دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

کسی نمی داند هوشیاری چیست و چگونه عمل می کند! کسی مکانیک کوانتوم را هم نمی فهمد. آیا ممکن است اینها همه تصادفی باشد؟ نمی توانم مشکل حقیقی را مشخص کنم زیرا تصور میکنم معماي حقیقی ای وجود ندارد ولی من تاکید نمیکنم که معمای حقیقی ای وجود ندارد این چیزی است که ریچارد فاینمان درباره معماها و تفاوت ها در مکانیک کوانتوم- که دانشمندان فیزیک برای توصیف کوچکترین چیزها در کیهان به کار می برند- بیان می کند ولی او شاید درباره معمای بی حاصل و مشابه هم سخن میگوید و آن معماي هوشیاری است!

برخی دانشمندان، اعتقاد دارند که ما در عمل می فهمیم هوشیاری و خودآگاهی چیست یا فقط توهم است، ولی ديگر دانشمندانی هستند که احساس می کنند ما اساسا درک نمی کنیم هوشیاری از کجا آمد.

معمای هوشیاری ابدی، برخی پژوهشگران را به اینجا کشانده است تا از فیزیک کوانتوم بخواهند آن را تشریح کند ولی این اندیشه، همیشه با شک پاسخ داده می شود و این شگفت انگیز نیست؛ زیرا حکیمانه نیست که یکی از معماها با معمای دیگر حل شود!

ولی واضح است که اين افکار، ابلهانه و از روي دلخواه نیست. یکی از دلایلی که عقل را شگفت ترین چیز براي فیزیک دان ها می کند، آن است که در نظریه کوانتوم ابتدایی اسیر می شود. فقط این، نیست بلکه مورد انتظار است که کامپیوترهای کوانتومی بتوانند چیزهایی را ایجاد کنند که برای کامپیوترهای عادی انجام آن ممکن نیست و این ما را تذکر می دهد که مغزهای ما می توانند چیزهایی را انجام دهند که از قدرت هوش مصنوعی، بسیار فراتر می رود.

مکانیک کوانتوم برترین نظریه برای توصیف عام هستي در سطح اتم و ذرات کوچک تر از اتم است و شاید خصوصیت مشهورتر در ابهام آن، این حقیقت باشد که در آزمایش کوانتومی، بر اساس انتخاب ما یا عدم انتخاب ما در روشهاي اندازه گیری، ممکن است برخی خصوصیت های اتم های مربوطه تغییر کند. وقتی نخستین پرچمداران مکانیک کوانتوم، تاثیر فرد جستجو کننده یا مراقب را بر نتایج آزمایشات دیدند بسیار شگفت زده شدند و به نظر رسید که فرض اساسی موجود در پیدایش جهان را از بین می برد که بدون توجه به نگاه ما جهانی در بیرون وجود دارد و وقتی روشي که جهان رفتار میکند، متوقف به کیفیت نگاه ما به آن است پس واقعیت دقیقا به چه معنی است؟

و برخی از این پژوهشگران احساس کردند، مجبورند این نتیجه را بگیرند که قرارداد جهان، فقط توهم است و باید هوشیاری، نقشی فعال را در نظریه کوانتوم داشته باشد. اما از نظر دیگران این مطلب، معنی خاصی ندارد.

بدون شک اینشتاین یک بار احتجاج کرد و آن زمانی بود که گفت من تا وقتی به یک ماه نگاه نکنم نتيجه نمی گیرم، قمری وجود دارد. و امروز برخی فیزیک دان ها شک می کنند که آیا هوشیاری بر مکانیک کوانتوم، تاثیر دارد یا نه.

در حقیقت احتمال دارد هوشیاری به دلیل فیزیک کوانتوم ایجاد شده باشد. تا جایی که اعتقاد دارند نظریه کوانتوم برای فهم کیفیت عمل مغز به صورت کامل، ضروری است و مشابه اجسام کوانتومی ای است که میتواند یک لحظه در دو مکان وجود داشته باشد، پس مغز کوانتومی می تواند همزمان دو نوع از افکار تبادلی را حمل کند. این افکار، تخمینی است و روشن شده است که فیزیک کوانتوم، نقشی اساسي در سطح عمل مغز و بر عمل آن، ندارد.

پس چیز دیگری وجود ندارد و این احتمالات، نشان میدهد چگونه نظریه شگفت انگیز کوانتوم ما را وادار میکند، فکر کنیم.

مشهورترین تاثیر عقل بر مکانیک کوانتوم در آزمایش دوشکاف، نمایان می شود: تصور کن بخشی از شعاع نورانی، بر پرده ای بتابد که دو شکاف نزدیک به هم و موازی دارد. بخشی از نور از دو شکاف می گذرد و بر پرده دیگر، برخورد می کند. میتوان نور را به عنوان نوعی از موج تصور کرد و وقتی موج ها از دو شکاف می گذرند، می توانند با هم تداخل کند. وقتی قله های موج همزمان باشند همدیگر را تقویت می کنند در حالي که اگر قله با کف موج نور، همزمان باشد همدیگر را محو می کنند و به این در هم رفتن موجی، پراش یا انکسار می گویند(diffraction)و سلسله ای متناوب از نوارهای تاریک و روشن بر پرده پشتی شکل می گيرد . واین، در زمانی است که موج های نور یا همدیگر را تقویت کنند یا همدیگر را محو بسازند. و قابل فهم است که این خصوصیت از خصوصیت های رفتار موج، از دویست سال قبل یعنی قبل از پیدایش نظریه کوانتوم بوده است. و میتوان این آزمایش دوشکاف را همچنین بر ذرات کوانتومی دیگر مانند الکترون ها اجرا کرد که ذراتی کوچک و باردار و از اجزای تشکیل دهنده اتم هستند. آنچه باعث جدال می شوند اینکه این ذرات میتوانند رفتاری مانند موج نشان دهند و این یعنی میتوانند وقتی دسته ای از الکترون ها از طریق دو شکاف بگذرد و تولید الگوی تداخل کند، در معرض انکسار یا پراش قرار گیرد.

اکنون، تصور کن ذرات کوانتومی از طریق شکاف ها یکی پس از دیگری میگذرد و نیز یکی پس از دیگری بر پرده، نمایش داده می شود و چیز ديگري هم در مسیر، وجود ندارد تا با هر ذره در طول مسیر خود تداخل کند. با اين همه، الگوی ذراتی که در گذر زمان با هم تراکم می کنند از تداخل، پرده برمی دارد. به نظر می رسد هر ذره از هر دو شکاف به صورت همزمان می گذرد و با خودش تداخل میکند و این حالت انباشته شدن بر هم(superposition)نامیده می شود.

این حقیقتا چیزی شگفت انگیز است.

اگر کسی را درون یا بیرون از یکی از شکاف ها قرار دهیم می توانیم کشف کنیم آیا ذره ای معین، از طریق شکاف می گذرد یا نه ولی در این حالت، تداخل و در هم رفتن، از بین می رود!

خیلی ساده! در زمان بررسی مسیر ذرات- حتی اگر این مراقبت، فشاری بر حرکت ذرات وارد نکند- ما نتیجه را تغییر می دهیم!

فیزيک دانی به نام پاسکال جوردن که با استاد کوانتوم نیلز بور در کپنهاگ در دهه بیستم قرن گذشته، کار میکرد، میگوید: توجه ما- بر اساس آنچه میتوان اندازه گیری کرد- فشاری را بر ذره وارد نمی کند و آن را به سمتی نمی راند. بلکه آن را تولید می کند! ما ذرات کوانتومی را وادار میکنیم موضعی مشخص بگیرند!

به عبارت دیگر ما نتایج اندازه گیری ها را خودمان تولید می کنیم.

اگر امر اینگونه است، به نظر می رسد واقعیت وضع شده، فقط یک سراب است و وقتی طبیعت، بر اساس اینکه آن را نگاه کنیم یا نکنیم، رفتار خود را تغییر می دهد شگفت انگیزتر هم می شود.

می توانیم بکوشيم طبیعت را در کشف قصد نیت آن، بفريبيم! برای این کار میتوانیم مشخص کنیم ذرات، در زمان گذر از طریق این دو شکاف چه مسیری دارند ولی به مجرد اينکه بخواهد از شکاف عبور میکنند، لازم است تصمیم بگیرد از یکی از شکاف ها یا هر دوی آنها بگذرد.

آزمایش در سال 1960، از طرف فیزیک دان آمریکایی جان ویلر مطرح شد و به آن، آزمایش انتخاب تاخیری گفته شد و در دوره هاي بعدی تکرار شد و تکنیک های هوشمند براي اندازه گيری، بر مسیر ذرات کوانتومی، به صورت عام و ذرات نور به نام فتون ها به طور خاص، به کار گرفته شد و این پس از آن بود که انتخاب می شد مسیری واحد یا ترکیبی از هر دو را انتخاب کند. بور به صورت قابل اعتمادی پیشگویی کرد و بیان نمود، تفاوتی بین تاخیر اندازه گیری یا عدم تاخیر، وجود ندارد.

تا زمانی که ما مسیر فتون را پیش از ثبت آن، به شکل نهایی در زمان رسیدن آن به بیننده مشخص کنیم ما پدیده انکسار یا پراش را از دست می دهیم! گویا طبیعت می فهمید ما فقط نگاه نکرده ایم بلکه حتی برای نگاه کردن، نقشه هم ریخته ایم!

در این آزمایش هرگاه مسیر ذره کوانتومی را کشف کنیم مجموعه مسیرهای ممکن به یک حالت شناخته شده، فرو میریزد.

بیشتر از این، آزمایش انتخاب زود و سریع و نه تاخيري است یعنی انجام توجه- که از اندازه گیری شروع و نتیجه می شود- می تواند بیشتر از هر جنبش فیزیکی، باعث فروریختن شود.

ولی آیا این،يعني فروریختن حقیقی رخ نمي دهد، مگر در زمانی- که نتیجه اندازه گیری به هوشیاری ما برسد؟

فیزیک دان مجارستانی یگین وینگر در دهه سی، به اين احتمال اعتراف کرده است و می گوید: بیان می شود، توصیف کوانتومی اشیا، تحت تاثیر کپی هایی است که وارد هوشیاری می شود و ایمان به خود، به صورت منطقی همراه با مکانیک کوانتوم کنونی است. ویلر اعتقاد دارد که وجود موجودات زنده توانا برای مشاهده، - آنچه را در گذشته بوده- تغییر داده است و حوادث کوانتومی قبلی را به یک تاریخ قابل لمس، تبدیل کرده است. او می گوید: ما در تکامل کیهان از زمان ابتدای آن، شریک بوده ایم و این، یعنی ما در کیهانی مشارکتي، زندگی می کنیم تا امروز فیزیک دان ها بر روشی بهتر برای تفسیر این آزمون های کوانتومی توافق نکرده اند ولی دشوار است از آنچه بر آن مترتب است یعنی نوعی ارتباط بین هوشیاری با مکانیک کوانوم، دوری کنیم.

در ابتدای دهه هشتاد، فیزیک دان انگلیسی روگر پنروز مطرح کرد که ارتباط، در جهت دیگری عمل کرده است. شاید مکانیک کوانتوم مشارکتی در خوآگاهی و هوشیاری ما داشته باشد؛ چه هوشیاری بر مکانیک کوانتوم تاثیر بگذارد یا نه. و پنروز می پرسد اگر ساختارهایی مولکولی، در مغزهای ما باشد و بتواند حالت خود را در پاسخ به یک حادثه کوانتومی تغییر دهد، چه می شود؟ و آیا این ترکیبات می تواند حالت بر هم فرو رفتن کوانتومی را کاملا مانند رفتار ذرات در آزمایش دوشکاف، بنا سازد؟ و آیا در روش هایی- که تحریک سلول های عصبی برای ارتباط، از طریق پيام های الکتریکی انجام می شود- در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) رخ میدهد؟ پنروز می گوید توانایی ما برای حمل حالات ذهنی ناموافق از نظر ظاهری، خطای در ادراک، نيست و این، تاثیر حقیقی فیزیک کوانتوم است.

در نتیجه به نظر میرسد، مغز انسان می تواند با فرایند های معرفتی ای تعامل کند- که همچنان بسیار فراتر از قدرت های تجهیزات کامپیوتری عددی است. شاید بتوانیم حتی وظیفه محاسبه ای را انجام دهیم- که از طریق تجهیزات کامپیوترهای عادی و بر اساس منطق عددی کلاسیک، اجرای آن ممکن نیست. پنروز برای اولین بار، در کتاب خود در سال 1989 با عنوان عقل جدید امپراتور “the emperor’s new mind” فرض کرد که مکانیک کوانتوم بر ادراک بشری تاثیر می گذارد به گونه ای که پنروز تصور میکند فروریختن تداخل کوانتومی و محو در هم فرورفتن کوانتومی فرایندی حقیقی و فرایندی فیزیکی مانند انفجار شديد باشد و این پدیده را (orch-or)(orchestrated objective reduction) کاهش واقعي هماهنگ شده نامید.اندیشه
orch-or)
سبب شد پنروز بفهمد جاذبه مسؤول عدم آشکار شدن تاثیر مکانیک کوانتوم بر موارد روزانه مانند ستارگان و سیارات است. او اعتقاد دارد که در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، در اشيايي که حجم آن، بزرگتر از ذرات است امکان ندارد.

زیرا تاثیر جاذبه آن، لازم ميکند دو حالت زمان-مکان با هم در جایی نباشند.پنروز این تفکر را در همراهی با پزشک آمریکایی استوارت هامروف، پیشرفت و توسعه داد به گونه ای که در کتاب خودسایه های عقلدر سال 1994، مطرح کرد ساختارهایی که در درک کوانتومی شرکت دارد، از پروتيين هایی به نام ميکروتوبول تشکیل مي شود و این ميکروتوبول ها در بیشتر سلول های ما از جمله سلول های عصبی مغزی وجود دارد و پنروز و هامروف، استدلال کردند جنبش های این ميکروتوبول ها ممکن است بر اساس اصل در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد ولی دلیلی بر آن نیست.

اشاره شده است که اندیشه در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) ميکروتوبول ها، بر اساس آزمونهایی در سال 2013 تایید شده است ولی در واقع این پژوهش ها به آثار کوانتومی اشاره نکرده است. علاوه بر آن، بیشتر پژوهشگران اعتقاد دارند اندیشه orch-or بر اساس پژوهشی- که در سال 2000 انجام شد- از نظرها دور شد.

فیزیک دانی به نام مارک تيگمارک بیان کرد، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) مولکول های دخیل در ارسال پیام های عصبي، امکان ندارد حتی در بخشی از زمان لازم بر رسیدن این پیام ها به مکان خاصی ادامه یابد. تاثیر های کوانتومی مانند در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، با اصلی به نام جداسازی ارتباط کوانتومی(decoherence) به سادگی از بین ميرود و این، به واکنش ذرات کوانتومی با منطقه اطراف- که از طریق آن، خصوصیات کوانتومی از مجموعه محو میشود- باز می گردد. انتظار می رود جدا شدن ارتباط کوانتومی در محیط های مرطوب و گرم، مانند سلول زنده بسیار سریع شود. پیام های عصبی، پالس هاي الکتریکی است که از عبور ذرات باردار از غشای سلولهای عصبی ایجاد می شود. اگر یکی از این ذرات در، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد و با سلول های عصبی برخورد کند، لازم است آنطور کهتيگمارکمي گويد در کمتر از میلیارد ميليارد صدم ثانیه از بین برود و این کار، حداقل ده هزار تریلیون بار تکرار میشود تا زمانی که سلول های عصبی پیام را خالی کند. نتیجه آنکه شک وابهام زیادی در مورد اندیشه تاثیر مکانیک کوانتومی بر مغز وجود دارد، ولی پنروز به این دلایل توجهی نمیکند و فرضیه(orch-or) را مطرح میسازد. به رغم بیان تيگمارکدر مورد جداکردن بسیار سریع ارتباط کوانتومی در سلول ها، محققان دیگری آثار کوانتومی را در سلول های زنده دیده اند.

دلایلی اشاره میکند نظام بیولوژیک، در جوانب مختلفی از اصول مکانيک کوانتوم بهره میبرد. به عنوان نمونه، فرایند ساختن با نور است و تاثیرات کوانتومی در تبدیل اشعه خورشید به کربوهيدرات ها در فرایند فتوسنتز نقش دارد. دانشمندان همچنین دیدند پرندگان مهاجر، قطب نمای کوانتومی مخصوصی دارند که به آنها اجازه استفاده از ميدان مغناطيسي زمين و هوانوردي را میدهد و احساس بویایی در انسان هم بر اساس یکی از مهمترین خصوصیات فیزیک کوانتوم انجام می شود.

علاوه براینها، به ناچار باید پذیرفت مغز از حیله های کوانتومی استفاده میکند و برهانهایی کاملا متفاوت وجود دارد.

فیزیک دانی به نام ماتيو فیشر از دانشگاه کالیفرنیا مقاله ای را در سال 2015 منتشر کرد و مطرح کرد مغز مولکولهايي دارد که میتواند، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) را به شکلی درست، حفظ کند و به شکل مشخص، هسته های ذرات فسفر این توانایی را دارد. ذرات فسفر در همه جا درون سلول ها هستند و معمولا شکل يونی آن، با چهار مولکول اکسیژن ترکیب می شود. این یون ها واحد اساسی نیرو درون سلول ها هستند. بخش بزرگی ازنیروی سلول، در مولکول هایی به نام ATP ، ذخیره می شود که زنجیره هایی تشکیل شده از سه مجموعه از فسفات است و مرتبط با مولکول ساختاری است و در زمان قطع شدن یکی از مجموعه های فسفات، نیروی سلول آزاد میشود تا استفاده شود. سلول ها مکانیسم هایی مولکولی برای جمع کردن یون های فسفات در مجموعه دارد و بار دیگر، آن را می شکنند. فیشر نقشه ای را طرح کرد که میشد در آن، دو بخش از یون های فسفات را در نوع خاصی از در هم رفتن کوانتومی، به نام همبستگي كوانتومي (entangled state) قرار داد. هسته هاي فسفر خاصيت كوانتومي دارد که چرخش دوکی کوانتومی (spin) خوانده می شود و آن را تا حدی مشابه مغناطیس کوچک با قطب هایی میکند که به جهت های معینی اشاره دارد.

در حالت در هم فرورفتن؛ لرزش دوکی یا اسپین یکی از هسته های فسفر بر اساس دیگر هسته ها است به عبارت دیگر حالت های همبستگی حقیقتا حالت های در هم فرورفتن کوانتومی است که بیشتر از یک ذره کوانتومی واحد را در بر می گیرد.

فیشر می گوید رفتار مکانیکی کوانتومی چرخش دوکی این هسته ها می تواند در دوره های طولانی ای- که توسط بشر قابل ملاحظه است- به شکل معقولی در برابر جداسازی ارتباط، مقاومت کند. او با تیگمارک، اتفاق نظر دارد که جنبش های کوانتومی به شدت ازمحیط، تاثیر می پذیرد همانطور که پنروز و هامیروف تصور کردند و جداسازی همبستگی، تقریبا به صورت فوری حاصل می شود ولی چرخش دوکی کوانتومی هسته ها به شدت با محیط خود واکنش نشان نمی دهد. به رغم اینها رفتار کوانتومی، در چرخش دوکی کوانتومی هسته های فسفر، مصون از جداسازي همبستگی است.

فیشر می گوید وقتی ذرات فسفر در ساختاری بزرگتر به بنام مولکول های پوسنر قرار داده شود، چنین چیزی رخ می دهد. و اینها مجموعه ای تشکیل شده از شش یون فسفات است که با نه یون کلسیم ارتباط دارد و نشانه هایی بر امکان پذیر بودن وجود این مولکول ها در سلول های زنده هست به رغم آنکه اکنون دلیل قاطعی ندارد.

فیشر می گوید چرخش دوکی کوانتومی فسفر در برابر جدا شدن همبستگی یک روز یا تقریبا یک روز حتی در سلول های زنده مقاومت می کند و این، یعنی میتواند بر چگونگی عمل مغز تاثیر بگذارد. این نظر مطرح است که مولکول های پوسنر میتواند از طرف سلول های عصبی، بلعیده شود. و مولوکول های پوسنر هر طور در داخل باشند، می توانند سلول های عصبی را تحریک کنند تا پیامی را از طریق جدا سازی و آزاد کردن یون های کلسیم، به سلول دیگر برساند. و به دلیل همبستگی در مولکول های پوسنر دو تا از این پیام ها به نوبه خود به عنوان نوعی از همبستگی کوانتومی افکار با هم مرتبط میشود. فیشر می گوید: پس پردازش های کوانتومی دارای چرخش دوکی کوانتومی هسته ای، در عمل در مغز وجود دارد و اين امری بسیار شایع خواهد بود و در هر زمان رخ میدهد.

فیشر اولا وقتی شروع به تفکر در بیماران عقلی میکند، به اين نتیجه ميرسد زیرا می گوید: وقتی پیش از سه تا چهار سال قبل تصمیم گرفتم کشف کنم چگونه یون لیتیم میتواند مانند این تاثیر بزرگ را در درمان بیماران عقلی داشته باشد در شیمی زیستی مغز وارد شدم.

چون دوای لیتیم به مقدار وسیع در درمان اختلال دو قطبی استفاده میشود. این دارو عمل میکند ولی کسی نمی داند دقیقا چگونه عمل می کند. فیشر درباره تفسیر کوانتومی بحث نمیکند ولی پس از آن، مقاله ای پژوهشی را ارائه کرد که نشان میداد داروی لیتیوم تاثیرات مختلفی بر رفتار موش ها دارد که بر اساس لیتیوم مورد استفاده است. در نگاه اول این از ناحیه شیمیایی، شگفت انگیز است که نظیرهای مختلف واجب است به صورت تقریبا مطابق با هم، رفتار کنند پس وقتی لیتیوم به عنوان درمانی سنتی استفاده شده است باید روی موارد مشابه، همان تاثیر را داشته باشد ولی فیشر فهمید هسته ذرات مشابه لیتیوم، متفاوت است و ممکن است نقشی مختلف داشته باشد و این خاصیت کوانتومی به روش عمل دوای لیتیوم تاثیر می گذارد. برای نمونه اگر لیتیوم به جای کلسیم در مولکول های پوستر جایگزین شود چرخش دوکی کوانتومی لیتیوم بر چرخش دوکی کوانتومی ذرات فسفر تاثیر می گذارد و در نتیجه در همراهی با همبستگی کوانتومی آن وارد می شود.

اگر این مطلب درست باشد به تفسیر آنچه لیتیوم در درمان بیماری دو قطبی به کار میبرد، کمک میکند.

در این مرحله طرح فیشر بیشتر از نظری قابل توجه، نیست ولی راه های بسیاری هست که میتوان درستی آن را آزمود و از این فکر شروع میشود که چرخش دوکی کوانتومی فسفر در مولکل های پوسنر، میتواند همبستگی کوانتومی را در دوره های طولانی حفظ کند و این چیزی است که فیشر بعدا به آن می پردازد.

به رغم اینها او در این بیان محتاط است و افکار قبلی درباره هوشیاری و ادراک کوانتومی، در بهترین حالات با هم برخورد دارد.

فیزیک دان ها، بیشتر آرزوی آنها این است که هوشیاری و مغز بتواند دور از نظریه کوانتوم باقی بماند و شاید بر عکس هم باشد و بعد از همه اینها حتی نمی دانیم هوشیاری چیست و نظریه ای برای توصف آن هم نیست. نتیجه اینکه فیزیک دان ها غالبا همین که عبارت کوانتوم و هوشیاری در یک جمله بیان میشود، احساس ناتوانی می کنند.

این اندیشه تاریخی طولانی دارد و این از زمانی است که تاثیر ناظر و عقل در مکانیک کوانتوم در نخستین روزها مطرح شد و انکار ارتباط بین هوشیاری و مکانیک کوانوم بسیار سخت است. در سال 2016 آدریان کینت از دانشگاه کمبریج که یکي از محترم ترین فیلسوفان کوانتومی است، پیشگویی کرد هوشیاری، رفتار نظام کوانتومی را به روشی پیچیده تغییر داده است ولی میتوان آن را کشف کرد. کینت در مورد این اندیشه بسیار هشدار داد و اعتراف کرد: در اصول، دلیلی قانع کننده براي اعتقاد به اینکه نظریه کوانتوم، نظریه درستی است- که می خواهد براي نظریه هوشیاری دستورسازی کند- وجود ندارد و نمي تواند کامل بيان کند ارتباطی مشترک بین معماهاي نظریه کوانتوم، با معماهاي هوشیاری هست. ولی او می گوید تفسیر همه خصوصیاتی- که هوشیاری، بر اساس فیزیک کلاسیک و قبل از نظریه کوانتوم دارد- دشوار است.

یکی از سوالات حیرت انگیز به صورت خاص، آن است که چگونه عقل های هوشیار ما می تواند احساسات یگانه ای در نوع خود مانند رنگ قرمز یا بوی گوشت ترد و سرخ شده خوک را تجربه کند؟ با چشم پوشی از افرادی- که از ناتوانی های چشمی رنج می برند- همه رنگ قرمز را می شناسیم ولی وسیله ای برای رساندن احساس نداریم و هیچ چیزی در فیزیک نیست که به ما بگوید چه چیزی، بر اساس آن، وجود دارد. احساسات از این نوع، کوالیا یا کیفیت های قابل حس (qualia)نامیده می شود. ما آنها را اینگونه تصور می کنیم که از خصوصیات یگانه در همه جای جهان هستند ولی در حقیقت اینها فقط نتایج هوشیاری ما هستند و این امر، تفسیرش دشوار است.

کینت می گوید هر زنجیره از افکار درباره ارتباط هوشیاری با فیزیک منجر به معمایی بی نتیجه می شود و این، چیزی است که او را وادار کرد، این اندیشه را مطرح کند که ما میتوانیم پیشرفت در فهم معمای تکامل هوشیاری را به دست بیاوریم و این، در صورتی است که فرض کنیم هوشیاری، احتمالات کوانتومی را تغییر مي
میدهد هرچند بسیار اندک باشد.

به عبات دیگر، عقل ممکن است به شکل حقیقی بر نتایج اندازه گیری، تاثیر بگذارد. دقیقا مشخص نیست چه چیزی حقیقی است ولی این فرصت هست که همه حقایق ممکن و قابل به دست آوردن از طرف مکانیک کوانتوم، همان مراقبتی باشد که در واقعیت به روشی انجام می دهیم؛ به گونه ای که میتوان آن را پیشگویی کرد.

کینت می گوید: 15% ایمان دارم که چیزی در هوشیاری، به صورت مشخص سبب انحرافات در نظریه کوانتوم میشود و شاید از طریق تجربی، طی 50 سال آینده کشف شود و اگر چنین چیزی رخ دهد، این نظر ما را درباره همه فیزیک و عقل، تغییر خواهد داد و این فرصت، باید کشف شود.

http://www.bbc.com/…/20170215-the-strange-link-between-the-…

http://ibelieveinsci.com/?p=38339


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
تئوری تکامل امروز در درمما انسانها چه اندازه نزدروش مقابله مغز با محدودیهوش عاطفی در زنان بیشتر ااز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد ومرگ انتقال است یا نابود شرشته نوروایمونولوژی و نقواسطه ها د رمسیر ایجاد مغاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای شادمانی طسفرنامه سفر به بم و جنوب ژنهای هوش ، کدامندآیا امکان بازسازی اندامهاضطراب و ترستری فلوپرازیننقش هورمون های تیروئید دساخت شبکه عصبی مصنوعی با کاربرد روباتهای ريز، در افزایش قدرت ادراکات و حسبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست نقص در تشخیص هیجانات عامشبیه سازی سیستم های کوانگشایش دروازه جدیدی از طراولین تصویر در تاریخ از سبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريچگونه انتظارات بر ادراک عامل کلیدی در کنترل کارآآیا همه جنایت ها نتیجه بیاگر تلاش انسان امروز برابررسي علل احتمالي تغيير داروهای مصرفی در ام اسچرا در مغز انسان، فرورفتابزارهای دفاعی و بقای موتمساح حد واسط میان مغز کوقدرت انسان در نگاه به ابعدرمان جدید میگرن با انتی هوش مصنوعی از عروسک تا کارتوکين تراپی روشی جديد ارتباط میکروب روده و پارتئوری تکامل در پیشگیری و ما انسانها چه اندازه نزدروش های صرفه جویی در ایجاهوشیاری کوانتومیاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد ومراحل ارتقای پله پله کیهرشد مغز علت تمایل انسان بوراپامیل در بارداریاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان رو به کوچک تر شسفرنامه سفر به بم و جنوب کلرال هیدرات برای خوابانآیا انسان با مغز بزرگش اخاطلاعاتی عمومی در مورد متسلیم شدن از نورون شروع منقش ژنتیک در درمان اختلاساختار شبکه های مغزی ثابکجای مغز مسئول پردازش تجافسردگی و اضطراب در بیمابیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاست چند جهانیشباهت زیاد بین سلول هاي عپمبرولیزوماب در بیماری چاولین سلول مصنوعیبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارچگونه باغبانی باعث کاهش عسل طبیعی موثر در کنترل بآیا هوش ارثی دریافتی از پابزار هوش در حال ارتقا ازبررسی و اپروچ جدید بر بیمداروهای ضد بیماری ام اس وچراروياها را به یاد نمی آاثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندریلوب فرونتال یا پیشانی مغدرمانهای بیماری پارکینسهوش مصنوعی از عروسک تا کارتباط چاقی و کاهش قدرت بتا 20 سال آینده مغز شما به ما با کمک مغز خود مختاريمروش هایی ساده برای کاهش اهوش، ژنتیکی است یا محیطیاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد ومزایای شکلات تلخ برای سلزمین زیر خلیج فارس تمدنی ورزش هوازی مرتب خیلی به قاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان رو به کوچکتر شدسفرنامه سفر به بم و جنوب کمردرد و علل آنآیا احتمال دارد رویا از آاطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستنقش انتخاب از طرف محیط، نسخن پاک و ثابتکشف مکانیسم عصبی خوانش پالکتروتاکسی(گرایش و حرکبیشتر کمردردها نیازی به حافظه و اطلاعات در کجاستچندین ماده غذایی که ماننشباهت زیاد بین سلول هاي عپنج اکتشاف شگفت آور در مواوکرلیزوماب داروی جدید شبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملچگونه جمعیت های بزرگ شکل عصب حقوق نورولووآیا هوش سریعی که بدون احسابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن اداروی فامپیریدین یا نورلچراروياها را به یاد نمی آاثرات مفید قهوهتنفس هوازی و میتوکندریلبخند بزن شاید صبح فردا زدرک فرد دیگر و رفتارهای اهوش مصنوعی از عروسک تا کارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر مشاهده بر واقعیت بما تحت کنترل ژنها هستیم یروش صحبت کردن در حال تکامهیچگاه از فشار و شکست نتراز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومسیر دشوار تکامل و ارتقازندگی هوشمند در خارج از زورزش هوازی ، بهترین تمریاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ایندگان چگونه استسفری به آغاز کیهانکمردرد با پوشیدن کفش مناآیا احتمال دارد رویا از آبلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر الگوی رشد مغزی با زنقش اتصالات بین سلولهای سریعترین کامپیوتر موجودکشف مکانیسمی پیچیده در بالتهاب شریان تمپورالبا هوش مصنوعی خودکار روبحس چشایی و بویاییچه زیاد است بر من که در ایشش مرحله تکامل چشمپوست ساعتی مستقل از مغز دايندگان چگونه خواهند دیدبحثی درباره احساساتی غیرخطا در محاسبات چیزی کاملچگونه جمعیت های بزرگ شکل عضلانی که طی سخن گفتن چقدآیا هشیاری کوانتومی وجودابزار بقای موجود زنده از بررسی علل کمر درد در میانفلج بل، فلجی ترسناک که آنداروی تشنجی درباردارینزاع بین جهل و علم رو به پاثرات مضر ماری جواناتو دی ان ای خاص ميتوکندريلرزش ناشی از اسیب به عصبدرک و احساسهوش مصنوعی از عروسک تا کارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه ناظر هوشیار بماه رجبروشهای نو در درمان دیسک بهاوکينگ پیش از مرگش رسالاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات نخاعیزیباترین چیز در افزایش سورزش و میگرناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقاسلولهای بنیادی مصنوعی درکنفرانس تشنج هتل کوثر اصآیا برای تولید مثل همیشه به زودی شبکه مغزی به جای تغییر زودتر اتصالات مغزینقش حفاظتی مولکول جدید دسرگیجه از شایعترین اختلاکشف ارتباط جدیدی از ارتبامیوتروفیک لترال اسکلروبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت اول )چهار میلیارد سال تکامل بششمین کنگره بین المللی سپیموزایدايا اراده آزاد توهم است یبخش دیگری در وجود انسان هدفاع در برابر تغییر ساختچگونه حافظه را قویتر کنیمقالاتابزار بقای موجود زنده از بزرگ شدن مغز محدود به دورفلج خوابداروی جدید s3 در درمان ام نزاع بین علم و نادانی رو اجزای پر سلولی بدن انسان تولید سلولهای جنسی از سللزوم سازگاری قانون مجازادرک احساسات و تفکرات دیگهوش مصنوعی از عروسک تا کارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاماپروتیلینروشهای شناسایی قدرت شنواهاوکينگ پیش از مرگش رسالاز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد ومشاهده آینده از روی مشاهزیرفون داروی ضد ام اسورزش بهترین درمان بیش فعاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز از بسیاری حقایق می گرسلسله مباحث هوش مصنوعیکنگره بین المللی سردرد دآیا بزرگ شدن مغز فقط در دبوزون هیگز چیستتغییر عمودی سر انسان از پنقش حیاتی تلومر دی ان آ دسردرد و علتهای آنکشف جمجمه ای درکوه ایرهوامگا سه عامل مهم سلامتبازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک (قسمت دوم )چهار ساعت پس از کشتار خوکصرع و درمان های آنپیچیدگی های مغزی در درک زايا اراده آزاد توهم است یبرنامه و ساختار پیچیده مدقیق ترین تصاویر از مغز انگاهی بر قدرت بینایی دراتاثیر ویتامین دی بر بیماابزار بقای موجود زنده از بسیاری از بیماری های جدیفلج خواب چیستداروی جدید ضد میگرننزاع بین علم و جهل رو به پاجزایی ناشناخته در شکل گتوانایی مغز و دیگر اجزای لزوم سازگاری قانون مجازادرک تصویر و زبان های مخلتهوش مصنوعی از عروسک تا کمارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر نگاه انسان بر رفتامبانی ذهنی سیاه و سفیدروشی برای بهبود هوش عاطفهدف از تکامل مغزاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر انتخاب از طرف محیط معنی روزهزبان چهار حرفی حیات زمینورزش در کمر درداز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رو ح و روان بر جسممغز برای فراموشی بیشتر کسم زنبور ، کلیدی برای وارکنگره بین المللی سردرد دآیا تکامل و تغییرات ژنتیبیماری گیلن باره و بیمارثبت امواج الکتریکی در عصنقش داروهاي مختلف معروف سردرد تنشنگنجینه ای به نام ویتامین امروز دانش ژنتیک هیچ ابهبازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت چهارمنوار مغزی روشی مهم در تشخضررهای مصرف شکر و قند بر پیوند مغز و سر و چالشهای ای آنکه نامش درمان و یادشبرین نت به جای اینترنتدلایلی که نشان میدهد ما بنگاهی بر توانایی اجزاي بصفحه اصلیابزار بقای موجود زنده از تفاوت مغز انسان و میمون هفیلمی بسیار جالب از تغییداروی ضد تشنج با قابليت تنظام مثبت زندگیاحساس گذر سریعتر زمانتوازن مهمتر از فعالیت زیممانتین یا آلزیکسا یا ابدرک عمیق در حیواناتهوش مصنوعی از عروسک تا کمهوش مصنوعی در کامپیوترهاارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیمامجموعه های پر سلولی بدن مروشی جدید در درمان قطع نخهزینه ای که برای اندیشیداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سمغز فکر میکند مرگ برای دیزبان و بیان، در سایه پیشروزوز گوشاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟سودمندی موجودات ابزی بر کندر در بیماریهای التهابآیا خداباوری محصول تکاملبیماری ای شبیه آلزایمر و جمجمه انسان های اولیهنقش روزه داری در سالم و جسردرد سکه ایگیاه خواری و گوشت خوار کدانفجار و توقف تکاملی نشابحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت پنجمنورون هاي مصنوعی می توانضررهای شکر بر سلامت مغزپیوند سر، یکی از راه حلهاایندرالبرای پیش بینی آینده مغز ددندان ها را مسواک بزنید تناتوانی از درمان برخی ویسوالات پزشکیابزار بقای موجود زنده از تفاوتهای جنسیتی راهی برافیزیکدانان ماشینی برای تداروی ضد تشنج با قابليت تنظریه تکامل در درمان بیماخلاق و علوم اعصابتوسعه برخی شغل ها با هوش منابع انرژي پاک سرچشمه حدرگیری قلب در بیماری ویرهوش مصنوعی در خدمت خلق وحارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر ژنها بر اختلالات خمحل درک احساسات روحانیروشی جدید در درمان سکته مهستي مادي ای که ما کوچکتراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری ممغز ما کوچکتر از نیم نقطهزبان و تکلم برخی بیماریهیک پیشنهاد خوب برای آسان از تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالش است یا منفعسیاهچاله و تکینگی ابتدایکوچک شدن مغز از نئاندرتاآیا دلفین ها می تواند از بیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بینایینقش رژیم غذایی در رشد و اسرعت فکر کردن چگونه استگالکانزوماب، دارویی جدیانگشت نگاری مغز نشان میدبحث درباره پیدایش و منشاحس و ادراک قسمت سومنورون های ردیاب حافظهطی یکصد هزار سال اخیر هرچپیشینیان انسان از هفت میایا کوچک شدن مغزانسان البرخی نکات از گاید لاین پردو ویژگی انتزاع و قدرت تجناتوانی در شناسایی چهره پیامهای کاربرانابزار بقای موجود زنده از تقلید مرحله ای نسبتا پیشفرگشت و تکامل تصادفی محض داستانها و مفاهیمی اشتباهفت چیز که عملکرد مغز تو اختلال در شناسایی حروف و توصیه های غیر دارویی در سمولتیپل اسکلروز در زنان درگیری اعصاب به علت میتوهوش مصنوعی در خدمت خلق وحارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر نمحل درک احساسات روحانی دريتوکسيمب در درمان ام اسهستی ما پس از شروعی چگال از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب مغز مادران و کودکان در زمزبان و شناخت حقیقت قسمت چیکی از علل محدودیت مغز اماز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر مغز بزرگ چالشهای پیش روسیاره ابلهانکودک ایرانی که هوش او از آیا دست مصنوعی به زودی قابیماری بیش فعالیجنسیت و تفاوت های بینایینقش زبان در سلطه و قدرت اشلیک فراموشیگامی در درمان بیماریهای اندوهگین نباش اگر درب یا بحثی در مورد نقش ویتامينحساسیت روانی متفاوتنوروپلاستیسیتی چیستظهور امواج مغزی در مغز مصپیشرفتی مستقل از ابزار هایا ابزار هوشمندی یا مغز برخی اثرات مضر ویتامین دديدن با چشم بسته در خواب نخاع ما تا پایین ستون فقرسایتهای دیگرابزار بقای موجود زنده از تلقین اطلاعات و حافظهفراموش کارها باهوش تر هسدر مانهای کمر دردهفت سین یادگاری از میراث اختلالات مخچهتوصیه هایی در مصرف ماهیمواد کوانتومی جدید، ممکنرقیبی قدرتمند در برابر مرموزی از نخستین تمدن بشرهوش مصنوعی درمانگر کامپیارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر تمحدودیت های حافظه و حافظریواستیگمینو هر کس تقوای خدا پیشه کناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم مغز چون ابزار هوش است دلیزبان و شناخت حقیقت قسمت ایادگیری مهارت های جدید دازدواج های بین گونه ای، رتاثیر رژیم گیاهخواری بر مغز حریص برای خون، کلید تسیاره ابلهانکودکان خود را مشابه خود تآیا رژیم غذایی گیاهی سلابیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی مفید در سانقش زبان در سلطه و قدرت اشنا در ابهای گرم جنوب نیگاهی لازم است برای فهم و انسان قدیم در شبه جزیره عبحثی جالب درباره محدودیتخلاصه ای از مطالب همایش منوشیدن چای برای مغز مفید علم به ما کمک میکند تا موپاسخ گیاهان در زمان خوردایا بیماری ام اس (مولتیپبرخی اختلالات عصبی مثانهدی متیل فومارات(زادیوا)(نخستین تصویر از سیاهچالهابزار بقای موجود زنده از تلاش هایی در بیماران قطع فراموشی همیشه هم بد نیستدر چه مرحله ای از خواب ، رهمیشه عسل با موم بخوریماختلالات حرکتی در انسانتوضیحی ساده در مورد هوش مموجود بی مغزی که می تواندموجودات مقهور ژنها هستندرمز و رازهای ارتباط غیر کهوش مصنوعی درخدمت خلق وحارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سمخچه ، فراتر از حفظ تعادلرژیم های غذایی و نقش مهم ویتامین E برای فعالیت صحاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز چگونه صداها را فیلتر زبان و شناخت حقیقت قسمت دیادآوری خواب و رویااستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر عصاره تغلیظ شده گیمغز زنان جوانتر از مغز مرسیر آفرینش از روح تا مغز کوری گذرای ناشی از موبایآیا راهی برای رفع کم آبی بیماری ضعف عضلات نزدیک بجهش های ژنتیکی غیر تصادفنقش سجده بر عملکرد مغزشناخت و معرفت، و نقش آن دگاهی مغز بزرگ چالش استانسان جدید از چه زمانی پابحثی در مورد نقش کلسیم و خواندن ، یکی از شستشو دهننوعی سکته مغزی ، وحشتناک علایم کمبود ویتامین E را پختگی پس از چهل سالگي به ایا بدون زبان میتوانیم تبرخی بیماری ها که در آن بدژا وو یا اشنا پندارینرمش های مفید در سرگیجهابزار بقای موجود زنده از تلاشی برای درمان قطع نخافرایند حذف برخی اجزای مغدر هم تنیدگی کوانتومی و پهوموارکتوس ها ممکن است داختلالات صحبت کردن در انتکامل چشممیهمانهای ناخوانده عامل رویای شفافهوش مصنوعی ساخته هوش طبیارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر کپسول نوروهرب بر سمخچه ابزاري که وظیفه آن فرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وویتامین E در چه مواد غذایاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز آیندگان چگونه است ؟زبان و شناخت حقیقت قسمت سژن هوش و ساختارهای حیاتی استیفن هاوکینگ در مورد هتاریخ همه چیز را ثبت کردهمغزهای کوچک بی احساسسیستم تعادلی بدنکی غایب شدی تا نیازمند دلآیاما مقهور قوانین فیزیکبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دنقش غذاها و موجودات درياشناسایی سلول های ایمنی اگذر زمان کاملا وابسته به انسان عامل توقف رشد مغزبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتیچیزی خارج از مغزهای ما نیعلایم کمبود ویتامین E را پرورش مغز مینیاتوری انساایا تکامل هدفمند استبرخی بیماری های خاص که بددژاوو یا آشناپندارینرمشهای مهم برای تقویت عابزار بقای موجود زنده از تلاشی جدید در درمان ام اسفرد حساس از نظر عاطفی و بدرمان های بیماری آلزایمرهوش مصنوعی می تواند بر احادامه بحث تکامل چشمتکامل ابزار هوش ، راه پر تکامل زبانمیگرن سردردی ژنتیکی که بروبات های ریز در درمان بیهوش احساسیاز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد ومدارک ژنتیکی چگونه انسانراه های جدید برای قضاوت رویتامین دی گنجینه ای بزراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان ایا طبیعتا تمازبان، وسیله شناسایی محیطژن یا نقشه توسعه مغز و نقاستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل تراکت صوتی مصنوعی مغزتان را در جوانی سیمکشسیستم دفاعی بدن علیه مغز کاهش التهاب ناشی از بیماآزمون ذهنی گربه شرودینگربیهوش کردن در جراحی و بیمجهشهای مفید و ذکاوتی که دنقش غذاها و موجودات درياشواهدی از دنیسوان(شبه نئگربه شرودینگر و تاثیر مشانعطاف پذیری مکانیسمی علبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب سالم عامل سلامتی و یچگونه مغز پیش انسان یا همعلت خواب آلودگی بعد از خوآلزایمرایرادهای موجود در خلقت ببرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان ژنی از مغز انسچرا مغزهای ما ارتقا یافت ابزار بقای موجود زنده از تمایل زیاد به خوردن بستنقانون مندی نقشه ژنتیکی مدرمان های جدید میگرنهوش مصنوعی گوگل به کمک تشادغام میان گونه های مختلتکامل ساختار رگهای مغزی میدان مغناطيسي زمین بشر روح رهاییهوش احساسیاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد ومروری بر تشنج و درمان هایراه های جدید برای قضاوت رواکنش های ناخودآگاه و تقاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز انسان برای ایجاد تمدسفر نامه سفر به بم و جنوب ژنها نقشه ایجاد ابزار هوآیا واکنش های یاد گرفته واستخوان های کشف شده، ممکتبدیل سلولهای محافط به سنقش قهوه در سلامتیسکته مغزیکایروپاکتیک چیستإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبیوگرافیجاذبه و نقش آن در شکلگیرینقش غذاها و موجودات درياشاهکار قرنگزیده ای از وبینار یا کنفاولین هیبرید بین انسان وبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطچگونه هموساپينس بر زمین عوارض ازدواج و بچه دار شدآیا ما تنها موجودات زنده اگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روش هاي جدیدی چرا حیوانات سخن نمی گوینابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایرقارچ بی مغز در خدمت موجوددرمان های رایج ام اسهوش مصنوعی گوگل به کمک تشادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل شناخت انسان با کشفمکانیزمهای دفاعی در برابروزه داری و بیمار ی ام اس هوش عاطفی بیشتر در زناناز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد ومرکز خنده در کجای مغز استراه پیروزی در زندگی چیستواکسن سرطاناز تکینگی تا مغز از مغز تمغز انسان برای شادمانی طسفرنامه سفر به بم و جنوب ژنها ، مغز و ارادهآیا آگاهی پس از مرگ از بیاصول سلامت کمرتری فلوپرازیننقش مهاجرت در توسعه نسل اساخت شبکه عصبی با الفبایکاربرد روباتهای ريزنانوافراد آغاز حرکت خودشان ربیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بنقشه مغزی هر فرد منحصر بهشبیه سازی میلیون ها جهان گزارش یک مورد جالب لخته واولین مورد پیوند سر در انبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريچگونه آن شکری که می خوریمعید نوروز مبارکآیا مغز تا بزرگسالی توسعاگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سيناپسها طی تکامل و دانشمندان روشی برای تبدیچرا حجم مغز گونه انسان درابزارهای پیشرفته ارتباط تمدن بشری و مغز اخلاقیقدم زدن و حرکت دید را تغیدرمان ژنتیکی برای نوآوریهوش مصنوعی الفاگوارتقا و تکامل سنت آفرینش