفاتهايي را که از قتل برخی از مردم توسط دیگران رخ میدهد، محاسبه کردند و فهمیدند وقتی انسان برای اولین بار به انسان معاصر تکامل يافت ، نسبت این وفاتها به دو درصد همه وفاتها بین بشریت رسیده است.

این معدل ،بسیار کمتر از بالاترین رقم موجود در حیوانات پستاندار است .

دانمشندان فهميدند که نسبت قتل در حیوان سمور به حدود بیست درصد مرگهای این حيوان میرسد و در برابر ، بسیاری ازحيوانات جز در موارد اندکی یا اصلا همدیگر را نميکشند.

در اینجا نمونه ای از پلنگ می آوریم : هر چند پلنگ معروف به خشونت و خونريزي است پلنگها بسیار اندک تا زمان مرگ ، به کشتار یکدیگر می پردازند و اين معدل فقط به 0.88% میرسد .

در اینجا فراموش نکنیم که انسان در زمانهایی دستخوش خشونت و بیرحمی فراوانی بوده است و نسبتی که انسان در آن دوره ها برادرش را ميکشت، به رقمهای بالایی می رسید و حتی حیوان سمور را پائینتر از انسان قرار میدهد .

برای نمونه بين سالهای 1200 و 1500 میلادی و به خصوص در آمریکا نسبت کشته شدن انسان توسط انسان، به حدود 25% مرگ ها ميرسد و این در زمان کشتار ساکنان اصلی آمریکا ، توسط سفیدپوستان بود .

انسان در طول تاریخ

جستجوگران در مطالعه قبلی، معلومات مربوط به حدود بیش از چهار ميليون مرگ، بین بیش از 1000 حیوان پستاندار که بیش از 80% خانواده های پستانداران مختلف را در بر می گرفت ، جمع آوری کردند .

و معلومات مربوط به حدود 600 نوع از بشر ، از عصر حجر تا امروز را به دست آوردند .

و بعد از آن ، جستجوگران این معلومات را برای ساختن درخت تکاملی تمایل پستانداران مختلف برای بی رحمی و کشتار، به کار بردند ..

و فهمیدند انسانها ارتباطی بسیار با پستانداراني مانند سمور دارد که بیش از دیگر حيوانات پستاندار دیگر ،تمایل به کشتن یکدیگر دارند.

انسانها از زمانی که روي زمین یافت شده اند ، دست از کشتار یکدیگر برنداشته اند .

محققان در مقاله ای در مجله علمی نيچر بیان کرده اند که خشونت منجر به مرگ را برخی لکه ننگ تمدنهاي خاص یا افراد مشخصی در نظر ميگيرند که پس از خود، فرهنگ و تمدن یا انديشه خاصی را به جا گذاشتند (مثلا فرهنگ خشونت طلب و گانگستری امریکا که به قیمت خون میلیونها سرخ پوست بر پا شده است)

و اضافه میکند: ( ولی خشونت و دشمنی در پستانداران و در انسانها، عنصری ژنتیکی است و با ميانگينهاي وراثتي بالایی متمایز ميشود . و نتیجه آنکه مسلم است که تکامل بشر ، به شکل برجسته ای، پدیده خشونت و کشتار و خونریزی بشری را تکامل داده است)

همچنین گفتنه اند :به بیرحمی و خشونت از این نظر میتوان نگاه کرد که یک استراتژی برای تطبيق و سازش است و برای مصالح و موفقیت زاد و ولد فرد جنایتکار عمل میکند ..

محققان یافته اند که خشونت منجر به قتل ، (نه فقط کشتن هم گونه خود بلکه شکار را هم شامل میشود )در حدود 40%پستانداران انجام ميشود .

و محققان روشن کرده اند که متوسط نسبت مرگ و میر ناشی از قتل اعضای یک گونه واحد در حیوانات پستاندار درحدود 0.3% است. مطالعه اي مشخص کرد ، از 160 تا 200 هزار سال قبل ، این نسبت در انسانها حدود 2% بوده است و این به آن معنی است که در طول 200 قرن از زمان ، این نسبت بیش از شش برابر شده است . !!

و مجله نيچر ميگويد : تحلیلها اشاره میکند که سطح معینی از خشونت منجر به قتل ، در بشر ،به دليل اشغال مکانی در ضمن شاخه زيستي معینی از پستاندارانی مانند سمور است که به شکل خاصی از خود خشونت نشان ميدهند ( شاخه زیستی عبارت است از اصطلاحی برای تقسیم بندی گونه ها

و منظور از آن مجموعه ای از گونه هاست که ازهم جدا هستند ولي سلف مشترکی دارند )

و به نظر میرسد که خشونت و بیرحمی در اجداد آنها هم بوده است . و این یعنی : انسانها تمایل به خشونت را به ارث برده اند .

و محققان اضافه کرده اند : ما معتقدیم این تاثیر به مواردی بیش از یک تمایل صرفا ارثی برای خشونت، مربوط است .

در واقع سلوک اجتماعی و محیط اطراف هر دو به مثابه دو صفت رفتاری هستند که انسان عاقل با دیگر گونه ها اشتراک دارد .
و به نظر میرسد که این صفات رفتاری در میزان خشونت منجر به قتل موجود در بشر کنونی ، سهیم است .

نوری سبزتر براي خشونت نیست

telegram.me/salmanfatemi

محققان تاكيد کرده اند که گرايش موروثي به خشونت به آن معنی نیست که انسانها ناتوان از تسلط بر خودشان هستند . همچنین اضافه میکنند که این سطوح از خشونت، در مرحله ما قبل تاریخ ، ثابت باقی نمانده است و هر چه در تاریخ جلو برویم ، تغییر می

یابد . . این تغییرات، در بیشتر موارد مرتبط با تغییرات در موسسات اجتماعی و سیاسی انسانهاست .

محققان در اینجا بر این نظر تاکید میکنند که تمدن ممکن است از خشونت منجر به قتل که انسان در طول زمان به دست آورده است ، منشأ گیرد . و مسئول اصلی مطالعه دکتر خوزيا ماريا گومز در دانشگاه گرناته اسپانیا میگوید برای ما لازم است تا در بسط دادن موضوع در دام افراط نیفتیم .

انسان جدید از انسان در عصر حجر بسیار خونريزتر است .

و ادامه میدهد : انسانها حیوانات اخلاقی هستند و ما نميتوانيم از این مطلب فرار کنیم .

و محققان ، مقايسه اندازه گيريهايشان در مورد میانگین قتل بین گونه های با سلف مشترک را با مطالعاتی بسیار دقیق با نگاهی جستجوگرانه در فرایندهای قتل انسان توسط انسان دیگر ، و با به کارگیری روشهای مقایسه که دانشمندان بیولوژی تکاملی وضع کرده اند ، انجام داده اند.

و مقایسه نشان داده است که عصر حجر ، عصری است که با سلامت کامل در انسانیت ،مشخص میشود .

و در مرحله جهان قدیم ، افزایشی قابل توجه در عصر حجر میانی و طی مرحله قرون وسطي در سالهای 500 تا 1000 میلادی دیده ميشود و در این دوران حدود ده درصد مردم توسط هم نوعانشان کشته شده اند .

ولی امور در برخی دوره ها، در مرحله جهان جدید، بسیار سیاه تر است .

در زمان 1500 تا 3000 سال قبل بیشتر از 15% مرگ ها به دست انسان بوده است . سپس جهشی واضح تا 25% ، در دوره پس از کشف آمریکا توسط کريستف کلمب در سال 1492 دیده میشود . در آن زمان میلیونها نفر به دلیل رسیدن اروپاییها به آمریکا کشته شدند.

در جهان جدید برخی میانگينهاي بسیار پایین از مرگهای به دلیل خشونت وجود دارد. در ایالات متحده برای مثال که یکی از پائینترین معدلهاي مرگ ناشی از خشونت در عالم در گزارشی در امريکا به 0.9 فرد در هر 100 هزار نفر است .

و پروفوسر مارک با گل میگوید که انسانها طبیعتا خشن و خشونت طلب بوده اند

و فیلسوف توماس هابز نظر او را نقد میکند و میگوید انسانها در قرن 17 با ترس فراوان از مرگ خشن زندگی ميکردند

و اندیشمندی مانند ژان ژاک روسو اینطور بیان ميکند که ما بیشتر محصول محیط زندگی خود هستیم.

این مطالعه ،روش جدیدی را برای کشف ریشه های خشونت بشری مي گشايد و دلایل موجهي را مطرح میکند که جوهر ما، خشن تر از دیگر پستانداران است .

واضح است که نتایج ، کاملا از روی محاسبات انتروبيولوژي است که مشارکت جامعه های ابتدایی را در جنگهای مستمر بیان میکند و اشاره میکند که جوامع ، ممکن است باعث تعدیل امیال فطری در ما شده باشد .

و معدل جنایت قتل در جوامع جدیدی که در آنها نیروی پلیس و قانون و زندان و جایگاههای قوی تمدني وجود دارد تا خشونت را کنترل کند ، به کمتر از 0.01% میرسد .

جامعه ای که زمانی میلیونها سرخپوست را به کشتن داد، امروز خود را جامعه ای با درصد پایین خشونت میبیند ولی باید توجه کرد که در این آمارها ، میلیونها انسانی که مثلا در جنگهای افغانستان و عراق و سوریه جان خود را به خاطر حمایت آمریکا از تروریسم و کشتار از دست داده اند ، ملاحظه نشده است.

انسان امروز که گروهی آن را میراث دار حیوانات میدانند ، در دنیای جدید به میراث اجداد خود هم پشت کرد و حتی از حیوانات هم پست تر شد .

امید است با تلاش بشری ،انسانها به جایی برسند که در رفتارهایی مانند قتل و خشونت ، حداقل قابل قیاس با گربه ساناني مانند پلنگ شوند .

telegram.me/salmanfatemi


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
واکنش های ناخودآگاه و تقبرخی توجهات در ببمار پارسردرد تنشنپختگی پس از چهل سالگي به تاثیر گیاه خواری بر رشد ومزایای شکلات تلخ برای سلایا بیماری ام اس (مولتیپخلاصه ای از مطالب همایش مچگونه جمعیت های بزرگ شکل اطلاعاتی عمومی در مورد مروزه داری و بیمار ی ام اس واسطه ها د رمسیر ایجاد مغبرخی سيناپسها طی تکامل و سرعت فکر کردن چگونه استپرورش مغز مینیاتوری انساتاثیر دپاکین بر بیماری ممشکلات نخاعیایا تکامل هدفمند استخواندن ، یکی از شستشو دهنچگونه حافظه را قویتر کنیاطلاعاتی عمومی در مورد مروش مقابله مغز با محدودیورزش هوازی مرتب خیلی به قبررسي علل احتمالي تغيير شنا در ابهای گرم جنوب نیآیا ما تنها موجودات زنده تاثیر داروهای ضد التهاب مغز ما کوچکتر از نیم نقطهایرادهای موجود در خلقت بخواب سالم عامل سلامتینگاهی بر قدرت بینایی درابلندی در ذهن ما درک بلندیروش صحبت کردن در حال تکامورزش هوازی ، بهترین تمریبررسی و اپروچ جدید بر بیمشاهکار قرنآیا مغز تا بزرگسالی توسعتاثیر داروی ضد تشنج سدیم مغز آیندگان چگونه است ؟اگر نعمت فراموشی نبود بسخواب سالم عامل سلامتی و ینگاهی بر توانایی اجزاي ببه زودی شبکه مغزی به جای روشهای نو در درمان دیسک بورزش و میگرنبررسی سیستم تعادلی بدن اشباهت زیاد بین سلول هاي عآیا هوش ارثی دریافتی از پتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان ایا طبیعتا تمااگر نعمت فراموشی نبود بسخواب عامل دسته بندی و حفطنخاع ما تا پایین ستون فقربوزون هیگز چیستروشهای شناسایی قدرت شنواورزش بهترین درمان بیش فعبررسی علل کمر درد در میانشباهت زیاد بین سلول هاي عآیا هوش سریعی که بدون احستاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ایندگان چگونه استاگر تلاش انسان امروز براخودآگاهی و هوشیارينرمش های مفید در سرگیجهبیماری گیلن باره و بیمارروشی برای بهبود هوش عاطفورزش در کمر دردتفاوت مغز انسان و میمون هصرع و درمان های آنفلج خوابآیا هشیاری کوانتومی وجودتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقااثر مضر مصرف طولانی مدت رخودآگاهی و هوشیارينرمشهای مهم برای تقویت عبیماری ای شبیه ام اس مولتروشی جدید در درمان قطع نخوزوز گوشتلاشی برای درمان قطع نخاضررهای مصرف شکر و قند بر فلج خواب چیستآیا واکنش های یاد گرفته وتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟اثرات مفید قهوهدلایلی که نشان میدهد ما بچرا حیوانات سخن نمی گوینبیماری تی تی پیروشی جدید در درمان سکته میکی از علل محدودیت مغز امتلاشی جدید در درمان ام اسضررهای شکر بر سلامت مغزفیلمی بسیار جالب از تغییآیا آگاهی پس از مرگ از بیتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز بزرگ چالشهای پیش رواثرات مضر ماری جواناديدن با چشم بسته در خواب چرا حجم مغز گونه انسان دربیماریهای تحلیل عضلانی اريتوکسيمب در درمان ام اسیادگیری مهارت های جدید دتمدن قدیمی ای در جنوب ایرطی یکصد هزار سال اخیر هرچفراموشی همیشه هم بد نیستآیا امکان بازسازی اندامهتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز زنان جوانتر از مغز مراجزای پر سلولی بدن انسان دژا وو یا اشنا پنداریچراروياها را به یاد نمی آبیوگرافیراه های جدید برای قضاوت ریادآوری خواب و رویاتنفس هوازی و میتوکندریعلم به ما کمک میکند تا موفرایند حذف برخی اجزای مغآیا انسان با مغز بزرگش اختاثیر درجه حرارت بر عملکنقش قهوه در سلامتیاخلاق و علوم اعصابدژاوو یا آشناپنداریچراروياها را به یاد نمی آبیوگرافیراه های جدید برای قضاوت رژن هوش و ساختارهای حیاتی تنفس هوازی و میتوکندریعلایم کمبود ویتامین E را قارچ بی مغز در خدمت موجودآیا احتمال دارد رویا از آتاثیر درجه حرارت بر عملکنقش هورمون های تیروئید داختلال در شناسایی حروف و دانشمندان روش هاي جدیدی هفت چیز که عملکرد مغز تو بیست تمرین ساده برای جلوراه پیروزی در زندگی چیستژن یا نقشه توسعه مغز و نقتو دی ان ای خاص ميتوکندريعلایم کمبود ویتامین E را لوب فرونتال یا پیشانی مغآیا برای تولید مثل همیشه تاثیر درجه حرارت بر عملکنقش ژنتیک در درمان اختلااختلالات مخچهداروهای مصرفی در ام اسهمیشه عسل با موم بخوریمبیشتر کمردردها نیازی به رشد مغز علت تمایل انسان بژنها نقشه ایجاد ابزار هوتولید سلولهای جنسی از سلعوارض ازدواج و بچه دار شدلرزش ناشی از اسیب به عصبآیا بزرگ شدن مغز فقط در دتاثیر درجه حرارت بر عملکنقش اتصالات بین سلولهای اختلالات حرکتی در انسانداروی ضد تشنج با قابليت تهوش مصنوعی می تواند بر احبا هوش مصنوعی خودکار روبزمین زیر خلیج فارس تمدنی زندگی هوشمند در خارج از زژنهای هوش ، کدامندتوانایی مغز و دیگر اجزای عید نوروز مبارکلزوم سازگاری قانون مجازاآیا تکامل و تغییرات ژنتیتاثیر رژیم گیاه خواری بر نقش حفاظتی مولکول جدید داختلالات صحبت کردن در انداروی ضد تشنج با قابليت تهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبارداری بدون رحمزبان چهار حرفی حیات زمینکندر در بیماریهای التهابتوصیه های غیر دارویی در سعامل کلیدی در کنترل کارآلزوم سازگاری قانون مجازاآیا خداباوری محصول تکاملتاثیر رژیم گیاه خواری بر نقش حیاتی تلومر دی ان آ دادامه بحث تکامل چشمداستانها و مفاهیمی اشتباهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبازسازي مغز و نخاع چالشی بحث درباره پیدایش و منشازبان و شناخت حقیقت قسمت چکودکان خود را مشابه خود تتوصیه هایی در مصرف ماهیعصب حقوق نورولوومنابع انرژي پاک سرچشمه حآیا دلفین ها می تواند از تاثیر عصاره تغلیظ شده گینقش داروهاي مختلف معروف ارتوکين تراپی روشی جديد در مانهای کمر دردهوش مصنوعی الفاگوبحثی در مورد نقش ویتامينزبان و شناخت حقیقت قسمت اکوری گذرای ناشی از موبایتوضیحی ساده در مورد هوش معضلانی که طی سخن گفتن چقدمولتیپل اسکلروز در زنان آیاما مقهور قوانین فیزیکتبدیل سلولهای محافط به سنقش زبان در سلطه و قدرت اارتباط میکروب روده و پاردر چه مرحله ای از خواب ، رهوش مصنوعی در خدمت خلق وحهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبحثی جالب درباره محدودیتزبان و شناخت حقیقت قسمت دکاهش التهاب ناشی از بیماتکامل ابزار هوش ، راه پر مقالاتموجودات مقهور ژنها هستندافراد آغاز حرکت خودشان رتشنج چیستنقش زبان در سلطه و قدرت اارتباط چاقی و کاهش قدرت بدرمان های بیماری آلزایمرهوش مصنوعی درمانگر کامپیبحثی در مورد نقش کلسیم و زبان و شناخت حقیقت قسمت سکایروپاکتیک چیستتکامل ساختار رگهای مغزی تاثیر ویتامین دی بر بیمامیهمانهای ناخوانده عامل امیوتروفیک لترال اسکلروتغییر زودتر اتصالات مغزینقش غذاها و موجودات درياارتباط شگفت مغز انسان و فدرمان های رایج ام اسهوش مصنوعی درخدمت خلق وحبحثی در مورد عملکرد لوب فسلولهای بنیادی مصنوعی درکاربرد روباتهای ريزنانوتئوری تکامل امروز در درمصفحه اصلیمیدان مغناطيسي زمین بشر امگا سه عامل مهم سلامتتغییر عمودی سر انسان از پنقش غذاها و موجودات درياارتباط شگفت انگیز مغز اندرمان جدید میگرن با انتی هوش احساسیبحثی درباره هوش و تفاوتهسلسله مباحث هوش مصنوعیکاربرد روباتهای ريز، در تئوری تکامل در پیشگیری و سوالات پزشکیما انسانها چه اندازه نزدامروز دانش ژنتیک هیچ ابهثبت امواج الکتریکی در عصنقش غذاها و موجودات درياارتباط غیرکلامی بین انسادرمانهای بیماری پارکینسهوش احساسیبحثی درباره هوش و تفاوتهسم زنبور ، کلیدی برای وارکجای مغز مسئول پردازش تجتاثیر ویتامین دی بر بیماپیامهای کاربرانما انسانها چه اندازه نزدانگشت نگاری مغز نشان میدجهش های ژنتیکی مفید در سانقشه مغزی هر فرد منحصر بهارتروز یا خوردگی و التهادرک فرد دیگر و رفتارهای اهوش عاطفی بیشتر در زنانبحثی درباره هوش و تفاوتهسودمندی موجودات ابزی بر کشف مکانیسمی پیچیده در بتاثیر کپسول نوروهرب بر نسایتهای دیگرما تحت کنترل ژنها هستیم یانسان جدید از چه زمانی پاحافظه و اطلاعات در کجاست چندین ماده غذایی که ماننارزش حقیقی زبان قسمت اولدرک و احساسهاوکينگ پیش از مرگش رسالبحثی درباره هوش و تفاوتهسیاره ابلهانگنجینه ای به نام ویتامین تاثیر کپسول نوروهرب بر تمبانی ذهنی سیاه و سفیدانسان عامل توقف رشد مغزحافظه و اطلاعات در کجاست چهار میلیارد سال تکامل بارزش حقیقی زبان قسمت دومدرک احساسات و تفکرات دیگهدف از تکامل مغزبحثی درباره هوش و تفاوتهسیاره ابلهانگامی در درمان بیماریهای تاثیر کپسول نوروهرب بر سمجموعه های پر سلولی بدن مانعطاف پذیری مکانیسمی علحافظه و اطلاعات در کجاستنورون هاي مصنوعی می توانارزش حقیقی زبان قسمت سومدرک تصویر و زبان های مخلتهزینه ای که برای اندیشیدبحثی درباره احساسات متفاسیستم تعادلی بدنگزارش یک مورد جالب لخته وتاثیر کپسول نوروهرب بر سمحل درک احساسات روحانیاولین مورد پیوند سر در انحس چشایی و بویایینوروپلاستیسیتی چیستاز نظر علم اعصاب یا نرووسدرک عمیق در حیواناتهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی درباره احساساتی غیرسکته مغزیگشایش دروازه جدیدی از طرتاثیر گیاه خواری بر رشد ومحل درک احساسات روحانی دايندگان چگونه خواهند دیدحس و ادراک (قسمت اول )چیزی خارج از مغزهای ما نیاز نظر علم اعصاب اراده آزدرگیری اعصاب به علت میتوهستی ما پس از شروعی چگال بخش دیگری در وجود انسان هساخت شبکه عصبی با الفبایپنج اکتشاف شگفت آور در موتاثیر گیاه خواری بر رشد ومخچه ، فراتر از حفظ تعادلايا اراده آزاد توهم است یحس و ادراک (قسمت دوم )چگونه مغز پیش انسان یا هماز نظر علم اعصاب اراده آزرقیبی قدرتمند در برابر مویتامین E برای فعالیت صحبرای پیش بینی آینده مغز دساخت شبکه عصبی مصنوعی با پیوند مغز و سر و چالشهای تاثیر گیاه خواری بر رشد ومخچه ابزاري که وظیفه آن فايا اراده آزاد توهم است یحس و ادراک قسمت چهارمچگونه هموساپينس بر زمین استفاده از هوش مصنوعی در رمز و رازهای ارتباط غیر کویتامین E در چه مواد غذایبرخی اثرات مضر ویتامین دسریعترین کامپیوتر موجودپیوند سر، یکی از راه حلهاتاثیر گیاه خواری بر رشد ومدارک ژنتیکی چگونه انسانایا کوچک شدن مغزانسان الحس و ادراک قسمت پنجمچگونه آن شکری که می خوریماستیفن هاوکینگ در مورد هرویای شفافویتامین دی گنجینه ای بزربرخی بیماری ها که در آن بسردرد و علتهای آنپیشرفتی مستقل از ابزار هتاثیر گیاه خواری بر رشد ومرگ انتقال است یا نابود شایا ابزار هوشمندی یا مغز حس و ادراک قسمت سومچگونه جمعیت های بزرگ شکل اضطراب و ترسروبات های ریز در درمان بی