دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

خودآگاهی و هوشیاري

(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

خودآگاهی و هوشیاري

نوروسافاری | دانشمندان رموزی را یافته اند که مدت هاست فلاسفه را سردرگم کرده است. “کریستوف کخ”

خودآگاهی یا هوشیاری (consciousness) درواقع هر آن چیزی است که شما تجربه می کنید. نجوایی که در سر شما شنیده میشود، مزه شیرین شکلات خامه ای، دندان دردی که کلافه تان کرده، علاقه شدید شما به فرزندانتان و دانستن این حقیقت تلخ که روزی تمام این احساسات از بین میروند.(قبلا در کانال
@salmanfatemi
طی سلسله مباحثی، حس و ادراک مورد بحث قرار گرفت توصیه ميشود جهت درک بیشتر هوشیاری و خود آگاهی، آن سلسله مباحث هم بررسی شود.)

به گزارش نوروسافاری از ژورنال نچر، منشا و طبیعت این تجربه ها که گاهی به عنوان یک کواليا مطرح میشود از دوران باستان تاکنون مطرح بوده است. بسیاری از فیلسوفان مدرن که به تحلیل ذهن می پردازند، که شاید برجسته ترین آنها دنیل دنت از دانشگاه Tufts باشد، ماهیت خودآگاهی را مانند یک توهین غیرقابل تحمل به باورهایشان میدانند. باور به کوالیا(1)(qualia)دنیا را دنیایی بی معنا و پوچ میداند و آن را یک توهم تعریف می کند. به این ترتیب، آنها یا وجود کوالیا را رد می کنند یا استدلال هایی بیان می کنند که به هیچ وجه نمیتوان آنها را به صورت علمی بررسی کرد.

اگر این ادعاها درست باشد، این مقاله خیلی کوتاه خواهد شد.همه ی آن چیزی که من باید توضیح دهم این است که چرا شما، من و همه افراد دیگر متقاعد شده ایم و بر این باوریم که همیشه احساساتمان را داریم. اگر دندان من آبسه کرده باشد، یک برهان پیچیده که بتواند من را قانع کند که درد یک توهم است و حقیقت ندارد نمیتواند درد من را کاهش دهد. به عنوان کسی که علاقه خیلی خیلی کمی به این استدلال های ناامیدکننده درباره مشکلات ذهن و بدن دارم باید خودم دست به کار شوم و به دنبال پاسخ این سوالات بروم.

اکثریت محققان، خودآگاهی را به عنوان یک چیزی معین پذیرفته و به دنبال درک ارتباط آن با جهان عینی هستند که توسط علم توصیف شده است. بیش از ۲۵ سال پیش فرانسیس کریک (Francis Crick) و من تصمیم گرفتیم بحث های فلسفی را در مورد خودآگاهی کنار بگذاریم (که حداقل از زمان ارسطو دانشمندان به آن مشغول بودند) و به جای آن به دنبال ردپای فیزیکی آن باشیم. چه چیز شگفت انگیزی درباره ماهیت مغز وجود دارد که باعث خودآگاهی میشود؟ هنگامی که ما بتوانیم این موضوع را درک کنیم، امید است که بتوانیم به حل مساله اساسی تر نزدیک شویم.

طراحی مطالعات

ما به طور خاص به دنبال همبستگی نورونی در خودآگاهی ([۲]NCC) هستیم. به بیان دیگر ما به دنبال حداقل مکانیسم ها و ساختارهای نورونی به هم پیوسته ای هستیم که برای درک هر نوع تجربه خاص از خودآگاهی کافی است. برای مثال چه اتفاقی در مغز شما باید رخ بدهد تا شما تجربه دندان درد را داشته باشید و آن را درک کنید؟ آیا باید بعضی سلول های عصبی با فرکانسی خاص و جادویی، نوسان الکتریکی داشته باشند تا این درک انجام شود؟ آیا باید چیز خاصی مثل نورون های خودآگاهی وجود داشته باشند و در آن لحظه فعال شوند؟ این سلول ها در کدام قسمت مغز قرار دارند؟

همبستگی نورونی در خودآگاهی (NCC)

زمانی که NCC را تعریف می کنیم، عبارت حداقلبسیار مهم است. مغز در کل نیز میتواند به عنوان یک NCC مطرح شود زيرا بالاخره مغز در همه حال مشغول بوجود آوردن تجارب متفاوت است. اما جایگاه خودآگاهی میتواند فراتر از این محدوده باشد. نگاهی به طناب نخاعی بیندازید. لوله ای انعطاف پذیر از بافت عصبی با تقریبا ۴۵ سانتی متر طول در درون ستون فقرات و با حدود یک میلیارد سلول عصبی.

اگر طناب نخاعی به وسیله ضربه به ناحیه گردن به طور کامل قطع شود، قربانیان در پاها، بازو و کمر به بالا فلج می شوند، قادر به کنترل روده و مثانه خود نیستند و احساسی نسبت به بدن خود نخواهد داشت. با این حال یک فرد با فلج همه اندامها (tetraplegics [3]) هم میتواند تجربه های گوناگون خود را در زندگی ادامه دهد, آنها می توانند ببینند، بشنوند، بو کنند، احساس کنند و احساسات خود را به همان اندازه که پیش از آن حادثه به یاد می آوردند به یاد بیاورند.

یا مخچه (مغز کوچک) را که در قسمت پایینی پشت سر قرار دارد در نظر بگیرید. یکی از قدیمی ترین مدارهای مغز در دوره تکامل است، که در کنترل حرکتی، وضعیت ایستادن و راه رفتن و اجرای روان توالی های پیچیده در تحرکات موتور حرکتی (motor movements) دخیل است. نواختن پیانو، تایپ کردن، رقص روی یخ یا صخره نوردی همه فعالیت هایی هستند که در آنها مخچه دخیل است. این قسمت دارای شگفت انگیزترین نورون های مغز است که [۴] Purkinje cells نام دارند که دارای شاخه هایی هستند مانند یک مرجان دریایی و دینامیک الکتریکی پیچیده ای دارند. همینطور مخچه دارای بیشترین تعداد نورونها، حدود ۶۹ میلیارد است (بیشتر آنها سلول های گرانولی ستاره ای شکل هستند). (چهار برابر بیشتر از کل نورونها در سا

یر نواحی مغزی).

اگر بخشی از مخچه توسط سکته مغزی یا چاقوی جراح از بین برود، چه اتفاقی برای خودآگاهی می افتد؟ خیلی جزئی! بیمارانی که دارای اختلالات مخچه ای هستند ازبعضی نقائص مینالند, مثلا نواختن درست و روان پیانو و یا تایپ کردن روان با کیبورد اما هیچ وقت در مورد ازدست دادن جنبه ای از خودآگاهی خود شکایتی نمی کنند. آنها به خوبی می شنوند، می بینند و احساس می کنند، حسشان نسبت به خود را حفظ می کنند، رویدادهای گذشته را به یاد می آورند و همچنان قابلیت برنامه ریزی برای آینده را دارند. حتی اگر فردی بدون مخچه متولد شود تاثیری بر تجربه خودآگاهی فرد نمی گذارد.
تمام این دستگاه وسیع مخچه ای ربطی به کسب تجارب ذهنی ندارد . چرا؟ نکات مهمی در مدار آن وجود دارد، که بسیار یکدست (متحد الشکل) و موازی هستند (مانند باتری هایی به صورت موازی متصل می شوند). مخچه تقریبا به طور انحصاری یک مدار تغذیه مستقیم است: مجموعه ای از نورونها، نورونهای بعدی را تغذیه می کنند، که به نوبه خود مجموعه دوم بر مجموعه سوم تاثیر می گذارد.

هیچ حلقه های بازخورد (Feedback loop) پیچیده ای وجود ندارد که با حرکت فعالیت الکتریکی به عقب و جلو منجر به ایجاد نوسانهای مجدد در مدار شود.(با توجه به زمان مورد نیاز برای تکمیل ادراک آگاهانه، اکثر نظریه پردازان نتیجه می گیرند که این پردازش باید شامل حلقه های بازخوردی در مدارهای مغزی باشد.) به علاوه، مخچه عملا به بیش از صدها یا بیشتر ماژول محاسباتی مستقل تقسیم می شود. هر یک از آنها به طور موازی با ورودی ها و خروجی جداگانه و غیر همپوشان کار می کنند و حرکات موتورهای مختلف یا سیستم های شناختی را کنترل می کنند. آنها به ندرت با هم تعامل می کنند ویژگی دیگری که برای خودآگاهی ضروری است. (قبلا در همین کانال
@salmanfatemi
بیان شد که نقش های مخچه بسیار فراتر از کنترل منظم حرکات و توازن است و در فردی که اختلال مخچه پیدا میکند، اختلالات ادراکی بسیار زیادی رخ میدهد. توصیه میشود که مباحث مخچه در این کانال مراجعه شود)

پس جایگاه خودآگاهی، کجاست؟

درس مهمی که از نخاع و مخچه می آموزیم این است که ژن خودآگاهی تنها زمانی که هر بافت عصبی تحریک شود، ظاهر نمی شود. چیزهای بیشتری مورد نیاز است. این عامل اضافی در ماده خاکستری یافت می شود که قشر مغزی، سطح بیرونی مغز را تشکیل می دهد. این یک ورقه لایه لایه از بافت عصبی پیچیده و به هم پیوسته در اندازه و عرض یک پیتزا ۱۴ اینچی است. دو تا از این ورقه ها، به شدت چیندار شده، همراه با صدها میلیون سیمهای ارتباطی آنها (ماده سفید) در درون جمجمه چپانده شده اند.تمام شواهد در دسترس بر ایجاد احساسات توسط بافت قشر مغز دلالت دارد.

ما می توانیم جایگاه خودآگاهی را حتی بیشتر محدود کنیم. به عنوان مثال، آزمایش هایی که در آن محرک های متفاوتی به دو چشم چپ و راست وارد شوند. تصور کنید یک تصویر از دونالد ترامپ فقط برای چشم چپ و یک تصویر از هیلاری کلینتون فقط برای چشم راست شما قابل مشاهده باشد. میتوانیم تصور کنیم که شما ممکن است تصویر مخلوطی از برهم نهی عجیب و غریب Trump و Clinton را مشاهده کنید ولی در واقع شما Trump را برای چند ثانیه خواهید دید، پس از آن او ناپدید خواهد شد و کلینتون ظاهر خواهد شد، پس از آن او نیز میرود و Trump دوباره ظاهر خواهد شد. این دو تصویر در یک چرخش بی پایان، عوض و بدل میشوند. به همین دلیل است که دانشمندان علوم اعصاب به این پدیده رقابت دوچشمی یا (binocular rivalry) میگویند. چون مغز شما یک ورودی مبهم دریافت می کند، نمی تواند تصمیم بگیرد: آیا Trump است، یا کلینتون؟

اگر به طور همزمان، شما در داخل یک اسکنر مغناطیسی که فعالیت مغز را ثبت میکند، دروغ بگویید، آزمایشگران متوجه خواهند شد که مجموعه گسترده ای از مناطق قشری مغز، که به عنوان “منطقه داغ خلفی” یا (posterior hot zone) شناخته شده است، فعال می شوند.این قسمت، بخشهایی از قشرهای آهیانه ای(Pareital) ,پس سری (Occipital) و گیجگاهی (Temporal) در بخش عقبی قشری را شامل می شود و نقش بسیار مهمی را در ردیابی چیزهایی که می بینیم بازی میکند. جالب اینجاست که قشر بصری اولیه که اطلاعات را از چشم دریافت می کند، آن چیزی که سوژه می بیند را مشخص نمیکند. یک همچین سلسله مراتب کاری مشابهی نیز در شنوایی و حس پیکری وجود دارد: قشر شنوایی اولیه و قشر حس پیکری اولیه مستقیما مشارکتی در درک محتوای تجربیات بدست آمده از شنوایی و حس پیکری ندارند. اما در عوض مراحل بعدی پردازش که در ناحیه داغ خلفی یا posterior hot zone انجام میگیرند در این ادراک آگاهانه نقش دارند (از جمله درک تصویر ترامپ و کلینتون در مثال بالا) .

(به اينجا می رسيم که منطقه ادراکی اوليه، نقشی اساسي در خودآگاهی ما از ادراکات روزانه ندارد. و اکنون منطقه ثانویه ای برای این ادراکات تعریف می شود، ولی نکته ظریف آنجاست که گاهي مسیر فراي

ند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است. توصیه مي شود به مباحث حس و ادراک در کانال
@salmanfatemi
مراجعه شود)

شواهد بالینی

روشنگر بیشتر این مساله، شواهدي از دو منبع بالینی هستند: تحریک الکتریکی بافت قشری

و مطالعه بیماران پس از دست دادن مناطق خاص مغزی ناشی از آسیب یا بیماری.

قبل از برداشتن تومور مغزی یا محل تشنج صرعی بیمار، برای مثال در عمل جراحی مغز و اعصاب, نقشه فعالیتی نواحی قشری نزدیک به محل ضایعه توسط تحریک مستقیم با الکترود ها ترسیم می
شود. تحریک ناحیه داغ خلفی (posterior hot zone) موجب وقوع احساسات و حسهای متنوعی میشود.این محسوسات ميتواند چشمک زدن نور، دیدن اشکال هندسی، اعوجاج چهره ها، توهم شنوایی یا بصری، احساس آشنایی یا غیرواقعی بودن، تمایل به حرکت اندام خاص و غیره باشد. تحریک قشر جلوتر مغزی اما موضوع متفاوتی است: به طور کلی تجربه ی مستقیمی را ایجاد نمی کند.

منبع دوم، بینش به دست آمده از بیماران مغز و اعصاب است که از نیمه اول قرن بیستم شکل گرفت. جراحان گاهی مجبور می شدند کمربند بزرگی از قشر پیش-پیشانی(prefrontal) را برای حذف تومورها یا برای مقابله با تشنج های صرعی بردارند. نکته قابل توجه آن که چگونه این بیماران، غیرعادی میشدند.از دست دادن بخشی از لوب پیشانی اثرات مخرب خاصی داشت: بیماران، اختلالاتی مانند عدم مهار احساسات یا اقدامات نامناسب، اختلال در اعمال حرکتی یا تکرار غیرقابل کنترل اعمال یا کلمات خاص را از خود نشان می دهند. اگرچه، پس از انجام این عمل جراحی، بدون هیچ شواهدی مبنی بر اینکه حذف وسیع بافت پیشانی به طور قابل توجهی بر تجربه ی آگاهانه آن فرد تاثیر گذار باشد, شخصیت و IQ آنها بهبود می یافت و آنها برای سالهای طولانی زندگی می کردند.

برعکس، حذف مناطق حتی کوچکی از کورتکس خلفی- که منطقه داغ در آن قرار دارد- می تواند منجر به از دست رفتن کل انواع محتوای آگاهانه شود: بیماران قادر به تشخیص چهره یا دیدن حرکات، رنگ یا مکان نخواهند بود.

بنابراین به نظر می رسد که مناظر، صداها و سایر محسوسات زندگی، طوری که تجربه می کنیم، توسط مناطق درون قشر خلفی ایجاد می شوند.تا آنجا که می توان گفت، تقریبا تمام تجربیات آگاهانه، منشاشان آنجاست. گاهي مسیر فرايند ادراک اصلا برعکس است و آن، مواردی است که روياهاي پیشگویی کننده رخ میدهد.

در اينجا آنچه را که شما پیش از وقوعش با چشم یا گوش خود درک میکنید، اصلا ربطی به چشم و گوش مادی شما ندارد و این منبع، اطلاعات خود را از طریق چشم و گوش مادی به دست نمی آورد بلکه از مسیری برعکس، اطلاعات را به مرکز درکی مغز می رساند.

از این هم فراتر، پیش گویی هایی است که توسط بسیاری از انسانهای بزرگ و یا انبیا اتفاق می افتد که گاهی هزاران سال با حادثه، اختلاف زمانی دارد.

اینها نشان دهنده منبع اطلاعاتی حتی فراتر از مناطق ثانویه اداکي است.
(منشأ اطلاعات ما فراتر از مغز مادی است و محدود کردن منشأ آن به مغز، نارسايي هاي فراواني دارد و در تضاد با بسیاری از مشاهدات بشری قرار می گيرد که در بالا مفصلا بیان شد. توصیه میشود به مباحث مربوط به رویا در فصل ششم کتاب توهم بی خدایی نوشته احمد الحسن مراجعه شود
almahdyoom.co/doa.html
)

اختلاف اساسی بین مناطق خلفی با بیشتر قشر پیش-پیشانی چیست که به طور مستقیم در محتوای ذهنی و انتزاعی مشارکت ندارند؟ حقیقت این است که هنوز نمی دانیم. با این وجود هیجان انگیزتر این است که یافته های اخیر نشان می دهد که دانشمندان علوم اعصاب ممکن است به دانستن آن نزدیکتر شده باشند.

ترجمه: علی زارعی وبسایت نوروسافاری
(اصل مقاله در
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2009905255992269&id=100009184420613
با پاره ای توضیحات اضافی)

۱- qualia:کیفیات ذهنی یا تجربهی حقیقی چیزهابه ویژگیهای کیفی یا احساسی وضعیت ذهن اشاره میکند. به عنوان مثال تجربهی مستقیم رنگها، درد، بو، خشم مثالهایی از کیفیات ذهنی میباشند.

اگر چه به نظر میآید که حداقل برخی از حالات ذهنی ما وضعیت کیفی دارند، وجود آنها سؤالات فلسفیای را بر میانگیزد: ماهیت کیفیات ذهنی چیست و چه چیزی آنها را تشکیل میدهد؟ بسیاری از نظریهپردازان تفاوت عمدهای بین کیفیات ذهنی و معیارهای فیزیکی مانند طول، جرم، حجم دیده و این سؤال را مطرح کردهاند

که آیا امکان دارد که کیفیات ذهنی کاملاً با این ویژگیهای فیزیکی یکسان باشند؟ سؤال دیگری که مطرح میباشد این است که آیا دریافت مستقیم ما نسبت به این حالات ذهنی لغزشناپذیر است و آیا این ادراکات دارای اعتبار هستند؟

کیفیات ذهنی به عنوان استدلالی علیه فیزیکالیسم(دیدگاهی که بر اساس آن هیچ چیز غیر فیزیکی در عالم وجود ندارد) به کار رفته است.

۲- Neural correlates of consciousness

۳- فلج چهاراندام، که کوادریپلژی(Quadriplegia) و تتراپلژی هم نامیده میشود نوعی از فلج است که در این حالت، انسان حس و کنترل در دستها و پاهای خود را از دست میدهد.فلج چهاراندام در پی آسیبهای شدید به مغز یا نخاع پدید میآید. نخاع مجموعهای از اعصاب است که پیامهای مغز را به دیگر اعضای بدن میرسانند. در حالت فلج چهاراندام معمولاً قطع نخاع در نیمه بالایی مهرههای گردن (در بالای c3-c4) رخ دادهاست. این گسیختگی نخاع ممکن است در اثر یک آسیب ضربهای (شکستن گردن، برای مثال در پی شیرجه در آب کمعمق) یا فشرده شدن بند نخاع توسط یک تومور یا کمخونی موقت اندام (ایسکمی) پس از بروزآنفارکتوس پدید بیاید.

۴- یاختههای پورکینیه یا نورونهای پورکینیه لایه میانی قشر مخچه را تشکیل میدهند. این سلولها نسبتاً بزرگ بوده عملکردی مؤثر در پردازش اطلاعات دارند. میانجی عصبی مؤثر بر این یاختهها گاما آمینوبوتیریک اسید است و این نوع نورونها توسط یک کالبدشناس اهل چک بنام یان پورکینیه کشف شدهاند.

@salmanfatemi


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
مبانی ذهنی سیاه و سفیدکندر در بیماریهای التهاببحث درباره پیدایش و منشادی متیل فومارات(زادیوا)(نقش حیاتی تلومر دی ان آ دآیا ما تنها موجودات زنده تلاشی جدید در درمان ام اسروش های صرفه جویی در ایجاشاهکار قرنچرا حیوانات سخن نمی گویناولین مورد پیوند سر در انتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش، ژنتیکی است یا محیطیاز تکینگی تا مغز از مغز تتغییر عمودی سر انسان از پمجموعه های پر سلولی بدن مکودک ایرانی که هوش او از بحثی در مورد نقش ویتاميندژا وو یا اشنا پنداریزبان و شناخت حقیقت قسمت دنقش داروهاي مختلف معروف آیا مغز تا بزرگسالی توسعتمایل زیاد به خوردن بستنروش هایی ساده برای کاهش اشباهت زیاد بین سلول هاي عچرا حجم مغز گونه انسان دراولین تصویر در تاریخ از ساخلاق و علوم اعصابتاثیر گیاه خواری بر رشد وفلج بل، فلجی ترسناک که آنهاوکينگ پیش از مرگش رسالاز تکینگی تا مغز از مغز تثبت امواج الکتریکی در عصمحل درک احساسات روحانیکودکان خود را مشابه خود تبحثی جالب درباره محدودیتدژاوو یا آشناپنداریزبان و شناخت حقیقت قسمت سنقش روزه داری در سالم و جآیا هوش ارثی دریافتی از پتمدن قدیمی ای در جنوب ایرروش صحبت کردن در حال تکامشباهت زیاد بین سلول هاي عچرا در مغز انسان، فرورفتايندگان چگونه خواهند دیداختلال در شناسایی حروف و تاثیر گیاه خواری بر رشد وفلج خوابهاوکينگ پیش از مرگش رسالاز تکینگی تا مغز- از مغز جنسیت و تفاوت های بیناییمحل درک احساسات روحانی دکوری گذرای ناشی از موبایبحثی در مورد نقش کلسیم و دانشمندان ژنی از مغز انسزبان، وسیله شناسایی محیطنقش زبان در سلطه و قدرت اآیا هوش سریعی که بدون احستمساح حد واسط میان مغز کوروشهای نو در درمان دیسک بشش مرحله تکامل چشمچراروياها را به یاد نمی آايا اراده آزاد توهم است یاختلالات مخچهتاثیر گیاه خواری بر رشد وفلج خواب چیستهدف از تکامل مغزاز تکینگی تا مغز- از مغز جنسیت و تفاوت های بیناییمحدودیت های حافظه و حافظکی غایب شدی تا نیازمند دلبحثی در مورد عملکرد لوب فدانشمندان روش هاي جدیدی سفر نامه سفر به بم و جنوب نقش زبان در سلطه و قدرت اآیا هشیاری کوانتومی وجودتنفس هوازی و میتوکندریروشهای شناسایی قدرت شنواصرع و درمان های آنچراروياها را به یاد نمی آايا اراده آزاد توهم است یاختلالات حرکتی در انسانتاثیر گیاه خواری بر رشد وفیلمی بسیار جالب از تغییهزینه ای که برای اندیشیداز تکینگی تا مغز- از مغزتجهش های ژنتیکی مفید در ساجهش های ژنتیکی غیر تصادفمخچه ، فراتر از حفظ تعادلکاهش التهاب ناشی از بیمابحثی درباره هوش و تفاوتهدانشمندان روشی برای تبدیسفرنامه سفر به بم و جنوب نقش غذاها و موجودات درياآیا واکنش های یاد گرفته وتنفس هوازی و میتوکندریروشی برای بهبود هوش عاطفضررهای مصرف شکر و قند بر نزاع بین جهل و علم رو به پایا کوچک شدن مغزانسان الاختلالات صحبت کردن در انتاثیر انتخاب از طرف محیط فیزیکدانان ماشینی برای تهستي مادي ای که ما کوچکتراز تکینگی تا مغز، از مغز جهشهای مفید و ذکاوتی که دمخچه ابزاري که وظیفه آن فکایروپاکتیک چیستبحثی درباره هوش و تفاوتهداروهای مصرفی در ام اسسفرنامه سفر به بم و جنوب نقش غذاها و موجودات درياآیا آگاهی پس از مرگ از بیتو دی ان ای خاص ميتوکندريروشی جدید در درمان قطع نخضررهای شکر بر سلامت مغزنزاع بین علم و نادانی رو ایا ابزار هوشمندی یا مغز ادامه بحث تکامل چشمتاثیر ترکیبات استاتین (سفراموشی همیشه هم بد نیستهستی ما پس از شروعی چگال ازدواج های بین گونه ای، راستفاده از هوش مصنوعی در جهشهای مفید و ذکاوتی که دمدارک ژنتیکی چگونه انسانکاربرد روباتهای ريزنانوبحثی درباره هوش و تفاوتهداروهای ضد بیماری ام اس وسفرنامه سفر به بم و جنوب نقش غذاها و موجودات درياآیا امکان بازسازی اندامهتولید سلولهای جنسی از سلروشی جدید در درمان سکته مطی یکصد هزار سال اخیر هرچنظریه تکامل در درمان بیمایا بیماری ام اس (مولتیپادغام میان گونه های مختلتاثیر دپاکین بر بیماری مفرایند حذف برخی اجزای مغو هر کس تقوای خدا پیشه کناستیفن هاوکینگ در مورد هجاذبه و نقش آن در شکلگیریمرگ انتقال است یا نابود شکاربرد روباتهای ريز، در بحثی درباره هوش و تفاوتهداروی فامپیریدین یا نورلسفرنامه سفر به بم و جنوب نقشه مغزی هر فرد منحصر بهآیا انسان با مغز بزرگش اختوانایی مغز و دیگر اجزای ريتوکسيمب در درمان ام اسعلم به ما کمک میکند تا موهفت چیز که عملکرد مغز تو ایا بدون زبان میتوانیم تادغام دو حیطه علوم مغز و تاثیر داروهای ضد التهاب فرد حساس از نظر عاطفی و بویتامین E برای فعالیت صحاستیفن هاوکینگ در تفسیر حافظه و اطلاعات در کجاست مزایای شکلات تلخ برای سلکجای مغز مسئول پردازش تجبحثی درباره هوش و تفاوتهداروی تشنجی دربارداریسلولهای بنیادی مصنوعی درچندین ماده غذایی که ماننآیا احتمال دارد رویا از آتوازن مهمتر از فعالیت زیراه های جدید برای قضاوت رعلایم کمبود ویتامین E را هفت سین یادگاری از میراث ایا تکامل هدفمند استارتقا و تکامل سنت آفرینش تاثیر داروی ضد تشنج سدیم قانون مندی نقشه ژنتیکی مویتامین E در چه مواد غذایاستخوان های کشف شده، ممکحافظه و اطلاعات در کجاست مشکلات نخاعیکشف مکانیسم عصبی خوانش پبحثی درباره احساسات متفاداروی ضد تشنج با قابليت تسلسله مباحث هوش مصنوعیچه زیاد است بر من که در ایآیا احتمال دارد رویا از آتوسعه برخی شغل ها با هوش راه های جدید برای قضاوت رعلایم کمبود ویتامین E را همیشه عسل با موم بخوریمایرادهای موجود در خلقت بارتوکين تراپی روشی جديد تاثیر درجه حرارت بر عملکقارچ بی مغز در خدمت موجودویتامین دی گنجینه ای بزراصول سلامت کمرحافظه و اطلاعات در کجاستمغز ما کوچکتر از نیم نقطهکشف مکانیسمی پیچیده در ببحثی درباره احساساتی غیرداروی ضد تشنج با قابليت تسم زنبور ، کلیدی برای وارچهار میلیارد سال تکامل بآیا برای تولید مثل همیشه توصیه های غیر دارویی در سراه پیروزی در زندگی چیستعوارض ازدواج و بچه دار شدهوش مصنوعی می تواند بر احاگر نعمت فراموشی نبود بسارتباط میکروب روده و پارتاثیر درجه حرارت بر عملکلوب فرونتال یا پیشانی مغواکنش های ناخودآگاه و تقاضطراب و ترسحس چشایی و بویاییمغز چون ابزار هوش است دلیکشف ارتباط جدیدی از ارتببخش دیگری در وجود انسان هداستانها و مفاهیمی اشتباسودمندی موجودات ابزی بر چهار ساعت پس از کشتار خوکآیا بزرگ شدن مغز فقط در دتوصیه هایی در مصرف ماهیرشته نوروایمونولوژی و نقعید نوروز مبارکهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاگر نعمت فراموشی نبود بسارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر درجه حرارت بر عملکلبخند بزن شاید صبح فردا زواسطه ها د رمسیر ایجاد مغاطلاعاتی عمومی در مورد محس و ادراک (قسمت اول )مغز آیندگان چگونه است ؟کشف جمجمه ای درکوه ایرهوبرنامه و ساختار پیچیده مدر مانهای کمر دردسیاهچاله و تکینگی ابتداینوار مغزی روشی مهم در تشخآیا تکامل و تغییرات ژنتیتوضیحی ساده در مورد هوش مرشد مغز علت تمایل انسان بعامل کلیدی در کنترل کارآهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاگر تلاش انسان امروز براارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر درجه حرارت بر عملکلرزش ناشی از اسیب به عصبوراپامیل در بارداریاطلاعاتی عمومی در مورد محس و ادراک (قسمت دوم )مغز انسان ایا طبیعتا تماگنجینه ای به نام ویتامین برین نت به جای اینترنتدر چه مرحله ای از خواب ، رسیاره ابلهاننورون هاي مصنوعی می توانآیا خداباوری محصول تکاملتکامل چشمزمین زیر خلیج فارس تمدنی عسل طبیعی موثر در کنترل بهوش مصنوعی الفاگوابزار هوش در حال ارتقا ازارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر درجه حرارت بر عملکلزوم سازگاری قانون مجازاورزش هوازی مرتب خیلی به قورزش هوازی ، بهترین تمریبلندی در ذهن ما درک بلندیحس و ادراک قسمت چهارممغز انسان برای شادمانی طگیاه خواری و گوشت خوار کدبرای پیش بینی آینده مغز ددرمان های بیماری آلزایمرسیاره ابلهاننوروپلاستیسیتی چیستآیا دلفین ها می تواند از تکامل ابزار هوش ، راه پر زندگی هوشمند در خارج از زعصب حقوق نورولووهوش مصنوعی از عروسک تا کابزارهای بقای موجود زندارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر درجه حرارت بر عملکلزوم سازگاری قانون مجازاورزش و میگرنبه زودی شبکه مغزی به جای حس و ادراک قسمت پنجممغز انسان رو به کوچکتر شدگالکانزوماب، دارویی جدیبرخی نکات از گاید لاین پردرمان های رایج ام اسسیستم تعادلی بدنچیزی خارج از مغزهای ما نیآیا دست مصنوعی به زودی قاتکامل ساختار رگهای مغزی زیباترین چیز در افزایش سعضلانی که طی سخن گفتن چقدهوش مصنوعی از عروسک تا کابزارهای دفاعی و بقای موارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر درجه حرارت بر عملکممانتین یا آلزیکسا یا ابمنابع انرژي پاک سرچشمه حورزش بهترین درمان بیش فعبوزون هیگز چیستحس و ادراک قسمت سوممغز ایندگان چگونه استگامی در درمان بیماریهای برخی اثرات مضر ویتامین ددرمان جدید میگرن با انتی سیستم دفاعی بدن علیه مغز چگونه مغز پیش انسان یا همآیا راهی برای رفع کم آبی تکامل شناخت انسان با کشفزبان چهار حرفی حیات زمینمقالاتهوش مصنوعی از عروسک تا کاثر مضر مصرف طولانی مدت رارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر درجه حرارت بر عملکمولتیپل اسکلروز در زنان ورزش در کمر دردبیماری گیلن باره و بیمارحساسیت روانی متفاوتمغز ابزار برتر بقاگاهی لازم است برای فهم و برخی اختلالات عصبی مثانهدرمانهای بیماری پارکینسسکته مغزیچگونه هموساپينس بر زمین آیاما مقهور قوانین فیزیکتئوری تکامل امروز در درمزبان و بیان، در سایه پیشرتاثیر ویتامین دی بر بیماهوش مصنوعی از عروسک تا کاثرات مفید قهوهارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر درجه حرارت بر عملکمواد کوانتومی جدید، ممکنوزوز گوشبیماری ای شبیه ام اس مولتخلاصه ای از مطالب همایش ممغز برای فراموشی بیشتر کگاهی مغز بزرگ چالش استبرخی بیماری ها که در آن بدرک فرد دیگر و رفتارهای اساخت شبکه عصبی با الفبایچگونه آن شکری که می خوریمإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَتئوری تکامل در پیشگیری و زبان و تکلم برخی بیماریهصفحه اصلیهوش مصنوعی از عروسک تا کاثرات مضر ماری جواناارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر درجه حرارت بر عملکموجود بی مغزی که می تواندیک پیشنهاد خوب برای آسان بیماری بیش فعالیخواندن ، یکی از شستشو دهنمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟گزیده ای از وبینار یا کنفبرخی توجهات در ببمار پاردرک و احساسساخت شبکه عصبی مصنوعی با چگونه جمعیت های بزرگ شکل افراد آغاز حرکت خودشان رتا 20 سال آینده مغز شما به زبان و شناخت حقیقت قسمت چسوالات پزشکیهوش مصنوعی از عروسک تا کماجزای پر سلولی بدن انسان ارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر رو ح و روان بر جسمموجودات مقهور ژنها هستندیکی از علل محدودیت مغز امبیماری تی تی پیخواب سالم عامل سلامتیمغز بزرگ چالش است یا منفعگزارش یک مورد جالب لخته وبرخی سيناپسها طی تکامل و درک احساسات و تفکرات دیگساختار شبکه های مغزی ثابچگونه جمعیت های بزرگ شکل افزایش قدرت ادراکات و حستاثیر مشاهده بر واقعیت بزبان و شناخت حقیقت قسمت اپیامهای کاربرانهوش مصنوعی از عروسک تا کماجزایی ناشناخته در شکل گاز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر رژیم گیاه خواری بر میهمانهای ناخوانده عامل یادگیری مهارت های جدید دبیماری ضعف عضلات نزدیک بخواب سالم عامل سلامتی و یمغز بزرگ چالشهای پیش روگشایش دروازه جدیدی از طربررسي علل احتمالي تغيير درک تصویر و زبان های مخلتسریعترین کامپیوتر موجودچگونه حافظه را قویتر کنیالکتروتاکسی(گرایش و حرکتاثیر ویتامین دی بر بیماسایتهای دیگرهوش مصنوعی در کامپیوترهااز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر رژیم گیاه خواری بر میگرن سردردی ژنتیکی که بیادآوری خواب و رویابیماریهای تحلیل عضلانی اخواب عامل دسته بندی و حفطمغز حریص برای خون، کلید تپنج اکتشاف شگفت آور در موبررسی و اپروچ جدید بر بیمدرک عمیق در حیواناتسرگیجه از شایعترین اختلانگاهی بر قدرت بینایی دراامیوتروفیک لترال اسکلروتاثیر ژنها بر اختلالات خهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر رژیم گیاه خواری بر میدان مغناطيسي زمین بشر ژن هوش و ساختارهای حیاتی بیوگرافیخودآگاهی و هوشیاريمغز زنان جوانتر از مغز مرپیموزایدبررسی سیستم تعادلی بدن ادرگیری اعصاب به علت میتوسردرد و علتهای آننگاهی بر توانایی اجزاي بامگا سه عامل مهم سلامتتاثیر کپسول نوروهرب بر نهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر رژیم گیاهخواری بر مکانیزمهای دفاعی در برابژن یا نقشه توسعه مغز و نقبیوگرافیخودآگاهی و هوشیاريمغزهای کوچک بی احساسپیوند مغز و سر و چالشهای بررسی علل کمر درد در میانرقیبی قدرتمند در برابر مسردرد تنشنناتوانی از درمان برخی ویامروز دانش ژنتیک هیچ ابهتاثیر کپسول نوروهرب بر تهوش مصنوعی درمانگر کامپیاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر عصاره تغلیظ شده گیما انسانها چه اندازه نزدژنها نقشه ایجاد ابزار هوبیست تمرین ساده برای جلوخطا در محاسبات چیزی کاملنقش قهوه در سلامتیپیوند سر، یکی از راه حلهابزرگ شدن مغز محدود به دوررموزی از نخستین تمدن بشرسردرد سکه ایناتوانی در شناسایی چهره انفجار و توقف تکاملی نشاتاثیر کپسول نوروهرب بر سهوش مصنوعی درخدمت خلق وحاز تکینگی تا مغز از مغز تتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ما انسانها چه اندازه نزدژنها ، مغز و ارادهبیشتر کمردردها نیازی به خطا در محاسبات چیزی کاملنقش هورمون های تیروئید دپیشینیان انسان از هفت میتفاوت مغز انسان و میمون هرمز و رازهای ارتباط غیر کسرعت فکر کردن چگونه استنخاع ما تا پایین ستون فقرانگشت نگاری مغز نشان میدتاثیر کپسول نوروهرب بر سهوش مصنوعی ساخته هوش طبیاز تکینگی تا مغز و از مغز تبدیل سلولهای محافط به سما با کمک مغز خود مختاريمژنهای هوش ، کدامندبا هوش مصنوعی خودکار روبدفاع در برابر تغییر ساختنقش ژنتیک در درمان اختلاپیشرفتی مستقل از ابزار هتفاوتهای جنسیتی راهی برارویای شفافشنا در ابهای گرم جنوب نینخستین تصویر از سیاهچالهاندوهگین نباش اگر درب یا تاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش احساسیاز تکینگی تا مغز از مغز تتری فلوپرازینما تحت کنترل ژنها هستیم یکمردرد و علل آنبارداری بدون رحمدقیق ترین تصاویر از مغز انقش انتخاب از طرف محیط، نپاسخ گیاهان در زمان خوردتقلید مرحله ای نسبتا پیشروبات های ریز در درمان بیشناخت و معرفت، و نقش آن دنرمش های مفید در سرگیجهانسان جدید از چه زمانی پاتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش احساسیاز تکینگی تا مغز از مغز تتشنج چیستماه رجبکمردرد با پوشیدن کفش منابازسازي مغز و نخاع چالشی دلایلی که نشان میدهد ما بنقش اتصالات بین سلولهای پختگی پس از چهل سالگي به تلاش هایی در بیماران قطع روزه داری و بیمار ی ام اس شناسایی سلول های ایمنی انرمشهای مهم برای تقویت عانسان عامل توقف رشد مغزتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش عاطفی بیشتر در زناناز تکینگی تا مغز از مغز تتغییر الگوی رشد مغزی با زماپروتیلینکنفرانس تشنج هتل کوثر اصبحتی علمی درباره تمایل بديدن با چشم بسته در خواب نقش حفاظتی مولکول جدید دپرورش مغز مینیاتوری انساتلاشی برای درمان قطع نخاروش مقابله مغز با محدودیشواهدی از دنیسوان(شبه نئچرا مغزهای ما ارتقا یافت انعطاف پذیری مکانیسمی علتاثیر گیاه خواری بر رشد وهوش عاطفی در زنان بیشتر ااز تکینگی تا مغز از مغز تتغییر زودتر اتصالات مغزی