دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تغییر زودتر اتصالات مغزی علت بلوغ سریعتر دختران

تغییر زودتر اتصالات مغزی، علت بلوغ سریعتر دختران

تفاوت های مغز مرد و زن، بسیار است.. به دو مورد آن، در قسمت های قبلی اشاره شد. اندازه مغز در زن و مرد با هم برابر نیست ولی فرآیندهای متابولیسم فعالتر و جوانتر در جنسیت مونث تا حدی می تواند کوچکتر بودن مغز را جبران کند.

اکنون به تفاوت دیگری میپردازیم که می تواند کوچک تر بودن مغز را جبران کند. حفظ انرژی در زنان بسیار حساس است. تغییرات هورمونی و ریزش ماهانه بخش بزرگی از سلول های بدن زنان و دوره بارداری- به خصوص مواردی که چند قلو است- لازم میکند بخش بزرگی از انرژی دریافتی، صرف امور جانبی شود و کوچک شدن مغز، بسیار به ذخیره انرژی کمک میکند.

ساختار مغز به گونه بسیار پیچیده ای در آمده است تا مصرف انرژی را به حداقل برساند. از ژنها تا رسیدن به محصول نهایی آن تا امروز، یعنی مغز، امکانات در دسترس برای صرفه جویی و بازده بیشتر، به صورت بسیار شگفت آوری زیاد شدهاست.

ایجاد اولین سلول عصبی، به مرتبط کردن ادراک ها و نتیجه گیری قدرتمندتر، کمک بسیار زیادی کرده است. اگر به یک سلول عصبی نگاه شود میبینیم یک سلول عصبی با زواید متعدد خود میتواند به صورت بسیار عجیبی با دهها سلول دیگر در ارتباط باشد این وسعت ارتباط های سلول عصبی، به عنوان یک کثرت و فراوانی امکانات، دست انتخاب طبیعی را در گزینش ها در شرایط مختلف و ناسازگار باز میکند. هر جا کثرت و فراوانی امکانات، بیشتر شود انتخاب طبیعی راحت تر می تواند شکل سازگار را انتخاب کند و قوانین حاکم بر عالم زندگی ما، قابل اجراتر خواهد بود.

قانون به شرطی اجرا خواهد شد که زمینه ها و امکانات اجزای آن فراهم باشد و اگر شرایط اجرای خود را پیدا نکند، از قانونی نظری فراتر نمیرود. تمایزهای وسیع و گسترده، پذیرش قانون های موجود را امکان پذیرتر میکند.

جالب تر اینکه ارتباط های یک سلول عصبی با دهها سلول دیگر، خودش شکلی ثابت و غیر قابل تغییر، ندارد بلکه بین دو سلول عصبی، پایانه ارتباطی هست که میتواند با ترشحات خاص، سلول عصبی دیگر را تحریک یا مهار کند؛ برخی مواد نقش مهاری و برخی دیگر نقش تحریکی دارند و خود این پایانه یک فراوانی و تمایز بسیار وسیعی را در اختیار مغز و سیستم عصبی قرار میدهد و دست انتخاب طبیعی را بازتر میکند.

در این میان، شکل گیری یا حذف دهها یا صدها گیرنده، در این پایانه ها ما را با تمایز و تنوعی بسیار بیشتر مواجه میکند.

هر کدام از این تمایزها از ارتباط بین نورون تا ارتباط های درون پایانه ها تا صدها گیرنده روی غشای سلول ها، تغییر در هر کدام از اینها می تواند همه تنظیمات مغزی را به هم بریزد و شکل جدیدی از شبکه های ارتباطی را ایجاد کند. مدیر آگاهی را تصور کنید که هزاران تکمه در جلوی میز خود دارد و این مدیر کافی است یکی از تکمه ها را فشار دهد تا یک شبکه پیچیده از ارتباطات را فعال کند. در اینجا این مدیر میتواند کارخانه و سیستم خود را با دایره وسیعی از انتخاب ها اداره کند و تحمیل شرایط محیطی هرگز دست او را نخواهد بست. بسته شدن دست، آن زمانی است که شما انتخاب های زیادی نداشته باشد و مدیری آگاه، مجبور به یک یا دو برنامه دیکته شده باشد ولی اگر دست باز باشد و دهها بلکه میلیون ها انتخاب وجود داشته باشد، طبیعت در هر شرایطی می تواند شکل سازگار با خود را بیابد؛ چه هوا سرد شود یا گرم، بارانی باشد یا خشک و یا آلوده باشد یا تمیز؛ در همه این شرایط، طبیعت خواهد توانست در میان میلیونها انتخاب متمایز، شکل سازگار با خود را پیدا کند و امروز در سایه ابزار هوش قدرتمند فعلی، انتخابها گسترده تر شده است و موجود میتواند با سخت ترین شرایط سازگار گردد و حتی کوچک شدن مغز، حتی رسیدن آن به کوچکترین اندازه ها، نخواهد توانست قدرت سازگاری با محیط را خیلی کاهش دهد زیرا با دهها فرایند جایگزین، میتواند کاهش حجم مغز را تا حد زیادی جبران کند.
نمونه دیگری از این سازگاری ها را در زیر میبینیم:

نوروسافاری | دانشمندان کشف کرده اند زمانی که مغز اتصالات و ارتباطات خود را در طول زندگی مجددا سازمان دهی می کند، این سازماندهی مجدد در دختران زودتر شروع می شود که این امر می تواند علت بلوغ سریع تر آنها در طول دوره نوجوانی را توضیح دهد.

به گزارش نوروسافاری از دانشگاه نیوکاسل، با افزایش سن، مغز ما متحمل سازمان دهی مجدد اساسی و کاهش ارتباطات داخل مغزی می شود. دانشمندانی زیر نظر دکتر مارکوی کیسر و مس سول لیم در دانشگاه نیوکاسل، با مطالعه افراد تا سن ۴۰ سال، متوجه شدند به این طریق کارایی اتصالات کلی درون مغز افزایش می یابد، ارتباطات کلی مغز کمتر شده ولی ارتباطات و اتصالات دور-برد (فاصله طولانی) که برای ترکیب و تحلیل اطلاعات اهمیت دارند، حفظ می شوند.

محققان تردید دارند که این فرایند گزینشی تازه کشف شده بتواند علت بدتر نشدن عملکرد مغز و در عوض بهبود عملکرد آن را در طول هرس کردن، توضیح دهد

. جالب است که آنها متوجه شدند که این تغییرات در زنان نسبت به مردان، زودتر رخ می دهد.

دکتر کیسر با توضیح شبکه ای- که درمجله ی قشر مخ دانشگاه عصبی انفورماتیک نیوکسل منتشر شده است- می گوید:

ایجاد و حفظ اتصالات فاصله-دور دشوار است اما برای پردازش موثر و سریع، اهمیت دارد. اگر در مورد یک شبکه اجتماعی فکر کنید، دوستان نزدیک می توانند به شما اطلاعات مشابهی دهند- ممکن است شما اخبار مشابهی را از افراد مختلف بشنوید. مردم شهرها و کشورهای مختلف به احتمال زیاد، به شما اطلاعات جدید ارائه می دهند. به همین ترتیب، برخی از اطلاعات جریان یافته از طریق ماژول مغز، می تواند زیاد باشد.

این کار، بخشی از پروژه ی مغز سبز انسان با بودجه EPSRC است که رشد مغز انسان را بررسی می کند.

با استفاده از یک تکنیک غیر تهاجمی، به نام تصویربرداری تنسور منتشر- پروتکل اندازه گیری ویژه برای اسکنرهای تصویربرداری تشدید (رزونانس) مغناطیسی- آنها نشان دادند که فیبرها در این دوره به طور کلی در حال هرس شدن و کاهش، هستند.

با این حال، آنها متوجه شدند که همه اتصالات دور-برد بین مناطق مغز تا حدی مشابه تحت تاثیر قرار نمی گیرند. تغییرات به طور متفاوت بسته به انواع اتصالات، تحت تاثیر قرار می گیرند. اتصالاتی که حفظ شده اند میانبرهایی بودند که به سرعت، ماژول های مختلف پردازش را مثلا برای دیدن و صدا ارتباط داده و اجازه ی انتقال سریع اطلاعات و پردازش همگام را می دهند.

تغییر در این اتصالات در بسیاری از اختلالات رشدی مغز مانند اوتیسم، صرع و اسکیزوفرنی یافت شده است.

محققان برای اولین بار نشان داده اند که از دست دادن فیبرهای ماده سفید بین نواحی مغز، یک فرایند به شدت گزینشی است- پدیده ای که آنها انفصال ترجیحی نامیدند. نتایج نشان داد که اتصالات بین نواحی دور مغز، بین نیمکره های مغز و بین ماژول های پردازش، فیبرهای عصبی کمتری در طول بلوغ مغز نسبت به میزان مورد انتظار نشان می دهند. محققان می گویند که این امر می تواند نحوه ی حفظ یک شبکه پایدار مغز در طول بلوغ مغز را توضیح دهد.

مس سول لیم با بحث در مورد این حقیقت که این تغییرات در زنان نسبت به مردان زودتر رخ می دهد، توضیح می دهد:

از دست رفتن اتصالات در طول رشد مغز می تواند در واقع به بهبود عملکرد مغز، با سازمان دهی کاراتر مجدد شبکه کمک کند. می توان گفت که به جای صحبت با افراد زیاد به طور تصادفی، پرسیدن سوال به صورت دو نفری از افردی که در یک محدوده برای مدت زمان طولانی زندگی کرده اند، می تواند کاراترین و موثرترین روش برای شناخت راهتان باشد. به شیوه ی مشابه، کاهش برخی از اتصالات در مغز به تاکید بر اطلاعات ضروری کمک می کند.
ترجمه: ندا میهمی وبسایت نوروسافاری

https://www.facebook.com/224857427699801/posts/963292387189631/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
چگونه حافظه را قویتر کنیارزش حقیقی زبان قسمت دومشاهکار قرنواکنش های ناخودآگاه و تقتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی درباره هوش و تفاوتهگزارش یک مورد جالب لخته وديدن با چشم بسته در خواب مغز ما کوچکتر از نیم نقطهانسان عامل توقف رشد مغزروشی برای بهبود هوش عاطفنگاهی بر قدرت بینایی دراتنفس هوازی و میتوکندریارزش حقیقی زبان قسمت سومشباهت زیاد بین سلول هاي عواسطه ها د رمسیر ایجاد مغتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی درباره هوش و تفاوتهفلج خوابگشایش دروازه جدیدی از طردژا وو یا اشنا پنداریمغز آیندگان چگونه است ؟انعطاف پذیری مکانیسمی علروشی جدید در درمان قطع نخنگاهی بر توانایی اجزاي بتو دی ان ای خاص ميتوکندرياز نظر علم اعصاب یا نرووسشباهت زیاد بین سلول هاي عورزش هوازی مرتب خیلی به قتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی درباره هوش و تفاوتهفلج خواب چیستپنج اکتشاف شگفت آور در مودژاوو یا آشناپنداریمغز انسان ایا طبیعتا تمااولین مورد پیوند سر در انروشی جدید در درمان سکته منخاع ما تا پایین ستون فقرتولید سلولهای جنسی از سلاز نظر علم اعصاب اراده آزصرع و درمان های آنورزش هوازی ، بهترین تمریتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی درباره احساسات متفافیلمی بسیار جالب از تغییپیوند مغز و سر و چالشهای دانشمندان روش هاي جدیدی مغز ایندگان چگونه استايندگان چگونه خواهند دیدريتوکسيمب در درمان ام اسنرمش های مفید در سرگیجهتوانایی مغز و دیگر اجزای از نظر علم اعصاب اراده آزضررهای مصرف شکر و قند بر ورزش و میگرنتاثیر رژیم گیاه خواری بر بحثی درباره احساساتی غیرفراموشی همیشه هم بد نیستپیوند سر، یکی از راه حلهاداروهای مصرفی در ام اسمغز ابزار برتر بقاايا اراده آزاد توهم است یراه های جدید برای قضاوت رنرمشهای مهم برای تقویت عتوصیه های غیر دارویی در ساز تلسکوپ گالیله تا تلسکضررهای شکر بر سلامت مغزورزش بهترین درمان بیش فعتاثیر رژیم گیاه خواری بر بخش دیگری در وجود انسان هفرایند حذف برخی اجزای مغپیشرفتی مستقل از ابزار هداروهای ضد بیماری ام اس ومغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ايا اراده آزاد توهم است یراه های جدید برای قضاوت رچرا حیوانات سخن نمی گوینتوصیه هایی در مصرف ماهیاستفاده از هوش مصنوعی در طی یکصد هزار سال اخیر هرچورزش در کمر دردتاثیر عصاره تغلیظ شده گیبرای پیش بینی آینده مغز دفرد حساس از نظر عاطفی و بپختگی پس از چهل سالگي به داروی ضد تشنج با قابليت تمغز بزرگ چالشهای پیش روایا کوچک شدن مغزانسان الراه پیروزی در زندگی چیستچرا حجم مغز گونه انسان درتوضیحی ساده در مورد هوش ماستیفن هاوکینگ در مورد هعلم به ما کمک میکند تا مووزوز گوشتبدیل سلولهای محافط به سبرخی اثرات مضر ویتامین دقارچ بی مغز در خدمت موجودپرورش مغز مینیاتوری انساداروی ضد تشنج با قابليت تمغز زنان جوانتر از مغز مرایا ابزار هوشمندی یا مغز رشد مغز علت تمایل انسان بچراروياها را به یاد نمی آتکامل ابزار هوش ، راه پر اضطراب و ترسعلایم کمبود ویتامین E را یک پیشنهاد خوب برای آسان تشنج چیستبرخی بیماری ها که در آن بلوب فرونتال یا پیشانی مغآیا ما تنها موجودات زنده داستانها و مفاهیمی اشتبامغزهای کوچک بی احساسایا بیماری ام اس (مولتیپزمین زیر خلیج فارس تمدنی چراروياها را به یاد نمی آتکامل ساختار رگهای مغزی اطلاعاتی عمومی در مورد معلایم کمبود ویتامین E را یکی از علل محدودیت مغز امتغییر زودتر اتصالات مغزیبرخی توجهات در ببمار پارلرزش ناشی از اسیب به عصبآیا مغز تا بزرگسالی توسعدر مانهای کمر دردنقش قهوه در سلامتیایا تکامل هدفمند استزندگی هوشمند در خارج از زهفت چیز که عملکرد مغز تو تئوری تکامل امروز در درماطلاعاتی عمومی در مورد معوارض ازدواج و بچه دار شدیادگیری مهارت های جدید دتغییر عمودی سر انسان از پبرخی سيناپسها طی تکامل و لزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش ارثی دریافتی از پدر چه مرحله ای از خواب ، رنقش هورمون های تیروئید دایرادهای موجود در خلقت بزبان چهار حرفی حیات زمینهمیشه عسل با موم بخوریمتئوری تکامل در پیشگیری و بلندی در ذهن ما درک بلندیعید نوروز مبارکیادآوری خواب و رویاثبت امواج الکتریکی در عصبررسي علل احتمالي تغيير لزوم سازگاری قانون مجازاآیا هوش سریعی که بدون احسدرمان های بیماری آلزایمرنقش ژنتیک در درمان اختلااگر نعمت فراموشی نبود بسزبان و شناخت حقیقت قسمت چهوش مصنوعی می تواند بر احتاثیر ویتامین دی بر بیمابه زودی شبکه مغزی به جای عامل کلیدی در کنترل کارآژن هوش و ساختارهای حیاتی جنسیت و تفاوت های بیناییبررسی و اپروچ جدید بر بیممنابع انرژي پاک سرچشمه حآیا هشیاری کوانتومی وجوددرمان های رایج ام اسنقش اتصالات بین سلولهای اگر نعمت فراموشی نبود بسزبان و شناخت حقیقت قسمت اهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتاثیر کپسول نوروهرب بر نبوزون هیگز چیستعصب حقوق نورولووژن یا نقشه توسعه مغز و نقجهش های ژنتیکی مفید در سابررسی سیستم تعادلی بدن امولتیپل اسکلروز در زنان آیا واکنش های یاد گرفته ودرمان جدید میگرن با انتی نقش حفاظتی مولکول جدید داگر تلاش انسان امروز برازبان و شناخت حقیقت قسمت دزبان و شناخت حقیقت قسمت سهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتاثیر کپسول نوروهرب بر تبیماری گیلن باره و بیمارعضلانی که طی سخن گفتن چقدژنها نقشه ایجاد ابزار هوحافظه و اطلاعات در کجاست بررسی علل کمر درد در میانموجودات مقهور ژنها هستندآیا آگاهی پس از مرگ از بیدرمانهای بیماری پارکینسنقش حیاتی تلومر دی ان آ داثر مضر مصرف طولانی مدت راثرات مفید قهوهسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی الفاگوتاثیر کپسول نوروهرب بر سبیماری ای شبیه ام اس مولتمقالاتژنها ، مغز و ارادهحافظه و اطلاعات در کجاست بزرگ شدن مغز محدود به دورمیهمانهای ناخوانده عامل آیا امکان بازسازی اندامهدرک فرد دیگر و رفتارهای انقش داروهاي مختلف معروف اثرات مضر ماری جواناسفرنامه سفر به بم و جنوب هوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر کپسول نوروهرب بر سبیماری تی تی پیتاثیر ویتامین دی بر بیماژنهای هوش ، کدامندحافظه و اطلاعات در کجاستتفاوت مغز انسان و میمون همیدان مغناطيسي زمین بشر آیا انسان با مغز بزرگش اخدرک و احساسنقش زبان در سلطه و قدرت انقش زبان در سلطه و قدرت ااجزای پر سلولی بدن انسان سلولهای بنیادی مصنوعی درهوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر گیاه خواری بر رشد وبیماریهای تحلیل عضلانی اصفحه اصلیکنفرانس تشنج هتل کوثر اصحس چشایی و بویاییتلاشی برای درمان قطع نخاما انسانها چه اندازه نزدآیا احتمال دارد رویا از آدرک احساسات و تفکرات دیگنقش غذاها و موجودات دريااخلاق و علوم اعصابسلسله مباحث هوش مصنوعیهوش مصنوعی درمانگر کامپیتاثیر گیاه خواری بر رشد وبیوگرافیسوالات پزشکیکندر در بیماریهای التهابحس و ادراک (قسمت اول )تلاشی جدید در درمان ام اسما انسانها چه اندازه نزدآیا برای تولید مثل همیشه درک تصویر و زبان های مخلتنقش غذاها و موجودات دريااختلال در شناسایی حروف و سم زنبور ، کلیدی برای وارهوش مصنوعی درخدمت خلق وحتاثیر گیاه خواری بر رشد وبیوگرافیپیامهای کاربرانکودکان خود را مشابه خود تحس و ادراک (قسمت دوم )تمدن قدیمی ای در جنوب ایرما تحت کنترل ژنها هستیم یآیا بزرگ شدن مغز فقط در ددرک عمیق در حیواناتنقش غذاها و موجودات دريااختلالات مخچهسودمندی موجودات ابزی بر هوش احساسیتاثیر گیاه خواری بر رشد وبیست تمرین ساده برای جلوسایتهای دیگرکوری گذرای ناشی از موبایحس و ادراک قسمت چهارمتمساح حد واسط میان مغز کوماه رجبآیا تکامل و تغییرات ژنتیدرگیری اعصاب به علت میتونقشه مغزی هر فرد منحصر بهاختلالات حرکتی در انسانسیاره ابلهانهوش احساسیتاثیر گیاه خواری بر رشد وبیشتر کمردردها نیازی به کاهش التهاب ناشی از بیماحس و ادراک قسمت پنجمتنفس هوازی و میتوکندریمبانی ذهنی سیاه و سفیدآیا خداباوری محصول تکاملرقیبی قدرتمند در برابر مچندین ماده غذایی که مانناختلالات صحبت کردن در انسیاره ابلهانهوش عاطفی بیشتر در زنانتاثیر گیاه خواری بر رشد وبا هوش مصنوعی خودکار روبکایروپاکتیک چیستحس و ادراک قسمت سوممجموعه های پر سلولی بدن مآیا دلفین ها می تواند از رمز و رازهای ارتباط غیر کچهار میلیارد سال تکامل بادامه بحث تکامل چشمسیستم تعادلی بدنهوش عاطفی در زنان بیشتر اتاثیر دپاکین بر بیماری مبارداری بدون رحمکاربرد روباتهای ريزنانوحساسیت روانی متفاوتمحل درک احساسات روحانیآیا راهی برای رفع کم آبی رویای شفافنورون هاي مصنوعی می توانارتوکين تراپی روشی جديد سکته مغزیهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر داروهای ضد التهاب بازسازي مغز و نخاع چالشی کاربرد روباتهای ريز، در خلاصه ای از مطالب همایش ممحل درک احساسات روحانی دآیاما مقهور قوانین فیزیکروبات های ریز در درمان بینوروپلاستیسیتی چیستارتباط میکروب روده و پارساخت شبکه عصبی با الفبایهدف از تکامل مغزتاثیر داروی ضد تشنج سدیم بحث درباره پیدایش و منشاکجای مغز مسئول پردازش تجخواندن ، یکی از شستشو دهنمحدودیت های حافظه و حافظافراد آغاز حرکت خودشان رروزه داری و بیمار ی ام اس چیزی خارج از مغزهای ما نیارتباط چاقی و کاهش قدرت بساخت شبکه عصبی مصنوعی با هزینه ای که برای اندیشیدتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی در مورد نقش ویتامينکشف مکانیسم عصبی خوانش پخواب سالم عامل سلامتیمخچه ، فراتر از حفظ تعادلامیوتروفیک لترال اسکلروروش مقابله مغز با محدودیچگونه مغز پیش انسان یا همارتباط شگفت مغز انسان و فسریعترین کامپیوتر موجودهستي مادي ای که ما کوچکترتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی جالب درباره محدودیتکشف مکانیسمی پیچیده در بخواب سالم عامل سلامتی و یمخچه ابزاري که وظیفه آن فامگا سه عامل مهم سلامتروش های صرفه جویی در ایجاچگونه هموساپينس بر زمین ارتباط شگفت انگیز مغز انسردرد و علتهای آنهستی ما پس از شروعی چگال تاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی در مورد نقش کلسیم و کشف ارتباط جدیدی از ارتبخواب عامل دسته بندی و حفطمدارک ژنتیکی چگونه انسانامروز دانش ژنتیک هیچ ابهروش هایی ساده برای کاهش اچگونه آن شکری که می خوریمارتباط غیرکلامی بین انساسردرد تنشنویتامین E برای فعالیت صحتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی در مورد عملکرد لوب فگنجینه ای به نام ویتامین خودآگاهی و هوشیاريمرگ انتقال است یا نابود شانگشت نگاری مغز نشان میدروش صحبت کردن در حال تکامچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارتروز یا خوردگی و التهاسرعت فکر کردن چگونه استویتامین E در چه مواد غذایتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی درباره هوش و تفاوتهگامی در درمان بیماریهای خودآگاهی و هوشیاريمزایای شکلات تلخ برای سلاندوهگین نباش اگر درب یا روشهای نو در درمان دیسک بچگونه جمعیت های بزرگ شکل ارزش حقیقی زبان قسمت اولشنا در ابهای گرم جنوب نیویتامین دی گنجینه ای بزرتاثیر درجه حرارت بر عملکبحثی درباره هوش و تفاوتهگاهی لازم است برای فهم و دلایلی که نشان میدهد ما بمشکلات نخاعیانسان جدید از چه زمانی پاروشهای شناسایی قدرت شنوا