دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

پیوند سر، یکی از راه حلها برای برخی بیماری های عصب و عضله

بحثي در مورد مقاله پیوند سر در انسان و چالشهای پیش رو از دکتر میر شهرام صفاری

پیوند سر، یکی از راه حلهایی است که به زودی برای برخی بیماری های عصب و عضله، پنجره جديدی را برای درمان باز خواهد کرد. بیماری هایی که در آنها محل اصلی آسیب عضلات و یا اعصاب محيطي است و اختلالی در عملکرد مغز وجود ندارد. برخی از این بیماران در همان سنین جوانی ناتوان از راه رفتن و حتی حرکت دستها میشوند و در موارد پیشرفته آن، حتی عضلات دهان و غذا خوردن و تنفس را هم درگیر میکند به گونه ای که فرد، بدون کمک دستگاه های کمکی قادر نیست تنفس کند. تا زمانی که درمان مناسبی برای این بیماران کشف گردد، پیوند سر آنها به بدن یک فرد سالم میتواند راه حلی قابل قبول باشد(البته در صورتی که هويت دهنده سر پس از پیوند مشابه همان فرد قبل از پیوند باشد!!)و زندگی پر از رنج آنها را با وجود یک بدن سالم، بسیار دگرگون کند..

مقاله ای درباره پیوند سر از دکتر ميرشهرام صفاری نوشته شده است که به دلیل اهمیت مطلب فوق و مطالب ايشان، لازم می دانم بحث بیشتری را در این مورد داشته باشم.

در تاریخ ۱۷ نوامبر ۲۰۱۷ گزارشی در رسانه های بین المللی منتشر شد مبنی بر انجام موفق اولین پیوند سر انسان روی جسد. ادعا شده در این جراحی ۱۸ ساعته نخاع و اعصاب و عروق گردنی از جسد یک انسان به انسان دیگری پیوند زده شده است و این عمل جراحی با توجه به پاسخهای مشاهده شده در اندامها با تحریک الکتریکی نواحی عصبی مرکزی، موفقیت آمیز بوده است. انتشار خبر توسط جراح و دانشمند ایتالیایی سرجیو کاناوارو بوده و جراحی با همکاری تیم پزشکی در چین صورت گرفته است

اول صحبتهای جالب سرجیو کاناوارو را در روز مصاحبه خبری بخوانیم که جنجال اخیر را به پا کرده است:

“طبیعت برای زمانی بیش از حد طولانی، قوانین خود را به ما تحمیل کرده است.

“ما متولد می شویم، رشد می کنیم، پیر می شویم و می میریم.

برای میلیونها سال انسانها تکامل یافته و ۱۱۰ میلیارد انسان تاکنون در این روند حیات، جان خود را از دست داده اند.

این یک نسل کشی در مقیاسی وسیع بوده است.

ما وارد دورانی تاریخی شده ایم که سرنوشتمان را در دستان خودمان بگیریم.

این، همه چیز را تغییر خواهد داد. این موفقیت شما را در هر سطحی تغییر خواهد داد.

پیوند اولیه سر انسان در روی انسان، تحقق یافته است. عمل جراحی ۱۸ ساعت طول کشید و مقاله آن در چند روز آینده منتشر خواهد شد.

همه می گفتند این کار غیرممکن است، اما جراحی موفقیت آمیز بود موفقیت در مدلهای حیوانی کامل و پایدار نبوده است، نه ارتباط عملکردی کاملی بین سر پیوند زده شده و بدن در مدلهای حیوانی ایجاد شده و نه این حیوانات توانسته اند برای مدتی طولانی زنده بمانند.

در سال ۱۹۷۰ روبرت وایت توانست سر یک میمون را به میمونی دیگر پیوند بزند و میمون ۹ روز زنده بوده است و به علت پس زدن ارگان پیوندی توسط بدن جدید، میمون مرده است. میمون پیوند زده شده توسط کاناوارو بعد از پیوند توانایی دیدن، حرکت دادن چشمها و خوردن را داشته است ولی به خاطر پیوند نزدن نخاع، از گردن به پایین فلج بوده است.

همچنین دانشمندی روس در سال ۱۹۵۰ همچنین با پیوند زدن عروق گردن یک سگ به سر سگ دیگری دانشمندان توانست به مدت ۲۹ روز سر جدا شده سگ را زنده و دارای واکنش نگه دارند.

شباهت بین بدن انسان و حیوان کاملا مشخص است و در همه آزمایشات بالینی، مرحله اول آزمایشات روی حيوان انجام میشود و رسیدن به نتایجی این چنینی، نویدی از انجام آن روی انسان است و نشان ميدهد که اين کار، شدنی است و فقط به گذر زمان، نیازمند است . و مانند دیگر غیر ممکن هایی که با گذر زمان ممکن شده است، این هم با گذر زمان انجام خواهد شد. به خصوص که خود این جراحی، روی انسان مرده انجام شده و موفقیت آمیز بوده است.

تفاوت جسم انسان مرده و زنده، فقط در نبود محرکی است که کارهای سلولهای بدن را سامان دهد. و برای به دست آوردن مهارتهاي لازم، برای انجام این جراحی پیچیده باید چندین بار روي اجساد، تمرین کرد.

1- مشکلی که مطرح میشود چگونگی اتصال نخاع قطع شده است. امروزه بیماران قطع نخاعی، با پیشرفت کند، در درمان مواجهند که چند علت دارد:

1- بافت نخاعی آسیب دیده معمولا به صورت اورژانسي ترمیم نمیشود و به مرور زمان، بافت تخریب شده تغییر شکل میدهد و با سلولهای حمایتی پر میشود . و فيبروز، شکل میگیرد به علاوه بافت نخاع آسیب دیده مگر در مواردي که کاملا با چاقو بریده شده باشد، معمولا له شده است که یا به دلیل تصادفات رانندگی و یا سقوط از ارتفاع یا برخورد گلوله به نخاع است. این بافت له شده و متلاشی، قابل مقایسه با بافتی که بسیار تمیز و دقیق توسط جراح ماهر مغز و اعصاب بریده میشود، نیست و شاید واقعا یکی از علل نا موفق بودن ترميم نخاع، پس از قطع شدن آن، له شدگی شدیدی باشد که معمولا در بافت نخاع قطع شده وجود دارد.
@salmanfatemi

2-میلیونها عصب، ارتباط بین مغز و اندامها را از طریق نخاع برقرار می کنند که اتصال دقیق مجدد آنها در صورت قطع شدن هنوز میسر نشده است. این مشکل بزرگی است و میلیونها راه که از مغز خارج ميشودو از طریق نخاع به دیگر قسمت های بدن میرسد، باید با دقتی بسیار بالا پیوند شوند که کاری بسیار ظریف و دقیق را ميطلبد ولي باید توجه داشت اگر برش دقیق، روی نخاع داده شود و بافتها تقریبا در محل های مشابه قرار گیرند، مواد شيميایی مشابه در سلولها در دو منطقه مشابه هم، میتوانند اجزای مشابه را در کنار هم قرار دهد. مشابه اين حالت، در ترمیم با سلولهای بنیادی مثلا در قلب دچار سکته مغزی مشاهده شده است، توصیه میشود مقاله اي در همین کانال تحت عنواندانشمندان ، سلولهاي بنیادی قلب را تولید میکنندمطالعه شود. یا مثلا در مقاله ای با عنوان تزریق سلولهای mesenchymal stem cells (MSCs)
در درمان بیماران دچار سکته مغزی در همين کانال، نقش سلول های بنیادی در ترمیم سلولهای تخریب شده عصبی وقتی در مجاورت آن قرار گرفته اند، بیان شده است.

یعنی سلول بنیادی یا تا حدي دیگر سلولها در هر محیطی، قرار بگیرد با توجه به مواد شيميایي و واکنشهای موجود در آن محیط، میتواند نقش همان سلول هدف را بازی کند مثلا در قلب به سلول قلب تبدیل شود یا در مغز به سلول مغز تبدیل شود یا در نخاع به سلول نخاع با عملکردهاي سلولهای مجاور آن، تبدیل شود. همین فرآیند میتواند به سادگی همراه مواد شیمیایی ذکر شده توسط دکتر سرجيو کاناوارو استفاده شود، مثلا همراه چسب پروپیلن گليکول یاد شده در ازمايش پیوند نخاع روی موش، از سلولهاي بنیادی هم در فاصله دو نخاع پیوند شده استفاده گردد تا خود سلول بنیادی پر پتانسیل، با قرارگیری در جایگاه خود، تبدیل به سلولهایی مشابه سلولهای مجاور خود شود.(مقاله استفاده از سلولهای بنیادی در ترمیم نخاع موش در قسمت های قبلی اين کانال بیان شد)

و در این صورت شاید نیازی به اتصال ميليونها راه عصبي جدا از هم نباشد. قطعا به فرض که بتوان هزاران راه از آن راهها را به هم متصل کرد، با هزاران راه باقی مانده متصل نشده چه میتوان کرد؟ چرا از هوش درونی سلول های زنده و به خصوص هوش درونی سلول های زنده بنيادي پر پتانسیل با قابلیت های فراوان استفاده نشود؟

3- بیان میشود در صورت میسر شدن پیوند، میزان درد احساس شده توسط دریافت کننده، باور نکردنی خواهد بود. و تجربه ای بدتر از مرگ را برای فرد به همراه خواهد داشت. باید توجه کرد درد به خصوص در ناحيه گردن، در نتیجه ارتباطات وسیع سلولهای حسی عصبی از گردن و از طریق نخاع، به سوی مغز است، بنابراین وقتی برش نخاع قدری بالاتر از برش پوستی روی گردن باشد بیشتر سلولهای حسی که اطلاعات را از نخاع به مغز منتقل میکنند، در مرحله اول جراحي نخاع قطع خواهند شد و کارکرد درستی ندارند و انتظار درد چندانی را در مراحل اوليه بعد از عمل نداریم بنابراین روزهای اولیه پس از عمل بدون درد یا حداقل همراه با دردی اندک است(به شرط رعایت برش پوستی و نخاعی در محل مناسب). در مراحل بعدی هم میتوان از روشهای ضد درد استفاده کرد. اینکه تصور شود آسیب نخاعی همراه با درد است، درست نیست. نخاعی که خوب کار نکند، نه تنها درد چندانی ایجاد نمی کند بلکه باعث میشود دردهای قبلی هم بلوکه شود و حس نگردد.

4- بیان میشود که در صورت امکان پیوند، هیچ مقدار داروی سرکوب کننده ایمنی جهت جلوگیری از رد پیوند کافی نخواهد بود. در این مورد باید گفت اگر بتوان از سلولهای بنيادي خود فرد در محل اتصال سر به بدن استفاده شود و در چسب موجود از آن، کمک گرفت نه تنها احتمال داروی مهار کننده ايمني بیشتر نمیشود بلکه ممکن است اصلا نیازی به داروی ضد ایمنی نباشد.

سلول بنیادی با قابلیت های گوناگون میتواند در مجاورت هر سلولی تبدیل به سلولهای مشابه آن شوند و در مجاورت سلول دهنده بدن، تبدیل به سلولهای مشابه آن و در مجاورت سلولهای فرد گیرنده (یعنی سر) تبدیل به سلولهای مشابه آن شود و استفاده از سلولهای بنیادی شاید راهی بسیار ارزشمند نه تنها در این پیوند بلکه در دیگر پیوندهای اعضای بدن باشد و نیاز به مواد ضد ایمنی را کم کند به خصوص که در آینده اي نه چندان دور، خود اعضای بدن هر فرد را شايد بتوان از روی سلولهای بنيادی او ساخت.

5- بیان میشود کار ایشان اخلاقی نیست و مراکز علمی اروپا و امریکا اجازه انجام این کار را روی انسان به ایشان نداده اند. پیوند سر همانطور که در ابتدای بحث بیان شد روشی بسیارخوب برای درمان بسیاری از بیماری های عصب و عضله است و تا زمانی که درمان مناسب آنها، کشف شود شاید تنها راه پایان دادن به درد و رنج انهاباشد و قطعا تلاش برای یافتن درمان آنها اصلا غیراخلاقی نیست. در اینجا فقط به دو رضایت از طرف دهنده سر و دهنده بدن نیاز است و به چیزی بیشتر نیاز نداریم.

6- شخصیت و طرز فکر فرد اهدا کننده سر روی بدن جدید
@salmanfatemi

با پیوند سر تغییر خواهد یافت. در مورد انتقال نوع خاصی از خاطرات به فرد جدید با پیوند اندامی خاص وجود دارد . این مورد چالش بزرگی است و نظرات، با توجه به اینکه شخصیت فرد جديد، نزدیک به شخصیت دهنده بدن یا فرد دهنده سر باشد، متفاوت است . به درستی مشخص نیست که هویت فرد در مغز است یا در قلب.

همانطور که قبلا در این کانال بیان شد قلب موجودات، خود دارای سیستم خودکاری است که مستقل از مغز و دیگر قسمتهای سیستم عصبی عمل می کند و همین سیستم اوتونوم است که باعث گردش خون در انسان و حیات همه اندامهای او ميشود یعنی بدون این سیستم اوتونوم اصلا مغزی در کار نخواهد بود.

اینکه چقدر این سیستم اوتونوم در بخشیدن هویت به فرد نقش دارد مشخص نیست . آنچه بیشتر محتمل است آنکه هویت فرد، وابسته به مغز او باشد و هویت این افراد، شبیه فرد دهنده سر باشد و این، با کنترل بدنی که سالها زیر سلطه مغز دیگری بوده است اصلا آسان نیست.

7- بیان میشود مغز با همراهی و هماهنگی بدن، عملکردهای خود را شکل می دهد. این هماهنگی به هم خواهد ریخت. مثلا مغز یک موسیقیدان در بدن یک کارگر ساختمانی ممکن است توانایی بروز مهارتهای موسیقیایی را نداشته باشد. خوب این معضل هم معضل بزرگی است، بدنی که سالها یک مهارت خاص را آموخته است، و مغز خود را با آن مهارتها هماهنگ کرده است، قابلیت پذيرش بدني با مهارتهای دیگر را به سختی به دست می آورد . در این زمینه شاید بتوان به جای بدنی از فرد دیگر از روشهای دیگری مانند ساخت بدن از روی سلولهای بنيادي یا حداقل انتخاب بدن های مشابه از نظر شغلی و مرتبه اجتماعی و توانایی ها استفاده کرد. کلون سازی و همانند سازي از روی سلولهاي بنيادي هرچند یک راه حل احتمالی است ولی با مشکلات زیادی در انسان مواجه خواهد بود . اولا اگر بشود یک بدن کاملا جدید و مشابه را ساخت چرا نتوان سر آنرا هم تولید کرد و این یک همانند سازی کامل است مانند همان کاری که مشابه آن در مورد برخی حیوانات انجام شده است.

نکته دوم: به فرض بتوان با همانند سازی، بدنی که از نظر ژنتیکی عین فرد قبلی است تولید کرد چند سال باید صبر نمود تا بدن ساخته شده دوباره به اندازه پیش از جراحی پیوند سر برسد و مثلا سر جوانی 36 ساله را بتوان به بدن همان فرد در 10 سالگی یا حداقل 20 سالگي پیوند کرد ؟
به نظر میرسد استفاده از روشهای کلونی سازی تفاوتي آنچنانی با پیوند سر یک نفر روی یک نفر دیگر نداشته باشد و حتی شاید انتخاب دو فرد با جنسیت و سن و ساختار بدنی مشابه روشی عملی تر در پیوند سر باشد. ولی هر چقدر شباهتها بین دو نفر بر قرار باشد مثلا در دوقلو های تک تخمکی، باز ساختارهای مغزی دو فرد مشابه نخواهد بود، برای بررسی بیشتر این مطلب به مقاله مغز هر فرد ، منحصر به فرد است در همین کانال مراجعه شود. بر اساس این مقاله، نقشه نورونها و ارتباطات مغز، هر یکصد روز، 13% تغییر می یابد که نشان دهنده تاثیر محیط زندگی هر فرد، روی این ارتباطات مغزی است.

به نظر میرسد یک دوره طولانی برای افرادی که تحت این جراحی قرار می گیرند باید سپری شود تا بتوانند بدن خود را با مغز جدید یا مغز خود را با بدن جدید، هماهنگ سازند و این، نیازمند دوره های طولانی روان درمانی و يا حتي کاشت الکترودها و پیس ميکرها و باطری های مصنوعی در اطراف مغز و بدن است

8- بیان می شود عوارض دراز مدت انجام چنین جراحی اي قابل پیش بینی نیست.
در مورد این عوارض، مفصلا در قسمتهای گذشته مطالبي بیان شد. در اینجا بر روی عوارض احتمالی روانی ناشی از بدنی غریبه یا سری غریبه روی یک فرد، بحث میشود . باید توجه کرد که آیا محرک انسان و در حقیقت، نیرو بخش او در بخشی از مغز است؟!

این احتمال هست ولی فرض کنید، شما رويايي را مشاهده می کنید و در این رویا خودتان را در حال انجام کاری می بینید یا فراتر از این، فرض کنید شما در رويايي آینده خودتان را مشاهده کنید. آیا این فردی که در رویا دیده میشود و من فرد است درون سلولهای مغزی او جا دارد؟

سلولهای مغزی هم مانند همه اجزای عالم مادی، محدود به زمان و مکان خویش است و محدود به قیدهای عالم ماده است. اینکه فراتر از زمان خود برود ، این مطلبی است که در عالم ماده نمی گنجد و منظور مراتب خیلی بالایی هم نیست بلکه یک قدم که از عالم ماده فراتر برویم، دیگر نه خورشیدی هست نه ماه و نه شب و روز.
در اینجا دیگر امروز و فردا مطرح نیست( مقاله بيوسنتريسم در این کانال مطالعه شود ) و سلول عصبی محدود به عالم مادي ماست و اگر بتواند اطلاعاتی را هم از آینده و گذشته به دست بیاورد، به خاطر خود آن نيست بلکه به دلیل منبعی از انرژی، خارج از سلول عصبی است و در اینجاست که با گنجینه ای و انباری از اطلاعات، فراتر از زمان و مکان مواجهيم که در اجزای عالم مادی نیست و هویت فرد، با همین انبار اطلاعات شناخته میشود.

به نظر میرسد اگر اجزای بدن فردی تغییر کند،

@salmanfatemi

هویت او تغییر نمیکند یعنی هویت فرد وابسته به اجزای بدن مادی او نیست. و این تصور که مغز فرمانده همه بدن میباشد هم درست نیست و برای نمونه به سیستم اوتونوم و خودکار گره های خودکار عصبی در قلب اشاره شد و اگر لحظه ای از کار بیفتد، کم شدن خون مغز منجر به عوارض شدید حتی مرگ ميشود. پس هویت فرد در اجزای بدن او نیست . شاید در قلب و یا در مغز باشد.

پس در پیوند مغز هویت فرد دهنده بدن، مشابه خودش مي شود یا مشابه سری که روی آن قرار میگیرد؟ باید منظر ماند و مشاهده کرد و یک دانشمند و محقق، تا چیزی را زیر مشاهده خود نبیند به قطعیت آن حکم نمی دهد و مشاهدات ماست که جهان را می آفریند.

9- مي گویند جاودانه شدن یک انسان اخلاقی نیست. فعلا بحث بر سر کشف روشی جدید برای بیمارانی است که از کارافتاده و ناتوان هستند و بدن آنها هیچ کارايي ای ندارد و طرف دیگر قضیه افرادی دچار مرگ مغزی هستند- که اگر بدن سالم آنها به سر سالم دیگری پیوند، نشود- برگشت نخواهند داشت. پس تا اینجای کار اصلا قضیه غیر اخلاقی ای مطرح نیست . مساله احتمالا غیر اخلاقی در آینده این است که مثلا سر فرد پیری روی بدن فردی جوان پیوند شود که در این صورت دقیقا نمی توانیم هویت فرد جدید را پیشگویی کنیم، احتمالا بیشتر شبیه دهنده سر است ولی باید منتظر ماند و این تجربه را در عمل دید.

در مطالعه ای روی 47 بیمار تحت جراحی قلب، مشاهده شد که 79% آنها تغییر شخصیتی پس از عمل جراحی را بيان نمی کنند با این حال، در مصاحبه با آنها یک حالت دفاع و مقاومت شدید یا واکنشهای شدید انکاری و مسخره کردن سوال، مشاهده میشد. در حدود شش درصد آنها تغییر شدید در شخصیت ذکر شد به طوری که باعث تغییر احسسات و واکنشهایی شبیه دهنده قلب گرديد.

(https://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/1299456/)

با توجه به تغييراتي در شخصیت پس از پیوند، فرضیه حافظه سلولی در اندامی که پیوند زده ميشود مطرح گردید. در حال حاضر بیشترین تغییرات شخصیتی در پیوند قلب، مشاهده ميشود که آن را مرتبط با حافظه ذخیره شده درون سلولهای عصبی اطراف قلب می دانند. محققان دانشکده پرستاري هاوايي بررسی کردند که آیا تغییرات شخصیتی، در پیوند قلب، مشابه شخصیت فرد دهنده پیوند است یا نه. آنها دیدند دو تا پنج مورد از خصوصيات رفتاري کاملا مشابه شخصیت فرد دهنده، ایجاد میشود و این شباهت ها بیشتر در هنر، غذا و موسیقی و رابطه جنسی و تفریحات است.

در یک مورد، فردی که با گلوله به صورت کشته شده بود، پيوند دهنده قلب بود و فرد گیرنده، دائما یک امواج الکتريکي فلاش مانند پررنگ را روی صورت خود تجربه میکرد

فرد دیگری به نام کلير سيلويا از یک مرد 18 ساله که بر اثر تصادف رانندگی با موتور سیکلت کشته شده بود، قلب دریافت کرد. و پس از پیوند، رویاهایی در مورد مردی به نام تيم لي میدید و بعد که بررسی کرد فهميد فردی که قلب را اهدا کرده است همین نام را داشته است.
(http://www.medicaldaily.com/can-organ-transplant-change-rec…)
پس، به نظر میرسد پیوند سر، به تنهایی هویتی مشابه فرد دهنده سرايجاد نمی کند و با یک جریان پیچیده مواجهيم، سیستم اتونوم و عصبی قلب، با خاطرات ذخیره شده درونش میتواند صاحب سر را با تضادهای فراوان مواجه کند، به خصوص در رفتارهایی که در مقاله بالا بیان شد و آنها عبارت بودند از تفریحات و تمایلات جنسی و هنر و غذا و موسیقی.

و اگر موارد دیگری مانند تمایلات مذهبی، دین یا افکار فلسفی هم در مطالعه بررسی میشد، نتایج احتمالا مشابهی به دست می آمد. پس بهتر است منتظر باشیم و پس از چند پیوند موفقیت آمیز سر و تجربیات فرد صاحب سر و یا فرد دهنده بدن، به نتیجه ای تجربي با مشاهده ای دقیق برسیم!

10- بیان میشود به علت تفاوتهای بیوشیمیایی در مغز جدید با مغز قبلی، احتمالا هوشیاری معمول در مغز پیوند شده به وجود نخواهد آمد. باید صبر کرد و نتایج را به صورت کامل شناخت و لمس نمود.

11- بیان میشود که چسب به کار رفته جهت چسباندن نخاع (ترکیبی از پلی اتیلن گلیکول) برای پیوند نخاع کارایی ندارد. ### در موش کوچک آزمایشگاهی روش به کار رفته موفق بوده است و حیوان توانایی راه رفتن را بعد از ۲ روز به دست آورده است. استفاده از سلولهای بنیادی میتواند تا حدی بر موفقیت آمیز بودن این اتصال کمک کند. در مورد اين سلولها مفصلا در قسمتهاي بالا صحبت شد .

12- بیان میشود این کار را نمی توان، پیوند سر نامید بلکه فعلا باید اسم آنرا پیوند بدن گذاشت. با توجه به مطالب بالا در مورد هویت فرد پس از پیوند مورد نظر، میتوان نام دقیق آن را تعیین کرد. ديدیم که پس از پیوند قلب، تغییرات زیادی در شخصیت فرد گیرنده، رخ میدهد تا حدی که در خیلی رفتارها شبیه فرد دهنده میشود و این اثر به خاطر حافظه درون سلولی است..

@salmanfatemi

13- با توجه به اینکه هنوز نمی دانیم پس از این پیوند هویت حقیقی فرد چگونه خواهد بود، مشکلات زیاد در وضع قوانین مربوط به زندگی پس از پیوند، وجود خواهد داشت. مهارتهای شغلی فقط در اندامها یا فقط در مغز نیست. به همين ترتیب عشق و محبت، فقط در قلب یا فقط در مغز نیست. تغییر عشق و محبت و علاقه ها و انتخاب شغل پس از پیوند از ابهامات زیادی است که باید حل شود. به خصوص در مسائل مذهبی مانند محرم و نامحرم یا زن و شوهر ابهامات زیادی هست که باید حل شود مثلا فرض کنید بدن یک زن، روی سر یک زن دیگر قرار گیرد، شوهر سابق کدام یک از زنها بر زن جدید حلال است؟

فرض کنيم کودکی از زن جدید متولد شود، خوب! مي دانيم که سلول تخمک او حاوی کروموزومهای زنی است که بدن را اهدا کرده است و فرزند حاصل هم پیوند اسپرم مردی با این تخمک خواهد بود.. شرایط پس از پیوند در مورد ارث و قوانین مادر و فرزندي و پدری چگونه خواهد بود؟ یا در شرایط دشوار اگر سر زنی روي بدن مردی پیوند شود ادامه روابط زندگی او چگونه خواهد بود و آیا فرد جدید زن است یا مرد و در هر صورت آیا میتوان جراحيهاي تغییر جنسیت را روی بدن او انجام داد یا نه؟ مثلا فرض کنیم تعیین جنسیت از روی اندامهای تناسلی است و فرض کنید سر مردی بر بدن خانمی پیوند شود وضعیت جنسیت تو چگونه خواهد بود؟!

باید منتظر آینده ماند!!


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
آیا آگاهی پس از مرگ از بیاصول سلامت کمرمیهمانهای ناخوانده عامل تری فلوپرازینهوش مصنوعی ساخته هوش طبیساخت شبکه عصبی با الفبایافراد آغاز حرکت خودشان ربیوگرافیمخچه ابزاري که وظیفه آن فحقیقت راستین انسان علم بویتامین E در چه مواد غذایشبیه سازی میلیون ها جهان اولین مورد پیوند سر در انبحثی درباره هوش و تفاوتهمغز آیندگان چگونه است ؟خودآگاهی و هوشیاريژن هوش و ساختارهای حیاتی عید نوروز مبارکاگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سيناپسها طی تکامل و مغزهای کوچک بی احساسدانشمندان روشی برای تبدیکی غایب شدی تا نیازمند دلابزارهای پیشرفته ارتباط تمدن بشری و مغز اخلاقینقش غذاها و موجودات دريادرمان ژنتیکی برای نوآوریگذر زمان کاملا وابسته به ارتقا و تکامل سنت آفرینش تکامل شناخت انسان با کشفچیزی خارج از مغزهای ما نیروزه داری و بیمار ی ام اس پرورش مغز مینیاتوری انسااز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد ونرمشهای مهم برای تقویت عراه پیروزی در زندگی چیستاز تکینگی تا مغز از مغز تفرد حساس از نظر عاطفی و بهوش مصنوعی می تواند بر احسفرنامه سفر به بم و جنوب سفرنامه سفر به بم و جنوب آیا امکان بازسازی اندامهاضطراب و ترسمیگرن سردردی ژنتیکی که بتری فلوپرازینهوش احساسیساخت شبکه عصبی مصنوعی با افزایش قدرت ادراکات و حسبیان ژن های اسکیزوفرنی دمدارک ژنتیکی چگونه انسانحافظه و اطلاعات در کجاست ویتامین دی گنجینه ای بزرشبیه سازی سیستم های کواناولین تصویر در تاریخ از سبحثی درباره هوش و تفاوتهمغز انسان ایا طبیعتا تماخودآگاهی و هوشیاريژن یا نقشه توسعه مغز و نقعامل کلیدی در کنترل کارآاگر تلاش انسان امروز برابررسي علل احتمالي تغيير مغزتان را در جوانی سیمکشداروهای مصرفی در ام اسکاهش التهاب ناشی از بیماابزارهای دفاعی و بقای موتمساح حد واسط میان مغز کونقش غذاها و موجودات دريادرمان جدید میگرن با انتی گربه شرودینگر و تاثیر مشارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل امروز در درمچگونه مغز پیش انسان یا همروش مقابله مغز با محدودیآلزایمراز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد وچرا مغزهای ما ارتقا یافت رشته نوروایمونولوژی و نقاز تکینگی تا مغز از مغز تقانون مندی نقشه ژنتیکی متاثیر درجه حرارت بر عملکهوش مصنوعی گوگل به کمک تشسفرنامه سفر به بم و جنوب آیا انسان با مغز بزرگش اخاطلاعاتی عمومی در مورد ممیدان مغناطيسي زمین بشر تسلیم شدن از نورون شروع مهوش احساسیساختار شبکه های مغزی ثابافسردگی و اضطراب در بیمابیست تمرین ساده برای جلومروری بر تشنج و درمان هایحافظه و اطلاعات در کجاست واکنش های ناخودآگاه و تقشباهت زیاد بین سلول هاي عاولین سلول مصنوعیبحثی درباره هوش و تفاوتهمغز انسان برای ایجاد تمدخانواده پایدارژنها نقشه ایجاد ابزار هوعسل طبیعی موثر در کنترل بابزار هوش در حال ارتقا ازبررسی و اپروچ جدید بر بیمنقش قهوه در سلامتیداروهای ضد بیماری ام اس وکایروپاکتیک چیستاثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندرینقش غذاها و موجودات دريادرمانهای بیماری پارکینسگزیده ای از وبینار یا کنفارتباط میکروب روده و پارتئوری تکامل در پیشگیری و چگونه هموساپينس بر زمین روش های صرفه جویی در ایجاآیا ما تنها موجودات زنده از تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وچرا حیوانات سخن نمی گوینرشد مغز علت تمایل انسان باز تکینگی تا مغز از مغز تقارچ بی مغز در خدمت موجودتاثیر درجه حرارت بر عملکهوش مصنوعی گوگل به کمک تشسفرنامه سفر به بم و جنوب آیا احتمال دارد رویا از آاطلاعاتی عمومی در مورد ممکانیزمهای دفاعی در برابتشنج چیستهوش عاطفی بیشتر در زنانسخن پاک و ثابتالکتروتاکسی(گرایش و حرکبیشتر کمردردها نیازی به مرکز خنده در کجای مغز استحافظه و اطلاعات در کجاستواکسن سرطانشباهت زیاد بین سلول هاي عاوکرلیزوماب داروی جدید شبحثی درباره احساسات متفامغز انسان برای شادمانی طخطا در محاسبات چیزی کاملژنها ، مغز و ارادهعصب حقوق نورولووابزار بقای موجود زنده از بررسی سیستم تعادلی بدن انقش مهاجرت در توسعه نسل اداروی فامپیریدین یا نورلکاربرد روباتهای ريزنانواثرات مفید قهوهتنفس هوازی و میتوکندرینقشه مغزی هر فرد منحصر بهدرک فرد دیگر و رفتارهای اگزارش یک مورد جالب لخته وارتباط چاقی و کاهش قدرت بتا 20 سال آینده مغز شما به چگونه آن شکری که می خوریمروش هایی ساده برای کاهش اآیا مغز تا بزرگسالی توسعاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وچرا حجم مغز گونه انسان درزمین زیر خلیج فارس تمدنی از تکینگی تا مغز از مغز تقدم زدن و حرکت دید را تغیتاثیر درجه حرارت بر عملکهوش مصنوعی الفاگوهوش مصنوعی از عروسک تا کسفری به آغاز کیهانآیا احتمال دارد رویا از آبلندی در ذهن ما درک بلندیما انسانها چه اندازه نزدتغییر الگوی رشد مغزی با زهوش عاطفی در زنان بیشتر اسریعترین کامپیوتر موجودالتهاب شریان تمپورالبا هوش مصنوعی خودکار روبمرگ انتقال است یا نابود شحس چشایی و بویاییواسطه ها د رمسیر ایجاد مغشش مرحله تکامل چشمايندگان چگونه خواهند دیدبحثی درباره احساساتی غیرمغز انسان برای شادمانی طخطا در محاسبات چیزی کاملژنهای هوش ، کدامندعضلانی که طی سخن گفتن چقدابزار بقای موجود زنده از بررسی علل کمر درد در میاننقش هورمون های تیروئید دداروی تشنجی دربارداریکاربرد روباتهای ريز، در اثرات مضر ماری جواناتو دی ان ای خاص ميتوکندرينقص در تشخیص هیجانات عامدرک و احساسگشایش دروازه جدیدی از طرارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر مشاهده بر واقعیت بچگونه انتظارات بر ادراک روش صحبت کردن در حال تکامآیا همه جنایت ها نتیجه بیاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وچرا در مغز انسان، فرورفتزندگی هوشمند در خارج از زاز تکینگی تا مغز از مغز تقدرت انسان در نگاه به ابعتاثیر درجه حرارت بر عملکتاثیر درجه حرارت بر عملکهوش مصنوعی از عروسک تا کسلولهای بنیادی مصنوعی درآیا برای تولید مثل همیشه به زودی شبکه مغزی به جای ما انسانها چه اندازه نزدتغییر زودتر اتصالات مغزیهوشیاری کوانتومیسرگیجه از شایعترین اختلاامیوتروفیک لترال اسکلروبارداری بدون رحممراحل ارتقای پله پله کیهحس و ادراک (قسمت اول )وراپامیل در بارداریششمین کنگره بین المللی سايا اراده آزاد توهم است یبخش دیگری در وجود انسان همغز انسان رو به کوچک تر شدفاع در برابر تغییر ساختکلرال هیدرات برای خوابانمقالاتابزار بقای موجود زنده از بزرگ شدن مغز محدود به دورنقش ژنتیک در درمان اختلاداروی جدید s3 در درمان ام کجای مغز مسئول پردازش تجاجزای پر سلولی بدن انسان تولید سلولهای جنسی از سلچند جهانیدرک احساسات و تفکرات دیگپمبرولیزوماب در بیماری چارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه ناظر هوشیار بچگونه باغبانی باعث کاهش روشهای نو در درمان دیسک بآیا هوش ارثی دریافتی از پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وچراروياها را به یاد نمی آزیباترین چیز در افزایش ساز تکینگی تا مغز از مغز تلوب فرونتال یا پیشانی مغتاثیر درجه حرارت بر عملکهوش مصنوعی از عروسک تا کسلسله مباحث هوش مصنوعیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دبوزون هیگز چیستما با کمک مغز خود مختاريمتغییر عمودی سر انسان از پهوش، ژنتیکی است یا محیطیسردرد و علتهای آنامگا سه عامل مهم سلامتبازگشت از آثار به سوی خدامزایای شکلات تلخ برای سلحس و ادراک (قسمت دوم )ورزش هوازی مرتب خیلی به قصرع و درمان های آنايا اراده آزاد توهم است یبرنامه و ساختار پیچیده ممغز انسان رو به کوچکتر شددقیق ترین تصاویر از مغز اکمردرد و علل آنتاثیر ویتامین دی بر بیماابزار بقای موجود زنده از بسیاری از بیماری های جدینقش انتخاب از طرف محیط، نداروی جدید ضد میگرنکشف مکانیسم عصبی خوانش پاجزایی ناشناخته در شکل گتوانایی مغز و دیگر اجزای چندین ماده غذایی که مانندرک تصویر و زبان های مخلتپنج اکتشاف شگفت آور در موارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاچگونه جمعیت های بزرگ شکل روشهای شناسایی قدرت شنواآیا هوش سریعی که بدون احساز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد وچراروياها را به یاد نمی آزیرفون داروی ضد ام اساز تکینگی تا مغز از مغز تلبخند بزن شاید صبح فردا زتاثیر رو ح و روان بر جسمهوش مصنوعی از عروسک تا کسم زنبور ، کلیدی برای وارآیا تکامل و تغییرات ژنتیبیماری گیلن باره و بیمارما تحت کنترل ژنها هستیم یثبت امواج الکتریکی در عصهیچگاه از فشار و شکست نترسردرد تنشنامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبازسازي مغز و نخاع چالشی مسیر دشوار تکامل و ارتقاحس و ادراک قسمت چهارمورزش هوازی ، بهترین تمریضررهای مصرف شکر و قند بر ای آنکه نامش درمان و یادشبرین نت به جای اینترنتمغز ایندگان چگونه استدلایلی که نشان میدهد ما بکمردرد با پوشیدن کفش مناصفحه اصلیابزار بقای موجود زنده از تفاوت مغز انسان و میمون هنقش اتصالات بین سلولهای داروی ضد تشنج با قابليت تکشف مکانیسمی پیچیده در باحساس گذر سریعتر زمانتوازن مهمتر از فعالیت زیچه زیاد است بر من که در ایدرک عمیق در حیواناتپوست ساعتی مستقل از مغز دارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر نگاه انسان بر رفتاچگونه جمعیت های بزرگ شکل روشی برای بهبود هوش عاطفآیا هشیاری کوانتومی وجوداز تکینگی تا مغز از مغز تفلج بل، فلجی ترسناک که آنتاثیر انتخاب از طرف محیط نزاع بین جهل و علم رو به پزبان چهار حرفی حیات زمیناز تکینگی تا مغز- از مغز لرزش ناشی از اسیب به عصباز تکینگی تا مغز- از مغز لزوم سازگاری قانون مجازاتاثیر رژیم گیاه خواری بر هوش مصنوعی از عروسک تا کسودمندی موجودات ابزی بر آیا خداباوری محصول تکاملبیماری ای شبیه آلزایمر و ماه رجبجمجمه انسان های اولیههاوکينگ پیش از مرگش رسالسردرد سکه ایانفجار و توقف تکاملی نشابحتی علمی درباره تمایل بمشکلات نخاعیحس و ادراک قسمت پنجمورزش و میگرنضررهای شکر بر سلامت مغزایندرالبرای پیش بینی آینده مغز دمغز ابزار برتر بقادندان ها را مسواک بزنید تکنفرانس تشنج هتل کوثر اصسوالات پزشکیابزار بقای موجود زنده از تفاوتهای جنسیتی راهی برانقش حفاظتی مولکول جدید دداروی ضد تشنج با قابليت تکشف ارتباط جدیدی از ارتباخلاق و علوم اعصابتوسعه برخی شغل ها با هوش چهار میلیارد سال تکامل بدرگیری قلب در بیماری ویرپیموزایدارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیماچگونه حافظه را قویتر کنیروشی جدید در درمان قطع نخاز تکینگی تا مغز از مغز تفلج خوابتاثیر ترکیبات استاتین (سنزاع بین علم و نادانی رو زبان و بیان، در سایه پیشراز تکینگی تا مغز- از مغزتلزوم سازگاری قانون مجازاتاثیر رژیم گیاه خواری بر هوش مصنوعی از عروسک تا کمسیاهچاله و تکینگی ابتدایآیا دلفین ها می تواند از بیماری ای شبیه ام اس مولتماپروتیلینجنسیت و تفاوت های بیناییهاوکينگ پیش از مرگش رسالسرعت فکر کردن چگونه استانگشت نگاری مغز نشان میدبحث درباره پیدایش و منشامشاهده آینده از روی مشاهحس و ادراک قسمت سومورزش بهترین درمان بیش فعطی یکصد هزار سال اخیر هرچایا کوچک شدن مغزانسان البرخی نکات از گاید لاین پرمغز از بسیاری حقایق می گردو ویژگی انتزاع و قدرت تجکنگره بین المللی سردرد دپیامهای کاربرانابزار بقای موجود زنده از تقلید مرحله ای نسبتا پیشنقش حیاتی تلومر دی ان آ دداستانها و مفاهیمی اشتباکشف جمجمه ای درکوه ایرهواختلال در شناسایی حروف و توصیه های غیر دارویی در سچهار ساعت پس از کشتار خوکدرگیری اعصاب به علت میتوپیچیدگی های مغزی در درک زارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر ژنها بر اختلالات خنگاهی بر قدرت بینایی دراروشی جدید در درمان سکته ماز تکینگی تا مغز از مغز تفلج خواب چیستتاثیر دپاکین بر بیماری منزاع بین علم و جهل رو به پزبان و تکلم برخی بیماریهاز تکینگی تا مغز، از مغز ممانتین یا آلزیکسا یا ابتاثیر رژیم گیاه خواری بر هوش مصنوعی از عروسک تا کمسیاره ابلهانآیا دست مصنوعی به زودی قابیماری بیش فعالیمبانی ذهنی سیاه و سفیدجنسیت و تفاوت های بیناییهدف از تکامل مغزشلیک فراموشیاندوهگین نباش اگر درب یا بحثی در مورد نقش ویتامينمعنی روزهحساسیت روانی متفاوتورزش در کمر دردظهور امواج مغزی در مغز مصایا ابزار هوشمندی یا مغز برخی اثرات مضر ویتامین دمغز برای فراموشی بیشتر کديدن با چشم بسته در خواب کنگره بین المللی سردرد دسایتهای دیگرابزار بقای موجود زنده از تلقین اطلاعات و حافظهنقش داروهاي مختلف معروف در مانهای کمر دردگنجینه ای به نام ویتامین اختلالات مخچهتوصیه هایی در مصرف ماهینوار مغزی روشی مهم در تشخرقیبی قدرتمند در برابر مپیوند مغز و سر و چالشهای ارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر ننگاهی بر توانایی اجزاي بريتوکسيمب در درمان ام اساز تکینگی تا مغز از مغز تفیلمی بسیار جالب از تغییتاثیر داروهای ضد التهاب نظام مثبت زندگیزبان و شناخت حقیقت قسمت چازدواج های بین گونه ای، رمنابع انرژي پاک سرچشمه حتاثیر رژیم گیاهخواری بر هوش مصنوعی در کامپیوترهاسیاره ابلهانآیا رژیم غذایی گیاهی سلابیماری تی تی پیمجموعه های پر سلولی بدن مجهش های ژنتیکی مفید در ساهزینه ای که برای اندیشیدشنا در ابهای گرم جنوب نیانسان قدیم در شبه جزیره عبحثی جالب درباره محدودیتمغز فکر میکند مرگ برای دیخلاصه ای از مطالب همایش موزوز گوشعلم به ما کمک میکند تا موایا بیماری ام اس (مولتیپبرخی اختلالات عصبی مثانهمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟دی متیل فومارات(زادیوا)(کندر در بیماریهای التهابابزار بقای موجود زنده از تلاش هایی در بیماران قطع نقش روزه داری در سالم و جدر چه مرحله ای از خواب ، رگیاه خواری و گوشت خوار کداختلالات حرکتی در انسانتوضیحی ساده در مورد هوش منورون هاي مصنوعی می توانرموزی از نخستین تمدن بشرپیوند سر، یکی از راه حلهاارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر تناتوانی از درمان برخی ویریواستیگمیناز تکینگی تا مغز از مغز تفیزیکدانان ماشینی برای تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم نظریه تکامل در درمان بیمزبان و شناخت حقیقت قسمت ااستفاده از هوش مصنوعی در مولتیپل اسکلروز در زنان تاثیر عصاره تغلیظ شده گیهوش مصنوعی در خدمت خلق وحسیر آفرینش از روح تا مغز آیا راهی برای رفع کم آبی بیماری ضعف عضلات نزدیک بمحل درک احساسات روحانیجهش های ژنتیکی غیر تصادفهستي مادي ای که ما کوچکترشناخت و معرفت، و نقش آن دانسان جدید از چه زمانی پابحثی در مورد نقش کلسیم و مغز ما کوچکتر از نیم نقطهخواندن ، یکی از شستشو دهنیک پیشنهاد خوب برای آسان علایم کمبود ویتامین E را ایا بدون زبان میتوانیم تبرخی بیماری ها که در آن بمغز بزرگ چالش است یا منفعدژا وو یا اشنا پنداریکوچک شدن مغز از نئاندرتاابزار بقای موجود زنده از تلاشی برای درمان قطع نخانقش رژیم غذایی در رشد و ادر هم تنیدگی کوانتومی و پگالکانزوماب، دارویی جدیاختلالات صحبت کردن در انتکامل چشمنورون های ردیاب حافظهرمز و رازهای ارتباط غیر کپیشینیان انسان از هفت میارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سناتوانی در شناسایی چهره رژیم های غذایی و نقش مهم از تکینگی تا مغز از مغز تفرگشت و تکامل تصادفی محض تاثیر درجه حرارت بر عملکهفت چیز که عملکرد مغز تو زبان و شناخت حقیقت قسمت داستیفن هاوکینگ در مورد همواد کوانتومی جدید، ممکنتاریخ همه چیز را ثبت کردههوش مصنوعی در خدمت خلق وحسیستم تعادلی بدنآیاما مقهور قوانین فیزیکبیماریهای تحلیل عضلانی امحل درک احساسات روحانی دجهشهای مفید و ذکاوتی که دهستی ما پس از شروعی چگال شناسایی سلول های ایمنی اانسان عامل توقف رشد مغزبحثی در مورد عملکرد لوب فمغز مادران و کودکان در زمخواب سالم عامل سلامتییکی از علل محدودیت مغز امعلایم کمبود ویتامین E را ایا تکامل هدفمند استبرخی بیماری های خاص که بدمغز بزرگ چالشهای پیش رودژاوو یا آشناپنداریکودک ایرانی که هوش او از ابزار بقای موجود زنده از تلاشی جدید در درمان ام اسنقش زبان در سلطه و قدرت ادرمان های بیماری آلزایمرگامی در درمان بیماریهای ادامه بحث تکامل چشمتکامل ابزار هوش ، راه پر نوروپلاستیسیتی چیسترویای شفافپیشرفتی مستقل از ابزار هارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر کپسول نوروهرب بر سنخاع ما تا پایین ستون فقررژیم غذایی حاوی تخم مرغ واز تکینگی تا مغز از مغز تفراموش کارها باهوش تر هستاثیر درجه حرارت بر عملکهفت سین یادگاری از میراث زبان و شناخت حقیقت قسمت ساستیفن هاوکینگ در تفسیر موجود بی مغزی که می تواندتبدیل تراکت صوتی مصنوعی هوش مصنوعی درمانگر کامپیسیستم دفاعی بدن علیه مغز آزمون ذهنی گربه شرودینگربیهوش کردن در جراحی و بیممحدودیت های حافظه و حافظجهشهای مفید و ذکاوتی که دو هر کس تقوای خدا پیشه کنشواهدی از دنیسوان(شبه نئانعطاف پذیری مکانیسمی علبحثی درباره هوش و تفاوتهمغز چون ابزار هوش است دلیخواب سالم عامل سلامتی و ییادگیری مهارت های جدید دعلت خواب آلودگی بعد از خوایرادهای موجود در خلقت ببرخی توجهات در ببمار پارمغز حریص برای خون، کلید تدانشمندان ژنی از مغز انسکودکان خود را مشابه خود تابزار بقای موجود زنده از تمایل زیاد به خوردن بستننقش زبان در سلطه و قدرت ادرمان های جدید میگرنگاهی لازم است برای فهم و ادغام میان گونه های مختلتکامل زباننوشیدن چای برای مغز مفید روبات های ریز در درمان بیپاسخ گیاهان در زمان خورداز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد ونخستین تصویر از سیاهچالهراه های جدید برای قضاوت راز تکینگی تا مغز از مغز تفراموشی همیشه هم بد نیستتاثیر درجه حرارت بر عملکهمیشه عسل با موم بخوریمزبان، وسیله شناسایی محیطآیا واکنش های یاد گرفته واستخوان های کشف شده، ممکموجودات مقهور ژنها هستندتبدیل سلولهای محافط به سهوش مصنوعی درخدمت خلق وحسکته مغزیإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبیوگرافیمخچه ، فراتر از حفظ تعادلجاذبه و نقش آن در شکلگیریویتامین E برای فعالیت صحشاهکار قرناولین هیبرید بین انسان وبحثی درباره هوش و تفاوتهمغز چگونه صداها را فیلتر خواب عامل دسته بندی و حفطیادآوری خواب و رویاعوارض ازدواج و بچه دار شداگر نعمت فراموشی نبود بسبرخی سلولهای عصبی در تلامغز زنان جوانتر از مغز مردانشمندان روش هاي جدیدی کوری گذرای ناشی از موبایابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایرنقش سجده بر عملکرد مغزدرمان های رایج ام اسگاهی مغز بزرگ چالش استادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل ساختار رگهای مغزی نوعی سکته مغزی ، وحشتناک روح رهاییپختگی پس از چهل سالگي به از نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد ونرمش های مفید در سرگیجهراه های جدید برای قضاوت راز تکینگی تا مغز از مغز تفرایند حذف برخی اجزای مغتاثیر درجه حرارت بر عملکهوموارکتوس ها ممکن است دسفر نامه سفر به بم و جنوب