دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تاثیر درجه حرارت بر عملکرد مغز و رشد و تکثیر سلولهای مغزی چگونه است قسمت اول

تأثير درجه حرارت بر سلولهای مغزی و عملکرد آنها چگونه است؟ جواب به این سوال بحث جالبی است- که به امروز و آینده ما مربوط می شود.

افزایش گرمای کره زمین مغزهای ما را تحلیل می برد و یا در دراز مدت ، تاثیر مثبتی بر مغزهای ما دارد ؟
همه نگران گرم شدن زمین هستند ولی آیا اگر زمین سرد می شد بر مغزهای ما تاثیر بهتری داشت؟ آیا اگر به دوره های یخبندان پیش از تاریخ بر مي گشتيم، زندگی بهتری داشتيم ؟ فکر نمی کنم درختان بی بار و بی میوه يخبندانهاي زمستان که هنوز چند ماهي آن را در کشوری مانند ایران تجربه می کنيم، برای موجودات زنده مناسب باشد نمونه آن را میتوان با ماندن زیر خروار برف و یخ تجربه کرد و می بینیم که سلولهاي موجود زنده خيلي زود، عملکرد خود را از دست خواهند داد و خواهد مرد.پس درجه حرارت پایین در حد یخ بستن آب اصلا چیز جالبی برای حیات و عملکرد سلولها از جمله سلولهای مغزی نیست .

درجه حرارت چیست ؟
درجه حرارت یک چیز نسبی است و وابسته به دستگاههای اندازه گیری درجه حرارت می باشد. اینکه بگوئیم مثلا درجه حرارت صفر سلسیوس، یک صفر واقعی است اینگونه نمی باشد، این ما هستیم که با scaling و درجه بندی، مقياسهايي را برای اندازه گیری درجه حرارت ابداع کرده ایم. شاید اگر کسی با دستگاههای اندازه گیری سلسیوس درجه حرارت را اندازه بگیرد، عدد صفر را بخواند . ولی اگر همان فرد با دستگاه اندازه گیری حرارت فارنهایت درجه حرارت را بسنجد، عدد صفر نميخواند بلکه عدد 32 را میخواند ( فرمول تبدیل دو مقیاس 32+ (1.8*سانتی گراد )=فارنهایت )

البته دانشمندان بر اساس بی حرکت شدن و به صفر رسیدن انتروپي، صفر مطلق را تعریف کرده اند . دمای صفر کلوین ( به انگلیسی : Absolute zero) به صفر مطلق معروف است. در واقع در این دما آنتروپی صفر میشود. به طور دقیق این دما برابر ۲۷۳٫۱۵- درجهٔ سلسیوس (سانتیگراد) و یا ۴۵۹٫۶۷- درجهٔ فارنهایت است. لرد کلوین تصور میکرد که از دمای صفر کلوین نمیتوان به دمای کمتری دست یافت.

در سال ۲۰۰۰ دانشگاه صنعتی هلسینکی اعلام کرد که به پایینترین دمای ممکن در آزمایشگاه دست یافتهاند. این دما ۱۰۰ پیکو کلوین است که هنوز ۱۰۰ پیکو کلوین از دمای صفر کلوین گرم تر است. بنابر نظریههای تثبیت شدهٔ ترمودینامیک ومکانیک آماری، دمای صفر کلوین پایینترین دمای ممکن است.در این دما انرژی جنبشی ذرات سازنده به کمینه خود میرسد و آنتروپی نیز صفر میگردد.( Oxford Dictionary of Physics. Oxford Un)

ميدانيم که مایع حیات در کره زمین، آب است و آب در شکل مایع آن میتواند برای حیات سودمند باشد . در شکل جامد آن- که حرکت مولکولهاي آب و قابلیت نفوذ و حرکت آن به شدت کاهش می یابد- فعالیتهای زیستی کند می شود و حالتي ايستا رخ میدهد. باز درجه حرارت آب اگر از حدی بگذرد، مولکولهای آن تحرک و آزادی بیشتری به دلیل انرژی دریافتی به دست مي آورند و تبدیل به بخار می شوند و در اين حالت هم نمیتوانند نقش حمایتی و حرکت در میان سلولهای زنده را ایفا کنند.

پس آب مایع حیات است ولی در درجه حرارت معيني که شکل آب به صورت مایع است و آسیبی به بافتهای دیگر مانند چربی پوشاننده سلولهای بدن نمی رساند . و در درجه حرارت خیلی پایین یا بالا؛ نه تنها عامل حيات نیست بلکه میتواند منجر به ذوب شدن غشای سلولهای بدن شود و آنها را از بین ببرد.البته یخ زدن آب هم مکانیسم جالبی است که به دلیل کم شدن چگالی یخ و پوشاندن سطح آب امکان حیات را در زیر یخ فراهم ميکند( آب حالتی مایع و ایده آل است تا حیات را ایجاد کند و چگالی آن در زمان انجماد، کم ميشود و روی آب می آید و به این ترتیب، یخ اجازه میدهد تا حیات و زندگی، در آبی که زیر آن جاری است ، ادامه یابد)

زندگی در کره زمین وابسته به فاصله آن از خورشيد است، به طوری که اگر اين فاصله کمتر بود، حرارت زیاد خورشید سلولهای زنده را از بین مي برد و رودخانه های پرآب را به خشکی مي کشاند؛ مشابه چنین وضعیتی را در سیارات نزدیکتر به خورشید، در منظومه شمسی داریم. البته این در حالتی است که آب را به عنوان مایع حیات در نظر بگیریم . مواد دیگری هستند که ممکن است به جای آب، در شرایطی متفاوت از کره زمين مایع حیات شوند مثلا آمونیاک که در دماهاي خیلی پائینتر از صفر حالت مایع دارد، میتواند، در سياره ای بسیار سردتر از کره زمین به عنوان مایع حیات تلقی گردد در این سیارات دور از خورشيد، آبها یخ می زنند و قابلیت حیات با آب موجود نیست ولی گازهایی مانند آمونیاک در این سیارات می توانند مایع حیات باشند.

پس گرمای معتدل در کره زمين، برای باقی ماندن سلولها و رشد و تکثیر آنها لازم است.به دلیل اهمیت سلولهای مغزی پوششی چند لایه آن را مي پوشاند تا تاثیرات ضربات و درجه حرارت پایین یا بالا بر آن، کمتر باشد.

پوششهای مغز عبارتند از :
جمجمه ضخیم و استخواني و پرده های مننژ روی آن
شامه یا مننژ(به انگلیسی: meninge) سامانهای متشکل از چند لایه (غشاء) بوده که دستگاه عصبی مرکزی (CNS) را در بر میگیرد. این غشاها کار محافظت، تغذیه، و کاهش ضربه مغزی را به عهده دارند. مننژ اطراف مغز و نخاع دارای سه لایه و پوشش است که از خارج به داخل با نام سختشامه (دورا ماتر)، عنکبوتیه (آراکنوئید)،نرمشاه (پیا ماتر) شناخته میشوند. این پردهها به طور کلی مننژ یا شامه نامیده میشوند و در میان استخوان جمجمه و بافت مغز (و در طناب نخاع بین ستون مهرهها و بافت نخاع) قرار دارند

به علاوه، سیستم خون رسانی وسیع، میتواند از تغییرات درجه حرارت مغز و نخاع جلوگیری کند.به اين ترتيب، مغز و نخاع- که میوه تکاملی کل حیات از ابتدا تا امروز است- مانند جواهری ارزشمند در صندوقی مستحکم و سفت قرار می گیرد به طوری که برای دسترسی به مغز، جراحان نیازمند دريلهاي خیلی قوی برای شکافتن جمجمه هستند.این شرایط حفاظتی میتواند از تاثیرات مضر تغییرات درجه حرارت بر مغز بکاهد ولی اگر درجه حرارت هوا از حدی بالاتر یا پائینتر برود، این سیستم وسیع حمایتی جواب نمیدهد و مغز در معرض آثار مضر سرما و گرما قرار می گیرد.

متابوليسم داخل مغز تولید گرما می کند پس فقط مغز با گرما و یا سرمای محیط مواجه نیست بلکه با گرمای درونی متابولیسم هم باید به نحوی برخورد کند به خصوص وقتی فعالیت مغز بیشتر شود میزان این حرارت، خیلی بالاتر ميرود و دفع اين حرارت بالا از طريق گردش خون مغز- که بسیار هم غنی هست- انجام می شود. باید توجه کرد که وجود سیستم مستحکم استخوانی جمجمه مانع از تاثیرات زیاد هوای گرم و سرد بر مغز می شود ولی شاید یک نقش مضر هم داشته باشد و آن، ایجاد سیستم عایق در برابر گرمای درونی خود مغز است.

تحریکات حسی و جنسي و واکنشهای عملی در برخورد با محیط، همه اینها منجر به بالا رفتن درجه حرارت مغز می شود پس مغز با سلولهای دیگر بدن یک تفاوت آشکار دارد : هر حرکت ارادی و یا هر ديد و نگاه با چشم، حرارتی مضاعف را در مغز ایجاد می کند. همچنین اغلب داروهایی- که مصرف می شود- به خصوص داروهای تحریک کننده مانند ريتالين می تواند درجه حرارت درون مغز را بالا ببرد و این حرارت بالا باید با یک سیستم خود تنظیم و جدا از دیگر قسمتهای بدن از مغز دفع گردد.

به این ترتیب، متابولیسم و جریان خون مغز و حرارت و میزان آب و الکتروليتهای مغز باید یک سیستم خود تنظیم را ایجاد کند.بالا رفتن زياد درجه حرارت مغز منجر به فعال کردن مکانیسمهای پاتوفيزيولوژيک خاص و آسیب به سد بین خون و مغز و نشت مایعات به درون مغز و اسیب و حتی مرگ سلولها مغزی می شود( Siesjo B. Brain Energy Metabolism.New York: Wiley; 1978.)اولین بار مرتيز سیف، فيزيولوژيست آلمانی، حرارت درون مغز را اندازه گیری کرد و نشان داد که دیدن یک تکه گوشت، درجه حرارت مغز سگ را یک درجه بالاتر مي برد. مواجهه با شرایط محیطی استرس زا یا هیجانی و فعالیت می تواند درجه حرارت مغز را بین دو تا سه درجه سانتیگراد افزايش دهد.

بالا رفتن درجه حرارت مغز منجر به انقباض رگهای محیطی بیرون مغز مي شود و عرق کردن را کاهش میدهد و این یک معضل بزرگ است .با این که مغز دو درصد وزن بدن را تشکیل میدهد ولی در حالت استراحت، تا حدود 20% اکسیژن موجود در خون را مصرف ميکند. مصرف انرژی یک سلول عصبي(نورون) 0.54.0 nW است که حدود 300 تا 2500 برابر سلولها دیگر بدن است.
(Laughlin SB, de Ruyter van Steveninck RR, Anderson JC. The metabolic cost of neural information.Nature Neurosci. 1998;1:3641.[PubMed])

اندازه گیری های بيوفيزيکال نشان میدهد که برای انتقال یک بیت اطلاعات به 10 به توان چهار مولکول ATP نیاز است . برای کد کردن یک ليست، حدود 10به توان شش تا 10به توان هفت مولکول ATP مصرف می شود.بیشتر انرژی در متابولیسم مغزي صرف بازیابی پتانسيلهاي الکتریکی پس از ديس شارژ الکتریکی می شود .و بخش دیگری از امر، صرف تولید ماکرومولکولها و انتقال پروتئین از غشاي میتوکندری مي شود. همه این متابوليسم و صرف انرژی به حرارت تبدیل می شود.

روش ابداعی برای چک این حرارت ، استفاده از الکترودهاي دماسنج در قسمتها مختلف مغز موش است . با تحریک موش به وسيله محرکهاي محیطی، درجه حرارت در قسمتهای مختلف مغز به نسبتهای متفاوت بالا می رود. نشان داده شده است که ميزان بالا رفتن درجه حرارت در واکنش به محرکهای محیط وقتی بیشتر است که دمای اوليه در قسمتهای مختلف مغز پایین باشد يعني گرم بودن اولیه مغز، سرعت واکنش مغزی را کاهش می دهد. در درجه حرارت 38-39℃ هیچ تاثیری در افزایش درجه حرارت، در مواجهه با محرکهای محیطی مثلا مواجهه با جنس مخالف دیده نمی شود.( Kovalzon VM. Brain temperature variations during natural sleep and arousal in white rats. Physiol. Beh.1972;10:667670. [PubMed])

قانون مقادیر اوليه(law of initial values) بيان مي کند که وضعیت و درجه حرارت مغز پیش از تحریک، در جواب دهی و سرعت واکنش مغز بسیار موثر است .اندازه گیری درجه حرارت مغز نشان میدهد که قسمتهایی از مغز که در قسمت بالاتر هستند سردترند
dorsal striatum, 36.6°C; hippocampus, 35.6°C

و قسمتهایی که پائینتر قرار دارند گرمترند( ventral tegmental area of midbrain, 37.3°C; medial preoptic area of hypothalamus, 37.3°C; nucleus accumbens or NAcc, 37.3°C)

مثلا قسمت جدید مغز یا کورتکس ،در قسمت سطحی مغز از بقیه جاهای مغز سردتر است. شاید علت این حالت عدم فعالیت نورونی در قسمتهای سطحی در حالت استراحت باشد. بر خلاف این حالت قسمتهای عمقی مانند هیپوتالاموس گرم، در حالت استراحت هم در حال فعالیت هستند . بالا رفتن میزان متابولیسم و حرارت در مغز مانند اندامهای دیگر باعث افزایش جریان خون مغز مي شود و اکسیژن بیشتر، نیازهای قسمتهای فعال مغز را برآورده می کند و گرمای اضافی را از طریق جریان خون منتقل می سازد

مصرف اکسیژن حین فعالیت و ورزش سنگین، ده برابر زمان استراحت می شود و تولید گرما هم از~ 1W/kg at rest to ~10 W/kg (از یک به ده) میرسد . انسان به شکل موفقی با عرق کردن و افزایش جریان خون سطحی می تواند با افزایش درجه حرارت درونی مقابله کند.در انسان چون کارگذاري الکترود داخل مغز ممکن نیست از اندازه گیری درجه حرارت پرده صماخ در گوش برای تعیین حرارات داخل جمجمه استفاده میشود و مشاهده می کنیم در فعالیت زیاد و گرم شدن بدن، سر بسیار خنک تر از دیگر جاها است .

در ورزش نسبتا متعادل، مکانیسمهای جبرانی میتواند از افزايش درجه حرارت داخل مغز جلوگیری کند ولی در ورزش خیلی سنگین ، به دلیل بالا رفتن عمق و سرعت تنفس میزان زیادی گاز Co2. خون دفع می شود و این حالت منجر به تنگ شدن عروق مغز می شود و تا حدی مکانیسم خود تنظیم سرد کننده مغز، مختل می شود.این افزایش زیاد درجه حرارت مغز منجر به اختلال در سد بین خون و مغز می گردد.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3149793/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
چراروياها را به یاد نمی آسردرد سکه ایبیهوش کردن در جراحی و بیمما با کمک مغز خود مختاريمدفاع در برابر تغییر ساختهوش، ژنتیکی است یا محیطیاولین سلول مصنوعیسوالات پزشکیبرخی توجهات در ببمار پارمغز انسان رو به کوچکتر شددرک تصویر و زبان های مخلتکمردرد و علل آنادغام میان گونه های مختلتکامل ساختار رگهای مغزی چندین ماده غذایی که ماننزبان و بیان، در سایه پیشرپنج اکتشاف شگفت آور در مواز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج بل، فلجی ترسناک که آنتغییر عمودی سر انسان از پنزاع بین جهل و علم رو به پآیا احتمال دارد رویا از آسرعت فکر کردن چگونه استبیوگرافیما تحت کنترل ژنها هستیم یدقیق ترین تصاویر از مغز اهیچگاه از فشار و شکست نتراوکرلیزوماب داروی جدید شپیامهای کاربرانبرخی سلولهای عصبی در تلامغز ایندگان چگونه استدرک عمیق در حیواناتکمردرد با پوشیدن کفش مناادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل شناخت انسان با کشفچه زیاد است بر من که در ایزبان و تکلم برخی بیماریهپوست ساعتی مستقل از مغز داز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خوابثبت امواج الکتریکی در عصنزاع بین علم و نادانی رو آیا احتمال دارد رویا از آشلیک فراموشیبیوگرافیماه رجبدلایلی که نشان میدهد ما بهاوکينگ پیش از مرگش رسالايندگان چگونه خواهند دیدسایتهای دیگربرخی سيناپسها طی تکامل و مغز ابزار برتر بقادرگیری اعصاب به علت میتوکنفرانس تشنج هتل کوثر اصارتقا و تکامل سنت آفرینش تئوری تکامل امروز در درمچهار میلیارد سال تکامل بزبان و شناخت حقیقت قسمت چپیموزایداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفلج خواب چیستجمجمه انسان های اولیهنزاع بین علم و جهل رو به پآیا برای تولید مثل همیشه شنا در ابهای گرم جنوب نیبیان ژن های اسکیزوفرنی دماپروتیلیندندان ها را مسواک بزنید تهاوکينگ پیش از مرگش رسالايا اراده آزاد توهم است یبررسي علل احتمالي تغيير مغز از بسیاری حقایق می گررقیبی قدرتمند در برابر مکنگره بین المللی سردرد دارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل در پیشگیری و چهار ساعت پس از کشتار خوکزبان و شناخت حقیقت قسمت اپیچیدگی های مغزی در درک زاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفیلمی بسیار جالب از تغییجنسیت و تفاوت های بینایینظام مثبت زندگیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دشناخت و معرفت، و نقش آن دبیست تمرین ساده برای جلومبانی ذهنی سیاه و سفیددو ویژگی انتزاع و قدرت تجهدف از تکامل مغزايا اراده آزاد توهم است یبررسی و اپروچ جدید بر بیممغز برای فراموشی بیشتر کرموزی از نخستین تمدن بشرکنگره بین المللی سردرد دارتباط میکروب روده و پارتا 20 سال آینده مغز شما به نوار مغزی روشی مهم در تشخزبان و شناخت حقیقت قسمت دپیوند مغز و سر و چالشهای از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفیزیکدانان ماشینی برای تجنسیت و تفاوت های بینایینظریه تکامل در درمان بیمآیا تکامل و تغییرات ژنتیشناسایی سلول های ایمنی ابیشتر کمردردها نیازی به مجموعه های پر سلولی بدن مديدن با چشم بسته در خواب هزینه ای که برای اندیشیدای آنکه نامش درمان و یادشبررسی سیستم تعادلی بدن امغز بزرگ چقدر مفید هست ؟رمز و رازهای ارتباط غیر ککندر در بیماریهای التهابارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر مشاهده بر واقعیت بنورون هاي مصنوعی می توانزبان و شناخت حقیقت قسمت سپیوند سر، یکی از راه حلهااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفرگشت و تکامل تصادفی محض جهش های ژنتیکی مفید در ساهفت چیز که عملکرد مغز تو آیا خداباوری محصول تکاملشواهدی از دنیسوان(شبه نئبا هوش مصنوعی خودکار روبمحل درک احساسات روحانیدی متیل فومارات(زادیوا)(هستي مادي ای که ما کوچکترایندرالبررسی علل کمر درد در میانمغز بزرگ چالش است یا منفعرویای شفافکوچک شدن مغز از نئاندرتاارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر نگاه ناظر هوشیار بنورون های ردیاب حافظهزبان، وسیله شناسایی محیطپیشینیان انسان از هفت میاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکفراموش کارها باهوش تر هسجهش های ژنتیکی غیر تصادفهفت سین یادگاری از میراث آیا دلفین ها می تواند از شاهکار قرنبارداری بدون رحممحل درک احساسات روحانی ددژا وو یا اشنا پنداریهستی ما پس از شروعی چگال ایا کوچک شدن مغزانسان البزرگ شدن مغز محدود به دورمغز بزرگ چالشهای پیش روروبات های ریز در درمان بیکودک ایرانی که هوش او از ارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه انسان بر رفتانوروپلاستیسیتی چیستسفر نامه سفر به بم و جنوب پیشرفتی مستقل از ابزار هاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رو ح و روان بر جسمفراموشی همیشه هم بد نیستجهشهای مفید و ذکاوتی که دهمیشه عسل با موم بخوریمآیا دست مصنوعی به زودی قاشبیه سازی میلیون ها جهان بازگشت از آثار به سوی خدامحدودیت های حافظه و حافظدژاوو یا آشناپنداریو هر کس تقوای خدا پیشه کنایا ابزار هوشمندی یا مغز بسیاری از بیماری های جدیمغز حریص برای خون، کلید تروح رهاییکودکان خود را مشابه خود تارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتانوشیدن چای برای مغز مفید سفرنامه سفر به بم و جنوب پاسخ گیاهان در زمان خورداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر فرایند حذف برخی اجزای مغجهشهای مفید و ذکاوتی که دهوموارکتوس ها ممکن است دآیا رژیم غذایی گیاهی سلاشبیه سازی سیستم های کوانبازسازي مغز و نخاع چالشی مخچه ، فراتر از حفظ تعادلدانشمندان ژنی از مغز انسویتامین E برای فعالیت صحایا بیماری ام اس (مولتیپتفاوت مغز انسان و میمون همغز زنان جوانتر از مغز مرروزه داری و بیمار ی ام اس کوری گذرای ناشی از موبایارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیمانوعی سکته مغزی ، وحشتناک سفرنامه سفر به بم و جنوب پختگی پس از چهل سالگي به از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر فرد حساس از نظر عاطفی و بجاذبه و نقش آن در شکلگیریهوش مصنوعی می تواند بر احآیا راهی برای رفع کم آبی شباهت زیاد بین سلول هاي عبحتی علمی درباره تمایل بمخچه ابزاري که وظیفه آن فدانشمندان روش هاي جدیدی ویتامین E در چه مواد غذایایا بدون زبان میتوانیم تتفاوتهای جنسیتی راهی برامغزهای کوچک بی احساسروش مقابله مغز با محدودیکی غایب شدی تا نیازمند دلارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ژنها بر اختلالات خچیزی خارج از مغزهای ما نیسفرنامه سفر به بم و جنوب پرورش مغز مینیاتوری انسااز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر قانون مندی نقشه ژنتیکی محقیقت راستین انسان علم بهوش مصنوعی گوگل به کمک تشآیاما مقهور قوانین فیزیکشباهت زیاد بین سلول هاي عبحث درباره پیدایش و منشامدارک ژنتیکی چگونه انساندانشمندان روشی برای تبدیویتامین دی گنجینه ای بزرایا تکامل هدفمند استتقلید مرحله ای نسبتا پیشمغزتان را در جوانی سیمکشروش های صرفه جویی در ایجاکاهش التهاب ناشی از بیماارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر کپسول نوروهرب بر نچگونه مغز پیش انسان یا همسفرنامه سفر به بم و جنوب آلزایمراز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاهخواری بر تاثیر عصاره تغلیظ شده گیقارچ بی مغز در خدمت موجودحافظه و اطلاعات در کجاست هوش مصنوعی گوگل به کمک تشآزمون ذهنی گربه شرودینگرشش مرحله تکامل چشمبحثی در مورد نقش ویتامينمروری بر تشنج و درمان هایداروهای مصرفی در ام اسواکنش های ناخودآگاه و تقایرادهای موجود در خلقت بتلقین اطلاعات و حافظهنقش قهوه در سلامتیروش هایی ساده برای کاهش اکایروپاکتیک چیستارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر تچگونه هموساپينس بر زمین سفری به آغاز کیهانآیا ما تنها موجودات زنده از تکینگی تا مغز، از مغز تاریخ همه چیز را ثبت کردهقدم زدن و حرکت دید را تغیحافظه و اطلاعات در کجاست هوش مصنوعی الفاگوإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَششمین کنگره بین المللی سبحثی جالب درباره محدودیتمرکز خنده در کجای مغز استداروهای ضد بیماری ام اس وواکسن سرطاناگر نعمت فراموشی نبود بستلاش هایی در بیماران قطع نقش مهاجرت در توسعه نسل اروش صحبت کردن در حال تکامکاربرد روباتهای ريزنانوارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر سچگونه آن شکری که می خوریمسلولهای بنیادی مصنوعی درآیا مغز تا بزرگسالی توسعازدواج های بین گونه ای، رآیا همه جنایت ها نتیجه بیاستفاده از هوش مصنوعی در تبدیل تراکت صوتی مصنوعی قدرت انسان در نگاه به ابعحافظه و اطلاعات در کجاستهوش مصنوعی از عروسک تا کافراد آغاز حرکت خودشان رصرع و درمان های آنبحثی در مورد نقش کلسیم و مرگ انتقال است یا نابود شداروی فامپیریدین یا نورلواسطه ها د رمسیر ایجاد مغاگر نعمت فراموشی نبود بستلاشی برای درمان قطع نخانقش هورمون های تیروئید دروشهای نو در درمان دیسک بکاربرد روباتهای ريز، در ارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سچگونه انتظارات بر ادراک سلسله مباحث هوش مصنوعیآیا هوش ارثی دریافتی از پاستیفن هاوکینگ در مورد هتبدیل سلولهای محافط به سلوب فرونتال یا پیشانی مغحس چشایی و بویاییهوش مصنوعی از عروسک تا کافزایش قدرت ادراکات و حسضررهای مصرف شکر و قند بر بحثی در مورد عملکرد لوب فمراحل ارتقای پله پله کیهداروی تشنجی دربارداریوراپامیل در بارداریاگر تلاش انسان امروز براتلاشی جدید در درمان ام اسنقش ژنتیک در درمان اختلاروشهای شناسایی قدرت شنواکجای مغز مسئول پردازش تجارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر گیاه خواری بر رشد وچگونه باغبانی باعث کاهش سم زنبور ، کلیدی برای وارچگونه جمعیت های بزرگ شکل سودمندی موجودات ابزی بر آیا هوش سریعی که بدون احساستیفن هاوکینگ در تفسیر تری فلوپرازینلبخند بزن شاید صبح فردا زحس و ادراک (قسمت اول )هوش مصنوعی از عروسک تا کافسردگی و اضطراب در بیماضررهای شکر بر سلامت مغزبحثی درباره هوش و تفاوتهمزایای شکلات تلخ برای سلداروی جدید s3 در درمان ام ورزش هوازی مرتب خیلی به قابزار هوش در حال ارتقا ازتمایل زیاد به خوردن بستننقش انتخاب از طرف محیط، نروشی برای بهبود هوش عاطفکشف مکانیسم عصبی خوانش پاز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد وچگونه جمعیت های بزرگ شکل سیاهچاله و تکینگی ابتدایآیا هشیاری کوانتومی وجوداستخوان های کشف شده، ممکتری فلوپرازینلرزش ناشی از اسیب به عصبحس و ادراک (قسمت دوم )هوش مصنوعی از عروسک تا کالکتروتاکسی(گرایش و حرکطی یکصد هزار سال اخیر هرچبحثی درباره هوش و تفاوتهمسیر دشوار تکامل و ارتقاداروی جدید ضد میگرنورزش هوازی ، بهترین تمریابزارهای بقای موجود زندتمدن قدیمی ای در جنوب ایرنقش اتصالات بین سلولهای روشی جدید در درمان قطع نخکشف مکانیسمی پیچیده در باز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وچگونه حافظه را قویتر کنیسیاره ابلهانآیا واکنش های یاد گرفته واصول سلامت کمرتسلیم شدن از نورون شروع ملزوم سازگاری قانون مجازاحس و ادراک قسمت چهارمهوش مصنوعی از عروسک تا کالتهاب شریان تمپورالظهور امواج مغزی در مغز مصبحثی درباره هوش و تفاوتهمشکلات نخاعیداروی ضد تشنج با قابليت تورزش و میگرنابزارهای پیشرفته ارتباط تمساح حد واسط میان مغز کونقش حفاظتی مولکول جدید دروشی جدید در درمان سکته مکشف ارتباط جدیدی از ارتباز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد ونگاهی بر قدرت بینایی دراسیاره ابلهانآیا آگاهی پس از مرگ از بیاضطراب و ترستشنج چیستلزوم سازگاری قانون مجازاحس و ادراک قسمت پنجمهوش مصنوعی از عروسک تا کمامیوتروفیک لترال اسکلروعلم به ما کمک میکند تا موبحثی درباره هوش و تفاوتهمشاهده آینده از روی مشاهداروی ضد تشنج با قابليت تورزش بهترین درمان بیش فعابزارهای دفاعی و بقای موتنفس هوازی و میتوکندرینقش حیاتی تلومر دی ان آ دريتوکسيمب در درمان ام اسکشف جمجمه ای درکوه ایرهواز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد ونگاهی بر توانایی اجزاي بسیر آفرینش از روح تا مغز آیا امکان بازسازی اندامهاطلاعاتی عمومی در مورد متغییر الگوی رشد مغزی با زممانتین یا آلزیکسا یا ابحس و ادراک قسمت سومهوش مصنوعی از عروسک تا کمامگا سه عامل مهم سلامتعلایم کمبود ویتامین E را بحثی درباره هوش و تفاوتهمعنی روزهداستانها و مفاهیمی اشتباورزش در کمر درداثر مضر مصرف طولانی مدت رتنفس هوازی و میتوکندرینقش داروهاي مختلف معروف ریواستیگمینگنجینه ای به نام ویتامین از تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وناتوانی از درمان برخی ویسیستم تعادلی بدنآیا انسان با مغز بزرگش اخاطلاعاتی عمومی در مورد متغییر زودتر اتصالات مغزیمنابع انرژي پاک سرچشمه ححساسیت روانی متفاوتهوش مصنوعی در کامپیوترهاامروز دانش ژنتیک هیچ ابهعلایم کمبود ویتامین E را بحثی درباره احساسات متفامغز فکر میکند مرگ برای دیدر مانهای کمر دردوزوز گوشاثرات مفید قهوهتو دی ان ای خاص ميتوکندرينقش روزه داری در سالم و جرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وگیاه خواری و گوشت خوار کداز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وناتوانی در شناسایی چهره سیستم دفاعی بدن علیه مغز بلندی در ذهن ما درک بلندیمولتیپل اسکلروز در زنان خلاصه ای از مطالب همایش مهوش مصنوعی در خدمت خلق وحانفجار و توقف تکاملی نشاعلت خواب آلودگی بعد از خوبحثی درباره احساساتی غیرمغز ما کوچکتر از نیم نقطهدر چه مرحله ای از خواب ، ریک پیشنهاد خوب برای آسان اثرات مضر ماری جواناتولید سلولهای جنسی از سلنقش رژیم غذایی در رشد و اراه های جدید برای قضاوت رگالکانزوماب، دارویی جدیاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ونخاع ما تا پایین ستون فقرسکته مغزیبه زودی شبکه مغزی به جای مواد کوانتومی جدید، ممکنخواندن ، یکی از شستشو دهنهوش مصنوعی در خدمت خلق وحانگشت نگاری مغز نشان میدعوارض ازدواج و بچه دار شدبخش دیگری در وجود انسان همغز مادران و کودکان در زمدر هم تنیدگی کوانتومی و پیکی از علل محدودیت مغز اماجزای پر سلولی بدن انسان توانایی مغز و دیگر اجزای نقش زبان در سلطه و قدرت اراه های جدید برای قضاوت رگامی در درمان بیماریهای از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ونخستین تصویر از سیاهچالهساخت شبکه عصبی با الفبایبوزون هیگز چیستموجود بی مغزی که می تواندخواب سالم عامل سلامتیهوش مصنوعی درمانگر کامپیاندوهگین نباش اگر درب یا عید نوروز مبارکبرنامه و ساختار پیچیده ممغز چون ابزار هوش است دلیدرمان های بیماری آلزایمریادگیری مهارت های جدید داجزایی ناشناخته در شکل گتوازن مهمتر از فعالیت زینقش زبان در سلطه و قدرت اراه پیروزی در زندگی چیستگاهی لازم است برای فهم و از تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر انتخاب از طرف محیط نرمش های مفید در سرگیجهساخت شبکه عصبی مصنوعی با بیماری گیلن باره و بیمارموجودات مقهور ژنها هستندخواب سالم عامل سلامتی و یهوش مصنوعی درخدمت خلق وحانسان قدیم در شبه جزیره ععامل کلیدی در کنترل کارآبرین نت به جای اینترنتمغز چگونه صداها را فیلتر درمان های جدید میگرنیادآوری خواب و رویااحساس گذر سریعتر زمانتوسعه برخی شغل ها با هوش نقش سجده بر عملکرد مغزرشته نوروایمونولوژی و نقگاهی مغز بزرگ چالش استاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سنرمشهای مهم برای تقویت عساختار شبکه های مغزی ثاببیماری ای شبیه آلزایمر و میهمانهای ناخوانده عامل خواب عامل دسته بندی و حفطهوش مصنوعی ساخته هوش طبیانسان جدید از چه زمانی پاعسل طبیعی موثر در کنترل ببرای پیش بینی آینده مغز دمغز آیندگان چگونه است ؟درمان های رایج ام اسژن هوش و ساختارهای حیاتی اخلاق و علوم اعصابتوصیه های غیر دارویی در سنقش غذاها و موجودات دريارشد مغز علت تمایل انسان بگذر زمان کاملا وابسته به از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری مچرا مغزهای ما ارتقا یافت سخن پاک و ثابتبیماری ای شبیه ام اس مولتمیگرن سردردی ژنتیکی که بخودآگاهی و هوشیاريهوش احساسیانسان عامل توقف رشد مغزعصب حقوق نورولووبرخی نکات از گاید لاین پرمغز انسان ایا طبیعتا تمادرمان جدید میگرن با انتی ژن یا نقشه توسعه مغز و نقاختلال در شناسایی حروف و توصیه هایی در مصرف ماهینقش غذاها و موجودات دريازمین زیر خلیج فارس تمدنی گربه شرودینگر و تاثیر مشاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب چرا حیوانات سخن نمی گوینسریعترین کامپیوتر موجودبیماری بیش فعالیمیدان مغناطيسي زمین بشر خودآگاهی و هوشیاريهوش احساسیانعطاف پذیری مکانیسمی علعضلانی که طی سخن گفتن چقدبرخی اثرات مضر ویتامین دمغز انسان برای ایجاد تمددرمانهای بیماری پارکینسژنها نقشه ایجاد ابزار هواختلالات مخچهتوضیحی ساده در مورد هوش منقش غذاها و موجودات دريازندگی هوشمند در خارج از زگزیده ای از وبینار یا کنفاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم چرا حجم مغز گونه انسان درسرگیجه از شایعترین اختلابیماری تی تی پیمکانیزمهای دفاعی در برابخانواده پایدارهوش عاطفی بیشتر در زناناولین هیبرید بین انسان ومقالاتبرخی اختلالات عصبی مثانهمغز انسان برای شادمانی طدرک فرد دیگر و رفتارهای اژنها ، مغز و ارادهاختلالات حرکتی در انسانتکامل چشمنقشه مغزی هر فرد منحصر بهزیباترین چیز در افزایش سگزارش یک مورد جالب لخته واز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکچرا در مغز انسان، فرورفتسردرد و علتهای آنبیماری ضعف عضلات نزدیک بما انسانها چه اندازه نزدخطا در محاسبات چیزی کاملهوش عاطفی در زنان بیشتر ااولین مورد پیوند سر در انتاثیر ویتامین دی بر بیمابرخی بیماری ها که در آن بمغز انسان برای شادمانی طدرک و احساسژنهای هوش ، کدامنداختلالات صحبت کردن در انتکامل ابزار هوش ، راه پر نقص در تشخیص هیجانات عامزیرفون داروی ضد ام اسگشایش دروازه جدیدی از طراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکچراروياها را به یاد نمی آسردرد تنشنبیماریهای تحلیل عضلانی اما انسانها چه اندازه نزدخطا در محاسبات چیزی کاملهوشیاری کوانتومیاولین تصویر در تاریخ از سصفحه اصلیبرخی بیماری های خاص که بدمغز انسان رو به کوچک تر شدرک احساسات و تفکرات دیگکلرال هیدرات برای خوابانادامه بحث تکامل چشمتکامل زبانچند جهانیزبان چهار حرفی حیات زمینپمبرولیزوماب در بیماری چاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملک