دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

ارتباط شگفت انگیز مغز انسان و فیزیک کوانتوم

کسی نمی داند هوشیاری چیست و چگونه عمل می کند! کسی مکانیک کوانتوم را هم نمی فهمد. آیا ممکن است اینها همه تصادفی باشد؟ نمی توانم مشکل حقیقی را مشخص کنم زیرا تصور میکنم معماي حقیقی ای وجود ندارد ولی من تاکید نمیکنم که معمای حقیقی ای وجود ندارد این چیزی است که ریچارد فاینمان درباره معماها و تفاوت ها در مکانیک کوانتوم- که دانشمندان فیزیک برای توصیف کوچکترین چیزها در کیهان به کار می برند- بیان می کند ولی او شاید درباره معمای بی حاصل و مشابه هم سخن میگوید و آن معماي هوشیاری است!

برخی دانشمندان، اعتقاد دارند که ما در عمل می فهمیم هوشیاری و خودآگاهی چیست یا فقط توهم است، ولی ديگر دانشمندانی هستند که احساس می کنند ما اساسا درک نمی کنیم هوشیاری از کجا آمد.

معمای هوشیاری ابدی، برخی پژوهشگران را به اینجا کشانده است تا از فیزیک کوانتوم بخواهند آن را تشریح کند ولی این اندیشه، همیشه با شک پاسخ داده می شود و این شگفت انگیز نیست؛ زیرا حکیمانه نیست که یکی از معماها با معمای دیگر حل شود!

ولی واضح است که اين افکار، ابلهانه و از روي دلخواه نیست. یکی از دلایلی که عقل را شگفت ترین چیز براي فیزیک دان ها می کند، آن است که در نظریه کوانتوم ابتدایی اسیر می شود. فقط این، نیست بلکه مورد انتظار است که کامپیوترهای کوانتومی بتوانند چیزهایی را ایجاد کنند که برای کامپیوترهای عادی انجام آن ممکن نیست و این ما را تذکر می دهد که مغزهای ما می توانند چیزهایی را انجام دهند که از قدرت هوش مصنوعی، بسیار فراتر می رود.

مکانیک کوانتوم برترین نظریه برای توصیف عام هستي در سطح اتم و ذرات کوچک تر از اتم است و شاید خصوصیت مشهورتر در ابهام آن، این حقیقت باشد که در آزمایش کوانتومی، بر اساس انتخاب ما یا عدم انتخاب ما در روشهاي اندازه گیری، ممکن است برخی خصوصیت های اتم های مربوطه تغییر کند. وقتی نخستین پرچمداران مکانیک کوانتوم، تاثیر فرد جستجو کننده یا مراقب را بر نتایج آزمایشات دیدند بسیار شگفت زده شدند و به نظر رسید که فرض اساسی موجود در پیدایش جهان را از بین می برد که بدون توجه به نگاه ما جهانی در بیرون وجود دارد و وقتی روشي که جهان رفتار میکند، متوقف به کیفیت نگاه ما به آن است پس واقعیت دقیقا به چه معنی است؟

و برخی از این پژوهشگران احساس کردند، مجبورند این نتیجه را بگیرند که قرارداد جهان، فقط توهم است و باید هوشیاری، نقشی فعال را در نظریه کوانتوم داشته باشد. اما از نظر دیگران این مطلب، معنی خاصی ندارد.

بدون شک اینشتاین یک بار احتجاج کرد و آن زمانی بود که گفت من تا وقتی به یک ماه نگاه نکنم نتيجه نمی گیرم، قمری وجود دارد. و امروز برخی فیزیک دان ها شک می کنند که آیا هوشیاری بر مکانیک کوانتوم، تاثیر دارد یا نه.

در حقیقت احتمال دارد هوشیاری به دلیل فیزیک کوانتوم ایجاد شده باشد. تا جایی که اعتقاد دارند نظریه کوانتوم برای فهم کیفیت عمل مغز به صورت کامل، ضروری است و مشابه اجسام کوانتومی ای است که میتواند یک لحظه در دو مکان وجود داشته باشد، پس مغز کوانتومی می تواند همزمان دو نوع از افکار تبادلی را حمل کند. این افکار، تخمینی است و روشن شده است که فیزیک کوانتوم، نقشی اساسي در سطح عمل مغز و بر عمل آن، ندارد.

پس چیز دیگری وجود ندارد و این احتمالات، نشان میدهد چگونه نظریه شگفت انگیز کوانتوم ما را وادار میکند، فکر کنیم.

مشهورترین تاثیر عقل بر مکانیک کوانتوم در آزمایش دوشکاف، نمایان می شود: تصور کن بخشی از شعاع نورانی، بر پرده ای بتابد که دو شکاف نزدیک به هم و موازی دارد. بخشی از نور از دو شکاف می گذرد و بر پرده دیگر، برخورد می کند. میتوان نور را به عنوان نوعی از موج تصور کرد و وقتی موج ها از دو شکاف می گذرند، می توانند با هم تداخل کند. وقتی قله های موج همزمان باشند همدیگر را تقویت می کنند در حالي که اگر قله با کف موج نور، همزمان باشد همدیگر را محو می کنند و به این در هم رفتن موجی، پراش یا انکسار می گویند(diffraction)و سلسله ای متناوب از نوارهای تاریک و روشن بر پرده پشتی شکل می گيرد . واین، در زمانی است که موج های نور یا همدیگر را تقویت کنند یا همدیگر را محو بسازند. و قابل فهم است که این خصوصیت از خصوصیت های رفتار موج، از دویست سال قبل یعنی قبل از پیدایش نظریه کوانتوم بوده است. و میتوان این آزمایش دوشکاف را همچنین بر ذرات کوانتومی دیگر مانند الکترون ها اجرا کرد که ذراتی کوچک و باردار و از اجزای تشکیل دهنده اتم هستند. آنچه باعث جدال می شوند اینکه این ذرات میتوانند رفتاری مانند موج نشان دهند و این یعنی میتوانند وقتی دسته ای از الکترون ها از طریق دو شکاف بگذرد و تولید الگوی تداخل کند، در معرض انکسار یا پراش قرار گیرد.

اکنون، تصور کن ذرات کوانتومی از طریق شکاف ها یکی پس از دیگری میگذرد و نیز یکی پس از دیگری بر پرده، نمایش داده می شود و چیز ديگري هم در مسیر، وجود ندارد تا با هر ذره در طول مسیر خود تداخل کند. با اين همه، الگوی ذراتی که در گذر زمان با هم تراکم می کنند از تداخل، پرده برمی دارد. به نظر می رسد هر ذره از هر دو شکاف به صورت همزمان می گذرد و با خودش تداخل میکند و این حالت انباشته شدن بر هم(superposition)نامیده می شود.

این حقیقتا چیزی شگفت انگیز است.

اگر کسی را درون یا بیرون از یکی از شکاف ها قرار دهیم می توانیم کشف کنیم آیا ذره ای معین، از طریق شکاف می گذرد یا نه ولی در این حالت، تداخل و در هم رفتن، از بین می رود!

خیلی ساده! در زمان بررسی مسیر ذرات- حتی اگر این مراقبت، فشاری بر حرکت ذرات وارد نکند- ما نتیجه را تغییر می دهیم!

فیزيک دانی به نام پاسکال جوردن که با استاد کوانتوم نیلز بور در کپنهاگ در دهه بیستم قرن گذشته، کار میکرد، میگوید: توجه ما- بر اساس آنچه میتوان اندازه گیری کرد- فشاری را بر ذره وارد نمی کند و آن را به سمتی نمی راند. بلکه آن را تولید می کند! ما ذرات کوانتومی را وادار میکنیم موضعی مشخص بگیرند!

به عبارت دیگر ما نتایج اندازه گیری ها را خودمان تولید می کنیم.

اگر امر اینگونه است، به نظر می رسد واقعیت وضع شده، فقط یک سراب است و وقتی طبیعت، بر اساس اینکه آن را نگاه کنیم یا نکنیم، رفتار خود را تغییر می دهد شگفت انگیزتر هم می شود.

می توانیم بکوشيم طبیعت را در کشف قصد نیت آن، بفريبيم! برای این کار میتوانیم مشخص کنیم ذرات، در زمان گذر از طریق این دو شکاف چه مسیری دارند ولی به مجرد اينکه بخواهد از شکاف عبور میکنند، لازم است تصمیم بگیرد از یکی از شکاف ها یا هر دوی آنها بگذرد.

آزمایش در سال 1960، از طرف فیزیک دان آمریکایی جان ویلر مطرح شد و به آن، آزمایش انتخاب تاخیری گفته شد و در دوره هاي بعدی تکرار شد و تکنیک های هوشمند براي اندازه گيری، بر مسیر ذرات کوانتومی، به صورت عام و ذرات نور به نام فتون ها به طور خاص، به کار گرفته شد و این پس از آن بود که انتخاب می شد مسیری واحد یا ترکیبی از هر دو را انتخاب کند. بور به صورت قابل اعتمادی پیشگویی کرد و بیان نمود، تفاوتی بین تاخیر اندازه گیری یا عدم تاخیر، وجود ندارد.

تا زمانی که ما مسیر فتون را پیش از ثبت آن، به شکل نهایی در زمان رسیدن آن به بیننده مشخص کنیم ما پدیده انکسار یا پراش را از دست می دهیم! گویا طبیعت می فهمید ما فقط نگاه نکرده ایم بلکه حتی برای نگاه کردن، نقشه هم ریخته ایم!

در این آزمایش هرگاه مسیر ذره کوانتومی را کشف کنیم مجموعه مسیرهای ممکن به یک حالت شناخته شده، فرو میریزد.

بیشتر از این، آزمایش انتخاب زود و سریع و نه تاخيري است یعنی انجام توجه- که از اندازه گیری شروع و نتیجه می شود- می تواند بیشتر از هر جنبش فیزیکی، باعث فروریختن شود.

ولی آیا این،يعني فروریختن حقیقی رخ نمي دهد، مگر در زمانی- که نتیجه اندازه گیری به هوشیاری ما برسد؟

فیزیک دان مجارستانی یگین وینگر در دهه سی، به اين احتمال اعتراف کرده است و می گوید: بیان می شود، توصیف کوانتومی اشیا، تحت تاثیر کپی هایی است که وارد هوشیاری می شود و ایمان به خود، به صورت منطقی همراه با مکانیک کوانتوم کنونی است. ویلر اعتقاد دارد که وجود موجودات زنده توانا برای مشاهده، - آنچه را در گذشته بوده- تغییر داده است و حوادث کوانتومی قبلی را به یک تاریخ قابل لمس، تبدیل کرده است. او می گوید: ما در تکامل کیهان از زمان ابتدای آن، شریک بوده ایم و این، یعنی ما در کیهانی مشارکتي، زندگی می کنیم تا امروز فیزیک دان ها بر روشی بهتر برای تفسیر این آزمون های کوانتومی توافق نکرده اند ولی دشوار است از آنچه بر آن مترتب است یعنی نوعی ارتباط بین هوشیاری با مکانیک کوانوم، دوری کنیم.

در ابتدای دهه هشتاد، فیزیک دان انگلیسی روگر پنروز مطرح کرد که ارتباط، در جهت دیگری عمل کرده است. شاید مکانیک کوانتوم مشارکتی در خوآگاهی و هوشیاری ما داشته باشد؛ چه هوشیاری بر مکانیک کوانتوم تاثیر بگذارد یا نه. و پنروز می پرسد اگر ساختارهایی مولکولی، در مغزهای ما باشد و بتواند حالت خود را در پاسخ به یک حادثه کوانتومی تغییر دهد، چه می شود؟ و آیا این ترکیبات می تواند حالت بر هم فرو رفتن کوانتومی را کاملا مانند رفتار ذرات در آزمایش دوشکاف، بنا سازد؟ و آیا در روش هایی- که تحریک سلول های عصبی برای ارتباط، از طریق پيام های الکتریکی انجام می شود- در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) رخ میدهد؟ پنروز می گوید توانایی ما برای حمل حالات ذهنی ناموافق از نظر ظاهری، خطای در ادراک، نيست و این، تاثیر حقیقی فیزیک کوانتوم است.

در نتیجه به نظر میرسد، مغز انسان می تواند با فرایند های معرفتی ای تعامل کند- که همچنان بسیار فراتر از قدرت های تجهیزات کامپیوتری عددی است. شاید بتوانیم حتی وظیفه محاسبه ای را انجام دهیم- که از طریق تجهیزات کامپیوترهای عادی و بر اساس منطق عددی کلاسیک، اجرای آن ممکن نیست. پنروز برای اولین بار، در کتاب خود در سال 1989 با عنوان عقل جدید امپراتور “the emperor’s new mind” فرض کرد که مکانیک کوانتوم بر ادراک بشری تاثیر می گذارد به گونه ای که پنروز تصور میکند فروریختن تداخل کوانتومی و محو در هم فرورفتن کوانتومی فرایندی حقیقی و فرایندی فیزیکی مانند انفجار شديد باشد و این پدیده را (orch-or)(orchestrated objective reduction) کاهش واقعي هماهنگ شده نامید.اندیشه
orch-or)
سبب شد پنروز بفهمد جاذبه مسؤول عدم آشکار شدن تاثیر مکانیک کوانتوم بر موارد روزانه مانند ستارگان و سیارات است. او اعتقاد دارد که در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، در اشيايي که حجم آن، بزرگتر از ذرات است امکان ندارد.

زیرا تاثیر جاذبه آن، لازم ميکند دو حالت زمان-مکان با هم در جایی نباشند.پنروز این تفکر را در همراهی با پزشک آمریکایی استوارت هامروف، پیشرفت و توسعه داد به گونه ای که در کتاب خودسایه های عقلدر سال 1994، مطرح کرد ساختارهایی که در درک کوانتومی شرکت دارد، از پروتيين هایی به نام ميکروتوبول تشکیل مي شود و این ميکروتوبول ها در بیشتر سلول های ما از جمله سلول های عصبی مغزی وجود دارد و پنروز و هامروف، استدلال کردند جنبش های این ميکروتوبول ها ممکن است بر اساس اصل در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد ولی دلیلی بر آن نیست.

اشاره شده است که اندیشه در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) ميکروتوبول ها، بر اساس آزمونهایی در سال 2013 تایید شده است ولی در واقع این پژوهش ها به آثار کوانتومی اشاره نکرده است. علاوه بر آن، بیشتر پژوهشگران اعتقاد دارند اندیشه orch-or بر اساس پژوهشی- که در سال 2000 انجام شد- از نظرها دور شد.

فیزیک دانی به نام مارک تيگمارک بیان کرد، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) مولکول های دخیل در ارسال پیام های عصبي، امکان ندارد حتی در بخشی از زمان لازم بر رسیدن این پیام ها به مکان خاصی ادامه یابد. تاثیر های کوانتومی مانند در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، با اصلی به نام جداسازی ارتباط کوانتومی(decoherence) به سادگی از بین ميرود و این، به واکنش ذرات کوانتومی با منطقه اطراف- که از طریق آن، خصوصیات کوانتومی از مجموعه محو میشود- باز می گردد. انتظار می رود جدا شدن ارتباط کوانتومی در محیط های مرطوب و گرم، مانند سلول زنده بسیار سریع شود. پیام های عصبی، پالس هاي الکتریکی است که از عبور ذرات باردار از غشای سلولهای عصبی ایجاد می شود. اگر یکی از این ذرات در، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition)، باشد و با سلول های عصبی برخورد کند، لازم است آنطور کهتيگمارکمي گويد در کمتر از میلیارد ميليارد صدم ثانیه از بین برود و این کار، حداقل ده هزار تریلیون بار تکرار میشود تا زمانی که سلول های عصبی پیام را خالی کند. نتیجه آنکه شک وابهام زیادی در مورد اندیشه تاثیر مکانیک کوانتومی بر مغز وجود دارد، ولی پنروز به این دلایل توجهی نمیکند و فرضیه(orch-or) را مطرح میسازد. به رغم بیان تيگمارکدر مورد جداکردن بسیار سریع ارتباط کوانتومی در سلول ها، محققان دیگری آثار کوانتومی را در سلول های زنده دیده اند.

دلایلی اشاره میکند نظام بیولوژیک، در جوانب مختلفی از اصول مکانيک کوانتوم بهره میبرد. به عنوان نمونه، فرایند ساختن با نور است و تاثیرات کوانتومی در تبدیل اشعه خورشید به کربوهيدرات ها در فرایند فتوسنتز نقش دارد. دانشمندان همچنین دیدند پرندگان مهاجر، قطب نمای کوانتومی مخصوصی دارند که به آنها اجازه استفاده از ميدان مغناطيسي زمين و هوانوردي را میدهد و احساس بویایی در انسان هم بر اساس یکی از مهمترین خصوصیات فیزیک کوانتوم انجام می شود.

علاوه براینها، به ناچار باید پذیرفت مغز از حیله های کوانتومی استفاده میکند و برهانهایی کاملا متفاوت وجود دارد.

فیزیک دانی به نام ماتيو فیشر از دانشگاه کالیفرنیا مقاله ای را در سال 2015 منتشر کرد و مطرح کرد مغز مولکولهايي دارد که میتواند، در هم رفتن کوانتومی (quantum superimposition) را به شکلی درست، حفظ کند و به شکل مشخص، هسته های ذرات فسفر این توانایی را دارد. ذرات فسفر در همه جا درون سلول ها هستند و معمولا شکل يونی آن، با چهار مولکول اکسیژن ترکیب می شود. این یون ها واحد اساسی نیرو درون سلول ها هستند. بخش بزرگی ازنیروی سلول، در مولکول هایی به نام ATP ، ذخیره می شود که زنجیره هایی تشکیل شده از سه مجموعه از فسفات است و مرتبط با مولکول ساختاری است و در زمان قطع شدن یکی از مجموعه های فسفات، نیروی سلول آزاد میشود تا استفاده شود. سلول ها مکانیسم هایی مولکولی برای جمع کردن یون های فسفات در مجموعه دارد و بار دیگر، آن را می شکنند. فیشر نقشه ای را طرح کرد که میشد در آن، دو بخش از یون های فسفات را در نوع خاصی از در هم رفتن کوانتومی، به نام همبستگي كوانتومي (entangled state) قرار داد. هسته هاي فسفر خاصيت كوانتومي دارد که چرخش دوکی کوانتومی (spin) خوانده می شود و آن را تا حدی مشابه مغناطیس کوچک با قطب هایی میکند که به جهت های معینی اشاره دارد.

در حالت در هم فرورفتن؛ لرزش دوکی یا اسپین یکی از هسته های فسفر بر اساس دیگر هسته ها است به عبارت دیگر حالت های همبستگی حقیقتا حالت های در هم فرورفتن کوانتومی است که بیشتر از یک ذره کوانتومی واحد را در بر می گیرد.

فیشر می گوید رفتار مکانیکی کوانتومی چرخش دوکی این هسته ها می تواند در دوره های طولانی ای- که توسط بشر قابل ملاحظه است- به شکل معقولی در برابر جداسازی ارتباط، مقاومت کند. او با تیگمارک، اتفاق نظر دارد که جنبش های کوانتومی به شدت ازمحیط، تاثیر می پذیرد همانطور که پنروز و هامیروف تصور کردند و جداسازی همبستگی، تقریبا به صورت فوری حاصل می شود ولی چرخش دوکی کوانتومی هسته ها به شدت با محیط خود واکنش نشان نمی دهد. به رغم اینها رفتار کوانتومی، در چرخش دوکی کوانتومی هسته های فسفر، مصون از جداسازي همبستگی است.

فیشر می گوید وقتی ذرات فسفر در ساختاری بزرگتر به بنام مولکول های پوسنر قرار داده شود، چنین چیزی رخ می دهد. و اینها مجموعه ای تشکیل شده از شش یون فسفات است که با نه یون کلسیم ارتباط دارد و نشانه هایی بر امکان پذیر بودن وجود این مولکول ها در سلول های زنده هست به رغم آنکه اکنون دلیل قاطعی ندارد.

فیشر می گوید چرخش دوکی کوانتومی فسفر در برابر جدا شدن همبستگی یک روز یا تقریبا یک روز حتی در سلول های زنده مقاومت می کند و این، یعنی میتواند بر چگونگی عمل مغز تاثیر بگذارد. این نظر مطرح است که مولکول های پوسنر میتواند از طرف سلول های عصبی، بلعیده شود. و مولوکول های پوسنر هر طور در داخل باشند، می توانند سلول های عصبی را تحریک کنند تا پیامی را از طریق جدا سازی و آزاد کردن یون های کلسیم، به سلول دیگر برساند. و به دلیل همبستگی در مولکول های پوسنر دو تا از این پیام ها به نوبه خود به عنوان نوعی از همبستگی کوانتومی افکار با هم مرتبط میشود. فیشر می گوید: پس پردازش های کوانتومی دارای چرخش دوکی کوانتومی هسته ای، در عمل در مغز وجود دارد و اين امری بسیار شایع خواهد بود و در هر زمان رخ میدهد.

فیشر اولا وقتی شروع به تفکر در بیماران عقلی میکند، به اين نتیجه ميرسد زیرا می گوید: وقتی پیش از سه تا چهار سال قبل تصمیم گرفتم کشف کنم چگونه یون لیتیم میتواند مانند این تاثیر بزرگ را در درمان بیماران عقلی داشته باشد در شیمی زیستی مغز وارد شدم.

چون دوای لیتیم به مقدار وسیع در درمان اختلال دو قطبی استفاده میشود. این دارو عمل میکند ولی کسی نمی داند دقیقا چگونه عمل می کند. فیشر درباره تفسیر کوانتومی بحث نمیکند ولی پس از آن، مقاله ای پژوهشی را ارائه کرد که نشان میداد داروی لیتیوم تاثیرات مختلفی بر رفتار موش ها دارد که بر اساس لیتیوم مورد استفاده است. در نگاه اول این از ناحیه شیمیایی، شگفت انگیز است که نظیرهای مختلف واجب است به صورت تقریبا مطابق با هم، رفتار کنند پس وقتی لیتیوم به عنوان درمانی سنتی استفاده شده است باید روی موارد مشابه، همان تاثیر را داشته باشد ولی فیشر فهمید هسته ذرات مشابه لیتیوم، متفاوت است و ممکن است نقشی مختلف داشته باشد و این خاصیت کوانتومی به روش عمل دوای لیتیوم تاثیر می گذارد. برای نمونه اگر لیتیوم به جای کلسیم در مولکول های پوستر جایگزین شود چرخش دوکی کوانتومی لیتیوم بر چرخش دوکی کوانتومی ذرات فسفر تاثیر می گذارد و در نتیجه در همراهی با همبستگی کوانتومی آن وارد می شود.

اگر این مطلب درست باشد به تفسیر آنچه لیتیوم در درمان بیماری دو قطبی به کار میبرد، کمک میکند.

در این مرحله طرح فیشر بیشتر از نظری قابل توجه، نیست ولی راه های بسیاری هست که میتوان درستی آن را آزمود و از این فکر شروع میشود که چرخش دوکی کوانتومی فسفر در مولکل های پوسنر، میتواند همبستگی کوانتومی را در دوره های طولانی حفظ کند و این چیزی است که فیشر بعدا به آن می پردازد.

به رغم اینها او در این بیان محتاط است و افکار قبلی درباره هوشیاری و ادراک کوانتومی، در بهترین حالات با هم برخورد دارد.

فیزیک دان ها، بیشتر آرزوی آنها این است که هوشیاری و مغز بتواند دور از نظریه کوانتوم باقی بماند و شاید بر عکس هم باشد و بعد از همه اینها حتی نمی دانیم هوشیاری چیست و نظریه ای برای توصف آن هم نیست. نتیجه اینکه فیزیک دان ها غالبا همین که عبارت کوانتوم و هوشیاری در یک جمله بیان میشود، احساس ناتوانی می کنند.

این اندیشه تاریخی طولانی دارد و این از زمانی است که تاثیر ناظر و عقل در مکانیک کوانتوم در نخستین روزها مطرح شد و انکار ارتباط بین هوشیاری و مکانیک کوانوم بسیار سخت است. در سال 2016 آدریان کینت از دانشگاه کمبریج که یکي از محترم ترین فیلسوفان کوانتومی است، پیشگویی کرد هوشیاری، رفتار نظام کوانتومی را به روشی پیچیده تغییر داده است ولی میتوان آن را کشف کرد. کینت در مورد این اندیشه بسیار هشدار داد و اعتراف کرد: در اصول، دلیلی قانع کننده براي اعتقاد به اینکه نظریه کوانتوم، نظریه درستی است- که می خواهد براي نظریه هوشیاری دستورسازی کند- وجود ندارد و نمي تواند کامل بيان کند ارتباطی مشترک بین معماهاي نظریه کوانتوم، با معماهاي هوشیاری هست. ولی او می گوید تفسیر همه خصوصیاتی- که هوشیاری، بر اساس فیزیک کلاسیک و قبل از نظریه کوانتوم دارد- دشوار است.

یکی از سوالات حیرت انگیز به صورت خاص، آن است که چگونه عقل های هوشیار ما می تواند احساسات یگانه ای در نوع خود مانند رنگ قرمز یا بوی گوشت ترد و سرخ شده خوک را تجربه کند؟ با چشم پوشی از افرادی- که از ناتوانی های چشمی رنج می برند- همه رنگ قرمز را می شناسیم ولی وسیله ای برای رساندن احساس نداریم و هیچ چیزی در فیزیک نیست که به ما بگوید چه چیزی، بر اساس آن، وجود دارد. احساسات از این نوع، کوالیا یا کیفیت های قابل حس (qualia)نامیده می شود. ما آنها را اینگونه تصور می کنیم که از خصوصیات یگانه در همه جای جهان هستند ولی در حقیقت اینها فقط نتایج هوشیاری ما هستند و این امر، تفسیرش دشوار است.

کینت می گوید هر زنجیره از افکار درباره ارتباط هوشیاری با فیزیک منجر به معمایی بی نتیجه می شود و این، چیزی است که او را وادار کرد، این اندیشه را مطرح کند که ما میتوانیم پیشرفت در فهم معمای تکامل هوشیاری را به دست بیاوریم و این، در صورتی است که فرض کنیم هوشیاری، احتمالات کوانتومی را تغییر مي
میدهد هرچند بسیار اندک باشد.

به عبات دیگر، عقل ممکن است به شکل حقیقی بر نتایج اندازه گیری، تاثیر بگذارد. دقیقا مشخص نیست چه چیزی حقیقی است ولی این فرصت هست که همه حقایق ممکن و قابل به دست آوردن از طرف مکانیک کوانتوم، همان مراقبتی باشد که در واقعیت به روشی انجام می دهیم؛ به گونه ای که میتوان آن را پیشگویی کرد.

کینت می گوید: 15% ایمان دارم که چیزی در هوشیاری، به صورت مشخص سبب انحرافات در نظریه کوانتوم میشود و شاید از طریق تجربی، طی 50 سال آینده کشف شود و اگر چنین چیزی رخ دهد، این نظر ما را درباره همه فیزیک و عقل، تغییر خواهد داد و این فرصت، باید کشف شود.

http://www.bbc.com/…/20170215-the-strange-link-between-the-…

http://ibelieveinsci.com/?p=38339


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
عوامل موثر در پیدایش زباآیا هوش سریعی که بدون احسمجموعه های پر سلولی بدن ماز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرک و احساسپیامهای کاربرانآیا رژیم غذایی گیاهی سلامشکلات نخاعیاستیفن هاوکینگ در مورد ههوش احساسیتاثیر ترکیبات استاتین (سرویاها از مغز است یا ناخوانفجار و توقف تکاملی نشامغز انسان برای شادمانی طبیماری تی تی پیهستی ما پس از شروعی چگال تاثیر درجه حرارت بر عملکریواستیگمینای آنکه نامش درمان و یادشمغزتان را در جوانی سیمکشبحثی در مورد نقش ویتامينوراپامیل در بارداریتشنج و حرکات شبه تشنجی قازبان مشترک ژنتیکی موجوداابزار بقای موجود زنده از نقش رژیم غذایی بر رشد و ابرخی نکات از گاید لاین پرژنهای مشترک بین انسان و وحقیقت قربانی نزاع بین بی سفری به آغاز کیهانکیست کلوئید بطن سوماثرات فشار روحی شدیدنوار مغزی روشی مهم در تشخبعد از کروناخونریزی مغز در سندرم کووساختار شبکه های مغزی ثابگیلگمش باستانی کیستقانونمندی و محدودیت عالمارتقا و تکامل سنت آفرینش نگاه محدود و تک جانبه، مشتو دی ان ای خاص ميتوکندريدندان ها را مسواک بزنید تشبیه سازی میلیون ها جهان پیچیدگی های مغزی در درک زمولتیپل اسکلروز در زنان از نظر علم اعصاب یا نرووسچرا در مغز انسان، فرورفتتکامل شناخت انسان با کشفداروی ضد تشنج با قابليت تداروی ضد تشنج با قابليت تعوامل ایجاد لغت انسانی و آیا هشیاری کوانتومی وجودمحل درک احساسات روحانیاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی الفاگوتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرک احساسات و تفکرات دیگسایتهای دیگرآیا رژیم غذایی گیاهی سلامشکلات بین دو همسر و برخیاستیفن هاوکینگ در تفسیر هوش عاطفی بیشتر در زنانتاثیر دپاکین بر بیماری مرویاهای پر رمز و حیرتی درانواع سکته های مغزیمغز انسان برای شادمانی طبیماری ضعف عضلات نزدیک بو هر کس تقوای خدا پیشه کنتاثیر درجه حرارت بر عملکریسدیپلام تنها داروی تایایندرالنقش قهوه در سلامتیبحثی جالب درباره محدودیتورزش هوازی مرتب خیلی به قتشنج عدم توازن بین نورون زبان چهار حرفی حیات زمینابزار بقای موجود زنده از نقش رژیم غذایی در رشد و ابرخی اثرات مضر ویتامین دژنهای هوش ، کدامندحقیقت خواب و رویاسلولهای بنیادی مصنوعی درکاهش التهاب ناشی از بیمااثرات مفید قهوهنورون هاي مصنوعی می توانتفاوت مغز انسان و میمون هخواندن ، یکی از شستشو دهنسازگاری با محیط بین اجزاگیاه خواری و گوشت خوار کدقارچ بی مغز در خدمت موجودارتوکين تراپی روشی جديد نگاه انسان محدود به ادراتولید سلولهای جنسی از سلدو ویژگی انتزاع و قدرت تجشبیه سازی سیستم های کوانپیوند مغز و سر و چالشهای مواد کوانتومی جدید، ممکناز نظر علم اعصاب اراده آزچراروياها را به یاد نمی آتئوری تکامل امروز در درمداستانها و مفاهیمی اشتباعواملی که برای ظهور لغت اآیا واکنش های یاد گرفته ومحل درک احساسات روحانی داز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرک تصویر و زبان های مخلتآیا راهی برای رفع کم آبی مشکلات روانپزشکی پس از ساستخوان های کشف شده، ممکهوش عاطفی در زنان بیشتر اتاثیر داروهای ضد التهاب رویای شفافانگشت نگاری مغز نشان میدمغز انسان رو به کوچک تر شبیماریهای تحلیل عضلانی اوقت نهيب هاي غير علمي گذشتاثیر درجه حرارت بر عملکرژیم های غذایی و نقش مهم ایا کوچک شدن مغزانسان النقش مهاجرت در توسعه نسل ابحثی در مورد نقش کلسیم و ورزش هوازی ، بهترین تمریتغییر الگوی رشد مغزی با ززبان و کلمه حتی برای کسانابزار بقای موجود زنده از نقش زبان در سلطه و قدرت ابرخی اختلالات عصبی مثانهکلرال هیدرات برای خوابانحقیقت راستین انسان علم بسلسله مباحث هوش مصنوعیکاهش دوپامین عامل بیماریفلج بل، فلجی ترسناک که آناثرات مضر ماری جوانانورون های ردیاب حافظهتفاوت های بین زن و مرد فقخواب سالم عامل سلامتیسخن پاک و ثابتگالکانزوماب، دارویی جدیقبل از انفجار بزرگارتباط میکروب روده و پارنگاهی بر قدرت بینایی دراتومورها و التهاب مغزی عادو برابر شدن خطر مرگ و میشباهت زیاد بین سلول هاي عپیوند سر آیا ممکن استموجود بی مغزی که می توانداز نظر علم اعصاب اراده آزچراروياها را به یاد نمی آتئوری تکامل در پیشگیری و در مانهای کمر دردعوارض ازدواج و بچه دار شدآیا آگاهی پس از مرگ از بیمحدودیت های حافظه و حافظاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرک عمیق در حیواناتآیاما مقهور قوانین فیزیکمشکلات روانپزشکی در عقب استروژن مانند سپر زنان دهوش عاطفی در زنان بیشتر اتاثیر داروی ضد تشنج سدیم روبات های ریز در درمان بیاندوهگین نباش اگر درب یا مغز انسان رو به کوچکتر شدبیهوش کردن در جراحی و بیموقتی فهمیدی خطا کردی برگتاثیر رو ح و روان بر جسمرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وایا این جمله درست است کسینقش محیط زندگی و مهاجرت دبحثی در مورد عملکرد لوب فورزش و میگرنتغییر زودتر اتصالات مغزیزبان و بیان نتیجه ساختماکمردرد و علل آنابزار بقای موجود زنده از نقش زبان در سلطه و قدرت ابرخی بیماری ها که در آن بحمله ویروس کرونا به مغزسم زنبور ، کلیدی برای وارکایروپاکتیک چیستفلج خواباجزای پر سلولی بدن انسان نوروپلاستیسیتی چیستتفاوتهای جنسیتی راهی براخواب سالم عامل سلامتی و یسریعترین کامپیوتر موجودگامی در درمان بیماریهای قدم زدن و حرکت دید را تغیارتباط چاقی و کاهش قدرت بنگاهی بر توانایی اجزاي بتوانایی مغز و دیگر اجزای ديدن با چشم بسته در خواب شباهت زیاد بین سلول هاي عپیوند سر، یکی از راه حلهاموجودات مقهور ژنها هستنداز آغاز خلقت تا نگاه انسانزاع بین جهل و علم رو به پتا 20 سال آینده مغز شما به در محل کار ارزش خودت را بعید نوروز مبارکآیا امکان بازسازی اندامهمخچه فراتر از حفظ تعادلاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرگیری قلب در بیماری ویرآزمون ذهنی گربه شرودینگرمشاهده آینده از روی مشاهاصول سلامت کمرهوشیاری کوانتومیتاثیر درجه حرارت بر عملکروح رهاییانسان قدیم در شبه جزیره عمغز ایندگان چگونه استبیوگرافیویتامین E برای فعالیت صحتاثیر رژیم گیاه خواری بر راه های جدید برای قضاوت رایا ابزار هوشمندی یا مغز نقش نظام غذایی در تکامل مورزش بهترین درمان بیش فعتغییر عمودی سر انسان از پزبان و بیان، در سایه پیشرکمردرد با پوشیدن کفش مناابزار بقای موجود زنده از نقش سجده بر عملکرد مغزبرخی بیماری های خاص که بدحوادث روزگار از جمله ویرسودمندی موجودات ابزی بر کاربرد روباتهای ريزنانوفلج خواب چیستاجزایی ناشناخته در شکل گنوشیدن چای برای مغز مفید تقلید مرحله ای نسبتا پیشخواب عامل دسته بندی و حفطسرگیجه از شایعترین اختلاگامی در درمان بیماریهای قدرت انسان در نگاه به ابعارتباط هوش ساختار مغز و ژناتوانی از درمان برخی ویتوازن مهمتر از فعالیت زیدی متیل فومارات(زادیوا)(شش مرحله تکامل چشمپیشینیان انسان از هفت میمیهمانهای ناخوانده عامل از انفجار بزرگ تا انفجار نزاع بین علم و نادانی رو تاثیر مشاهده بر واقعیت بتاثیر نگاه ناظر هوشیار بدر چه مرحله ای از خواب ، رعامل کلیدی در کنترل کارآآیا انسان با مغز بزرگش اخمخچه ، فراتر از حفظ تعادلاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرگیری مغز در بیماری کویإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَمعنی روزهاضطراب و ترسهوش، ژنتیکی است یا محیطیتاثیر درجه حرارت بر عملکروزه داری و بیمار ی ام اس انسان جدید از چه زمانی پامغز ابزار برتر بقابیوگرافیویتامین E در چه مواد غذایتاثیر رژیم گیاه خواری بر راه های جدید برای قضاوت رایا بیماری ام اس (مولتیپنقش هورمون های تیروئید دبحثی درباره هوش و تفاوتهورزش در کمر دردتغییرات منطقه بویایی مغززبان و تکلم برخی بیماریهکنفرانس تشنج هتل کوثر اصابزار بقای موجود زنده از نقش غذاها و موجودات دريابرخی توجهات در ببمار پارحافظه و اطلاعات در کجاست سیاهچاله و تکینگی ابتدایکاربرد روباتهای ريز، در فیلمی بسیار جالب از تغییاحساس گذر سریعتر زماننوعی سکته مغزی ، وحشتناک تلقین اطلاعات و حافظهخودآگاهی و هوشیاريسردرد میگرن در کودکانگاهی لازم است برای فهم و لوب فرونتال یا پیشانی مغارتباط انسانی، محدود به ناتوانی در شناسایی چهره توسعه هوش مصنوعی قادر اسدژا وو یا اشنا پنداریششمین کنگره بین المللی سپیشرفتی مستقل از ابزار همیگرن سردردی ژنتیکی که باز تلسکوپ گالیله تا تلسکنزاع بین علم و جهل رو به پنظام مثبت زندگیتاثیر نگاه انسان بر رفتادر هم تنیدگی کوانتومی و پعادت کردن به نعمتآیا احتمال دارد رویا از آمخچه ابزاري که وظیفه آن فاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرگیری مغز در بیماران مبافراد آغاز حرکت خودشان رمغز فکر میکند مرگ برای دیاطلاعاتی عمومی در مورد مهیچگاه از فشار و شکست نترتاثیر درجه حرارت بر عملکروش مقابله مغز با محدودیانسان عامل توقف رشد مغزمغز از بسیاری حقایق می گربیان ژن های اسکیزوفرنی دویتامین دی گنجینه ای بزرتاثیر رژیم گیاه خواری بر ایا بدون زبان میتوانیم تنقش هورمون زنانه استروژنبحثی درباره هوش و تفاوتهوزوز گوشتغییرات تکاملی سر انسان زبان و شناخت حقیقت قسمت چکنگره بین المللی سردرد دابزار بقای موجود زنده از نقش غذاها و موجودات دريابرخی روش های تربیتی کودکحافظه و اطلاعات در کجاست سیاره ابلهانکجای مغز مسئول پردازش تجفیزیکدانان ماشینی برای تاخلاق و علوم اعصابچیزی خارج از مغزهای ما نیتلاش هایی در بیماران قطع خودآگاهی و هوشیاريسردرد و علتهای آنگاهی مغز بزرگ چالش استلبخند بزن شاید صبح فردا زارتباط شگفت مغز انسان و فنخاع ما تا پایین ستون فقرتوسعه برخی شغل ها با هوش دژاوو یا آشناپنداریصرع و درمان های آنپاسخ گیاهان در زمان خوردمیگرن شدید قابل درمان اساز تلسکوپ گالیله تا تلسکنظریه تکامل در درمان بیمتاثیر نگاه انسان بر رفتادرمان های بیماری آلزایمرعارضه جدید ویروس کرونا سآیا احتمال دارد رویا از آمدارک ژنتیکی چگونه انساناز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی از عروسک تا کمتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرگیری مغزی در سندرم کووافزایش قدرت ادراکات و حسمغز ما کوچکتر از نیم نقطهاطلاعاتی عمومی در مورد مهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر درجه حرارت بر عملکروش های صرفه جویی در ایجاانعطاف پذیری مکانیسمی علمغز به تنهایی برای فرهنگ بیست تمرین ساده برای جلوواکنش های ناخودآگاه و تقتاثیر رژیم گیاهخواری بر راه پیروزی در زندگی چیستایا تکامل هدفمند استنقش ژنتیک در درمان اختلابحثی درباره هوش و تفاوتهیک پیشنهاد خوب برای آسان ثبت امواج الکتریکی در عصزبان و شناخت حقیقت قسمت اکنگره بین المللی سردرد دابزار بقای موجود زنده از نقش غذاها و موجودات دريابرخی سلولهای عصبی در تلاحافظه و اطلاعات در کجاستسیاره ابلهانکرونا چه بر سر مغز می آورفرگشت و تکامل تصادفی محض اخلاق پایه تکامل و فرهنگچگونه مغز پیش انسان یا همتلاشی برای درمان قطع نخاخانواده پایدارسردرد تنشنگذر زمان کاملا وابسته به لرزش ناشی از اسیب به عصبارتباط شگفت انگیز مغز اننخستین تصویر از سیاهچالهتوصیه های غیر دارویی در سدانشمندان ژنی از مغز انسضررهای مصرف شکر و قند بر پختگی پس از چهل سالگي به میدان مغناطيسي زمین بشر از تکنیکی تا مغز از مغز تاز تکینگی تا مغز از مغز تهفت چیز که عملکرد مغز تو تاثیر ویتامین دی بر بیمادرمان های جدید میگرنعدم توقف تکامل در یک انداآیا برای تولید مثل همیشه مروری بر تشنج و درمان هایاز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی از عروسک تا کمتاثیر گیاه خواری بر رشد ودرگیری اعصاب به علت میتوافزایش مرگ و میر سندرم کومغز مادران و کودکان در زمبلندی در ذهن ما درک بلندیهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر درجه حرارت بر عملکروش هایی ساده برای کاهش ااولین هیبرید بین انسان ومغز برای فراموشی بیشتر کبیشتر کمردردها نیازی به واکسن کرونا از حقیقت تاتتاثیر عصاره تغلیظ شده گیراست دستی و چپ دستیایرادهای موجود در خلقت بنقش آتش در رسیدن انسان بهبحثی درباره هوش و تفاوتهیکی از علل محدودیت مغز امجمجمه انسان های اولیهزبان و شناخت حقیقت قسمت دکندر در بیماریهای التهابابزار بقای موجود زنده از نقشه مغزی هر فرد منحصر بهبرخی سيناپسها طی تکامل و حس چشایی و بویاییسیر آفرینش از روح تا مغز کشف مکانیسم عصبی خوانش پفراموش کارها باهوش تر هساختلال در شناسایی حروف و چگونه هموساپينس بر زمین تلاشی تازه برای گشودن معخارق العاده و استثنایی بسردرد سکه ایگربه شرودینگر و تاثیر مشلزوم سازگاری قانون مجازاارتباط شگفت انگیز مغز اننرمش های مفید در سرگیجهتوصیه هایی در مصرف ماهیدانشمندان روش هاي جدیدی ضررهای شکر بر سلامت مغزپرورش مغز مینیاتوری انسامکانیزمهای دفاعی در براباز تکینگی تا مغز و از مغز هفت سین یادگاری از میراث تاثیر ویروس کرونا بر مغز درمان های جدید در بیماری عسل طبیعی موثر در کنترل بآیا بزرگ شدن مغز فقط در دمرکز هوشیاری، روح یا بدن از تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی در کامپیوترهاتاثیر گیاه خواری بر رشد وذهن چند جانبه نیازمند نگافسردگی و اضطراب در بیمامغز چون ابزار هوش است دلیبه زودی شبکه مغزی به جای هدف یکسان، در مسیرهای متتاثیر درجه حرارت بر عملکروش صحبت کردن در حال تکاماولین مورد پیوند سر در انمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟با هوش مصنوعی خودکار روبواکسن کرونا ساخته شده توتاریخ همه چیز را ثبت کردهرشته نوروایمونولوژی و نقاگر نعمت فراموشی نبود بسنقش انتخاب از طرف محیط، نبحثی درباره هوش و تفاوتهیافته های نوین علوم پرده جنسیت و تفاوت های بیناییزبان و شناخت حقیقت قسمت سکوچک شدن مغز از نئاندرتاابزارهای بقای موجود زندنقص در تشخیص هیجانات عامبررسي علل احتمالي تغيير حس و ادراک (قسمت اول )سیستم تعادلی بدنکشف مکانیسمی پیچیده در بفراموشی همیشه هم بد نیستاختلالات مخچهچگونه آن شکری که می خوریمتلاشی جدید در درمان ام اسخدا موجود استسرعت فکر کردن چگونه استگزیده ای از وبینار یا کنفلزوم سازگاری قانون مجازاارتباط غیرکلامی بین انسانرمشهای مهم برای تقویت عتوضیحی ساده در مورد هوش مدانشمندان روشی برای تبدیطوفان فقر و گرسنگی و بی سآلودگی هوا و ویروس کروناما انسانها چه اندازه نزدما انسانها چه اندازه نزداز تکینگی تا مغز از مغز تهمیشه اطمینان تو بر خدا بتاثیر ژنها بر اختلالات خدرمان های رایج ام اسعصب حقوق نورولووآیا تکامل و تغییرات ژنتیمرکز حافظه کجاستاز تکینگی تا مغز- از مغز هوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر گیاه خواری بر رشد ورقیبی قدرتمند در برابر مالکتروتاکسی(گرایش و حرکمغز چگونه صداها را فیلتر بوزون هیگز چیستهدف از تکامل مغزتاثیر درجه حرارت بر عملکروشهای نو در درمان دیسک باولین تصویر در تاریخ از سمغز بزرگ چالش است یا منفعبار سنین ابزار هوشمندی اواکسن دیگر کرونا ساخته شتبدیل تراکت صوتی مصنوعی رشد مغز علت تمایل انسان باگر نعمت فراموشی نبود بسنقش اتصالات بین سلولهای بحثی درباره احساسات متفایادگیری مهارت های جدید دجنسیت و تفاوت های بیناییزبان، وسیله شناسایی محیطکووید نوزده و خطر بیماریابزارهای پیشرفته ارتباط نقطه بی بازگشتبررسی و اپروچ جدید بر بیمحس و ادراک (قسمت دوم )سیستم دفاعی بدن علیه مغز کشف ارتباط جدیدی از ارتبفرایند تکامل و دشواری هااختلالات حرکتی در انسانچگونه انتظارات بر ادراک تمایل زیاد به خوردن بستنخطا در محاسبات چیزی کاملشلیک فراموشیگزارش یک مورد جالب لخته وممانتین یا آلزیکسا یا ابارتروز یا خوردگی و التهاچرا مغزهای ما ارتقا یافت تکنولوژی جدید که سلول‌هداروهای مصرفی در ام اسطی یکصد هزار سال اخیر هرچآلزایمرما با کمک مغز خود مختاريماز تکینگی تا مغز از مغز تهمیشه عسل با موم بخوریمتاثیر کلام در آیات کلام بدرمان های علامتی در ام اسعضلانی که طی سخن گفتن چقدآیا جهش های ژنتیکی، ویرومرکز خنده در کجای مغز استاز تکینگی تا مغز- از مغز هوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر گیاه خواری بر رشد ورموزی از نخستین تمدن بشرالتهاب شریان تمپورالمغز ناتوان از توجیه پیدابیماری های مغز و اعصاب و هدف از خلقت رسیدن به ابزاتاثیر درجه حرارت بر عملکروشهای شناسایی قدرت شنوااولین سلول مصنوعیمغز بزرگ چالشهای پیش روبارداری بدون رحمواکسن دیگری ضد کرونا از دتبدیل سلولهای محافط به سزمین زیر خلیج فارس تمدنی اگر تلاش انسان امروز برانقش حفاظتی مولکول جدید دبحثی درباره احساساتی غیریادآوری خواب و رویاجهش های ژنتیکی مفید در ساسفر نامه سفر به بم و جنوب کودک ایرانی که هوش او از ابزارهای بقا از نخستین هچند جهانیبررسی سیستم تعادلی بدن احس و ادراک قسمت چهارمسکته مغزیکشف جمجمه ای درکوه ایرهوفرایند حذف برخی اجزای مغاختلالات صحبت کردن در انچگونه باغبانی باعث کاهش تمدن قدیمی ای در جنوب ایرخطا در محاسبات چیزی کاملشنا در ابهای گرم جنوب نیگشایش دروازه جدیدی از طرمنابع انرژي پاک سرچشمه حارزش حقیقی زبان قسمت اولچرا پس از بیدار شدن از خوتکامل مداومداروهای ضد بیماری ام اس وظهور امواج مغزی در مغز مصآیا ممکن است موش کور بی مآیا ما تنها موجودات زنده ما تحت کنترل ژنها هستیم یاز تکینگی تا مغز از مغز تهوموارکتوس ها ممکن است دتاثیر کپسول نوروهرب بر ندرمان ژنتیکی برای نوآوریمقالاتآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجمرگ انتقال است یا نابود شاز تکینگی تا مغز- از مغزتهوش مصنوعی درمانگر کامپیتاثیر گیاه خواری بر رشد ورمز و رازهای ارتباط غیر کامیوتروفیک لترال اسکلرومغز و سیر تکامل ان دلیلی بیماری گیلن باره و بیمارهزینه ای که برای اندیشیدتاثیر درجه حرارت بر عملکروشی برای بهبود هوش عاطفاوکرلیزوماب داروی جدید شمغز بزرگ و فعال یا مغز کوبازگشت از آثار به سوی خداواکسن سرطانتری فلوپرازینزندگی هوشمند در خارج از زابزار هوش در حال ارتقا ازنقش حیاتی تلومر دی ان آ دبخش دیگری در وجود انسان هژن هوش و ساختارهای حیاتی جهش های ژنتیکی غیر تصادفسفرنامه سفر به بم و جنوب کودکان میتوانند ناقل بی ابزارهای بقا ازنخستین همچندین ماده غذایی که ماننبررسی علل کمر درد در میانحس و ادراک قسمت پنجمسانسور از روی قصد بسیاری گنجینه ای به نام ویتامین فرد حساس از نظر عاطفی و بادامه بحث تکامل چشمچگونه تکامل مغزهای کنونیتمدن بشری و مغز اخلاقیخطرات هوش مصنوعیشناخت و معرفت، و نقش آن دپمبرولیزوماب در بیماری چمنبع خواب و رویاارزش حقیقی زبان قسمت دومچرا بیماری های تخریبی مغتکامل چشمداروی فامپیریدین یا نورلعلم به ما کمک میکند تا موآیا مغز تا بزرگسالی توسعماه رجباز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی می تواند بر احتاثیر کپسول نوروهرب بر تدرمان جدید میگرن با انتی تاثیر ویتامین دی بر بیماآیا خداباوری محصول تکاملمراحل ارتقای پله پله کیهاز تکینگی تا مغز، از مغز هوش مصنوعی درخدمت خلق وحتاثیر گیاهخواری بر رشد و رویا و خبر از آیندهامید درمان کرونا با همانمغز آیندگان چگونه است ؟بیماری ای شبیه آلزایمر و هزینه سنگین انسان در ازاتاثیر درجه حرارت بر عملکروشی جدید در درمان قطع نخايندگان چگونه خواهند دیدمغز حریص برای خون، کلید تبازسازي مغز و نخاع چالشی واکسنی با تاثیر دوگانه اتری فلوپرازینزونا به وسیله ویروس ابله ابزار بقای موجود زنده از نقش خرچنگ های نعل اسبی دربرنامه و ساختار پیچیده مژن یا نقشه توسعه مغز و نقجهشهای مفید و ذکاوتی که دسفرنامه سفر به بم و جنوب کودکان خود را مشابه خود تابزارهای بقای از نخستین چه زیاد است بر من که در ایبزرگ شدن مغز محدود به دورحس و ادراک قسمت سومسانسور بر بسیاری از حقایگویید نوزده و ایمنی ساکتقیچی ژنتیکیاداراوون تنها داروی تاییچگونه جمعیت های بزرگ شکل تمساح حد واسط میان مغز کودفاع در برابر تغییر ساختشناسایی سلول های ایمنی اپنج اکتشاف شگفت آور در مومنحنی که ارتباط بین معرفارزش حقیقی زبان قسمت سومچرا حیوانات سخن نمی گوینتکامل ابزار هوش ، راه پر داروی تشنجی دربارداریعلایم کمبود ویتامین E را آیا همه جنایت ها نتیجه بیماپروتیلیناز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی و کشف زبان هایتاثیر کپسول نوروهرب بر سدرمانهای بیماری پارکینسصفحه اصلیآیا دلفین ها می تواند از مزایای شکلات تلخ برای سلازدواج های بین گونه ای، رهوش مصنوعی ساخته هوش طبیتاثیر انتخاب از طرف محیط رویا بخشی حقیقی از زندگی امگا سه عامل مهم سلامتمغز انسان ایا طبیعتا تمابیماری ای شبیه ام اس مولتهزاران سال چشم های بینا وتاثیر درجه حرارت بر عملکروشی جدید در درمان سکته مايا اراده آزاد توهم است یمغز زنان جوانتر از مغز مربحتی علمی درباره تمایل بواسطه ها د رمسیر ایجاد مغتسلیم شدن از نورون شروع مزیباترین چیز در افزایش سابزار بقای موجود زنده از نقش داروهاي مختلف معروف برین نت به جای اینترنتژنها نقشه ایجاد ابزار هوجهشهای مفید و ذکاوتی که دسفرنامه سفر به بم و جنوب کوری گذرای ناشی از موبایابزارهای دفاعی و بقای موچهار میلیارد سال تکامل ببزرگ شدن تقریبا ناگهانی حساسیت روانی متفاوتساخت شبکه عصبی با الفبایگوشه بیماری اتوزومال رسسقانون مندی نقشه ژنتیکی مادغام میان گونه های مختلچگونه جمعیت های بزرگ شکل تنفس هوازی و میتوکندریدقیق ترین تصاویر از مغز اشواهدی از دنیسوان(شبه نئپوست ساعتی مستقل از مغز دمنشأ اطلاعات و آموخته ها ارزش خود را چگونه میشناسچرا حجم مغز گونه انسان درتکامل زبانداروی جدید s3 در درمان ام علایم کمبود ویتامین E را علت خواب آلودگی بعد از خوآیا هوش ارثی دریافتی از پمبانی ذهنی سیاه و سفیداز تکینگی تا مغز از مغز تهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتاثیر کپسول نوروهرب بر سدرک فرد دیگر و رفتارهای اسوالات پزشکیآیا دست مصنوعی به زودی قامسیر دشوار تکامل و ارتقااستفاده از هوش مصنوعی در هوش احساسیتاثیر احتمالی عصاره تغلیرویا تخیل یا واقعیتامروز دانش ژنتیک هیچ ابهمغز انسان برای ایجاد تمدبیماری بیش فعالیهستي مادي ای که ما کوچکترتاثیر درجه حرارت بر عملکريتوکسيمب در درمان ام اسايا اراده آزاد توهم است یمغزهای کوچک بی احساسبحث درباره پیدایش و منشاوبینار اساتید نورولوژی دتشنج چیستزیرفون داروی ضد ام اسابزار بقای موجود زنده از نقش روزه داری در سالم و جبرای پیش بینی آینده مغز دژنها ، مغز و ارادهجاذبه و نقش آن در شکلگیریسفرنامه سفر به بم و جنوب کی غایب شدی تا نیازمند دلاثر مضر مصرف طولانی مدت رچهار ساعت پس از کشتار خوکبسیاری از بیماری های جدیخلاصه ای از مطالب همایش مساخت شبکه عصبی مصنوعی با گوشت خواری یا گیاه خواریقانون جنگلادغام دو حیطه علوم مغز و چگونه حافظه را قویتر کنیتنفس هوازی و میتوکندریدلایلی که نشان میدهد ما بشاهکار قرنپیموزایدمهندسی ژنتیک در حال تلاش از نشانه ها و آثار درک شدچرا خشونت و تعصبتکامل ساختار رگهای مغزی داروی جدید ضد میگرن