دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تاثیر درجه حرارت بر عملکرد مغز و رشد و تکثیر سلولهای مغزی چگونه است قسمت اول

تأثير درجه حرارت بر سلولهای مغزی و عملکرد آنها چگونه است؟ جواب به این سوال بحث جالبی است- که به امروز و آینده ما مربوط می شود.

افزایش گرمای کره زمین مغزهای ما را تحلیل می برد و یا در دراز مدت ، تاثیر مثبتی بر مغزهای ما دارد ؟
همه نگران گرم شدن زمین هستند ولی آیا اگر زمین سرد می شد بر مغزهای ما تاثیر بهتری داشت؟ آیا اگر به دوره های یخبندان پیش از تاریخ بر مي گشتيم، زندگی بهتری داشتيم ؟ فکر نمی کنم درختان بی بار و بی میوه يخبندانهاي زمستان که هنوز چند ماهي آن را در کشوری مانند ایران تجربه می کنيم، برای موجودات زنده مناسب باشد نمونه آن را میتوان با ماندن زیر خروار برف و یخ تجربه کرد و می بینیم که سلولهاي موجود زنده خيلي زود، عملکرد خود را از دست خواهند داد و خواهد مرد.پس درجه حرارت پایین در حد یخ بستن آب اصلا چیز جالبی برای حیات و عملکرد سلولها از جمله سلولهای مغزی نیست .

درجه حرارت چیست ؟
درجه حرارت یک چیز نسبی است و وابسته به دستگاههای اندازه گیری درجه حرارت می باشد. اینکه بگوئیم مثلا درجه حرارت صفر سلسیوس، یک صفر واقعی است اینگونه نمی باشد، این ما هستیم که با scaling و درجه بندی، مقياسهايي را برای اندازه گیری درجه حرارت ابداع کرده ایم. شاید اگر کسی با دستگاههای اندازه گیری سلسیوس درجه حرارت را اندازه بگیرد، عدد صفر را بخواند . ولی اگر همان فرد با دستگاه اندازه گیری حرارت فارنهایت درجه حرارت را بسنجد، عدد صفر نميخواند بلکه عدد 32 را میخواند ( فرمول تبدیل دو مقیاس 32+ (1.8*سانتی گراد )=فارنهایت )

البته دانشمندان بر اساس بی حرکت شدن و به صفر رسیدن انتروپي، صفر مطلق را تعریف کرده اند . دمای صفر کلوین ( به انگلیسی : Absolute zero) به صفر مطلق معروف است. در واقع در این دما آنتروپی صفر میشود. به طور دقیق این دما برابر ۲۷۳٫۱۵- درجهٔ سلسیوس (سانتیگراد) و یا ۴۵۹٫۶۷- درجهٔ فارنهایت است. لرد کلوین تصور میکرد که از دمای صفر کلوین نمیتوان به دمای کمتری دست یافت.

در سال ۲۰۰۰ دانشگاه صنعتی هلسینکی اعلام کرد که به پایینترین دمای ممکن در آزمایشگاه دست یافتهاند. این دما ۱۰۰ پیکو کلوین است که هنوز ۱۰۰ پیکو کلوین از دمای صفر کلوین گرم تر است. بنابر نظریههای تثبیت شدهٔ ترمودینامیک ومکانیک آماری، دمای صفر کلوین پایینترین دمای ممکن است.در این دما انرژی جنبشی ذرات سازنده به کمینه خود میرسد و آنتروپی نیز صفر میگردد.( Oxford Dictionary of Physics. Oxford Un)

ميدانيم که مایع حیات در کره زمین، آب است و آب در شکل مایع آن میتواند برای حیات سودمند باشد . در شکل جامد آن- که حرکت مولکولهاي آب و قابلیت نفوذ و حرکت آن به شدت کاهش می یابد- فعالیتهای زیستی کند می شود و حالتي ايستا رخ میدهد. باز درجه حرارت آب اگر از حدی بگذرد، مولکولهای آن تحرک و آزادی بیشتری به دلیل انرژی دریافتی به دست مي آورند و تبدیل به بخار می شوند و در اين حالت هم نمیتوانند نقش حمایتی و حرکت در میان سلولهای زنده را ایفا کنند.

پس آب مایع حیات است ولی در درجه حرارت معيني که شکل آب به صورت مایع است و آسیبی به بافتهای دیگر مانند چربی پوشاننده سلولهای بدن نمی رساند . و در درجه حرارت خیلی پایین یا بالا؛ نه تنها عامل حيات نیست بلکه میتواند منجر به ذوب شدن غشای سلولهای بدن شود و آنها را از بین ببرد.البته یخ زدن آب هم مکانیسم جالبی است که به دلیل کم شدن چگالی یخ و پوشاندن سطح آب امکان حیات را در زیر یخ فراهم ميکند( آب حالتی مایع و ایده آل است تا حیات را ایجاد کند و چگالی آن در زمان انجماد، کم ميشود و روی آب می آید و به این ترتیب، یخ اجازه میدهد تا حیات و زندگی، در آبی که زیر آن جاری است ، ادامه یابد)

زندگی در کره زمین وابسته به فاصله آن از خورشيد است، به طوری که اگر اين فاصله کمتر بود، حرارت زیاد خورشید سلولهای زنده را از بین مي برد و رودخانه های پرآب را به خشکی مي کشاند؛ مشابه چنین وضعیتی را در سیارات نزدیکتر به خورشید، در منظومه شمسی داریم. البته این در حالتی است که آب را به عنوان مایع حیات در نظر بگیریم . مواد دیگری هستند که ممکن است به جای آب، در شرایطی متفاوت از کره زمين مایع حیات شوند مثلا آمونیاک که در دماهاي خیلی پائینتر از صفر حالت مایع دارد، میتواند، در سياره ای بسیار سردتر از کره زمین به عنوان مایع حیات تلقی گردد در این سیارات دور از خورشيد، آبها یخ می زنند و قابلیت حیات با آب موجود نیست ولی گازهایی مانند آمونیاک در این سیارات می توانند مایع حیات باشند.

پس گرمای معتدل در کره زمين، برای باقی ماندن سلولها و رشد و تکثیر آنها لازم است.به دلیل اهمیت سلولهای مغزی پوششی چند لایه آن را مي پوشاند تا تاثیرات ضربات و درجه حرارت پایین یا بالا بر آن، کمتر باشد.

پوششهای مغز عبارتند از :
جمجمه ضخیم و استخواني و پرده های مننژ روی آن
شامه یا مننژ(به انگلیسی: meninge) سامانهای متشکل از چند لایه (غشاء) بوده که دستگاه عصبی مرکزی (CNS) را در بر میگیرد. این غشاها کار محافظت، تغذیه، و کاهش ضربه مغزی را به عهده دارند. مننژ اطراف مغز و نخاع دارای سه لایه و پوشش است که از خارج به داخل با نام سختشامه (دورا ماتر)، عنکبوتیه (آراکنوئید)،نرمشاه (پیا ماتر) شناخته میشوند. این پردهها به طور کلی مننژ یا شامه نامیده میشوند و در میان استخوان جمجمه و بافت مغز (و در طناب نخاع بین ستون مهرهها و بافت نخاع) قرار دارند

به علاوه، سیستم خون رسانی وسیع، میتواند از تغییرات درجه حرارت مغز و نخاع جلوگیری کند.به اين ترتيب، مغز و نخاع- که میوه تکاملی کل حیات از ابتدا تا امروز است- مانند جواهری ارزشمند در صندوقی مستحکم و سفت قرار می گیرد به طوری که برای دسترسی به مغز، جراحان نیازمند دريلهاي خیلی قوی برای شکافتن جمجمه هستند.این شرایط حفاظتی میتواند از تاثیرات مضر تغییرات درجه حرارت بر مغز بکاهد ولی اگر درجه حرارت هوا از حدی بالاتر یا پائینتر برود، این سیستم وسیع حمایتی جواب نمیدهد و مغز در معرض آثار مضر سرما و گرما قرار می گیرد.

متابوليسم داخل مغز تولید گرما می کند پس فقط مغز با گرما و یا سرمای محیط مواجه نیست بلکه با گرمای درونی متابولیسم هم باید به نحوی برخورد کند به خصوص وقتی فعالیت مغز بیشتر شود میزان این حرارت، خیلی بالاتر ميرود و دفع اين حرارت بالا از طريق گردش خون مغز- که بسیار هم غنی هست- انجام می شود. باید توجه کرد که وجود سیستم مستحکم استخوانی جمجمه مانع از تاثیرات زیاد هوای گرم و سرد بر مغز می شود ولی شاید یک نقش مضر هم داشته باشد و آن، ایجاد سیستم عایق در برابر گرمای درونی خود مغز است.

تحریکات حسی و جنسي و واکنشهای عملی در برخورد با محیط، همه اینها منجر به بالا رفتن درجه حرارت مغز می شود پس مغز با سلولهای دیگر بدن یک تفاوت آشکار دارد : هر حرکت ارادی و یا هر ديد و نگاه با چشم، حرارتی مضاعف را در مغز ایجاد می کند. همچنین اغلب داروهایی- که مصرف می شود- به خصوص داروهای تحریک کننده مانند ريتالين می تواند درجه حرارت درون مغز را بالا ببرد و این حرارت بالا باید با یک سیستم خود تنظیم و جدا از دیگر قسمتهای بدن از مغز دفع گردد.

به این ترتیب، متابولیسم و جریان خون مغز و حرارت و میزان آب و الکتروليتهای مغز باید یک سیستم خود تنظیم را ایجاد کند.بالا رفتن زياد درجه حرارت مغز منجر به فعال کردن مکانیسمهای پاتوفيزيولوژيک خاص و آسیب به سد بین خون و مغز و نشت مایعات به درون مغز و اسیب و حتی مرگ سلولها مغزی می شود( Siesjo B. Brain Energy Metabolism.New York: Wiley; 1978.)اولین بار مرتيز سیف، فيزيولوژيست آلمانی، حرارت درون مغز را اندازه گیری کرد و نشان داد که دیدن یک تکه گوشت، درجه حرارت مغز سگ را یک درجه بالاتر مي برد. مواجهه با شرایط محیطی استرس زا یا هیجانی و فعالیت می تواند درجه حرارت مغز را بین دو تا سه درجه سانتیگراد افزايش دهد.

بالا رفتن درجه حرارت مغز منجر به انقباض رگهای محیطی بیرون مغز مي شود و عرق کردن را کاهش میدهد و این یک معضل بزرگ است .با این که مغز دو درصد وزن بدن را تشکیل میدهد ولی در حالت استراحت، تا حدود 20% اکسیژن موجود در خون را مصرف ميکند. مصرف انرژی یک سلول عصبي(نورون) 0.54.0 nW است که حدود 300 تا 2500 برابر سلولها دیگر بدن است.
(Laughlin SB, de Ruyter van Steveninck RR, Anderson JC. The metabolic cost of neural information.Nature Neurosci. 1998;1:3641.[PubMed])

اندازه گیری های بيوفيزيکال نشان میدهد که برای انتقال یک بیت اطلاعات به 10 به توان چهار مولکول ATP نیاز است . برای کد کردن یک ليست، حدود 10به توان شش تا 10به توان هفت مولکول ATP مصرف می شود.بیشتر انرژی در متابولیسم مغزي صرف بازیابی پتانسيلهاي الکتریکی پس از ديس شارژ الکتریکی می شود .و بخش دیگری از امر، صرف تولید ماکرومولکولها و انتقال پروتئین از غشاي میتوکندری مي شود. همه این متابوليسم و صرف انرژی به حرارت تبدیل می شود.

روش ابداعی برای چک این حرارت ، استفاده از الکترودهاي دماسنج در قسمتها مختلف مغز موش است . با تحریک موش به وسيله محرکهاي محیطی، درجه حرارت در قسمتهای مختلف مغز به نسبتهای متفاوت بالا می رود. نشان داده شده است که ميزان بالا رفتن درجه حرارت در واکنش به محرکهای محیط وقتی بیشتر است که دمای اوليه در قسمتهای مختلف مغز پایین باشد يعني گرم بودن اولیه مغز، سرعت واکنش مغزی را کاهش می دهد. در درجه حرارت 38-39℃ هیچ تاثیری در افزایش درجه حرارت، در مواجهه با محرکهای محیطی مثلا مواجهه با جنس مخالف دیده نمی شود.( Kovalzon VM. Brain temperature variations during natural sleep and arousal in white rats. Physiol. Beh.1972;10:667670. [PubMed])

قانون مقادیر اوليه(law of initial values) بيان مي کند که وضعیت و درجه حرارت مغز پیش از تحریک، در جواب دهی و سرعت واکنش مغز بسیار موثر است .اندازه گیری درجه حرارت مغز نشان میدهد که قسمتهایی از مغز که در قسمت بالاتر هستند سردترند
dorsal striatum, 36.6°C; hippocampus, 35.6°C

و قسمتهایی که پائینتر قرار دارند گرمترند( ventral tegmental area of midbrain, 37.3°C; medial preoptic area of hypothalamus, 37.3°C; nucleus accumbens or NAcc, 37.3°C)

مثلا قسمت جدید مغز یا کورتکس ،در قسمت سطحی مغز از بقیه جاهای مغز سردتر است. شاید علت این حالت عدم فعالیت نورونی در قسمتهای سطحی در حالت استراحت باشد. بر خلاف این حالت قسمتهای عمقی مانند هیپوتالاموس گرم، در حالت استراحت هم در حال فعالیت هستند . بالا رفتن میزان متابولیسم و حرارت در مغز مانند اندامهای دیگر باعث افزایش جریان خون مغز مي شود و اکسیژن بیشتر، نیازهای قسمتهای فعال مغز را برآورده می کند و گرمای اضافی را از طریق جریان خون منتقل می سازد

مصرف اکسیژن حین فعالیت و ورزش سنگین، ده برابر زمان استراحت می شود و تولید گرما هم از~ 1W/kg at rest to ~10 W/kg (از یک به ده) میرسد . انسان به شکل موفقی با عرق کردن و افزایش جریان خون سطحی می تواند با افزایش درجه حرارت درونی مقابله کند.در انسان چون کارگذاري الکترود داخل مغز ممکن نیست از اندازه گیری درجه حرارت پرده صماخ در گوش برای تعیین حرارات داخل جمجمه استفاده میشود و مشاهده می کنیم در فعالیت زیاد و گرم شدن بدن، سر بسیار خنک تر از دیگر جاها است .

در ورزش نسبتا متعادل، مکانیسمهای جبرانی میتواند از افزايش درجه حرارت داخل مغز جلوگیری کند ولی در ورزش خیلی سنگین ، به دلیل بالا رفتن عمق و سرعت تنفس میزان زیادی گاز Co2. خون دفع می شود و این حالت منجر به تنگ شدن عروق مغز می شود و تا حدی مکانیسم خود تنظیم سرد کننده مغز، مختل می شود.این افزایش زیاد درجه حرارت مغز منجر به اختلال در سد بین خون و مغز می گردد.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3149793/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
زبان و شناخت حقیقت قسمت سچه زیاد است بر من که در ایپوست ساعتی مستقل از مغز داز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاهخواری بر سیستم تعادلی بدنچگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هشیاری کوانتومی وجودبیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییفلج بل، فلجی ترسناک که آنشناسایی سلول های ایمنی انزاع بین جهل و علم رو به پآیاما مقهور قوانین فیزیکبحث درباره پیدایش و منشاحساسیت روانی متفاوتلرزش ناشی از اسیب به عصبعلایم کمبود ویتامین E را هوش مصنوعی از عروسک تا کانسان عامل توقف رشد مغزبرخی نکات از گاید لاین پرديدن با چشم بسته در خواب ما تحت کنترل ژنها هستیم یهیچگاه از فشار و شکست نترایا تکامل هدفمند استتقلید مرحله ای نسبتا پیشدر مانهای کمر دردمسیر دشوار تکامل و ارتقاورزش هوازی ، بهترین تمریاختلال در شناسایی حروف و توصیه هایی در مصرف ماهیرمز و رازهای ارتباط غیر کمغز ایندگان چگونه استکمردرد با پوشیدن کفش مناارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر کپسول نوروهرب بر نرژیم غذایی حاوی تخم مرغ ونقش اتصالات بین سلولهای کشف مکانیسمی پیچیده در باز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب تاثیر داروی ضد تشنج سدیم زبان، وسیله شناسایی محیطچهار میلیارد سال تکامل بپیموزایداز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر عصاره تغلیظ شده گیسیستم دفاعی بدن علیه مغز چگونه حافظه را قویتر کنیبیماری بیش فعالیجهش های ژنتیکی مفید در سافلج خوابشواهدی از دنیسوان(شبه نئنزاع بین علم و نادانی رو آزمون ذهنی گربه شرودینگربحثی در مورد نقش ویتامينخلاصه ای از مطالب همایش ملزوم سازگاری قانون مجازاعلت خواب آلودگی بعد از خوهوش مصنوعی از عروسک تا کانعطاف پذیری مکانیسمی علبرخی اثرات مضر ویتامین ددی متیل فومارات(زادیوا)(ماه رجبهاوکينگ پیش از مرگش رسالایرادهای موجود در خلقت بتلقین اطلاعات و حافظهدر چه مرحله ای از خواب ، رمشکلات نخاعیورزش و میگرناختلالات مخچهتوضیحی ساده در مورد هوش مرویای شفافمغز ابزار برتر بقاکنفرانس تشنج هتل کوثر اصارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر تراه های جدید برای قضاوت رنقش حفاظتی مولکول جدید دکشف ارتباط جدیدی از ارتباز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفر نامه سفر به بم و جنوب چهار ساعت پس از کشتار خوکپیچیدگی های مغزی در درک زازدواج های بین گونه ای، رتاریخ همه چیز را ثبت کردهسکته مغزینگاهی بر قدرت بینایی دراآیا واکنش های یاد گرفته وبیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی غیر تصادففلج خواب چیستشاهکار قرننزاع بین علم و جهل رو به پإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَبحثی جالب درباره محدودیتخواندن ، یکی از شستشو دهنلزوم سازگاری قانون مجازاعوارض ازدواج و بچه دار شدهوش مصنوعی از عروسک تا کماولین هیبرید بین انسان وبرخی اختلالات عصبی مثانهدژا وو یا اشنا پنداریماپروتیلینهاوکينگ پیش از مرگش رسالاگر نعمت فراموشی نبود بستلاش هایی در بیماران قطع در هم تنیدگی کوانتومی و پمشاهده آینده از روی مشاهورزش بهترین درمان بیش فعاختلالات حرکتی در انسانتکامل چشمروبات های ریز در درمان بیمغز از بسیاری حقایق می گرکنگره بین المللی سردرد دارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه های جدید برای قضاوت رنقش حیاتی تلومر دی ان آ دکشف جمجمه ای درکوه ایرهواز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب نوار مغزی روشی مهم در تشخپیوند مغز و سر و چالشهای استفاده از هوش مصنوعی در ساخت شبکه عصبی با الفباینگاهی بر توانایی اجزاي بآیا آگاهی پس از مرگ از بیبیماری ضعف عضلات نزدیک بجهشهای مفید و ذکاوتی که دفیلمی بسیار جالب از تغییشبیه سازی میلیون ها جهان نظام مثبت زندگیافراد آغاز حرکت خودشان ربحثی در مورد نقش کلسیم و خواب سالم عامل سلامتیممانتین یا آلزیکسا یا ابعید نوروز مبارکهوش مصنوعی از عروسک تا کماولین مورد پیوند سر در انبرخی بیماری ها که در آن بدژاوو یا آشناپنداریمبانی ذهنی سیاه و سفیدهدف از تکامل مغزاگر نعمت فراموشی نبود بستلاشی برای درمان قطع نخادرمان های بیماری آلزایمرمعنی روزهورزش در کمر درداختلالات صحبت کردن در انتکامل ابزار هوش ، راه پر روح رهاییمغز برای فراموشی بیشتر ککنگره بین المللی سردرد دارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه پیروزی در زندگی چیستنقش داروهاي مختلف معروف گنجینه ای به نام ویتامین از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب نورون هاي مصنوعی می توانپیوند سر، یکی از راه حلهااستیفن هاوکینگ در مورد هتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ساخت شبکه عصبی مصنوعی با ناتوانی از درمان برخی ویآیا امکان بازسازی اندامهبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دفیزیکدانان ماشینی برای تشبیه سازی سیستم های کواننظریه تکامل در درمان بیمافزایش قدرت ادراکات و حسبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتی و یمنابع انرژي پاک سرچشمه حعامل کلیدی در کنترل کارآهوش مصنوعی در کامپیوترهااولین تصویر در تاریخ از سبرخی بیماری های خاص که بددانشمندان ژنی از مغز انسمجموعه های پر سلولی بدن مهزینه ای که برای اندیشیداگر تلاش انسان امروز براتلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های جدید میگرنمغز فکر میکند مرگ برای دیوزوز گوشادامه بحث تکامل چشمتکامل زبانروزه داری و بیمار ی ام اس مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟کندر در بیماریهای التهابارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقنقش روزه داری در سالم و جگیاه خواری و گوشت خوار کداز تکینگی تا مغز از مغز تاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب نورون های ردیاب حافظهپیشینیان انسان از هفت میاستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل سلولهای محافط به سساختار شبکه های مغزی ثابناتوانی در شناسایی چهره آیا انسان با مغز بزرگش اخبیهوش کردن در جراحی و بیمجاذبه و نقش آن در شکلگیریفرگشت و تکامل تصادفی محض شباهت زیاد بین سلول هاي عهفت چیز که عملکرد مغز تو افسردگی و اضطراب در بیمابحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطمولتیپل اسکلروز در زنان عسل طبیعی موثر در کنترل بهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاولین سلول مصنوعیبرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان روش هاي جدیدی محل درک احساسات روحانیهستي مادي ای که ما کوچکترابزار هوش در حال ارتقا ازتمایل زیاد به خوردن بستندرمان های رایج ام اسمغز ما کوچکتر از نیم نقطهیک پیشنهاد خوب برای آسان ادغام میان گونه های مختلتکامل ساختار رگهای مغزی روش مقابله مغز با محدودیمغز بزرگ چالش است یا منفعکوچک شدن مغز از نئاندرتااز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بنقش رژیم غذایی در رشد و اگالکانزوماب، دارویی جدیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب نوروپلاستیسیتی چیستپیشرفتی مستقل از ابزار هاستخوان های کشف شده، ممکتری فلوپرازینسخن پاک و ثابتنخاع ما تا پایین ستون فقرآیا احتمال دارد رویا از آبیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بفراموش کارها باهوش تر هسشباهت زیاد بین سلول هاي عهفت سین یادگاری از میراث الکتروتاکسی(گرایش و حرکبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريمواد کوانتومی جدید، ممکنعصب حقوق نورولووهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاوکرلیزوماب داروی جدید شبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روشی برای تبدیمحل درک احساسات روحانی دهستی ما پس از شروعی چگال ابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان جدید میگرن با انتی مغز مادران و کودکان در زمیکی از علل محدودیت مغز امادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل شناخت انسان با کشفروش های صرفه جویی در ایجامغز بزرگ چالشهای پیش روکودک ایرانی که هوش او از از نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی نقش زبان در سلطه و قدرت اگامی در درمان بیماریهای از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفری به آغاز کیهاننوشیدن چای برای مغز مفید پاسخ گیاهان در زمان خورداصول سلامت کمرتری فلوپرازینسریعترین کامپیوتر موجودنخستین تصویر از سیاهچالهآیا احتمال دارد رویا از آبیوگرافیحافظه و اطلاعات در کجاست فراموشی همیشه هم بد نیستشش مرحله تکامل چشمهمیشه عسل با موم بخوریمالتهاب شریان تمپورالبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريموجود بی مغزی که می تواندعضلانی که طی سخن گفتن چقدهوش مصنوعی درمانگر کامپیايندگان چگونه خواهند دیدبرخی سيناپسها طی تکامل و داروهای مصرفی در ام اسمحدودیت های حافظه و حافظو هر کس تقوای خدا پیشه کنابزارهای پیشرفته ارتباط تمساح حد واسط میان مغز کودرمانهای بیماری پارکینسمغز چون ابزار هوش است دلییادگیری مهارت های جدید دارتقا و تکامل سنت آفرینش تئوری تکامل امروز در درمروش هایی ساده برای کاهش امغز حریص برای خون، کلید تکودکان خود را مشابه خود تاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زنقش زبان در سلطه و قدرت اگاهی لازم است برای فهم و از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسلولهای بنیادی مصنوعی درنوعی سکته مغزی ، وحشتناک پختگی پس از چهل سالگي به اضطراب و ترستسلیم شدن از نورون شروع مسرگیجه از شایعترین اختلانرمش های مفید در سرگیجهآیا برای تولید مثل همیشه بیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست فرایند حذف برخی اجزای مغششمین کنگره بین المللی سهوموارکتوس ها ممکن است دامیوتروفیک لترال اسکلروبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارموجودات مقهور ژنها هستندمقالاتهوش مصنوعی درخدمت خلق وحايا اراده آزاد توهم است یبررسي علل احتمالي تغيير داروهای ضد بیماری ام اس ومخچه ، فراتر از حفظ تعادلویتامین E برای فعالیت صحابزارهای دفاعی و بقای موتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای امغز چگونه صداها را فیلتر یادآوری خواب و رویاارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل در پیشگیری و روش صحبت کردن در حال تکاممغز زنان جوانتر از مغز مرکوری گذرای ناشی از موبایاز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سنقش سجده بر عملکرد مغزگاهی مغز بزرگ چالش استاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسلسله مباحث هوش مصنوعیچیزی خارج از مغزهای ما نیپرورش مغز مینیاتوری انسااطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستسردرد و علتهای آننرمشهای مهم برای تقویت عآیا بزرگ شدن مغز فقط در دبیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاستفرد حساس از نظر عاطفی و بصرع و درمان های آنهوش مصنوعی می تواند بر احامگا سه عامل مهم سلامتبحثی درباره هوش و تفاوتهخطا در محاسبات چیزی کاملمیهمانهای ناخوانده عامل تاثیر ویتامین دی بر بیماهوش مصنوعی ساخته هوش طبیايا اراده آزاد توهم است یبررسی و اپروچ جدید بر بیمداروی فامپیریدین یا نورلمخچه ابزاري که وظیفه آن فویتامین E در چه مواد غذایاثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندریدرک و احساسمغز آیندگان چگونه است ؟ژن هوش و ساختارهای حیاتی ارتباط میکروب روده و پارتا 20 سال آینده مغز شما به روشهای نو در درمان دیسک بمغزهای کوچک بی احساسکی غایب شدی تا نیازمند دلاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسنقش غذاها و موجودات درياگذر زمان کاملا وابسته به گربه شرودینگر و تاثیر مشاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسم زنبور ، کلیدی برای وارچگونه مغز پیش انسان یا همآلزایمراطلاعاتی عمومی در مورد متغییر الگوی رشد مغزی با زسردرد تنشنچرا مغزهای ما ارتقا یافت آیا تکامل و تغییرات ژنتیبیشتر کمردردها نیازی به حس چشایی و بویاییقانون مندی نقشه ژنتیکی مضررهای مصرف شکر و قند بر هوش مصنوعی گوگل به کمک تشامروز دانش ژنتیک هیچ ابهبحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملمیگرن سردردی ژنتیکی که بصفحه اصلیهوش احساسیای آنکه نامش درمان و یادشبررسی سیستم تعادلی بدن اداروی تشنجی دربارداریمدارک ژنتیکی چگونه انسانویتامین دی گنجینه ای بزراثرات مفید قهوهتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک احساسات و تفکرات دیگمغز انسان ایا طبیعتا تماژن یا نقشه توسعه مغز و نقارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر مشاهده بر واقعیت بروشهای شناسایی قدرت شنوامغزتان را در جوانی سیمکشکاهش التهاب ناشی از بیمااز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان چهار حرفی حیات زمیننقش غذاها و موجودات درياگزیده ای از وبینار یا کنفاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسودمندی موجودات ابزی بر چگونه هموساپينس بر زمین آیا ما تنها موجودات زنده بلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر زودتر اتصالات مغزیسردرد سکه ایچرا حیوانات سخن نمی گوینآیا خداباوری محصول تکاملبا هوش مصنوعی خودکار روبحس و ادراک (قسمت اول )قارچ بی مغز در خدمت موجودضررهای شکر بر سلامت مغزهوش مصنوعی گوگل به کمک تشانفجار و توقف تکاملی نشابحثی درباره احساساتی غیردفاع در برابر تغییر ساختمیدان مغناطيسي زمین بشر سوالات پزشکیهوش احساسیایندرالبررسی علل کمر درد در میانداروی جدید s3 در درمان ام مروری بر تشنج و درمان هایواکنش های ناخودآگاه و تقاثرات مضر ماری جواناتولید سلولهای جنسی از سلدرک تصویر و زبان های مخلتمغز انسان برای ایجاد تمدژنها نقشه ایجاد ابزار هوارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشی برای بهبود هوش عاطفنقش قهوه در سلامتیکایروپاکتیک چیستاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان و بیان، در سایه پیشرنقش غذاها و موجودات درياگزارش یک مورد جالب لخته واز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رو ح و روان بر جسمسیاهچاله و تکینگی ابتدایچگونه آن شکری که می خوریمآیا مغز تا بزرگسالی توسعبه زودی شبکه مغزی به جای تغییر عمودی سر انسان از پسرعت فکر کردن چگونه استچرا حجم مغز گونه انسان درآیا دلفین ها می تواند از بارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت دوم )قدم زدن و حرکت دید را تغیطی یکصد هزار سال اخیر هرچهوش مصنوعی الفاگوانگشت نگاری مغز نشان میدبخش دیگری در وجود انسان هدقیق ترین تصاویر از مغز امکانیزمهای دفاعی در برابپیامهای کاربرانهوش عاطفی بیشتر در زنانایا کوچک شدن مغزانسان البزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید ضد میگرنمرکز خنده در کجای مغز استواکسن سرطاناجزای پر سلولی بدن انسان توانایی مغز و دیگر اجزای درک عمیق در حیواناتمغز انسان برای شادمانی طژنها ، مغز و ارادهارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان قطع نخنقش مهاجرت در توسعه نسل اکاربرد روباتهای ريزنانواز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان و تکلم برخی بیماریهنقشه مغزی هر فرد منحصر بهگشایش دروازه جدیدی از طراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانچگونه انتظارات بر ادراک آیا همه جنایت ها نتیجه بیبوزون هیگز چیستثبت امواج الکتریکی در عصشلیک فراموشیچرا در مغز انسان، فرورفتآیا دست مصنوعی به زودی قابازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک قسمت چهارمقدرت انسان در نگاه به ابعظهور امواج مغزی در مغز مصهوش مصنوعی از عروسک تا کاندوهگین نباش اگر درب یا برنامه و ساختار پیچیده مدلایلی که نشان میدهد ما بما انسانها چه اندازه نزدسایتهای دیگرهوش عاطفی در زنان بیشتر اایا ابزار هوشمندی یا مغز بسیاری از بیماری های جدیداروی ضد تشنج با قابليت تمرگ انتقال است یا نابود شواسطه ها د رمسیر ایجاد مغاجزایی ناشناخته در شکل گتوازن مهمتر از فعالیت زیدرگیری اعصاب به علت میتومغز انسان برای شادمانی طژنهای هوش ، کدامندارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان سکته منقش هورمون های تیروئید دکاربرد روباتهای ريز، در از تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر انتخاب از طرف محیط زبان و شناخت حقیقت قسمت چنقص در تشخیص هیجانات عامچند جهانیپمبرولیزوماب در بیماری چاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانچگونه باغبانی باعث کاهش آیا هوش ارثی دریافتی از پبیماری گیلن باره و بیمارجمجمه انسان های اولیهشنا در ابهای گرم جنوب نیچراروياها را به یاد نمی آآیا رژیم غذایی گیاهی سلابازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت پنجملوب فرونتال یا پیشانی مغعلم به ما کمک میکند تا موهوش مصنوعی از عروسک تا کانسان قدیم در شبه جزیره عبرین نت به جای اینترنتدندان ها را مسواک بزنید تما انسانها چه اندازه نزدهوشیاری کوانتومیایا بیماری ام اس (مولتیپتفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تمراحل ارتقای پله پله کیهوراپامیل در بارداریاحساس گذر سریعتر زمانتوسعه برخی شغل ها با هوش رقیبی قدرتمند در برابر ممغز انسان رو به کوچک تر شکلرال هیدرات برای خوابانارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیماريتوکسيمب در درمان ام اسنقش ژنتیک در درمان اختلاکجای مغز مسئول پردازش تجاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و شناخت حقیقت قسمت ازبان و شناخت حقیقت قسمت دچندین ماده غذایی که ماننپنج اکتشاف شگفت آور در مواز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیر آفرینش از روح تا مغز چگونه جمعیت های بزرگ شکل آیا هوش سریعی که بدون احسبیماری ای شبیه آلزایمر و جنسیت و تفاوت های بیناییشناخت و معرفت، و نقش آن دچراروياها را به یاد نمی آآیا راهی برای رفع کم آبی بحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت سوملبخند بزن شاید صبح فردا زعلایم کمبود ویتامین E را هوش مصنوعی از عروسک تا کانسان جدید از چه زمانی پابرای پیش بینی آینده مغز ددو ویژگی انتزاع و قدرت تجما با کمک مغز خود مختاريمهوش، ژنتیکی است یا محیطیایا بدون زبان میتوانیم تتفاوتهای جنسیتی راهی براداستانها و مفاهیمی اشتبامزایای شکلات تلخ برای سلورزش هوازی مرتب خیلی به قاخلاق و علوم اعصابتوصیه های غیر دارویی در سرموزی از نخستین تمدن بشرمغز انسان رو به کوچکتر شدکمردرد و علل آنارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ژنها بر اختلالات خریواستیگمیننقش انتخاب از طرف محیط، نکشف مکانیسم عصبی خوانش پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری م