دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تاثیر درجه حرارت بر عملکرد مغز و رشد و تکثیر سلولهای مغزی چگونه است قسمت اول

تأثير درجه حرارت بر سلولهای مغزی و عملکرد آنها چگونه است؟ جواب به این سوال بحث جالبی است- که به امروز و آینده ما مربوط می شود.

افزایش گرمای کره زمین مغزهای ما را تحلیل می برد و یا در دراز مدت ، تاثیر مثبتی بر مغزهای ما دارد ؟
همه نگران گرم شدن زمین هستند ولی آیا اگر زمین سرد می شد بر مغزهای ما تاثیر بهتری داشت؟ آیا اگر به دوره های یخبندان پیش از تاریخ بر مي گشتيم، زندگی بهتری داشتيم ؟ فکر نمی کنم درختان بی بار و بی میوه يخبندانهاي زمستان که هنوز چند ماهي آن را در کشوری مانند ایران تجربه می کنيم، برای موجودات زنده مناسب باشد نمونه آن را میتوان با ماندن زیر خروار برف و یخ تجربه کرد و می بینیم که سلولهاي موجود زنده خيلي زود، عملکرد خود را از دست خواهند داد و خواهد مرد.پس درجه حرارت پایین در حد یخ بستن آب اصلا چیز جالبی برای حیات و عملکرد سلولها از جمله سلولهای مغزی نیست .

درجه حرارت چیست ؟
درجه حرارت یک چیز نسبی است و وابسته به دستگاههای اندازه گیری درجه حرارت می باشد. اینکه بگوئیم مثلا درجه حرارت صفر سلسیوس، یک صفر واقعی است اینگونه نمی باشد، این ما هستیم که با scaling و درجه بندی، مقياسهايي را برای اندازه گیری درجه حرارت ابداع کرده ایم. شاید اگر کسی با دستگاههای اندازه گیری سلسیوس درجه حرارت را اندازه بگیرد، عدد صفر را بخواند . ولی اگر همان فرد با دستگاه اندازه گیری حرارت فارنهایت درجه حرارت را بسنجد، عدد صفر نميخواند بلکه عدد 32 را میخواند ( فرمول تبدیل دو مقیاس 32+ (1.8*سانتی گراد )=فارنهایت )

البته دانشمندان بر اساس بی حرکت شدن و به صفر رسیدن انتروپي، صفر مطلق را تعریف کرده اند . دمای صفر کلوین ( به انگلیسی : Absolute zero) به صفر مطلق معروف است. در واقع در این دما آنتروپی صفر میشود. به طور دقیق این دما برابر ۲۷۳٫۱۵- درجهٔ سلسیوس (سانتیگراد) و یا ۴۵۹٫۶۷- درجهٔ فارنهایت است. لرد کلوین تصور میکرد که از دمای صفر کلوین نمیتوان به دمای کمتری دست یافت.

در سال ۲۰۰۰ دانشگاه صنعتی هلسینکی اعلام کرد که به پایینترین دمای ممکن در آزمایشگاه دست یافتهاند. این دما ۱۰۰ پیکو کلوین است که هنوز ۱۰۰ پیکو کلوین از دمای صفر کلوین گرم تر است. بنابر نظریههای تثبیت شدهٔ ترمودینامیک ومکانیک آماری، دمای صفر کلوین پایینترین دمای ممکن است.در این دما انرژی جنبشی ذرات سازنده به کمینه خود میرسد و آنتروپی نیز صفر میگردد.( Oxford Dictionary of Physics. Oxford Un)

ميدانيم که مایع حیات در کره زمین، آب است و آب در شکل مایع آن میتواند برای حیات سودمند باشد . در شکل جامد آن- که حرکت مولکولهاي آب و قابلیت نفوذ و حرکت آن به شدت کاهش می یابد- فعالیتهای زیستی کند می شود و حالتي ايستا رخ میدهد. باز درجه حرارت آب اگر از حدی بگذرد، مولکولهای آن تحرک و آزادی بیشتری به دلیل انرژی دریافتی به دست مي آورند و تبدیل به بخار می شوند و در اين حالت هم نمیتوانند نقش حمایتی و حرکت در میان سلولهای زنده را ایفا کنند.

پس آب مایع حیات است ولی در درجه حرارت معيني که شکل آب به صورت مایع است و آسیبی به بافتهای دیگر مانند چربی پوشاننده سلولهای بدن نمی رساند . و در درجه حرارت خیلی پایین یا بالا؛ نه تنها عامل حيات نیست بلکه میتواند منجر به ذوب شدن غشای سلولهای بدن شود و آنها را از بین ببرد.البته یخ زدن آب هم مکانیسم جالبی است که به دلیل کم شدن چگالی یخ و پوشاندن سطح آب امکان حیات را در زیر یخ فراهم ميکند( آب حالتی مایع و ایده آل است تا حیات را ایجاد کند و چگالی آن در زمان انجماد، کم ميشود و روی آب می آید و به این ترتیب، یخ اجازه میدهد تا حیات و زندگی، در آبی که زیر آن جاری است ، ادامه یابد)

زندگی در کره زمین وابسته به فاصله آن از خورشيد است، به طوری که اگر اين فاصله کمتر بود، حرارت زیاد خورشید سلولهای زنده را از بین مي برد و رودخانه های پرآب را به خشکی مي کشاند؛ مشابه چنین وضعیتی را در سیارات نزدیکتر به خورشید، در منظومه شمسی داریم. البته این در حالتی است که آب را به عنوان مایع حیات در نظر بگیریم . مواد دیگری هستند که ممکن است به جای آب، در شرایطی متفاوت از کره زمين مایع حیات شوند مثلا آمونیاک که در دماهاي خیلی پائینتر از صفر حالت مایع دارد، میتواند، در سياره ای بسیار سردتر از کره زمین به عنوان مایع حیات تلقی گردد در این سیارات دور از خورشيد، آبها یخ می زنند و قابلیت حیات با آب موجود نیست ولی گازهایی مانند آمونیاک در این سیارات می توانند مایع حیات باشند.

پس گرمای معتدل در کره زمين، برای باقی ماندن سلولها و رشد و تکثیر آنها لازم است.به دلیل اهمیت سلولهای مغزی پوششی چند لایه آن را مي پوشاند تا تاثیرات ضربات و درجه حرارت پایین یا بالا بر آن، کمتر باشد.

پوششهای مغز عبارتند از :
جمجمه ضخیم و استخواني و پرده های مننژ روی آن
شامه یا مننژ(به انگلیسی: meninge) سامانهای متشکل از چند لایه (غشاء) بوده که دستگاه عصبی مرکزی (CNS) را در بر میگیرد. این غشاها کار محافظت، تغذیه، و کاهش ضربه مغزی را به عهده دارند. مننژ اطراف مغز و نخاع دارای سه لایه و پوشش است که از خارج به داخل با نام سختشامه (دورا ماتر)، عنکبوتیه (آراکنوئید)،نرمشاه (پیا ماتر) شناخته میشوند. این پردهها به طور کلی مننژ یا شامه نامیده میشوند و در میان استخوان جمجمه و بافت مغز (و در طناب نخاع بین ستون مهرهها و بافت نخاع) قرار دارند

به علاوه، سیستم خون رسانی وسیع، میتواند از تغییرات درجه حرارت مغز و نخاع جلوگیری کند.به اين ترتيب، مغز و نخاع- که میوه تکاملی کل حیات از ابتدا تا امروز است- مانند جواهری ارزشمند در صندوقی مستحکم و سفت قرار می گیرد به طوری که برای دسترسی به مغز، جراحان نیازمند دريلهاي خیلی قوی برای شکافتن جمجمه هستند.این شرایط حفاظتی میتواند از تاثیرات مضر تغییرات درجه حرارت بر مغز بکاهد ولی اگر درجه حرارت هوا از حدی بالاتر یا پائینتر برود، این سیستم وسیع حمایتی جواب نمیدهد و مغز در معرض آثار مضر سرما و گرما قرار می گیرد.

متابوليسم داخل مغز تولید گرما می کند پس فقط مغز با گرما و یا سرمای محیط مواجه نیست بلکه با گرمای درونی متابولیسم هم باید به نحوی برخورد کند به خصوص وقتی فعالیت مغز بیشتر شود میزان این حرارت، خیلی بالاتر ميرود و دفع اين حرارت بالا از طريق گردش خون مغز- که بسیار هم غنی هست- انجام می شود. باید توجه کرد که وجود سیستم مستحکم استخوانی جمجمه مانع از تاثیرات زیاد هوای گرم و سرد بر مغز می شود ولی شاید یک نقش مضر هم داشته باشد و آن، ایجاد سیستم عایق در برابر گرمای درونی خود مغز است.

تحریکات حسی و جنسي و واکنشهای عملی در برخورد با محیط، همه اینها منجر به بالا رفتن درجه حرارت مغز می شود پس مغز با سلولهای دیگر بدن یک تفاوت آشکار دارد : هر حرکت ارادی و یا هر ديد و نگاه با چشم، حرارتی مضاعف را در مغز ایجاد می کند. همچنین اغلب داروهایی- که مصرف می شود- به خصوص داروهای تحریک کننده مانند ريتالين می تواند درجه حرارت درون مغز را بالا ببرد و این حرارت بالا باید با یک سیستم خود تنظیم و جدا از دیگر قسمتهای بدن از مغز دفع گردد.

به این ترتیب، متابولیسم و جریان خون مغز و حرارت و میزان آب و الکتروليتهای مغز باید یک سیستم خود تنظیم را ایجاد کند.بالا رفتن زياد درجه حرارت مغز منجر به فعال کردن مکانیسمهای پاتوفيزيولوژيک خاص و آسیب به سد بین خون و مغز و نشت مایعات به درون مغز و اسیب و حتی مرگ سلولها مغزی می شود( Siesjo B. Brain Energy Metabolism.New York: Wiley; 1978.)اولین بار مرتيز سیف، فيزيولوژيست آلمانی، حرارت درون مغز را اندازه گیری کرد و نشان داد که دیدن یک تکه گوشت، درجه حرارت مغز سگ را یک درجه بالاتر مي برد. مواجهه با شرایط محیطی استرس زا یا هیجانی و فعالیت می تواند درجه حرارت مغز را بین دو تا سه درجه سانتیگراد افزايش دهد.

بالا رفتن درجه حرارت مغز منجر به انقباض رگهای محیطی بیرون مغز مي شود و عرق کردن را کاهش میدهد و این یک معضل بزرگ است .با این که مغز دو درصد وزن بدن را تشکیل میدهد ولی در حالت استراحت، تا حدود 20% اکسیژن موجود در خون را مصرف ميکند. مصرف انرژی یک سلول عصبي(نورون) 0.54.0 nW است که حدود 300 تا 2500 برابر سلولها دیگر بدن است.
(Laughlin SB, de Ruyter van Steveninck RR, Anderson JC. The metabolic cost of neural information.Nature Neurosci. 1998;1:3641.[PubMed])

اندازه گیری های بيوفيزيکال نشان میدهد که برای انتقال یک بیت اطلاعات به 10 به توان چهار مولکول ATP نیاز است . برای کد کردن یک ليست، حدود 10به توان شش تا 10به توان هفت مولکول ATP مصرف می شود.بیشتر انرژی در متابولیسم مغزي صرف بازیابی پتانسيلهاي الکتریکی پس از ديس شارژ الکتریکی می شود .و بخش دیگری از امر، صرف تولید ماکرومولکولها و انتقال پروتئین از غشاي میتوکندری مي شود. همه این متابوليسم و صرف انرژی به حرارت تبدیل می شود.

روش ابداعی برای چک این حرارت ، استفاده از الکترودهاي دماسنج در قسمتها مختلف مغز موش است . با تحریک موش به وسيله محرکهاي محیطی، درجه حرارت در قسمتهای مختلف مغز به نسبتهای متفاوت بالا می رود. نشان داده شده است که ميزان بالا رفتن درجه حرارت در واکنش به محرکهای محیط وقتی بیشتر است که دمای اوليه در قسمتهای مختلف مغز پایین باشد يعني گرم بودن اولیه مغز، سرعت واکنش مغزی را کاهش می دهد. در درجه حرارت 38-39℃ هیچ تاثیری در افزایش درجه حرارت، در مواجهه با محرکهای محیطی مثلا مواجهه با جنس مخالف دیده نمی شود.( Kovalzon VM. Brain temperature variations during natural sleep and arousal in white rats. Physiol. Beh.1972;10:667670. [PubMed])

قانون مقادیر اوليه(law of initial values) بيان مي کند که وضعیت و درجه حرارت مغز پیش از تحریک، در جواب دهی و سرعت واکنش مغز بسیار موثر است .اندازه گیری درجه حرارت مغز نشان میدهد که قسمتهایی از مغز که در قسمت بالاتر هستند سردترند
dorsal striatum, 36.6°C; hippocampus, 35.6°C

و قسمتهایی که پائینتر قرار دارند گرمترند( ventral tegmental area of midbrain, 37.3°C; medial preoptic area of hypothalamus, 37.3°C; nucleus accumbens or NAcc, 37.3°C)

مثلا قسمت جدید مغز یا کورتکس ،در قسمت سطحی مغز از بقیه جاهای مغز سردتر است. شاید علت این حالت عدم فعالیت نورونی در قسمتهای سطحی در حالت استراحت باشد. بر خلاف این حالت قسمتهای عمقی مانند هیپوتالاموس گرم، در حالت استراحت هم در حال فعالیت هستند . بالا رفتن میزان متابولیسم و حرارت در مغز مانند اندامهای دیگر باعث افزایش جریان خون مغز مي شود و اکسیژن بیشتر، نیازهای قسمتهای فعال مغز را برآورده می کند و گرمای اضافی را از طریق جریان خون منتقل می سازد

مصرف اکسیژن حین فعالیت و ورزش سنگین، ده برابر زمان استراحت می شود و تولید گرما هم از~ 1W/kg at rest to ~10 W/kg (از یک به ده) میرسد . انسان به شکل موفقی با عرق کردن و افزایش جریان خون سطحی می تواند با افزایش درجه حرارت درونی مقابله کند.در انسان چون کارگذاري الکترود داخل مغز ممکن نیست از اندازه گیری درجه حرارت پرده صماخ در گوش برای تعیین حرارات داخل جمجمه استفاده میشود و مشاهده می کنیم در فعالیت زیاد و گرم شدن بدن، سر بسیار خنک تر از دیگر جاها است .

در ورزش نسبتا متعادل، مکانیسمهای جبرانی میتواند از افزايش درجه حرارت داخل مغز جلوگیری کند ولی در ورزش خیلی سنگین ، به دلیل بالا رفتن عمق و سرعت تنفس میزان زیادی گاز Co2. خون دفع می شود و این حالت منجر به تنگ شدن عروق مغز می شود و تا حدی مکانیسم خود تنظیم سرد کننده مغز، مختل می شود.این افزایش زیاد درجه حرارت مغز منجر به اختلال در سد بین خون و مغز می گردد.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3149793/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
بحث درباره پیدایش و منشادی متیل فومارات(زادیوا)(نقش حیاتی تلومر دی ان آ دآیا ما تنها موجودات زنده تلاشی جدید در درمان ام اسروش های صرفه جویی در ایجاچرا حیوانات سخن نمی گویناولین مورد پیوند سر در انتاثیر گیاه خواری بر رشد وشاهکار قرنهوش، ژنتیکی است یا محیطیاز تکینگی تا مغز از مغز تتغییر عمودی سر انسان از پمبانی ذهنی سیاه و سفیدکندر در بیماریهای التهاببحثی در مورد نقش ویتاميندژا وو یا اشنا پندارینقش داروهاي مختلف معروف آیا مغز تا بزرگسالی توسعتمایل زیاد به خوردن بستنروش هایی ساده برای کاهش ازبان و شناخت حقیقت قسمت دچرا حجم مغز گونه انسان دراولین تصویر در تاریخ از ساخلاق و علوم اعصابتاثیر گیاه خواری بر رشد وفلج بل، فلجی ترسناک که آنشباهت زیاد بین سلول هاي عهاوکينگ پیش از مرگش رسالاز تکینگی تا مغز از مغز تثبت امواج الکتریکی در عصمجموعه های پر سلولی بدن مکودک ایرانی که هوش او از بحثی جالب درباره محدودیتدژاوو یا آشناپندارینقش روزه داری در سالم و جآیا هوش ارثی دریافتی از پتمدن قدیمی ای در جنوب ایرروش صحبت کردن در حال تکامزبان و شناخت حقیقت قسمت سچرا در مغز انسان، فرورفتايندگان چگونه خواهند دیداختلال در شناسایی حروف و تاثیر گیاه خواری بر رشد وفلج خوابشباهت زیاد بین سلول هاي عهاوکينگ پیش از مرگش رسالاز تکینگی تا مغز- از مغز جنسیت و تفاوت های بیناییمحل درک احساسات روحانیکودکان خود را مشابه خود تبحثی در مورد نقش کلسیم و دانشمندان ژنی از مغز انسنقش زبان در سلطه و قدرت اآیا هوش سریعی که بدون احستمساح حد واسط میان مغز کوروشهای نو در درمان دیسک بزبان، وسیله شناسایی محیطچراروياها را به یاد نمی آايا اراده آزاد توهم است یاختلالات مخچهتاثیر گیاه خواری بر رشد وفلج خواب چیستشش مرحله تکامل چشمهدف از تکامل مغزاز تکینگی تا مغز- از مغز جنسیت و تفاوت های بیناییمحل درک احساسات روحانی دکوری گذرای ناشی از موبایبحثی در مورد عملکرد لوب فدانشمندان روش هاي جدیدی نقش زبان در سلطه و قدرت اآیا هشیاری کوانتومی وجودتنفس هوازی و میتوکندریروشهای شناسایی قدرت شنواسفر نامه سفر به بم و جنوب چراروياها را به یاد نمی آايا اراده آزاد توهم است یاختلالات حرکتی در انسانتاثیر گیاه خواری بر رشد وفیلمی بسیار جالب از تغییصرع و درمان های آنهزینه ای که برای اندیشیداز تکینگی تا مغز- از مغزتجهش های ژنتیکی مفید در سامحدودیت های حافظه و حافظکی غایب شدی تا نیازمند دلبحثی درباره هوش و تفاوتهدانشمندان روشی برای تبدینقش غذاها و موجودات درياآیا واکنش های یاد گرفته وتنفس هوازی و میتوکندریروشی برای بهبود هوش عاطفسفرنامه سفر به بم و جنوب نزاع بین جهل و علم رو به پایا کوچک شدن مغزانسان الاختلالات صحبت کردن در انتاثیر انتخاب از طرف محیط فیزیکدانان ماشینی برای تضررهای مصرف شکر و قند بر هستي مادي ای که ما کوچکتراز تکینگی تا مغز، از مغز جهش های ژنتیکی غیر تصادفمخچه ، فراتر از حفظ تعادلکاهش التهاب ناشی از بیمابحثی درباره هوش و تفاوتهداروهای مصرفی در ام اسنقش غذاها و موجودات درياآیا آگاهی پس از مرگ از بیتو دی ان ای خاص ميتوکندريروشی جدید در درمان قطع نخسفرنامه سفر به بم و جنوب نزاع بین علم و نادانی رو ایا ابزار هوشمندی یا مغز ادامه بحث تکامل چشمتاثیر ترکیبات استاتین (سفراموشی همیشه هم بد نیستضررهای شکر بر سلامت مغزهستی ما پس از شروعی چگال ازدواج های بین گونه ای، رجهشهای مفید و ذکاوتی که دمخچه ابزاري که وظیفه آن فکایروپاکتیک چیستکاربرد روباتهای ريزنانوبحثی درباره هوش و تفاوتهداروهای ضد بیماری ام اس ونقش غذاها و موجودات درياآیا امکان بازسازی اندامهتولید سلولهای جنسی از سلروشی جدید در درمان سکته مسفرنامه سفر به بم و جنوب نظریه تکامل در درمان بیمایا بیماری ام اس (مولتیپادغام میان گونه های مختلتاثیر دپاکین بر بیماری مفرایند حذف برخی اجزای مغطی یکصد هزار سال اخیر هرچو هر کس تقوای خدا پیشه کناستفاده از هوش مصنوعی در جهشهای مفید و ذکاوتی که دمدارک ژنتیکی چگونه انسانکاربرد روباتهای ريز، در بحثی درباره هوش و تفاوتهداروی فامپیریدین یا نورلنقشه مغزی هر فرد منحصر بهآیا انسان با مغز بزرگش اختوانایی مغز و دیگر اجزای ريتوکسيمب در درمان ام اسسفرنامه سفر به بم و جنوب هفت چیز که عملکرد مغز تو ایا بدون زبان میتوانیم تادغام دو حیطه علوم مغز و تاثیر داروهای ضد التهاب فرد حساس از نظر عاطفی و بعلم به ما کمک میکند تا موویتامین E برای فعالیت صحاستیفن هاوکینگ در مورد هجاذبه و نقش آن در شکلگیریمرگ انتقال است یا نابود شمزایای شکلات تلخ برای سلکجای مغز مسئول پردازش تجبحثی درباره هوش و تفاوتهداروی تشنجی دربارداریچندین ماده غذایی که ماننآیا احتمال دارد رویا از آتوازن مهمتر از فعالیت زیراه های جدید برای قضاوت رسلولهای بنیادی مصنوعی درهفت سین یادگاری از میراث ایا تکامل هدفمند استارتقا و تکامل سنت آفرینش تاثیر داروی ضد تشنج سدیم قانون مندی نقشه ژنتیکی معلایم کمبود ویتامین E را ویتامین E در چه مواد غذایاستیفن هاوکینگ در تفسیر حافظه و اطلاعات در کجاست مشکلات نخاعیکشف مکانیسم عصبی خوانش پبحثی درباره احساسات متفاداروی ضد تشنج با قابليت تچه زیاد است بر من که در ایآیا احتمال دارد رویا از آتوسعه برخی شغل ها با هوش راه های جدید برای قضاوت رسلسله مباحث هوش مصنوعیهمیشه عسل با موم بخوریمایرادهای موجود در خلقت بارتوکين تراپی روشی جديد تاثیر درجه حرارت بر عملکقارچ بی مغز در خدمت موجودعلایم کمبود ویتامین E را ویتامین دی گنجینه ای بزراستخوان های کشف شده، ممکحافظه و اطلاعات در کجاست مغز ما کوچکتر از نیم نقطهکشف مکانیسمی پیچیده در ببحثی درباره احساساتی غیرداروی ضد تشنج با قابليت تچهار میلیارد سال تکامل بآیا برای تولید مثل همیشه توصیه های غیر دارویی در سراه پیروزی در زندگی چیستسم زنبور ، کلیدی برای وارهوش مصنوعی می تواند بر احاگر نعمت فراموشی نبود بسارتباط میکروب روده و پارتاثیر درجه حرارت بر عملکلوب فرونتال یا پیشانی مغعوارض ازدواج و بچه دار شدواکنش های ناخودآگاه و تقاصول سلامت کمرحافظه و اطلاعات در کجاستمغز چون ابزار هوش است دلیکشف ارتباط جدیدی از ارتببخش دیگری در وجود انسان هداستانها و مفاهیمی اشتباچهار ساعت پس از کشتار خوکآیا بزرگ شدن مغز فقط در دتوصیه هایی در مصرف ماهیرشته نوروایمونولوژی و نقسودمندی موجودات ابزی بر هوش مصنوعی گوگل به کمک تشاگر نعمت فراموشی نبود بسارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر درجه حرارت بر عملکلبخند بزن شاید صبح فردا زعید نوروز مبارکواسطه ها د رمسیر ایجاد مغاضطراب و ترسحس چشایی و بویاییمغز آیندگان چگونه است ؟کشف جمجمه ای درکوه ایرهوبرنامه و ساختار پیچیده مدر مانهای کمر دردنوار مغزی روشی مهم در تشخآیا تکامل و تغییرات ژنتیتوضیحی ساده در مورد هوش مرشد مغز علت تمایل انسان بسیاهچاله و تکینگی ابتدایهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاگر تلاش انسان امروز براارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر درجه حرارت بر عملکلرزش ناشی از اسیب به عصبعامل کلیدی در کنترل کارآوراپامیل در بارداریاطلاعاتی عمومی در مورد محس و ادراک (قسمت اول )مغز انسان ایا طبیعتا تماگنجینه ای به نام ویتامین برین نت به جای اینترنتدر چه مرحله ای از خواب ، رنورون هاي مصنوعی می توانآیا خداباوری محصول تکاملتکامل چشمزمین زیر خلیج فارس تمدنی سیاره ابلهانهوش مصنوعی الفاگوابزار هوش در حال ارتقا ازارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر درجه حرارت بر عملکلزوم سازگاری قانون مجازاعسل طبیعی موثر در کنترل بورزش هوازی مرتب خیلی به قاطلاعاتی عمومی در مورد محس و ادراک (قسمت دوم )مغز انسان برای شادمانی طگیاه خواری و گوشت خوار کدبرای پیش بینی آینده مغز ددرمان های بیماری آلزایمرنوروپلاستیسیتی چیستآیا دلفین ها می تواند از تکامل ابزار هوش ، راه پر زندگی هوشمند در خارج از زسیاره ابلهانهوش مصنوعی از عروسک تا کابزارهای بقای موجود زندارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر درجه حرارت بر عملکلزوم سازگاری قانون مجازاعصب حقوق نورولووورزش هوازی ، بهترین تمریبلندی در ذهن ما درک بلندیحس و ادراک قسمت چهارممغز انسان رو به کوچکتر شدگالکانزوماب، دارویی جدیبرخی نکات از گاید لاین پردرمان های رایج ام اسچیزی خارج از مغزهای ما نیآیا دست مصنوعی به زودی قاتکامل ساختار رگهای مغزی زیباترین چیز در افزایش سسیستم تعادلی بدنهوش مصنوعی از عروسک تا کابزارهای دفاعی و بقای موارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر درجه حرارت بر عملکممانتین یا آلزیکسا یا ابعضلانی که طی سخن گفتن چقدورزش و میگرنبه زودی شبکه مغزی به جای حس و ادراک قسمت پنجممغز ایندگان چگونه استگامی در درمان بیماریهای برخی اثرات مضر ویتامین ددرمان جدید میگرن با انتی چگونه مغز پیش انسان یا همآیا راهی برای رفع کم آبی تکامل شناخت انسان با کشفزبان چهار حرفی حیات زمینسیستم دفاعی بدن علیه مغز هوش مصنوعی از عروسک تا کاثر مضر مصرف طولانی مدت رارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر درجه حرارت بر عملکمنابع انرژي پاک سرچشمه حمقالاتورزش بهترین درمان بیش فعبوزون هیگز چیستحس و ادراک قسمت سوممغز ابزار برتر بقاگاهی لازم است برای فهم و برخی اختلالات عصبی مثانهدرمانهای بیماری پارکینسچگونه هموساپينس بر زمین آیاما مقهور قوانین فیزیکتئوری تکامل امروز در درمزبان و بیان، در سایه پیشرسکته مغزیهوش مصنوعی از عروسک تا کاثرات مفید قهوهارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر درجه حرارت بر عملکمولتیپل اسکلروز در زنان تاثیر ویتامین دی بر بیماورزش در کمر دردبیماری گیلن باره و بیمارحساسیت روانی متفاوتمغز برای فراموشی بیشتر کگاهی مغز بزرگ چالش استبرخی بیماری ها که در آن بدرک فرد دیگر و رفتارهای اچگونه آن شکری که می خوریمإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَتئوری تکامل در پیشگیری و زبان و تکلم برخی بیماریهساخت شبکه عصبی با الفبایهوش مصنوعی از عروسک تا کاثرات مضر ماری جواناارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر درجه حرارت بر عملکمواد کوانتومی جدید، ممکنصفحه اصلیوزوز گوشبیماری ای شبیه ام اس مولتخلاصه ای از مطالب همایش ممغز بزرگ چقدر مفید هست ؟گزیده ای از وبینار یا کنفبرخی توجهات در ببمار پاردرک و احساسچگونه جمعیت های بزرگ شکل افراد آغاز حرکت خودشان رتا 20 سال آینده مغز شما به زبان و شناخت حقیقت قسمت چساخت شبکه عصبی مصنوعی با هوش مصنوعی از عروسک تا کماجزای پر سلولی بدن انسان ارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر رو ح و روان بر جسمموجود بی مغزی که می تواندسوالات پزشکییک پیشنهاد خوب برای آسان بیماری بیش فعالیخواندن ، یکی از شستشو دهنخواب سالم عامل سلامتیمغز بزرگ چالش است یا منفعگزارش یک مورد جالب لخته وبرخی سيناپسها طی تکامل و درک احساسات و تفکرات دیگچگونه جمعیت های بزرگ شکل افزایش قدرت ادراکات و حستاثیر مشاهده بر واقعیت بزبان و شناخت حقیقت قسمت اساختار شبکه های مغزی ثابهوش مصنوعی از عروسک تا کماجزایی ناشناخته در شکل گاز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر رژیم گیاه خواری بر موجودات مقهور ژنها هستندپیامهای کاربرانیکی از علل محدودیت مغز امبیماری تی تی پیخواب سالم عامل سلامتی و یمغز بزرگ چالشهای پیش روگشایش دروازه جدیدی از طربررسي علل احتمالي تغيير درک تصویر و زبان های مخلتچگونه حافظه را قویتر کنیالکتروتاکسی(گرایش و حرکتاثیر ویتامین دی بر بیماسریعترین کامپیوتر موجودهوش مصنوعی در کامپیوترهااز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر رژیم گیاه خواری بر میهمانهای ناخوانده عامل سایتهای دیگریادگیری مهارت های جدید دبیماری ضعف عضلات نزدیک ببیماریهای تحلیل عضلانی اخواب عامل دسته بندی و حفطمغز حریص برای خون، کلید تپنج اکتشاف شگفت آور در موبررسی و اپروچ جدید بر بیمدرک عمیق در حیواناتنگاهی بر قدرت بینایی دراامیوتروفیک لترال اسکلروتاثیر ژنها بر اختلالات خسرگیجه از شایعترین اختلاهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر رژیم گیاه خواری بر میگرن سردردی ژنتیکی که بیادآوری خواب و رویابیوگرافیخودآگاهی و هوشیاريمغز زنان جوانتر از مغز مرپیموزایدبررسی سیستم تعادلی بدن ادرگیری اعصاب به علت میتونگاهی بر توانایی اجزاي بامگا سه عامل مهم سلامتتاثیر کپسول نوروهرب بر نسردرد و علتهای آنهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر رژیم گیاهخواری بر میدان مغناطيسي زمین بشر ژن هوش و ساختارهای حیاتی بیوگرافیخودآگاهی و هوشیاريمغزهای کوچک بی احساسپیوند مغز و سر و چالشهای بررسی علل کمر درد در میانرقیبی قدرتمند در برابر مناتوانی از درمان برخی ویامروز دانش ژنتیک هیچ ابهتاثیر کپسول نوروهرب بر تسردرد تنشنهوش مصنوعی درمانگر کامپیاز تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر عصاره تغلیظ شده گیمکانیزمهای دفاعی در برابژن یا نقشه توسعه مغز و نقبیست تمرین ساده برای جلوخطا در محاسبات چیزی کاملنقش قهوه در سلامتیپیوند سر، یکی از راه حلهابزرگ شدن مغز محدود به دوررموزی از نخستین تمدن بشرناتوانی در شناسایی چهره انفجار و توقف تکاملی نشاتاثیر کپسول نوروهرب بر سسردرد سکه ایهوش مصنوعی درخدمت خلق وحاز تکینگی تا مغز از مغز تتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ما انسانها چه اندازه نزدژنها نقشه ایجاد ابزار هوبیشتر کمردردها نیازی به خطا در محاسبات چیزی کاملنقش هورمون های تیروئید دپیشینیان انسان از هفت میتفاوت مغز انسان و میمون هرمز و رازهای ارتباط غیر کنخاع ما تا پایین ستون فقرانگشت نگاری مغز نشان میدتاثیر کپسول نوروهرب بر سسرعت فکر کردن چگونه استهوش مصنوعی ساخته هوش طبیاز تکینگی تا مغز و از مغز تبدیل سلولهای محافط به سما انسانها چه اندازه نزدژنها ، مغز و ارادهبا هوش مصنوعی خودکار روبدفاع در برابر تغییر ساختنقش ژنتیک در درمان اختلاپیشرفتی مستقل از ابزار هتفاوتهای جنسیتی راهی برارویای شفافنخستین تصویر از سیاهچالهاندوهگین نباش اگر درب یا تاثیر گیاه خواری بر رشد وشنا در ابهای گرم جنوب نیهوش احساسیاز تکینگی تا مغز از مغز تتری فلوپرازینما با کمک مغز خود مختاريمژنهای هوش ، کدامندبارداری بدون رحمدقیق ترین تصاویر از مغز انقش انتخاب از طرف محیط، نپاسخ گیاهان در زمان خوردتقلید مرحله ای نسبتا پیشروبات های ریز در درمان بینرمش های مفید در سرگیجهانسان جدید از چه زمانی پاتاثیر گیاه خواری بر رشد وشناخت و معرفت، و نقش آن دهوش احساسیاز تکینگی تا مغز از مغز تتشنج چیستما تحت کنترل ژنها هستیم یکمردرد و علل آنبازسازي مغز و نخاع چالشی دلایلی که نشان میدهد ما بنقش اتصالات بین سلولهای پختگی پس از چهل سالگي به تلاش هایی در بیماران قطع روزه داری و بیمار ی ام اس نرمشهای مهم برای تقویت عانسان عامل توقف رشد مغزتاثیر گیاه خواری بر رشد وشناسایی سلول های ایمنی اهوش عاطفی بیشتر در زناناز تکینگی تا مغز از مغز تتغییر الگوی رشد مغزی با زماه رجبکمردرد با پوشیدن کفش منابحتی علمی درباره تمایل بديدن با چشم بسته در خواب نقش حفاظتی مولکول جدید دپرورش مغز مینیاتوری انساتلاشی برای درمان قطع نخاروش مقابله مغز با محدودیچرا مغزهای ما ارتقا یافت انعطاف پذیری مکانیسمی علتاثیر گیاه خواری بر رشد وشواهدی از دنیسوان(شبه نئهوش عاطفی در زنان بیشتر ااز تکینگی تا مغز از مغز تتغییر زودتر اتصالات مغزیماپروتیلینکنفرانس تشنج هتل کوثر اص