دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تاثیر گیاه خواری بر رشد و تکثیر سلولها عصبی و مغزی قسمت دوم

در قسمت گذشته مطالبي در مورد مقدمات گیاه خواری نوشته شد و در مورد جذب متفاوت برخی مواد در رژیمهای گیاه خواری و گوشت خواری بحث شد. دیدیم ويتامين بی 12 فقط در رژیمهای گوشتی وجود دارد و اگر گياه خواران از این ويتامين به صورت اضافه شده در غذاهايشان استفاده نکنند، دچار کمبود این ویتامین مي شوند. مثلا در یک مورد، کودکی از مادری گیاه خوار دچار لکو ديستروفي مغزي همراه با آنمی مگالوبلاستيک شد که هر دو عارضه پس از دريافت ویتامن B12 برطرف گرديد( https://link.springer.com/article/10.1007%2FBF02343237?LI=true).

جذب آهن در ترکیبات گوشتی به مراتب بیشتر از جذب آهن در ترکیبات گیاهی است.ولی ديديم، میزان مرگ و میر قلبی عروقی بر اساس مطالعات انجام شده در گياه خواران به شکل برجسته ای کمتر از گوشت خواران است. رژيمهايي غنی با مقادیر بالای ویتامین B12 و امگا 3 و ویتامین دی، رژیمهای حيواني حاوی تخم مرغ و ماهی هستند و محروم کردن بدن از این منابع ميتواند مشکلات مغزی فراوانی ایجاد کند( مثلا ضعف عمومی ، اختلال در تمرکز، کاهش اندازه مغز در پیری)

به خصوص در خانمهاي باردار، عدم مصرف گوشت میتواند منجر به کوچک شدن اندازه مغز کودکانشان شود. ترکیبات اضافه شده به ترکیبات گیاهی هم نمیتوانند آن سودمندی کافی را داشته باشند و حتی گاهی، ضررهای فراوني دارند که برای نمونه ضررهای ويتامين دی مکمل و اضافه شده، در همين کانال به طور مفصل بیان شد.از حدود 2.6 میلیون سال قبل موجودات پیش انسان، از گوشت به عنوان منبع تغذیه ای خود استفاده کردند.

در انسانهای نخستيني که از رژیم گیاه خواری به رژیم گوشت خواری تغییر مذاق دادند، تغییر شکل دندانها، سبب شد به جویدن محدودتری نیاز داشته باشند و این، منجر به صرفه جویی در زمان خوردن در آنها گردید به خصوص پس از کشف آتش و پختن گوشت و نرم کردن آن با حرارت، این صرفه جویی در زمان خوردن، به حداکثر رسید و انسانهای اوليه توانستند به جای صرف ساعتها زمان برای خوردن، به کارهای اساسی مانند ساختن خانه یا مراقبت از کودکان و فکر کردن و بعدها تحصیل و آموزش بپردازند.

حیوانات گوشت خوار چون قادر به پختن و پردازش گوشت نیستند نیازمند به دندانهای نوک تیز و قوی هستند و انرژی مصرفی برای جویدن گوشت زیاد است. ولی انسان میتواند گوشت مصرفی خود را پردازش کند و بسیار نرم و لذیذ مصرف کند. تغییرات دندانها در انسان و کم شدن تعداد آنها و جمع شدن آرواره و شباهت دندانهای پشتی به دندانهای پهن گیاه خواران مزیتهای زیادی را برای انسان ایجاد کرده و جای بیشتری را برای مغز فراهم کرده است. کوچک و ظریف شدن دهان، به نوبه خود امکان صحبت کردن ظریف را به انسان می دهد. جهت بررسی تکامل زبان در انسان به مباحث قبلی در همین کانال مراجعه شود.

برای جبران کمبودهای غذاهای گياهي، میتوان از منابع ذخیره ای زیر زمینی مثلا در ریشه گیاهان استفاده کرد ( مانند سيب زمیني هندی یا سیب زمين معمولی یا چغندر یا لبو و هويج). البته آن هم محدودیتهای خود را دارد. دو دانشمند به نامهای زینک و ليبرمن در مطالعه خود از 24 فرد استفاده کردند به گروهی از آنها غذاهای ریشه ای و گروه دیگر گوشت فرآوری شده دادند. با کمک سنسورهاي ثبت اطلاعات از عضلات صورت، میزان انرژی ای که در هر دو گروه صرف جویدن میشود مقايسه گردید و مشاهده شد، در گروهی- که گوشت فرآوری شده می خوردند- میزان انرژی صرف شده، 39-46% کمتر از کسانی بود که از ریشه های گیاهی استفاده می کردند

مغز یک اندام وابسته به انرژی است و حدود 25% انرژی مصرفی فرد، به مصرف مغز او میرسد و این بر خلاف مغز حیوانات دیگر است که حدود 8% از انرژی دریافتی را مصرف مي کند. سلولهای مغزی به انرژی بسیار بیشتری در مقایسه با سلولهاي دیگر بدن نیاز دارند.بیش از پنجاه درصد مغز و سلولهای عصبی از چربيهاي پییچده با زنجیره بلند تشکیل شده است که در رژیمهای گیاهی کمتر است مصرف مقداری گوشت طی روز امکان انرژی بیشتر، با صرف کالری کمتری را فراهم مي کند. بنابراین نیاز به ابزار هوش بزرگتر، سبب شد تا نخستيها رو به مصرف گوشت بیاورند و در فرایندی بسیار پیچیده، دیگر تطابقها برای گوشت خواری در آنها ایجاد شد. دندانهای آسیای کوچکتر و عضلات ظریفتر در صورت و تغییر شکل دندانهای نيش امکان پاره کردن گوشت را به جای جویدن بافتها فراهم کرد.

در رژیمهای حاوی گوشت، به خصوص ماهی، میزان اسیدهای چرب پیچیده و غیر اشباع متعدد يعني omega-6 arachidonic acid (AA), omega-3 docosatetraenoic acid (DTA) and omega-3 docosahexaenoic acid (DHA) هستند و این اسیدها حدود نود درصد اسیدهای چرب مغز در پستانداران را تشکیل میدهند.

افزایش سایز مغز از استراليپتيکوس تا هموارکتوس
تا انسان جدید، بدون استفاده از این اسیدهای چرب غیر اشباع ممکن نبودهاست. شیر مادر حاوی اسیدهای چرب مناسب برای رشد مغز است که این موارد در شیر گاو وجود ندارد و خوردن گوشت توسط مادر نقش مهمی در فراهم شدن این اسیدهای چرب مفید دارد . مغز ما که به طور نسبی حدود پنجاه برابر مغز گاو است نیازمند انبوهی از اسیدهای چرب ضروری غیر اشباع است که این مقدار زیاد در غذاهای گیاهی وجود ندارد و عدم استفاده از مکمل های حاوی ويتامين دی در رژیمهای گیاه خواری مشکلات فراوانی را بر مغز ایجاد میکند .در مطالعه ای در سال 2009 نشان داده شد که سرعت پردازش فکری در افراد دچار کمبود ویتامن دی به طور برجسته ای کاهش می یابد( http://www.livestrong.com/article/554564-effects-of-a-vegan-diet-on-the-brain/)

نقش گياه خواري در بیماریهای روانپزشکی چگونه است ؟
در یک مطالعه نسبتا وسیع توسطJohannes Michalak, Xiao Chi Zhang, and Frank Jacobiمشخص شد که میزان افسردگی و اضطراب و بیماریهای سوماتوفرم در افراد گياه خوار بیشتر است. رژیمهای گیاهی میتوانند بر عملکرد نورونی و پلاستيسيتي عصبی تاثیر منفي بگذارند. اسیدهای چرب n-3 بر میزان افسردگی تاثیر گذار است و در گياه خواران این میزان کمتر از افراد گوشت خوار است( Freeman MP. Omega-3 Fatty Acids in Psychiatry: A Review.Ann Clin Psychiatry.2000;12:159165. [PubMed]Logan A. Neurobehavioral aspects of omega-3 fatty acids: possible mechanisms and therapeutic value in major depression. Altern Med Ref.2003;8:410425. [PubMed])

بیشتر گياه خواران زنان شهرنشین و مجرد هستند و در همه این موارد میزان بیماریهای روانپزشکی بیشتر است که خود این مورد تا حدی میتواند تحلیل مطالعه را مختل کند . تفاوت خوراک گياه خوران با دیگر مردم میتواند باعث افزايش استرس در آنها به خصوص در ميان جمع شود. همچنین میزان اختلالات غذایی مانند پرخوری عصبی و استفراغ عمدی برای جلوگیری از چاق شدن در گياه خواران بیشتر است و همین عوامل میتواند منجر به اختلالات بیشتر روانپزشکی در آنها شود. پس بیشتر بودن اختلالات روانپزشکی در گياه خواران فقط به علت کم بودن ویتامینهای ذکر شده نیست و عوامل متعدد دیگری ميتواند نقش داشته باشد.

تنها در یک مطالعه که به وسیله Johnston, and Daigle انجام شد میزان اختلالات روانپزشکي در گیاهخواران کمتر از دیگر گروهها گزارش شد. نکته قابل توجه آنکه افراد تحت مطالعه دراین تحقیق، افرادی بودند که علت گياه خواري آنها به علل مذهبی و اعتقادی بوده است. در این افراد، گیاه خواری معمولا مداوم نیست و دوره هایی از گیاه خواری تجربه ميشود( Brown TA, Chorpita BF, Korotitsch W, Barlow DH. Psychometric properties of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) in clinical samples. Behav Res Ther. 1997;35:7989. doi: 10.1016/S0005-7967(96)00068-X.[PubMed] [Cross Ref])

در مطالعه ای که در ادامه بیان می گردد، تا حدی این پارامترها کنترل مي شود به گونه ای که افزایش اختلالات روانپزشکی مرتبط با مسائل ذکر شده در بالا نیست ولی با این حال مي بينيم میزان اختلالات اضطرابی و افسردگی در گياهخواران بیشتر است. ( https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3466124/) نکته مهمی که باید توجه شود آنکه گياه خواران، بیشتر از دیگر مردم ورزش میکنند و بیشتر به سلامت خود اهمیت ميدهند، کمتر می خورند و لاغرتر هستند و همین عوامل، در مطالعه تحلیلی مداخله می کند. مثلا فرد لاغرتر که کمتر الکل می خورد این اساسا فرد سالمتری است پس کمتر بودن خیلی از بیماری ها از جمله بیماریهای قلبی و عروقی در آنها ربطی به رژیم غذایی گیاه خواری یا گوشت خواری او ندارد.

نتیجه :
به طور کلی رژیمهای غذایی منحصرا گیاهی اگر به خوبی برنامه ریزی نشود، میتواند اثرات منفی جبران ناپذیری بر مغز داشته باشد ولی گياه خواري متناوب و برنامه ریزی شده دارای اثرات مفیدی بر مغز است. زیرا دیدیم که از تجمع چربيهاي مضر بر دیواره عروق جلوگیری میکند و به این ترتیب خونرساني به مغز را بیشتر میکند. ویتامین دی منحصرا در غذاهای گوشتی و ماهی وجود دارد بنابراین در افراد گیاه خوار لازم است حتما سه تا چهار روز در هفته پانزده دقیقه در معرض تابش مستقیم خورشید باشند که البته در کشورهای شمال اروپا و آمریکا، میزان تابش آفتاب کافی وجود ندارد. با این حال گیاه خواری در این کشورها در مقایسه با کشورهای جنوب مانند هند که به خاطر مسائل مذهبی و اعتقاداتشان گیاه خواری میکنند، کمتر است.


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
ديدن با چشم بسته در خواب واکنش های ناخودآگاه و تقبحثی درباره هوش و تفاوتهروشی برای بهبود هوش عاطفگزارش یک مورد جالب لخته وشاهکار قرنمغز ما کوچکتر از نیم نقطهانسان عامل توقف رشد مغزتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه حافظه را قویتر کنیارزش حقیقی زبان قسمت دومدژا وو یا اشنا پنداریواسطه ها د رمسیر ایجاد مغبحثی درباره هوش و تفاوتهروشی جدید در درمان قطع نخفلج خوابگشایش دروازه جدیدی از طرتنفس هوازی و میتوکندریشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز آیندگان چگونه است ؟انعطاف پذیری مکانیسمی علتاثیر درجه حرارت بر عملکنگاهی بر قدرت بینایی دراارزش حقیقی زبان قسمت سومدژاوو یا آشناپنداریورزش هوازی مرتب خیلی به قبحثی درباره هوش و تفاوتهروشی جدید در درمان سکته مفلج خواب چیستپنج اکتشاف شگفت آور در موتو دی ان ای خاص ميتوکندريشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز انسان ایا طبیعتا تمااولین مورد پیوند سر در انتاثیر درجه حرارت بر عملکنگاهی بر توانایی اجزاي باز نظر علم اعصاب یا نرووسدانشمندان روش هاي جدیدی ورزش هوازی ، بهترین تمریبحثی درباره احساسات متفاريتوکسيمب در درمان ام اسفیلمی بسیار جالب از تغییپیوند مغز و سر و چالشهای تولید سلولهای جنسی از سلصرع و درمان های آنمغز ایندگان چگونه استايندگان چگونه خواهند دیدتاثیر درجه حرارت بر عملکنخاع ما تا پایین ستون فقراز نظر علم اعصاب اراده آزداروهای مصرفی در ام اسورزش و میگرنبحثی درباره احساساتی غیرراه های جدید برای قضاوت رفراموشی همیشه هم بد نیستپیوند سر، یکی از راه حلهاتوانایی مغز و دیگر اجزای ضررهای مصرف شکر و قند بر مغز ابزار برتر بقاايا اراده آزاد توهم است یتاثیر رژیم گیاه خواری بر نرمش های مفید در سرگیجهاز نظر علم اعصاب اراده آزداروهای ضد بیماری ام اس وورزش بهترین درمان بیش فعبخش دیگری در وجود انسان هراه های جدید برای قضاوت رفرایند حذف برخی اجزای مغپیشرفتی مستقل از ابزار هتوصیه های غیر دارویی در سضررهای شکر بر سلامت مغزمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ايا اراده آزاد توهم است یتاثیر رژیم گیاه خواری بر نرمشهای مهم برای تقویت عاز تلسکوپ گالیله تا تلسکداروی ضد تشنج با قابليت تورزش در کمر دردبرای پیش بینی آینده مغز دراه پیروزی در زندگی چیستفرد حساس از نظر عاطفی و بپختگی پس از چهل سالگي به توصیه هایی در مصرف ماهیطی یکصد هزار سال اخیر هرچمغز بزرگ چالشهای پیش روایا کوچک شدن مغزانسان التاثیر عصاره تغلیظ شده گیچرا حیوانات سخن نمی گویناستفاده از هوش مصنوعی در داروی ضد تشنج با قابليت توزوز گوشبرخی اثرات مضر ویتامین درشد مغز علت تمایل انسان بقارچ بی مغز در خدمت موجودپرورش مغز مینیاتوری انساتوضیحی ساده در مورد هوش معلم به ما کمک میکند تا مومغز زنان جوانتر از مغز مرایا ابزار هوشمندی یا مغز تبدیل سلولهای محافط به سچرا حجم مغز گونه انسان دراستیفن هاوکینگ در مورد هداستانها و مفاهیمی اشتبایک پیشنهاد خوب برای آسان برخی بیماری ها که در آن بزمین زیر خلیج فارس تمدنی لوب فرونتال یا پیشانی مغآیا ما تنها موجودات زنده تکامل ابزار هوش ، راه پر علایم کمبود ویتامین E را مغزهای کوچک بی احساسایا بیماری ام اس (مولتیپتشنج چیستچراروياها را به یاد نمی آاضطراب و ترسدر مانهای کمر دردیکی از علل محدودیت مغز امبرخی توجهات در ببمار پارزندگی هوشمند در خارج از زلرزش ناشی از اسیب به عصبآیا مغز تا بزرگسالی توسعتکامل ساختار رگهای مغزی علایم کمبود ویتامین E را نقش قهوه در سلامتیایا تکامل هدفمند استتغییر زودتر اتصالات مغزیچراروياها را به یاد نمی آاطلاعاتی عمومی در مورد مدر چه مرحله ای از خواب ، ریادگیری مهارت های جدید دبرخی سيناپسها طی تکامل و زبان چهار حرفی حیات زمینلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش ارثی دریافتی از پتئوری تکامل امروز در درمعوارض ازدواج و بچه دار شدنقش هورمون های تیروئید دایرادهای موجود در خلقت بتغییر عمودی سر انسان از پهفت چیز که عملکرد مغز تو اطلاعاتی عمومی در مورد مدرمان های بیماری آلزایمریادآوری خواب و رویابررسي علل احتمالي تغيير زبان و شناخت حقیقت قسمت چلزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش سریعی که بدون احستئوری تکامل در پیشگیری و عید نوروز مبارکنقش ژنتیک در درمان اختلااگر نعمت فراموشی نبود بسثبت امواج الکتریکی در عصهمیشه عسل با موم بخوریمبلندی در ذهن ما درک بلندیدرمان های رایج ام اسژن هوش و ساختارهای حیاتی بررسی و اپروچ جدید بر بیمزبان و شناخت حقیقت قسمت امنابع انرژي پاک سرچشمه حآیا هشیاری کوانتومی وجودتاثیر ویتامین دی بر بیماعامل کلیدی در کنترل کارآنقش اتصالات بین سلولهای اگر نعمت فراموشی نبود بسجنسیت و تفاوت های بیناییهوش مصنوعی می تواند بر احبه زودی شبکه مغزی به جای درمان جدید میگرن با انتی ژن یا نقشه توسعه مغز و نقبررسی سیستم تعادلی بدن ازبان و شناخت حقیقت قسمت دمولتیپل اسکلروز در زنان آیا واکنش های یاد گرفته وتاثیر کپسول نوروهرب بر نعصب حقوق نورولوونقش حفاظتی مولکول جدید داگر تلاش انسان امروز براجهش های ژنتیکی مفید در ساهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبوزون هیگز چیستدرمانهای بیماری پارکینسژنها نقشه ایجاد ابزار هوبررسی علل کمر درد در میانزبان و شناخت حقیقت قسمت سموجودات مقهور ژنها هستندآیا آگاهی پس از مرگ از بیتاثیر کپسول نوروهرب بر تعضلانی که طی سخن گفتن چقدنقش حیاتی تلومر دی ان آ داثر مضر مصرف طولانی مدت رحافظه و اطلاعات در کجاست هوش مصنوعی گوگل به کمک تشبیماری گیلن باره و بیماردرک فرد دیگر و رفتارهای اژنها ، مغز و ارادهبزرگ شدن مغز محدود به دورسفرنامه سفر به بم و جنوب میهمانهای ناخوانده عامل آیا امکان بازسازی اندامهتاثیر کپسول نوروهرب بر سمقالاتنقش داروهاي مختلف معروف اثرات مفید قهوهحافظه و اطلاعات در کجاست هوش مصنوعی الفاگوبیماری ای شبیه ام اس مولتدرک و احساسژنهای هوش ، کدامندتفاوت مغز انسان و میمون هسفرنامه سفر به بم و جنوب میدان مغناطيسي زمین بشر آیا انسان با مغز بزرگش اختاثیر کپسول نوروهرب بر ستاثیر ویتامین دی بر بیمانقش زبان در سلطه و قدرت ااثرات مضر ماری جواناحافظه و اطلاعات در کجاستهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماری تی تی پیدرک احساسات و تفکرات دیگکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتلاشی برای درمان قطع نخاسلولهای بنیادی مصنوعی درما انسانها چه اندازه نزدآیا احتمال دارد رویا از آتاثیر گیاه خواری بر رشد وصفحه اصلینقش زبان در سلطه و قدرت ااجزای پر سلولی بدن انسان حس چشایی و بویاییهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبیماریهای تحلیل عضلانی ادرک تصویر و زبان های مخلتکندر در بیماریهای التهابتلاشی جدید در درمان ام اسسلسله مباحث هوش مصنوعیما انسانها چه اندازه نزدآیا برای تولید مثل همیشه تاثیر گیاه خواری بر رشد وسوالات پزشکینقش غذاها و موجودات دريااخلاق و علوم اعصابحس و ادراک (قسمت اول )هوش مصنوعی درمانگر کامپیبیوگرافیدرک عمیق در حیواناتکودکان خود را مشابه خود تتمدن قدیمی ای در جنوب ایرسم زنبور ، کلیدی برای وارما تحت کنترل ژنها هستیم یآیا بزرگ شدن مغز فقط در دتاثیر گیاه خواری بر رشد وپیامهای کاربراننقش غذاها و موجودات دريااختلال در شناسایی حروف و حس و ادراک (قسمت دوم )هوش مصنوعی درخدمت خلق وحبیوگرافیدرگیری اعصاب به علت میتوکوری گذرای ناشی از موبایتمساح حد واسط میان مغز کوسودمندی موجودات ابزی بر ماه رجبآیا تکامل و تغییرات ژنتیتاثیر گیاه خواری بر رشد وسایتهای دیگرنقش غذاها و موجودات دريااختلالات مخچهحس و ادراک قسمت چهارمهوش احساسیبیست تمرین ساده برای جلورقیبی قدرتمند در برابر مکاهش التهاب ناشی از بیماتنفس هوازی و میتوکندریسیاره ابلهانمبانی ذهنی سیاه و سفیدآیا خداباوری محصول تکاملتاثیر گیاه خواری بر رشد ونقشه مغزی هر فرد منحصر بهاختلالات حرکتی در انسانحس و ادراک قسمت پنجمهوش احساسیبیشتر کمردردها نیازی به با هوش مصنوعی خودکار روبرمز و رازهای ارتباط غیر ککایروپاکتیک چیستسیاره ابلهانمجموعه های پر سلولی بدن مآیا دلفین ها می تواند از تاثیر گیاه خواری بر رشد وچندین ماده غذایی که مانناختلالات صحبت کردن در انحس و ادراک قسمت سومهوش عاطفی بیشتر در زنانبارداری بدون رحمرویای شفافکاربرد روباتهای ريزنانوسیستم تعادلی بدنمحل درک احساسات روحانیآیا راهی برای رفع کم آبی تاثیر دپاکین بر بیماری مچهار میلیارد سال تکامل بادامه بحث تکامل چشمحساسیت روانی متفاوتهوش عاطفی در زنان بیشتر اهاوکينگ پیش از مرگش رسالبازسازي مغز و نخاع چالشی روبات های ریز در درمان بیکاربرد روباتهای ريز، در سکته مغزیمحل درک احساسات روحانی دآیاما مقهور قوانین فیزیکتاثیر داروهای ضد التهاب نورون هاي مصنوعی می توانارتوکين تراپی روشی جديد خلاصه ای از مطالب همایش مهدف از تکامل مغزبحث درباره پیدایش و منشاروزه داری و بیمار ی ام اس کجای مغز مسئول پردازش تجساخت شبکه عصبی با الفبایمحدودیت های حافظه و حافظافراد آغاز حرکت خودشان رتاثیر داروی ضد تشنج سدیم نوروپلاستیسیتی چیستارتباط میکروب روده و پارخواندن ، یکی از شستشو دهنهزینه ای که برای اندیشیدبحثی در مورد نقش ویتامينروش مقابله مغز با محدودیکشف مکانیسم عصبی خوانش پساخت شبکه عصبی مصنوعی با مخچه ، فراتر از حفظ تعادلامیوتروفیک لترال اسکلروتاثیر درجه حرارت بر عملکچیزی خارج از مغزهای ما نیارتباط چاقی و کاهش قدرت بخواب سالم عامل سلامتیهستي مادي ای که ما کوچکتربحثی جالب درباره محدودیتروش های صرفه جویی در ایجاکشف مکانیسمی پیچیده در بسریعترین کامپیوتر موجودمخچه ابزاري که وظیفه آن فامگا سه عامل مهم سلامتتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه مغز پیش انسان یا همارتباط شگفت مغز انسان و فخواب سالم عامل سلامتی و یهستی ما پس از شروعی چگال بحثی در مورد نقش کلسیم و روش هایی ساده برای کاهش اکشف ارتباط جدیدی از ارتبسردرد و علتهای آنمدارک ژنتیکی چگونه انسانامروز دانش ژنتیک هیچ ابهتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه هموساپينس بر زمین ارتباط شگفت انگیز مغز انخواب عامل دسته بندی و حفطویتامین E برای فعالیت صحبحثی در مورد عملکرد لوب فروش صحبت کردن در حال تکامگنجینه ای به نام ویتامین سردرد تنشنمرگ انتقال است یا نابود شانگشت نگاری مغز نشان میدتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه آن شکری که می خوریمارتباط غیرکلامی بین انساخودآگاهی و هوشیاريویتامین E در چه مواد غذایبحثی درباره هوش و تفاوتهروشهای نو در درمان دیسک بگامی در درمان بیماریهای سرعت فکر کردن چگونه استمزایای شکلات تلخ برای سلاندوهگین نباش اگر درب یا تاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارتروز یا خوردگی و التهاخودآگاهی و هوشیاريدلایلی که نشان میدهد ما بویتامین دی گنجینه ای بزربحثی درباره هوش و تفاوتهروشهای شناسایی قدرت شنواگاهی لازم است برای فهم و شنا در ابهای گرم جنوب نیمشکلات نخاعیانسان جدید از چه زمانی پاتاثیر درجه حرارت بر عملکچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارزش حقیقی زبان قسمت اول