دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

خودآگاهی و هوشیاري

(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

خودآگاهی و هوشیاري

نوروسافاری | دانشمندان رموزی را یافته اند که مدت هاست فلاسفه را سردرگم کرده است. “کریستوف کخ”

خودآگاهی یا هوشیاری (consciousness) درواقع هر آن چیزی است که شما تجربه می کنید. نجوایی که در سر شما شنیده میشود، مزه شیرین شکلات خامه ای، دندان دردی که کلافه تان کرده، علاقه شدید شما به فرزندانتان و دانستن این حقیقت تلخ که روزی تمام این احساسات از بین میروند.(قبلا در کانال
@salmanfatemi
طی سلسله مباحثی، حس و ادراک مورد بحث قرار گرفت توصیه ميشود جهت درک بیشتر هوشیاری و خود آگاهی، آن سلسله مباحث هم بررسی شود.)

به گزارش نوروسافاری از ژورنال نچر، منشا و طبیعت این تجربه ها که گاهی به عنوان یک کواليا مطرح میشود از دوران باستان تاکنون مطرح بوده است. بسیاری از فیلسوفان مدرن که به تحلیل ذهن می پردازند، که شاید برجسته ترین آنها دنیل دنت از دانشگاه Tufts باشد، ماهیت خودآگاهی را مانند یک توهین غیرقابل تحمل به باورهایشان میدانند. باور به کوالیا(1)(qualia)دنیا را دنیایی بی معنا و پوچ میداند و آن را یک توهم تعریف می کند. به این ترتیب، آنها یا وجود کوالیا را رد می کنند یا استدلال هایی بیان می کنند که به هیچ وجه نمیتوان آنها را به صورت علمی بررسی کرد.

اگر این ادعاها درست باشد، این مقاله خیلی کوتاه خواهد شد.همه ی آن چیزی که من باید توضیح دهم این است که چرا شما، من و همه افراد دیگر متقاعد شده ایم و بر این باوریم که همیشه احساساتمان را داریم. اگر دندان من آبسه کرده باشد، یک برهان پیچیده که بتواند من را قانع کند که درد یک توهم است و حقیقت ندارد نمیتواند درد من را کاهش دهد. به عنوان کسی که علاقه خیلی خیلی کمی به این استدلال های ناامیدکننده درباره مشکلات ذهن و بدن دارم باید خودم دست به کار شوم و به دنبال پاسخ این سوالات بروم.

اکثریت محققان، خودآگاهی را به عنوان یک چیزی معین پذیرفته و به دنبال درک ارتباط آن با جهان عینی هستند که توسط علم توصیف شده است. بیش از ۲۵ سال پیش فرانسیس کریک (Francis Crick) و من تصمیم گرفتیم بحث های فلسفی را در مورد خودآگاهی کنار بگذاریم (که حداقل از زمان ارسطو دانشمندان به آن مشغول بودند) و به جای آن به دنبال ردپای فیزیکی آن باشیم. چه چیز شگفت انگیزی درباره ماهیت مغز وجود دارد که باعث خودآگاهی میشود؟ هنگامی که ما بتوانیم این موضوع را درک کنیم، امید است که بتوانیم به حل مساله اساسی تر نزدیک شویم.

طراحی مطالعات

ما به طور خاص به دنبال همبستگی نورونی در خودآگاهی ([۲]NCC) هستیم. به بیان دیگر ما به دنبال حداقل مکانیسم ها و ساختارهای نورونی به هم پیوسته ای هستیم که برای درک هر نوع تجربه خاص از خودآگاهی کافی است. برای مثال چه اتفاقی در مغز شما باید رخ بدهد تا شما تجربه دندان درد را داشته باشید و آن را درک کنید؟ آیا باید بعضی سلول های عصبی با فرکانسی خاص و جادویی، نوسان الکتریکی داشته باشند تا این درک انجام شود؟ آیا باید چیز خاصی مثل نورون های خودآگاهی وجود داشته باشند و در آن لحظه فعال شوند؟ این سلول ها در کدام قسمت مغز قرار دارند؟

همبستگی نورونی در خودآگاهی (NCC)

زمانی که NCC را تعریف می کنیم، عبارت حداقلبسیار مهم است. مغز در کل نیز میتواند به عنوان یک NCC مطرح شود زيرا بالاخره مغز در همه حال مشغول بوجود آوردن تجارب متفاوت است. اما جایگاه خودآگاهی میتواند فراتر از این محدوده باشد. نگاهی به طناب نخاعی بیندازید. لوله ای انعطاف پذیر از بافت عصبی با تقریبا ۴۵ سانتی متر طول در درون ستون فقرات و با حدود یک میلیارد سلول عصبی.

اگر طناب نخاعی به وسیله ضربه به ناحیه گردن به طور کامل قطع شود، قربانیان در پاها، بازو و کمر به بالا فلج می شوند، قادر به کنترل روده و مثانه خود نیستند و احساسی نسبت به بدن خود نخواهد داشت. با این حال یک فرد با فلج همه اندامها (tetraplegics [3]) هم میتواند تجربه های گوناگون خود را در زندگی ادامه دهد, آنها می توانند ببینند، بشنوند، بو کنند، احساس کنند و احساسات خود را به همان اندازه که پیش از آن حادثه به یاد می آوردند به یاد بیاورند.

یا مخچه (مغز کوچک) را که در قسمت پایینی پشت سر قرار دارد در نظر بگیرید. یکی از قدیمی ترین مدارهای مغز در دوره تکامل است، که در کنترل حرکتی، وضعیت ایستادن و راه رفتن و اجرای روان توالی های پیچیده در تحرکات موتور حرکتی (motor movements) دخیل است. نواختن پیانو، تایپ کردن، رقص روی یخ یا صخره نوردی همه فعالیت هایی هستند که در آنها مخچه دخیل است. این قسمت دارای شگفت انگیزترین نورون های مغز است که [۴] Purkinje cells نام دارند که دارای شاخه هایی هستند مانند یک مرجان دریایی و دینامیک الکتریکی پیچیده ای دارند. همینطور مخچه دارای بیشترین تعداد نورونها، حدود ۶۹ میلیارد است (بیشتر آنها سلول های گرانولی ستاره ای شکل هستند). (چهار برابر بیشتر از کل نورونها در سا

یر نواحی مغزی).

اگر بخشی از مخچه توسط سکته مغزی یا چاقوی جراح از بین برود، چه اتفاقی برای خودآگاهی می افتد؟ خیلی جزئی! بیمارانی که دارای اختلالات مخچه ای هستند ازبعضی نقائص مینالند, مثلا نواختن درست و روان پیانو و یا تایپ کردن روان با کیبورد اما هیچ وقت در مورد ازدست دادن جنبه ای از خودآگاهی خود شکایتی نمی کنند. آنها به خوبی می شنوند، می بینند و احساس می کنند، حسشان نسبت به خود را حفظ می کنند، رویدادهای گذشته را به یاد می آورند و همچنان قابلیت برنامه ریزی برای آینده را دارند. حتی اگر فردی بدون مخچه متولد شود تاثیری بر تجربه خودآگاهی فرد نمی گذارد.
تمام این دستگاه وسیع مخچه ای ربطی به کسب تجارب ذهنی ندارد . چرا؟ نکات مهمی در مدار آن وجود دارد، که بسیار یکدست (متحد الشکل) و موازی هستند (مانند باتری هایی به صورت موازی متصل می شوند). مخچه تقریبا به طور انحصاری یک مدار تغذیه مستقیم است: مجموعه ای از نورونها، نورونهای بعدی را تغذیه می کنند، که به نوبه خود مجموعه دوم بر مجموعه سوم تاثیر می گذارد.

هیچ حلقه های بازخورد (Feedback loop) پیچیده ای وجود ندارد که با حرکت فعالیت الکتریکی به عقب و جلو منجر به ایجاد نوسانهای مجدد در مدار شود.(با توجه به زمان مورد نیاز برای تکمیل ادراک آگاهانه، اکثر نظریه پردازان نتیجه می گیرند که این پردازش باید شامل حلقه های بازخوردی در مدارهای مغزی باشد.) به علاوه، مخچه عملا به بیش از صدها یا بیشتر ماژول محاسباتی مستقل تقسیم می شود. هر یک از آنها به طور موازی با ورودی ها و خروجی جداگانه و غیر همپوشان کار می کنند و حرکات موتورهای مختلف یا سیستم های شناختی را کنترل می کنند. آنها به ندرت با هم تعامل می کنند ویژگی دیگری که برای خودآگاهی ضروری است. (قبلا در همین کانال
@salmanfatemi
بیان شد که نقش های مخچه بسیار فراتر از کنترل منظم حرکات و توازن است و در فردی که اختلال مخچه پیدا میکند، اختلالات ادراکی بسیار زیادی رخ میدهد. توصیه میشود که مباحث مخچه در این کانال مراجعه شود)

پس جایگاه خودآگاهی، کجاست؟

درس مهمی که از نخاع و مخچه می آموزیم این است که ژن خودآگاهی تنها زمانی که هر بافت عصبی تحریک شود، ظاهر نمی شود. چیزهای بیشتری مورد نیاز است. این عامل اضافی در ماده خاکستری یافت می شود که قشر مغزی، سطح بیرونی مغز را تشکیل می دهد. این یک ورقه لایه لایه از بافت عصبی پیچیده و به هم پیوسته در اندازه و عرض یک پیتزا ۱۴ اینچی است. دو تا از این ورقه ها، به شدت چیندار شده، همراه با صدها میلیون سیمهای ارتباطی آنها (ماده سفید) در درون جمجمه چپانده شده اند.تمام شواهد در دسترس بر ایجاد احساسات توسط بافت قشر مغز دلالت دارد.

ما می توانیم جایگاه خودآگاهی را حتی بیشتر محدود کنیم. به عنوان مثال، آزمایش هایی که در آن محرک های متفاوتی به دو چشم چپ و راست وارد شوند. تصور کنید یک تصویر از دونالد ترامپ فقط برای چشم چپ و یک تصویر از هیلاری کلینتون فقط برای چشم راست شما قابل مشاهده باشد. میتوانیم تصور کنیم که شما ممکن است تصویر مخلوطی از برهم نهی عجیب و غریب Trump و Clinton را مشاهده کنید ولی در واقع شما Trump را برای چند ثانیه خواهید دید، پس از آن او ناپدید خواهد شد و کلینتون ظاهر خواهد شد، پس از آن او نیز میرود و Trump دوباره ظاهر خواهد شد. این دو تصویر در یک چرخش بی پایان، عوض و بدل میشوند. به همین دلیل است که دانشمندان علوم اعصاب به این پدیده رقابت دوچشمی یا (binocular rivalry) میگویند. چون مغز شما یک ورودی مبهم دریافت می کند، نمی تواند تصمیم بگیرد: آیا Trump است، یا کلینتون؟

اگر به طور همزمان، شما در داخل یک اسکنر مغناطیسی که فعالیت مغز را ثبت میکند، دروغ بگویید، آزمایشگران متوجه خواهند شد که مجموعه گسترده ای از مناطق قشری مغز، که به عنوان “منطقه داغ خلفی” یا (posterior hot zone) شناخته شده است، فعال می شوند.این قسمت، بخشهایی از قشرهای آهیانه ای(Pareital) ,پس سری (Occipital) و گیجگاهی (Temporal) در بخش عقبی قشری را شامل می شود و نقش بسیار مهمی را در ردیابی چیزهایی که می بینیم بازی میکند. جالب اینجاست که قشر بصری اولیه که اطلاعات را از چشم دریافت می کند، آن چیزی که سوژه می بیند را مشخص نمیکند. یک همچین سلسله مراتب کاری مشابهی نیز در شنوایی و حس پیکری وجود دارد: قشر شنوایی اولیه و قشر حس پیکری اولیه مستقیما مشارکتی در درک محتوای تجربیات بدست آمده از شنوایی و حس پیکری ندارند. اما در عوض مراحل بعدی پردازش که در ناحیه داغ خلفی یا posterior hot zone انجام میگیرند در این ادراک آگاهانه نقش دارند (از جمله درک تصویر ترامپ و کلینتون در مثال بالا) .

(به اينجا می رسيم که منطقه ادراکی اوليه، نقشی اساسي در خودآگاهی ما از ادراکات روزانه ندارد. و اکنون منطقه ثانویه ای برای این ادراکات تعریف می شود، ولی نکته ظریف آنجاست که گاهي مسیر فراي

ند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است. توصیه مي شود به مباحث حس و ادراک در کانال
@salmanfatemi
مراجعه شود)

شواهد بالینی

روشنگر بیشتر این مساله، شواهدي از دو منبع بالینی هستند: تحریک الکتریکی بافت قشری

و مطالعه بیماران پس از دست دادن مناطق خاص مغزی ناشی از آسیب یا بیماری.

قبل از برداشتن تومور مغزی یا محل تشنج صرعی بیمار، برای مثال در عمل جراحی مغز و اعصاب, نقشه فعالیتی نواحی قشری نزدیک به محل ضایعه توسط تحریک مستقیم با الکترود ها ترسیم می
شود. تحریک ناحیه داغ خلفی (posterior hot zone) موجب وقوع احساسات و حسهای متنوعی میشود.این محسوسات ميتواند چشمک زدن نور، دیدن اشکال هندسی، اعوجاج چهره ها، توهم شنوایی یا بصری، احساس آشنایی یا غیرواقعی بودن، تمایل به حرکت اندام خاص و غیره باشد. تحریک قشر جلوتر مغزی اما موضوع متفاوتی است: به طور کلی تجربه ی مستقیمی را ایجاد نمی کند.

منبع دوم، بینش به دست آمده از بیماران مغز و اعصاب است که از نیمه اول قرن بیستم شکل گرفت. جراحان گاهی مجبور می شدند کمربند بزرگی از قشر پیش-پیشانی(prefrontal) را برای حذف تومورها یا برای مقابله با تشنج های صرعی بردارند. نکته قابل توجه آن که چگونه این بیماران، غیرعادی میشدند.از دست دادن بخشی از لوب پیشانی اثرات مخرب خاصی داشت: بیماران، اختلالاتی مانند عدم مهار احساسات یا اقدامات نامناسب، اختلال در اعمال حرکتی یا تکرار غیرقابل کنترل اعمال یا کلمات خاص را از خود نشان می دهند. اگرچه، پس از انجام این عمل جراحی، بدون هیچ شواهدی مبنی بر اینکه حذف وسیع بافت پیشانی به طور قابل توجهی بر تجربه ی آگاهانه آن فرد تاثیر گذار باشد, شخصیت و IQ آنها بهبود می یافت و آنها برای سالهای طولانی زندگی می کردند.

برعکس، حذف مناطق حتی کوچکی از کورتکس خلفی- که منطقه داغ در آن قرار دارد- می تواند منجر به از دست رفتن کل انواع محتوای آگاهانه شود: بیماران قادر به تشخیص چهره یا دیدن حرکات، رنگ یا مکان نخواهند بود.

بنابراین به نظر می رسد که مناظر، صداها و سایر محسوسات زندگی، طوری که تجربه می کنیم، توسط مناطق درون قشر خلفی ایجاد می شوند.تا آنجا که می توان گفت، تقریبا تمام تجربیات آگاهانه، منشاشان آنجاست. گاهي مسیر فرايند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است.
(منشأ اطلاعات ما فراتر از مغز مادی است و محدود کردن منشأ آن به مغز، نارسايي هاي فراواني دارد و در تضاد با بسیاری از مشاهدات بشری قرار می گيرد که در بالا مفصلا بیان شد. توصیه میشود به مباحث مربوط به رویا در فصل ششم کتاب توهم بی خدایی نوشته احمد الحسن مراجعه شود
almahdyoom.co/doa.html
)

اختلاف اساسی بین مناطق خلفی با بیشتر قشر پیش-پیشانی چیست که به طور مستقیم در محتوای ذهنی و انتزاعی مشارکت ندارند؟ حقیقت این است که هنوز نمی دانیم. با این وجود هیجان انگیزتر این است که یافته های اخیر نشان می دهد که دانشمندان علوم اعصاب ممکن است به دانستن آن نزدیکتر شده باشند.

ترجمه: علی زارعی وبسایت نوروسافاری
(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

۱- qualia:کیفیات ذهنی یا تجربهی حقیقی چیزهابه ویژگیهای کیفی یا احساسی وضعیت ذهن اشاره میکند. به عنوان مثال تجربهی مستقیم رنگها، درد، بو، خشم مثالهایی از کیفیات ذهنی میباشند.

اگر چه به نظر میآید که حداقل برخی از حالات ذهنی ما وضعیت کیفی دارند، وجود آنها سؤالات فلسفیای را بر میانگیزد: ماهیت کیفیات ذهنی چیست و چه چیزی آنها را تشکیل میدهد؟ بسیاری از نظریهپردازان تفاوت عمدهای بین کیفیات ذهنی و معیارهای فیزیکی مانند طول، جرم، حجم دیده و این سؤال را مطرح کردهاند

که آیا امکان دارد که کیفیات ذهنی کاملاً با این ویژگیهای فیزیکی یکسان باشند؟ سؤال دیگری که مطرح میباشد این است که آیا دریافت مستقیم ما نسبت به این حالات ذهنی لغزشناپذیر است و آیا این ادراکات دارای اعتبار هستند؟

کیفیات ذهنی به عنوان استدلالی علیه فیزیکالیسم(دیدگاهی که بر اساس آن هیچ چیز غیر فیزیکی در عالم وجود ندارد) به کار رفته است.

۲- Neural correlates of consciousness

۳- فلج چهاراندام، که کوادریپلژی(Quadriplegia) و تتراپلژی هم نامیده میشود نوعی از فلج است که در این حالت، انسان حس و کنترل در دستها و پاهای خود را از دست میدهد.فلج چهاراندام در پی آسیبهای شدید به مغز یا نخاع پدید میآید. نخاع مجموعهای از اعصاب است که پیامهای مغز را به دیگر اعضای بدن میرسانند. در حالت فلج چهاراندام معمولاً قطع نخاع در نیمه بالایی مهرههای گردن (در بالای c3-c4) رخ دادهاست. این گسیختگی نخاع ممکن است در اثر یک آسیب ضربهای (شکستن گردن، برای مثال در پی شیرجه در آب کمعمق) یا فشرده شدن بند نخاع توسط یک تومور یا کمخونی موقت اندام (ایسکمی) پس از بروزآنفارکتوس پدید بیاید.

۴- یاختههای پورکینیه یا نورونهای پورکینیه لایه میانی قشر مخچه را تشکیل میدهند. این سلولها نسبتاً بزرگ بوده عملکردی مؤثر در پردازش اطلاعات دارند. میانجی عصبی مؤثر بر این یاختهها گاما آمینوبوتیریک اسید است و این نوع نورونها توسط یک کالبدشناس اهل چک بنام یان پورکینیه کشف شدهاند.

@salmanfatemi


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
درمان جدید میگرن با انتی مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟کندر در بیماریهای التهابارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل امروز در درمروش مقابله مغز با محدودینقش روزه داری در سالم و جگیاه خواری و گوشت خوار کداز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقنورون هاي مصنوعی می توانپیوند سر، یکی از راه حلهااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب ناتوانی از درمان برخی ویآیا امکان بازسازی اندامهاضطراب و ترستری فلوپرازینفیزیکدانان ماشینی برای تساخت شبکه عصبی مصنوعی با نظریه تکامل در درمان بیمافزایش قدرت ادراکات و حسبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست منابع انرژي پاک سرچشمه حشبیه سازی سیستم های کوانهوش مصنوعی در کامپیوترهااولین تصویر در تاریخ از سبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمجموعه های پر سلولی بدن معامل کلیدی در کنترل کارآهزینه ای که برای اندیشیداگر تلاش انسان امروز برابررسي علل احتمالي تغيير داروهای مصرفی در ام اسمغز فکر میکند مرگ برای دیوزوز گوشابزارهای دفاعی و بقای موتمساح حد واسط میان مغز کودرمانهای بیماری پارکینسمغز بزرگ چالش است یا منفعکوچک شدن مغز از نئاندرتاارتباط میکروب روده و پارتئوری تکامل در پیشگیری و روش های صرفه جویی در ایجانقش رژیم غذایی در رشد و اگالکانزوماب، دارویی جدیاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بنورون های ردیاب حافظهپیشینیان انسان از هفت میاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب ناتوانی در شناسایی چهره آیا انسان با مغز بزرگش اخاطلاعاتی عمومی در مورد متسلیم شدن از نورون شروع مفرگشت و تکامل تصادفی محض ساختار شبکه های مغزی ثابهفت چیز که عملکرد مغز تو افسردگی و اضطراب در بیمابیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاست مولتیپل اسکلروز در زنان شباهت زیاد بین سلول هاي عهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاولین سلول مصنوعیبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارمحل درک احساسات روحانیعسل طبیعی موثر در کنترل بهستي مادي ای که ما کوچکترابزار هوش در حال ارتقا ازبررسی و اپروچ جدید بر بیمداروهای ضد بیماری ام اس ومغز ما کوچکتر از نیم نقطهیک پیشنهاد خوب برای آسان اثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندریتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای امغز بزرگ چالشهای پیش روکودک ایرانی که هوش او از ارتباط چاقی و کاهش قدرت بتا 20 سال آینده مغز شما به روش هایی ساده برای کاهش انقش زبان در سلطه و قدرت اگامی در درمان بیماریهای از تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی نوروپلاستیسیتی چیستپیشرفتی مستقل از ابزار هاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب نخاع ما تا پایین ستون فقرآیا احتمال دارد رویا از آاطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستفراموش کارها باهوش تر هسسخن پاک و ثابتهفت سین یادگاری از میراث الکتروتاکسی(گرایش و حرکبیشتر کمردردها نیازی به حافظه و اطلاعات در کجاستمواد کوانتومی جدید، ممکنشباهت زیاد بین سلول هاي عهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاوکرلیزوماب داروی جدید شبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملمحل درک احساسات روحانی دعصب حقوق نورولووهستی ما پس از شروعی چگال ابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن اداروی فامپیریدین یا نورلمغز مادران و کودکان در زمیکی از علل محدودیت مغز اماثرات مفید قهوهتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک و احساسمغز حریص برای خون، کلید تکودکان خود را مشابه خود تارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر مشاهده بر واقعیت بروش صحبت کردن در حال تکامنقش زبان در سلطه و قدرت اگاهی لازم است برای فهم و از تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زنوشیدن چای برای مغز مفید پاسخ گیاهان در زمان خورداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفری به آغاز کیهاننخستین تصویر از سیاهچالهآیا احتمال دارد رویا از آبلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر الگوی رشد مغزی با زفراموشی همیشه هم بد نیستسریعترین کامپیوتر موجودهمیشه عسل با موم بخوریمالتهاب شریان تمپورالبا هوش مصنوعی خودکار روبحس چشایی و بویاییموجود بی مغزی که می تواندشش مرحله تکامل چشمهوش مصنوعی درمانگر کامپیايندگان چگونه خواهند دیدبحثی درباره احساساتی غیرخطا در محاسبات چیزی کاملمحدودیت های حافظه و حافظعضلانی که طی سخن گفتن چقدو هر کس تقوای خدا پیشه کنابزار بقای موجود زنده از بررسی علل کمر درد در میانداروی تشنجی دربارداریمغز چون ابزار هوش است دلییادگیری مهارت های جدید داثرات مضر ماری جواناتولید سلولهای جنسی از سلدرک احساسات و تفکرات دیگمغز زنان جوانتر از مغز مرکوری گذرای ناشی از موبایارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشهای نو در درمان دیسک بنقش سجده بر عملکرد مغزگاهی مغز بزرگ چالش استاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سنوعی سکته مغزی ، وحشتناک پختگی پس از چهل سالگي به از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسلولهای بنیادی مصنوعی درنرمش های مفید در سرگیجهآیا برای تولید مثل همیشه به زودی شبکه مغزی به جای تغییر زودتر اتصالات مغزیفرایند حذف برخی اجزای مغسرگیجه از شایعترین اختلاهوموارکتوس ها ممکن است دامیوتروفیک لترال اسکلروبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت اول )موجودات مقهور ژنها هستندششمین کنگره بین المللی سهوش مصنوعی درخدمت خلق وحايا اراده آزاد توهم است یبخش دیگری در وجود انسان هدفاع در برابر تغییر ساختمخچه ، فراتر از حفظ تعادلمقالاتویتامین E برای فعالیت صحابزار بقای موجود زنده از بزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید s3 در درمان ام مغز چگونه صداها را فیلتر یادآوری خواب و رویااجزای پر سلولی بدن انسان توانایی مغز و دیگر اجزای درک تصویر و زبان های مخلتمغزهای کوچک بی احساسکی غایب شدی تا نیازمند دلارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشهای شناسایی قدرت شنوانقش غذاها و موجودات درياگذر زمان کاملا وابسته به از تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسچیزی خارج از مغزهای ما نیپرورش مغز مینیاتوری انسااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسلسله مباحث هوش مصنوعینرمشهای مهم برای تقویت عآیا بزرگ شدن مغز فقط در دبوزون هیگز چیستتغییر عمودی سر انسان از پفرد حساس از نظر عاطفی و بسردرد و علتهای آنهوش مصنوعی می تواند بر احامگا سه عامل مهم سلامتبازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک (قسمت دوم )میهمانهای ناخوانده عامل صرع و درمان های آنهوش مصنوعی ساخته هوش طبیايا اراده آزاد توهم است یبرنامه و ساختار پیچیده مدقیق ترین تصاویر از مغز امخچه ابزاري که وظیفه آن فتاثیر ویتامین دی بر بیماویتامین E در چه مواد غذایابزار بقای موجود زنده از بسیاری از بیماری های جدیداروی جدید ضد میگرنمغز آیندگان چگونه است ؟ژن هوش و ساختارهای حیاتی اجزایی ناشناخته در شکل گاحساس گذر سریعتر زمانتوازن مهمتر از فعالیت زیدرک عمیق در حیواناتمغزتان را در جوانی سیمکشکاهش التهاب ناشی از بیماارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی برای بهبود هوش عاطفنقش غذاها و موجودات درياگربه شرودینگر و تاثیر مشاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر انتخاب از طرف محیط زبان چهار حرفی حیات زمینچگونه مغز پیش انسان یا همآلزایمراز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رو ح و روان بر جسمسم زنبور ، کلیدی برای وارچرا مغزهای ما ارتقا یافت آیا تکامل و تغییرات ژنتیبیماری گیلن باره و بیمارثبت امواج الکتریکی در عصقانون مندی نقشه ژنتیکی مسردرد تنشنهوش مصنوعی گوگل به کمک تشامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت چهارممیگرن سردردی ژنتیکی که بضررهای مصرف شکر و قند بر هوش احساسیای آنکه نامش درمان و یادشبرین نت به جای اینترنتدلایلی که نشان میدهد ما بمدارک ژنتیکی چگونه انسانصفحه اصلیویتامین دی گنجینه ای بزرابزار بقای موجود زنده از تفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تمغز انسان ایا طبیعتا تماژن یا نقشه توسعه مغز و نقاخلاق و علوم اعصابتوسعه برخی شغل ها با هوش درگیری قلب در بیماری ویرنقش قهوه در سلامتیکایروپاکتیک چیستارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیماروشی جدید در درمان قطع نخنقش غذاها و موجودات درياگزیده ای از وبینار یا کنفاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و بیان، در سایه پیشرچگونه هموساپينس بر زمین آیا ما تنها موجودات زنده از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر سودمندی موجودات ابزی بر چرا حیوانات سخن نمی گوینآیا خداباوری محصول تکاملبیماری ای شبیه آلزایمر و جمجمه انسان های اولیهقارچ بی مغز در خدمت موجودسردرد سکه ایهوش مصنوعی گوگل به کمک تشانفجار و توقف تکاملی نشابحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت پنجممیدان مغناطيسي زمین بشر ضررهای شکر بر سلامت مغزهوش احساسیایندرالبرای پیش بینی آینده مغز ددندان ها را مسواک بزنید تمروری بر تشنج و درمان هایسوالات پزشکیواکنش های ناخودآگاه و تقابزار بقای موجود زنده از تفاوتهای جنسیتی راهی براداروی ضد تشنج با قابليت تمغز انسان برای ایجاد تمدژنها نقشه ایجاد ابزار هواختلال در شناسایی حروف و توصیه های غیر دارویی در سدرگیری اعصاب به علت میتونقش مهاجرت در توسعه نسل اکاربرد روباتهای ريزنانوارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر ژنها بر اختلالات خروشی جدید در درمان سکته منقشه مغزی هر فرد منحصر بهگزارش یک مورد جالب لخته واز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و تکلم برخی بیماریهچگونه آن شکری که می خوریمآیا مغز تا بزرگسالی توسعاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاهچاله و تکینگی ابتدایچرا حجم مغز گونه انسان درآیا دلفین ها می تواند از بیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییقدم زدن و حرکت دید را تغیسرعت فکر کردن چگونه استهوش مصنوعی الفاگوانگشت نگاری مغز نشان میدبحث درباره پیدایش و منشاحس و ادراک قسمت سوممکانیزمهای دفاعی در برابطی یکصد هزار سال اخیر هرچهوش عاطفی بیشتر در زنانایا کوچک شدن مغزانسان البرخی نکات از گاید لاین پردو ویژگی انتزاع و قدرت تجمرکز خنده در کجای مغز استپیامهای کاربرانواکسن سرطانابزار بقای موجود زنده از تقلید مرحله ای نسبتا پیشداستانها و مفاهیمی اشتبامغز انسان برای شادمانی طژنها ، مغز و ارادهاختلالات مخچهتوصیه هایی در مصرف ماهیرقیبی قدرتمند در برابر منقش هورمون های تیروئید دکاربرد روباتهای ريز، در ارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر نريتوکسيمب در درمان ام اسنقص در تشخیص هیجانات عامگشایش دروازه جدیدی از طراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب زبان و شناخت حقیقت قسمت چچگونه انتظارات بر ادراک آیا همه جنایت ها نتیجه بیاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانچرا در مغز انسان، فرورفتآیا دست مصنوعی به زودی قابیماری بیش فعالیجنسیت و تفاوت های بیناییقدرت انسان در نگاه به ابعشلیک فراموشیهوش مصنوعی از عروسک تا کاندوهگین نباش اگر درب یا بحثی در مورد نقش ویتامينحساسیت روانی متفاوتما انسانها چه اندازه نزدظهور امواج مغزی در مغز مصهوش عاطفی در زنان بیشتر اایا ابزار هوشمندی یا مغز برخی اثرات مضر ویتامین دديدن با چشم بسته در خواب مرگ انتقال است یا نابود شسایتهای دیگرواسطه ها د رمسیر ایجاد مغابزار بقای موجود زنده از تلقین اطلاعات و حافظهدر مانهای کمر دردمغز انسان برای شادمانی طژنهای هوش ، کدامنداختلالات حرکتی در انسانتوضیحی ساده در مورد هوش مرموزی از نخستین تمدن بشرنقش ژنتیک در درمان اختلاکجای مغز مسئول پردازش تجارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر تریواستیگمینچند جهانیپمبرولیزوماب در بیماری چاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم زبان و شناخت حقیقت قسمت اچگونه باغبانی باعث کاهش آیا هوش ارثی دریافتی از پازدواج های بین گونه ای، رتاثیر رژیم گیاهخواری بر سیاره ابلهانچراروياها را به یاد نمی آآیا رژیم غذایی گیاهی سلابیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی مفید در سالوب فرونتال یا پیشانی مغشنا در ابهای گرم جنوب نیهوش مصنوعی از عروسک تا کانسان قدیم در شبه جزیره عبحثی جالب درباره محدودیتخلاصه ای از مطالب همایش مما انسانها چه اندازه نزدعلم به ما کمک میکند تا موهوشیاری کوانتومیایا بیماری ام اس (مولتیپبرخی اختلالات عصبی مثانهدی متیل فومارات(زادیوا)(مراحل ارتقای پله پله کیهوراپامیل در بارداریابزار بقای موجود زنده از تلاش هایی در بیماران قطع در چه مرحله ای از خواب ، رمغز انسان رو به کوچک تر شکلرال هیدرات برای خوابانکمردرد و علل آناختلالات صحبت کردن در انتکامل چشمرمز و رازهای ارتباط غیر کنقش انتخاب از طرف محیط، نکشف مکانیسم عصبی خوانش پارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم های غذایی و نقش مهم چندین ماده غذایی که ماننپنج اکتشاف شگفت آور در مواز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان و شناخت حقیقت قسمت دچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هوش سریعی که بدون احساستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر عصاره تغلیظ شده گیسیر آفرینش از روح تا مغز چراروياها را به یاد نمی آآیا راهی برای رفع کم آبی بیماری ضعف عضلات نزدیک بجهش های ژنتیکی غیر تصادفلبخند بزن شاید صبح فردا زشناخت و معرفت، و نقش آن دهوش مصنوعی از عروسک تا کانسان جدید از چه زمانی پابحثی در مورد نقش کلسیم و خواندن ، یکی از شستشو دهنما با کمک مغز خود مختاريمعلایم کمبود ویتامین E را هوش، ژنتیکی است یا محیطیایا بدون زبان میتوانیم تبرخی بیماری ها که در آن بدژا وو یا اشنا پنداریمزایای شکلات تلخ برای سلورزش هوازی مرتب خیلی به قابزار بقای موجود زنده از تلاشی برای درمان قطع نخادر هم تنیدگی کوانتومی و پمغز انسان رو به کوچکتر شدکمردرد با پوشیدن کفش مناادامه بحث تکامل چشمتکامل ابزار هوش ، راه پر رویای شفافنقش اتصالات بین سلولهای کشف مکانیسمی پیچیده در بارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وچه زیاد است بر من که در ایپوست ساعتی مستقل از مغز داز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان و شناخت حقیقت قسمت سچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هشیاری کوانتومی وجوداستیفن هاوکینگ در مورد هتاریخ همه چیز را ثبت کردهفلج بل، فلجی ترسناک که آنسیستم تعادلی بدننزاع بین جهل و علم رو به پآیاما مقهور قوانین فیزیکبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دلرزش ناشی از اسیب به عصبشناسایی سلول های ایمنی اهوش مصنوعی از عروسک تا کانسان عامل توقف رشد مغزبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتیما تحت کنترل ژنها هستیم یعلایم کمبود ویتامین E را هیچگاه از فشار و شکست نترایا تکامل هدفمند استبرخی بیماری های خاص که بددژاوو یا آشناپنداریمسیر دشوار تکامل و ارتقاورزش هوازی ، بهترین تمریابزار بقای موجود زنده از تلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های بیماری آلزایمرمغز ایندگان چگونه استکنفرانس تشنج هتل کوثر اصادغام میان گونه های مختلتکامل زبانروبات های ریز در درمان بینقش حفاظتی مولکول جدید دکشف ارتباط جدیدی از ارتباز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رچهار میلیارد سال تکامل بپیموزایداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان، وسیله شناسایی محیطچگونه حافظه را قویتر کنیاستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل تراکت صوتی مصنوعی فلج خوابسیستم دفاعی بدن علیه مغز نزاع بین علم و نادانی رو آزمون ذهنی گربه شرودینگربیهوش کردن در جراحی و بیمجهشهای مفید و ذکاوتی که دلزوم سازگاری قانون مجازاشواهدی از دنیسوان(شبه نئهوش مصنوعی از عروسک تا کانعطاف پذیری مکانیسمی علبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب سالم عامل سلامتی و یماه رجبعلت خواب آلودگی بعد از خوهاوکينگ پیش از مرگش رسالایرادهای موجود در خلقت ببرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان ژنی از مغز انسمشکلات نخاعیورزش و میگرنابزار بقای موجود زنده از تمایل زیاد به خوردن بستندرمان های جدید میگرنمغز ابزار برتر بقاکنگره بین المللی سردرد دادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل ساختار رگهای مغزی روح رهایینقش حیاتی تلومر دی ان آ دکشف جمجمه ای درکوه ایرهواز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رچهار ساعت پس از کشتار خوکپیچیدگی های مغزی در درک زاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفر نامه سفر به بم و جنوب نگاهی بر قدرت بینایی دراآیا واکنش های یاد گرفته واستخوان های کشف شده، ممکتبدیل سلولهای محافط به سفلج خواب چیستسکته مغزینزاع بین علم و جهل رو به پإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبیوگرافیجاذبه و نقش آن در شکلگیریلزوم سازگاری قانون مجازاشاهکار قرنهوش مصنوعی از عروسک تا کماولین هیبرید بین انسان وبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطماپروتیلینعوارض ازدواج و بچه دار شدهاوکينگ پیش از مرگش رسالاگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روش هاي جدیدی مشاهده آینده از روی مشاهورزش بهترین درمان بیش فعابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان های رایج ام اسمغز از بسیاری حقایق می گرمغز برای فراموشی بیشتر ککنگره بین المللی سردرد دارتقا و تکامل سنت آفرینش تکامل شناخت انسان با کشفروزه داری و بیمار ی ام اس نقش داروهاي مختلف معروف گنجینه ای به نام ویتامین از نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه پیروزی در زندگی چیستنوار مغزی روشی مهم در تشخپیوند مغز و سر و چالشهای از تکینگی تا مغز از مغز تسفرنامه سفر به بم و جنوب نگاهی بر توانایی اجزاي بآیا آگاهی پس از مرگ از بیاصول سلامت کمرتری فلوپرازینفیلمی بسیار جالب از تغییساخت شبکه عصبی با الفباینظام مثبت زندگیافراد آغاز حرکت خودشان ربیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بممانتین یا آلزیکسا یا ابشبیه سازی میلیون ها جهان هوش مصنوعی از عروسک تا کماولین مورد پیوند سر در انبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمبانی ذهنی سیاه و سفیدعید نوروز مبارکهدف از تکامل مغزاگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سيناپسها طی تکامل و دانشمندان روشی برای تبدیمعنی روزهورزش در کمر دردابزارهای پیشرفته ارتباط تمدن بشری و مغز اخلاقیدرمان ژنتیکی برای نوآوری