دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تاثیر درجه حرارت بر عملکرد مغز و رشد و تکثیر سلولهای مغزی چگونه است قسمت اول

تأثير درجه حرارت بر سلولهای مغزی و عملکرد آنها چگونه است؟ جواب به این سوال بحث جالبی است- که به امروز و آینده ما مربوط می شود.

افزایش گرمای کره زمین مغزهای ما را تحلیل می برد و یا در دراز مدت ، تاثیر مثبتی بر مغزهای ما دارد ؟
همه نگران گرم شدن زمین هستند ولی آیا اگر زمین سرد می شد بر مغزهای ما تاثیر بهتری داشت؟ آیا اگر به دوره های یخبندان پیش از تاریخ بر مي گشتيم، زندگی بهتری داشتيم ؟ فکر نمی کنم درختان بی بار و بی میوه يخبندانهاي زمستان که هنوز چند ماهي آن را در کشوری مانند ایران تجربه می کنيم، برای موجودات زنده مناسب باشد نمونه آن را میتوان با ماندن زیر خروار برف و یخ تجربه کرد و می بینیم که سلولهاي موجود زنده خيلي زود، عملکرد خود را از دست خواهند داد و خواهد مرد.پس درجه حرارت پایین در حد یخ بستن آب اصلا چیز جالبی برای حیات و عملکرد سلولها از جمله سلولهای مغزی نیست .

درجه حرارت چیست ؟
درجه حرارت یک چیز نسبی است و وابسته به دستگاههای اندازه گیری درجه حرارت می باشد. اینکه بگوئیم مثلا درجه حرارت صفر سلسیوس، یک صفر واقعی است اینگونه نمی باشد، این ما هستیم که با scaling و درجه بندی، مقياسهايي را برای اندازه گیری درجه حرارت ابداع کرده ایم. شاید اگر کسی با دستگاههای اندازه گیری سلسیوس درجه حرارت را اندازه بگیرد، عدد صفر را بخواند . ولی اگر همان فرد با دستگاه اندازه گیری حرارت فارنهایت درجه حرارت را بسنجد، عدد صفر نميخواند بلکه عدد 32 را میخواند ( فرمول تبدیل دو مقیاس 32+ (1.8*سانتی گراد )=فارنهایت )

البته دانشمندان بر اساس بی حرکت شدن و به صفر رسیدن انتروپي، صفر مطلق را تعریف کرده اند . دمای صفر کلوین ( به انگلیسی : Absolute zero) به صفر مطلق معروف است. در واقع در این دما آنتروپی صفر میشود. به طور دقیق این دما برابر ۲۷۳٫۱۵- درجهٔ سلسیوس (سانتیگراد) و یا ۴۵۹٫۶۷- درجهٔ فارنهایت است. لرد کلوین تصور میکرد که از دمای صفر کلوین نمیتوان به دمای کمتری دست یافت.

در سال ۲۰۰۰ دانشگاه صنعتی هلسینکی اعلام کرد که به پایینترین دمای ممکن در آزمایشگاه دست یافتهاند. این دما ۱۰۰ پیکو کلوین است که هنوز ۱۰۰ پیکو کلوین از دمای صفر کلوین گرم تر است. بنابر نظریههای تثبیت شدهٔ ترمودینامیک ومکانیک آماری، دمای صفر کلوین پایینترین دمای ممکن است.در این دما انرژی جنبشی ذرات سازنده به کمینه خود میرسد و آنتروپی نیز صفر میگردد.( Oxford Dictionary of Physics. Oxford Un)

ميدانيم که مایع حیات در کره زمین، آب است و آب در شکل مایع آن میتواند برای حیات سودمند باشد . در شکل جامد آن- که حرکت مولکولهاي آب و قابلیت نفوذ و حرکت آن به شدت کاهش می یابد- فعالیتهای زیستی کند می شود و حالتي ايستا رخ میدهد. باز درجه حرارت آب اگر از حدی بگذرد، مولکولهای آن تحرک و آزادی بیشتری به دلیل انرژی دریافتی به دست مي آورند و تبدیل به بخار می شوند و در اين حالت هم نمیتوانند نقش حمایتی و حرکت در میان سلولهای زنده را ایفا کنند.

پس آب مایع حیات است ولی در درجه حرارت معيني که شکل آب به صورت مایع است و آسیبی به بافتهای دیگر مانند چربی پوشاننده سلولهای بدن نمی رساند . و در درجه حرارت خیلی پایین یا بالا؛ نه تنها عامل حيات نیست بلکه میتواند منجر به ذوب شدن غشای سلولهای بدن شود و آنها را از بین ببرد.البته یخ زدن آب هم مکانیسم جالبی است که به دلیل کم شدن چگالی یخ و پوشاندن سطح آب امکان حیات را در زیر یخ فراهم ميکند( آب حالتی مایع و ایده آل است تا حیات را ایجاد کند و چگالی آن در زمان انجماد، کم ميشود و روی آب می آید و به این ترتیب، یخ اجازه میدهد تا حیات و زندگی، در آبی که زیر آن جاری است ، ادامه یابد)

زندگی در کره زمین وابسته به فاصله آن از خورشيد است، به طوری که اگر اين فاصله کمتر بود، حرارت زیاد خورشید سلولهای زنده را از بین مي برد و رودخانه های پرآب را به خشکی مي کشاند؛ مشابه چنین وضعیتی را در سیارات نزدیکتر به خورشید، در منظومه شمسی داریم. البته این در حالتی است که آب را به عنوان مایع حیات در نظر بگیریم . مواد دیگری هستند که ممکن است به جای آب، در شرایطی متفاوت از کره زمين مایع حیات شوند مثلا آمونیاک که در دماهاي خیلی پائینتر از صفر حالت مایع دارد، میتواند، در سياره ای بسیار سردتر از کره زمین به عنوان مایع حیات تلقی گردد در این سیارات دور از خورشيد، آبها یخ می زنند و قابلیت حیات با آب موجود نیست ولی گازهایی مانند آمونیاک در این سیارات می توانند مایع حیات باشند.

پس گرمای معتدل در کره زمين، برای باقی ماندن سلولها و رشد و تکثیر آنها لازم است.به دلیل اهمیت سلولهای مغزی پوششی چند لایه آن را مي پوشاند تا تاثیرات ضربات و درجه حرارت پایین یا بالا بر آن، کمتر باشد.

پوششهای مغز عبارتند از :
جمجمه ضخیم و استخواني و پرده های مننژ روی آن
شامه یا مننژ(به انگلیسی: meninge) سامانهای متشکل از چند لایه (غشاء) بوده که دستگاه عصبی مرکزی (CNS) را در بر میگیرد. این غشاها کار محافظت، تغذیه، و کاهش ضربه مغزی را به عهده دارند. مننژ اطراف مغز و نخاع دارای سه لایه و پوشش است که از خارج به داخل با نام سختشامه (دورا ماتر)، عنکبوتیه (آراکنوئید)،نرمشاه (پیا ماتر) شناخته میشوند. این پردهها به طور کلی مننژ یا شامه نامیده میشوند و در میان استخوان جمجمه و بافت مغز (و در طناب نخاع بین ستون مهرهها و بافت نخاع) قرار دارند

به علاوه، سیستم خون رسانی وسیع، میتواند از تغییرات درجه حرارت مغز و نخاع جلوگیری کند.به اين ترتيب، مغز و نخاع- که میوه تکاملی کل حیات از ابتدا تا امروز است- مانند جواهری ارزشمند در صندوقی مستحکم و سفت قرار می گیرد به طوری که برای دسترسی به مغز، جراحان نیازمند دريلهاي خیلی قوی برای شکافتن جمجمه هستند.این شرایط حفاظتی میتواند از تاثیرات مضر تغییرات درجه حرارت بر مغز بکاهد ولی اگر درجه حرارت هوا از حدی بالاتر یا پائینتر برود، این سیستم وسیع حمایتی جواب نمیدهد و مغز در معرض آثار مضر سرما و گرما قرار می گیرد.

متابوليسم داخل مغز تولید گرما می کند پس فقط مغز با گرما و یا سرمای محیط مواجه نیست بلکه با گرمای درونی متابولیسم هم باید به نحوی برخورد کند به خصوص وقتی فعالیت مغز بیشتر شود میزان این حرارت، خیلی بالاتر ميرود و دفع اين حرارت بالا از طريق گردش خون مغز- که بسیار هم غنی هست- انجام می شود. باید توجه کرد که وجود سیستم مستحکم استخوانی جمجمه مانع از تاثیرات زیاد هوای گرم و سرد بر مغز می شود ولی شاید یک نقش مضر هم داشته باشد و آن، ایجاد سیستم عایق در برابر گرمای درونی خود مغز است.

تحریکات حسی و جنسي و واکنشهای عملی در برخورد با محیط، همه اینها منجر به بالا رفتن درجه حرارت مغز می شود پس مغز با سلولهای دیگر بدن یک تفاوت آشکار دارد : هر حرکت ارادی و یا هر ديد و نگاه با چشم، حرارتی مضاعف را در مغز ایجاد می کند. همچنین اغلب داروهایی- که مصرف می شود- به خصوص داروهای تحریک کننده مانند ريتالين می تواند درجه حرارت درون مغز را بالا ببرد و این حرارت بالا باید با یک سیستم خود تنظیم و جدا از دیگر قسمتهای بدن از مغز دفع گردد.

به این ترتیب، متابولیسم و جریان خون مغز و حرارت و میزان آب و الکتروليتهای مغز باید یک سیستم خود تنظیم را ایجاد کند.بالا رفتن زياد درجه حرارت مغز منجر به فعال کردن مکانیسمهای پاتوفيزيولوژيک خاص و آسیب به سد بین خون و مغز و نشت مایعات به درون مغز و اسیب و حتی مرگ سلولها مغزی می شود( Siesjo B. Brain Energy Metabolism.New York: Wiley; 1978.)اولین بار مرتيز سیف، فيزيولوژيست آلمانی، حرارت درون مغز را اندازه گیری کرد و نشان داد که دیدن یک تکه گوشت، درجه حرارت مغز سگ را یک درجه بالاتر مي برد. مواجهه با شرایط محیطی استرس زا یا هیجانی و فعالیت می تواند درجه حرارت مغز را بین دو تا سه درجه سانتیگراد افزايش دهد.

بالا رفتن درجه حرارت مغز منجر به انقباض رگهای محیطی بیرون مغز مي شود و عرق کردن را کاهش میدهد و این یک معضل بزرگ است .با این که مغز دو درصد وزن بدن را تشکیل میدهد ولی در حالت استراحت، تا حدود 20% اکسیژن موجود در خون را مصرف ميکند. مصرف انرژی یک سلول عصبي(نورون) 0.54.0 nW است که حدود 300 تا 2500 برابر سلولها دیگر بدن است.
(Laughlin SB, de Ruyter van Steveninck RR, Anderson JC. The metabolic cost of neural information.Nature Neurosci. 1998;1:3641.[PubMed])

اندازه گیری های بيوفيزيکال نشان میدهد که برای انتقال یک بیت اطلاعات به 10 به توان چهار مولکول ATP نیاز است . برای کد کردن یک ليست، حدود 10به توان شش تا 10به توان هفت مولکول ATP مصرف می شود.بیشتر انرژی در متابولیسم مغزي صرف بازیابی پتانسيلهاي الکتریکی پس از ديس شارژ الکتریکی می شود .و بخش دیگری از امر، صرف تولید ماکرومولکولها و انتقال پروتئین از غشاي میتوکندری مي شود. همه این متابوليسم و صرف انرژی به حرارت تبدیل می شود.

روش ابداعی برای چک این حرارت ، استفاده از الکترودهاي دماسنج در قسمتها مختلف مغز موش است . با تحریک موش به وسيله محرکهاي محیطی، درجه حرارت در قسمتهای مختلف مغز به نسبتهای متفاوت بالا می رود. نشان داده شده است که ميزان بالا رفتن درجه حرارت در واکنش به محرکهای محیط وقتی بیشتر است که دمای اوليه در قسمتهای مختلف مغز پایین باشد يعني گرم بودن اولیه مغز، سرعت واکنش مغزی را کاهش می دهد. در درجه حرارت 38-39℃ هیچ تاثیری در افزایش درجه حرارت، در مواجهه با محرکهای محیطی مثلا مواجهه با جنس مخالف دیده نمی شود.( Kovalzon VM. Brain temperature variations during natural sleep and arousal in white rats. Physiol. Beh.1972;10:667670. [PubMed])

قانون مقادیر اوليه(law of initial values) بيان مي کند که وضعیت و درجه حرارت مغز پیش از تحریک، در جواب دهی و سرعت واکنش مغز بسیار موثر است .اندازه گیری درجه حرارت مغز نشان میدهد که قسمتهایی از مغز که در قسمت بالاتر هستند سردترند
dorsal striatum, 36.6°C; hippocampus, 35.6°C

و قسمتهایی که پائینتر قرار دارند گرمترند( ventral tegmental area of midbrain, 37.3°C; medial preoptic area of hypothalamus, 37.3°C; nucleus accumbens or NAcc, 37.3°C)

مثلا قسمت جدید مغز یا کورتکس ،در قسمت سطحی مغز از بقیه جاهای مغز سردتر است. شاید علت این حالت عدم فعالیت نورونی در قسمتهای سطحی در حالت استراحت باشد. بر خلاف این حالت قسمتهای عمقی مانند هیپوتالاموس گرم، در حالت استراحت هم در حال فعالیت هستند . بالا رفتن میزان متابولیسم و حرارت در مغز مانند اندامهای دیگر باعث افزایش جریان خون مغز مي شود و اکسیژن بیشتر، نیازهای قسمتهای فعال مغز را برآورده می کند و گرمای اضافی را از طریق جریان خون منتقل می سازد

مصرف اکسیژن حین فعالیت و ورزش سنگین، ده برابر زمان استراحت می شود و تولید گرما هم از~ 1W/kg at rest to ~10 W/kg (از یک به ده) میرسد . انسان به شکل موفقی با عرق کردن و افزایش جریان خون سطحی می تواند با افزایش درجه حرارت درونی مقابله کند.در انسان چون کارگذاري الکترود داخل مغز ممکن نیست از اندازه گیری درجه حرارت پرده صماخ در گوش برای تعیین حرارات داخل جمجمه استفاده میشود و مشاهده می کنیم در فعالیت زیاد و گرم شدن بدن، سر بسیار خنک تر از دیگر جاها است .

در ورزش نسبتا متعادل، مکانیسمهای جبرانی میتواند از افزايش درجه حرارت داخل مغز جلوگیری کند ولی در ورزش خیلی سنگین ، به دلیل بالا رفتن عمق و سرعت تنفس میزان زیادی گاز Co2. خون دفع می شود و این حالت منجر به تنگ شدن عروق مغز می شود و تا حدی مکانیسم خود تنظیم سرد کننده مغز، مختل می شود.این افزایش زیاد درجه حرارت مغز منجر به اختلال در سد بین خون و مغز می گردد.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3149793/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
از تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز ناتوان از توجیه پیدارقیبی قدرتمند در برابر مهدف از خلقت رسیدن به ابزاالکتروتاکسی(گرایش و حرکبوزون هیگز چیستتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز بزرگ چالشهای پیش روروشهای نو در درمان دیسک بواکسن دیگری ضد کرونا از داولین تصویر در تاریخ از سبار سنین ابزار هوشمندی اتبدیل تراکت صوتی مصنوعی نقش حفاظتی مولکول جدید درشد مغز علت تمایل انسان بیادآوری خواب و رویااگر نعمت فراموشی نبود بسبحثی درباره احساسات متفاجنسیت و تفاوت های بیناییچند جهانیزبان، وسیله شناسایی محیطکووید نوزده و خطر بیماریابزارهای پیشرفته ارتباط بررسی و اپروچ جدید بر بیمفرایند حذف برخی اجزای مغحس و ادراک (قسمت دوم )چگونه باغبانی باعث کاهش سیستم دفاعی بدن علیه مغز کشف ارتباط جدیدی از ارتباختلالات حرکتی در انسانتمایل زیاد به خوردن بستنمنابع انرژي پاک سرچشمه حخطا در محاسبات چیزی کاملچرا پس از بیدار شدن از خوشلیک فراموشیگزارش یک مورد جالب لخته وارتروز یا خوردگی و التهاتکنولوژی جدید که سلول‌هما با کمک مغز خود مختاريمداروهای مصرفی در ام اسهمیشه عسل با موم بخوریمطی یکصد هزار سال اخیر هرچآلزایمراز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ژنها بر اختلالات خمرکز خنده در کجای مغز استدرمان های رایج ام اسهوش مصنوعی در خدمت خلق وحعصب حقوق نورولووآیا تکامل و تغییرات ژنتیآیا جهش های ژنتیکی، ویرواز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز و سیر تکامل ان دلیلی رموزی از نخستین تمدن بشرهزینه ای که برای اندیشیدالتهاب شریان تمپورالبیماری های مغز و اعصاب و تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز بزرگ و فعال یا مغز کوروشهای شناسایی قدرت شنواواکسن سرطاناولین سلول مصنوعیبارداری بدون رحمتبدیل سلولهای محافط به سنقش حیاتی تلومر دی ان آ دزمین زیر خلیج فارس تمدنی ژن هوش و ساختارهای حیاتی اگر تلاش انسان امروز برابحثی درباره احساساتی غیرجهش های ژنتیکی مفید در ساچندین ماده غذایی که ماننسفر نامه سفر به بم و جنوب کودک ایرانی که هوش او از ابزارهای بقا از نخستین هبررسی سیستم تعادلی بدن افرد حساس از نظر عاطفی و بحس و ادراک قسمت چهارمچگونه تکامل مغزهای کنونیسکته مغزیکشف جمجمه ای درکوه ایرهواختلالات صحبت کردن در انتمدن قدیمی ای در جنوب ایرمنبع خواب و رویاخطا در محاسبات چیزی کاملچرا بیماری های تخریبی مغشنا در ابهای گرم جنوب نیگشایش دروازه جدیدی از طرارزش حقیقی زبان قسمت اولتکامل مداومما تحت کنترل ژنها هستیم یداروهای ضد بیماری ام اس وهوموارکتوس ها ممکن است دظهور امواج مغزی در مغز مصآیا ممکن است موش کور بی ماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر کلام در آیات کلام بمرگ انتقال است یا نابود شدرمان های علامتی در ام اسهوش مصنوعی درمانگر کامپیعضلانی که طی سخن گفتن چقدآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز آیندگان چگونه است ؟رمز و رازهای ارتباط غیر کهزینه سنگین انسان در ازاامیوتروفیک لترال اسکلروبیماری گیلن باره و بیمارتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز حریص برای خون، کلید تروشی برای بهبود هوش عاطفواکسنی با تاثیر دوگانه ااوکرلیزوماب داروی جدید شبازگشت از آثار به سوی خداتری فلوپرازیننقش خرچنگ های نعل اسبی درزندگی هوشمند در خارج از زژن یا نقشه توسعه مغز و نقابزار هوش در حال ارتقا ازبخش دیگری در وجود انسان هجهش های ژنتیکی غیر تصادفچه زیاد است بر من که در ایسفرنامه سفر به بم و جنوب کودکان میتوانند ناقل بی ابزارهای بقا ازنخستین همبررسی علل کمر درد در میانقیچی ژنتیکیحس و ادراک قسمت پنجمچگونه جمعیت های بزرگ شکل سانسور از روی قصد بسیاری گنجینه ای به نام ویتامین ادامه بحث تکامل چشمتمدن بشری و مغز اخلاقیمنحنی که ارتباط بین معرفخطرات هوش مصنوعیچرا حیوانات سخن نمی گوینشناخت و معرفت، و نقش آن دپمبرولیزوماب در بیماری چارزش حقیقی زبان قسمت دومتکامل چشمماه رجبداروی فامپیریدین یا نورلهوش مصنوعی می تواند بر احعلم به ما کمک میکند تا موآیا ما تنها موجودات زنده از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر کپسول نوروهرب بر نمراحل ارتقای پله پله کیهدرمان ژنتیکی برای نوآوریهوش مصنوعی درخدمت خلق وحمقالاتتاثیر ویتامین دی بر بیماآیا خداباوری محصول تکاملاز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر گیاهخواری بر رشد و مغز انسان ایا طبیعتا تمارویا و خبر از آیندههزاران سال چشم های بینا وامید درمان کرونا با همانبیماری ای شبیه آلزایمر و تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز زنان جوانتر از مغز مرروشی جدید در درمان قطع نخواسطه ها د رمسیر ایجاد مغايندگان چگونه خواهند دیدبازسازي مغز و نخاع چالشی تری فلوپرازیننقش داروهاي مختلف معروف زونا به وسیله ویروس ابله ژنها نقشه ایجاد ابزار هوابزار بقای موجود زنده از برنامه و ساختار پیچیده مجهشهای مفید و ذکاوتی که دچهار میلیارد سال تکامل بسفرنامه سفر به بم و جنوب کودکان خود را مشابه خود تابزارهای بقای از نخستین بزرگ شدن مغز محدود به دورقانون مندی نقشه ژنتیکی محس و ادراک قسمت سومچگونه جمعیت های بزرگ شکل سانسور بر بسیاری از حقایگویید نوزده و ایمنی ساکتاداراوون تنها داروی تاییتمساح حد واسط میان مغز کومنشأ اطلاعات و آموخته ها دفاع در برابر تغییر ساختچرا حجم مغز گونه انسان درشناسایی سلول های ایمنی اپنج اکتشاف شگفت آور در موارزش حقیقی زبان قسمت سومتکامل ابزار هوش ، راه پر ماپروتیلینداروی تشنجی دربارداریهوش مصنوعی و کشف زبان هایعلایم کمبود ویتامین E را آیا مغز تا بزرگسالی توسعاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر کپسول نوروهرب بر تمزایای شکلات تلخ برای سلدرمان جدید میگرن با انتی هوش مصنوعی ساخته هوش طبیصفحه اصلیآیا دلفین ها می تواند از ازدواج های بین گونه ای، رتاثیر انتخاب از طرف محیط مغز انسان برای ایجاد تمدرویا بخشی حقیقی از زندگی هستي مادي ای که ما کوچکترامگا سه عامل مهم سلامتبیماری ای شبیه ام اس مولتتاثیر درجه حرارت بر عملکمغزهای کوچک بی احساسروشی جدید در درمان سکته موبینار اساتید نورولوژی دايا اراده آزاد توهم است یبحتی علمی درباره تمایل بتسلیم شدن از نورون شروع منقش روزه داری در سالم و جزیباترین چیز در افزایش سژنها ، مغز و ارادهابزار بقای موجود زنده از برین نت به جای اینترنتجهشهای مفید و ذکاوتی که دچهار ساعت پس از کشتار خوکسفرنامه سفر به بم و جنوب کوری گذرای ناشی از موبایابزارهای دفاعی و بقای موبزرگ شدن تقریبا ناگهانی قانون جنگلحساسیت روانی متفاوتچگونه حافظه را قویتر کنیساخت شبکه عصبی با الفبایگوشه بیماری اتوزومال رسسادغام میان گونه های مختلتنفس هوازی و میتوکندریمهندسی ژنتیک در حال تلاش دقیق ترین تصاویر از مغز اچرا خشونت و تعصبشواهدی از دنیسوان(شبه نئپوست ساعتی مستقل از مغز دارزش خود را چگونه میشناستکامل زبانمبانی ذهنی سیاه و سفیدداروی جدید s3 در درمان ام هوش مصنوعی گوگل به کمک تشعلایم کمبود ویتامین E را آیا همه جنایت ها نتیجه بیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر کپسول نوروهرب بر سمسیر دشوار تکامل و ارتقادرمانهای بیماری پارکینسهوش احساسیسوالات پزشکیآیا دست مصنوعی به زودی قااستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر احتمالی عصاره تغلیمغز انسان برای شادمانی طرویا تخیل یا واقعیتهستی ما پس از شروعی چگال امروز دانش ژنتیک هیچ ابهبیماری بیش فعالیتاثیر درجه حرارت بر عملکمغزتان را در جوانی سیمکشريتوکسيمب در درمان ام اسوراپامیل در بارداریايا اراده آزاد توهم است یبحث درباره پیدایش و منشاتشنج چیستنقش رژیم غذایی بر رشد و ازیرفون داروی ضد ام اسژنهای مشترک بین انسان و وابزار بقای موجود زنده از برای پیش بینی آینده مغز دجاذبه و نقش آن در شکلگیرینوار مغزی روشی مهم در تشخسفرنامه سفر به بم و جنوب کی غایب شدی تا نیازمند دلاثر مضر مصرف طولانی مدت ربسیاری از بیماری های جدیقانونمندی و محدودیت عالمخلاصه ای از مطالب همایش منگاه محدود و تک جانبه، مشساخت شبکه عصبی مصنوعی با گوشت خواری یا گیاه خواریادغام دو حیطه علوم مغز و تنفس هوازی و میتوکندریمولتیپل اسکلروز در زنان دلایلی که نشان میدهد ما بچرا در مغز انسان، فرورفتشاهکار قرنپیموزایداز نشانه ها و آثار درک شدتکامل ساختار رگهای مغزی مجموعه های پر سلولی بدن مداروی جدید ضد میگرنهوش مصنوعی گوگل به کمک تشعلت خواب آلودگی بعد از خوآیا هوش ارثی دریافتی از پاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر کپسول نوروهرب بر سمشکلات نخاعیدرک فرد دیگر و رفتارهای اهوش احساسیدرک و احساسهوش عاطفی بیشتر در زنانپیامهای کاربرانآیا رژیم غذایی گیاهی سلااستیفن هاوکینگ در مورد هتاثیر ترکیبات استاتین (سمغز انسان برای شادمانی طرویاها از مغز است یا ناخوو هر کس تقوای خدا پیشه کنانفجار و توقف تکاملی نشابیماری تی تی پیتاثیر درجه حرارت بر عملکنقش قهوه در سلامتیریواستیگمینورزش هوازی مرتب خیلی به قای آنکه نامش درمان و یادشبحثی در مورد نقش ویتامينتشنج و حرکات شبه تشنجی قانقش رژیم غذایی در رشد و ازبان مشترک ژنتیکی موجوداژنهای هوش ، کدامندابزار بقای موجود زنده از برخی نکات از گاید لاین پرحقیقت قربانی نزاع بین بی نورون هاي مصنوعی می توانسفری به آغاز کیهانکیست کلوئید بطن سوماثرات فشار روحی شدیدبعد از کروناقارچ بی مغز در خدمت موجودخونریزی مغز در سندرم کوونگاه انسان محدود به ادراساختار شبکه های مغزی ثابگیلگمش باستانی کیستارتقا و تکامل سنت آفرینش تو دی ان ای خاص ميتوکندريمواد کوانتومی جدید، ممکندندان ها را مسواک بزنید تچراروياها را به یاد نمی آشبیه سازی میلیون ها جهان پیچیدگی های مغزی در درک زاز نظر علم اعصاب یا نرووستکامل شناخت انسان با کشفمحل درک احساسات روحانیداروی ضد تشنج با قابليت تهوش مصنوعی الفاگوعوامل موثر در پیدایش زباآیا هوش سریعی که بدون احساز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات بین دو همسر و برخیدرک احساسات و تفکرات دیگهوش عاطفی در زنان بیشتر اسایتهای دیگرآیا رژیم غذایی گیاهی سلااستیفن هاوکینگ در تفسیر تاثیر دپاکین بر بیماری ممغز انسان رو به کوچک تر شرویاهای پر رمز و حیرتی دروقت نهيب هاي غير علمي گذشانواع سکته های مغزیبیماری ضعف عضلات نزدیک بتاثیر درجه حرارت بر عملکنقش مهاجرت در توسعه نسل اریسدیپلام تنها داروی تایورزش هوازی ، بهترین تمریایندرالبحثی جالب درباره محدودیتتشنج عدم توازن بین نورون نقش زبان در سلطه و قدرت ازبان چهار حرفی حیات زمینکلرال هیدرات برای خوابانابزار بقای موجود زنده از برخی اثرات مضر ویتامین دفلج بل، فلجی ترسناک که آنحقیقت خواب و رویانورون های ردیاب حافظهسلولهای بنیادی مصنوعی درکاهش التهاب ناشی از بیمااثرات مفید قهوهتفاوت مغز انسان و میمون هقبل از انفجار بزرگخواندن ، یکی از شستشو دهننگاهی بر قدرت بینایی دراسازگاری با محیط بین اجزاگیاه خواری و گوشت خوار کدارتوکين تراپی روشی جديد تولید سلولهای جنسی از سلموجود بی مغزی که می توانددو ویژگی انتزاع و قدرت تجچراروياها را به یاد نمی آشبیه سازی سیستم های کوانپیوند مغز و سر و چالشهای از نظر علم اعصاب اراده آزتئوری تکامل امروز در درممحل درک احساسات روحانی دداروی ضد تشنج با قابليت تهوش مصنوعی از عروسک تا کعوامل ایجاد لغت انسانی و آیا هشیاری کوانتومی وجوداز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات روانپزشکی پس از سدرک تصویر و زبان های مخلتهوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا راهی برای رفع کم آبی استخوان های کشف شده، ممکتاثیر داروهای ضد التهاب مغز انسان رو به کوچکتر شدرویای شفافوقتی فهمیدی خطا کردی برگانگشت نگاری مغز نشان میدبیماریهای تحلیل عضلانی اتاثیر درجه حرارت بر عملکنقش محیط زندگی و مهاجرت درژیم های غذایی و نقش مهم ورزش و میگرنایا کوچک شدن مغزانسان البحثی در مورد نقش کلسیم و تغییر الگوی رشد مغزی با زنقش زبان در سلطه و قدرت ازبان و کلمه حتی برای کسانابزار بقای موجود زنده از برخی اختلالات عصبی مثانهفلج خوابحقیقت راستین انسان علم بنوروپلاستیسیتی چیستسلسله مباحث هوش مصنوعیکاهش دوپامین عامل بیماریاثرات مضر ماری جواناتفاوت های بین زن و مرد فققدم زدن و حرکت دید را تغیخواب سالم عامل سلامتینگاهی بر توانایی اجزاي بسخن پاک و ثابتگالکانزوماب، دارویی جدیارتباط میکروب روده و پارتومورها و التهاب مغزی عاموجودات مقهور ژنها هستنددو برابر شدن خطر مرگ و مینزاع بین جهل و علم رو به پشباهت زیاد بین سلول هاي عپیوند سر آیا ممکن استاز نظر علم اعصاب اراده آزتئوری تکامل در پیشگیری و محدودیت های حافظه و حافظداستانها و مفاهیمی اشتباهوش مصنوعی از عروسک تا کعواملی که برای ظهور لغت اآیا واکنش های یاد گرفته واز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشکلات روانپزشکی در عقب درک عمیق در حیواناتهوشیاری کوانتومیآیاما مقهور قوانین فیزیکاستروژن مانند سپر زنان دتاثیر داروی ضد تشنج سدیم مغز ایندگان چگونه استروبات های ریز در درمان بیویتامین E برای فعالیت صحاندوهگین نباش اگر درب یا بیهوش کردن در جراحی و بیمتاثیر رو ح و روان بر جسمنقش نظام غذایی در تکامل مرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وورزش بهترین درمان بیش فعایا این جمله درست است کسیبحثی در مورد عملکرد لوب فتغییر زودتر اتصالات مغزینقش سجده بر عملکرد مغززبان و بیان نتیجه ساختماکمردرد و علل آنابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری ها که در آن بفلج خواب چیستحمله ویروس کرونا به مغزنوشیدن چای برای مغز مفید سم زنبور ، کلیدی برای وارکایروپاکتیک چیستاجزای پر سلولی بدن انسان تفاوتهای جنسیتی راهی براقدرت انسان در نگاه به ابعخواب سالم عامل سلامتی و یناتوانی از درمان برخی ویسریعترین کامپیوتر موجودگامی در درمان بیماریهای ارتباط چاقی و کاهش قدرت بتوانایی مغز و دیگر اجزای میهمانهای ناخوانده عامل ديدن با چشم بسته در خواب نزاع بین علم و نادانی رو شباهت زیاد بین سلول هاي عپیوند سر، یکی از راه حلهااز آغاز خلقت تا نگاه انساتا 20 سال آینده مغز شما به مخچه فراتر از حفظ تعادلدر مانهای کمر دردهوش مصنوعی از عروسک تا کعوارض ازدواج و بچه دار شدآیا آگاهی پس از مرگ از بیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومشاهده آینده از روی مشاهتاثیر گیاه خواری بر رشد ومعنی روزهدرگیری قلب در بیماری ویرهوش، ژنتیکی است یا محیطیآزمون ذهنی گربه شرودینگراصول سلامت کمرتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز ابزار برتر بقاروح رهاییویتامین E در چه مواد غذایانسان قدیم در شبه جزیره عبیوگرافیتاثیر رژیم گیاه خواری بر نقش هورمون های تیروئید دراه های جدید برای قضاوت رورزش در کمر دردایا ابزار هوشمندی یا مغز تغییر عمودی سر انسان از پنقش غذاها و موجودات دريازبان و بیان، در سایه پیشرکمردرد با پوشیدن کفش مناابزار بقای موجود زنده از برخی بیماری های خاص که بدفیلمی بسیار جالب از تغییحوادث روزگار از جمله ویرنوعی سکته مغزی ، وحشتناک سودمندی موجودات ابزی بر کاربرد روباتهای ريزنانواجزایی ناشناخته در شکل گتقلید مرحله ای نسبتا پیشلوب فرونتال یا پیشانی مغخواب عامل دسته بندی و حفطناتوانی در شناسایی چهره سرگیجه از شایعترین اختلاگامی در درمان بیماریهای ارتباط هوش ساختار مغز و ژتوازن مهمتر از فعالیت زیمیگرن سردردی ژنتیکی که بدی متیل فومارات(زادیوا)(نزاع بین علم و جهل رو به پشش مرحله تکامل چشمپیشینیان انسان از هفت میاز انفجار بزرگ تا انفجار تاثیر مشاهده بر واقعیت بمخچه ، فراتر از حفظ تعادلدر محل کار ارزش خودت را بهوش مصنوعی از عروسک تا کعید نوروز مبارکآیا امکان بازسازی اندامهاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز فکر میکند مرگ برای دیدرگیری مغز در بیماری کویهیچگاه از فشار و شکست نترإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَاضطراب و ترستاثیر درجه حرارت بر عملکمغز از بسیاری حقایق می گرروزه داری و بیمار ی ام اس ویتامین دی گنجینه ای بزرانسان جدید از چه زمانی پابیوگرافیتاثیر رژیم گیاه خواری بر نقش هورمون زنانه استروژنراه های جدید برای قضاوت روزوز گوشایا بیماری ام اس (مولتیپبحثی درباره هوش و تفاوتهتغییرات منطقه بویایی مغزنقش غذاها و موجودات دريازبان و تکلم برخی بیماریهکنفرانس تشنج هتل کوثر اصابزار بقای موجود زنده از برخی توجهات در ببمار پارفیزیکدانان ماشینی برای تحافظه و اطلاعات در کجاست چیزی خارج از مغزهای ما نیسیاهچاله و تکینگی ابتدایکاربرد روباتهای ريز، در احساس گذر سریعتر زمانتلقین اطلاعات و حافظهلبخند بزن شاید صبح فردا زخودآگاهی و هوشیارينخاع ما تا پایین ستون فقرسردرد میگرن در کودکانگاهی لازم است برای فهم و ارتباط انسانی، محدود به توسعه هوش مصنوعی قادر اسمیگرن شدید قابل درمان اسدژا وو یا اشنا پندارینظام مثبت زندگیششمین کنگره بین المللی سپیشرفتی مستقل از ابزار هاز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر نگاه ناظر هوشیار بمخچه ابزاري که وظیفه آن فدر چه مرحله ای از خواب ، رهوش مصنوعی از عروسک تا کعامل کلیدی در کنترل کارآآیا انسان با مغز بزرگش اخاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز ما کوچکتر از نیم نقطهدرگیری مغز در بیماران مبهاوکينگ پیش از مرگش رسالافراد آغاز حرکت خودشان راطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر درجه حرارت بر عملکمغز به تنهایی برای فرهنگ روش مقابله مغز با محدودیواکنش های ناخودآگاه و تقانسان عامل توقف رشد مغزبیان ژن های اسکیزوفرنی دتاثیر رژیم گیاه خواری بر نقش ژنتیک در درمان اختلایک پیشنهاد خوب برای آسان ایا بدون زبان میتوانیم تبحثی درباره هوش و تفاوتهتغییرات تکاملی سر انسان نقش غذاها و موجودات دريازبان و شناخت حقیقت قسمت چکنگره بین المللی سردرد دابزار بقای موجود زنده از برخی روش های تربیتی کودکفرگشت و تکامل تصادفی محض حافظه و اطلاعات در کجاست چگونه مغز پیش انسان یا همسیاره ابلهانکجای مغز مسئول پردازش تجاخلاق و علوم اعصابتلاش هایی در بیماران قطع لرزش ناشی از اسیب به عصبخودآگاهی و هوشیارينخستین تصویر از سیاهچالهسردرد و علتهای آنگاهی مغز بزرگ چالش استارتباط شگفت مغز انسان و فتوسعه برخی شغل ها با هوش میدان مغناطيسي زمین بشر دژاوو یا آشناپندارینظریه تکامل در درمان بیمصرع و درمان های آنپاسخ گیاهان در زمان خورداز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر نگاه انسان بر رفتامدارک ژنتیکی چگونه انساندر هم تنیدگی کوانتومی و پهوش مصنوعی از عروسک تا کمعادت کردن به نعمتآیا احتمال دارد رویا از آاز تکینگی تا مغز از مغز تاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز مادران و کودکان در زمدرگیری مغزی در سندرم کووهاوکينگ پیش از مرگش رسالافزایش قدرت ادراکات و حساطلاعاتی عمومی در مورد متاثیر درجه حرارت بر عملکمغز برای فراموشی بیشتر کروش های صرفه جویی در ایجاواکسن کرونا از حقیقت تاتانعطاف پذیری مکانیسمی علبیست تمرین ساده برای جلوتاثیر رژیم گیاهخواری بر نقش آتش در رسیدن انسان بهراه پیروزی در زندگی چیستیکی از علل محدودیت مغز امایا تکامل هدفمند استبحثی درباره هوش و تفاوتهثبت امواج الکتریکی در عصنقشه مغزی هر فرد منحصر بهزبان و شناخت حقیقت قسمت اکنگره بین المللی سردرد دابزار بقای موجود زنده از برخی سلولهای عصبی در تلافراموش کارها باهوش تر هسحافظه و اطلاعات در کجاستچگونه هموساپينس بر زمین سیاره ابلهانکرونا چه بر سر مغز می آوراخلاق پایه تکامل و فرهنگتلاشی برای درمان قطع نخالزوم سازگاری قانون مجازاخانواده پایدارنرمش های مفید در سرگیجهسردرد تنشنگذر زمان کاملا وابسته به ارتباط شگفت انگیز مغز انتوصیه های غیر دارویی در سمکانیزمهای دفاعی در برابدانشمندان ژنی از مغز انسهفت چیز که عملکرد مغز تو ضررهای مصرف شکر و قند بر پختگی پس از چهل سالگي به از تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر نگاه انسان بر رفتامروری بر تشنج و درمان هایدرمان های بیماری آلزایمرهوش مصنوعی از عروسک تا کمعارضه جدید ویروس کرونا سآیا احتمال دارد رویا از آاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز چون ابزار هوش است دلیدرگیری اعصاب به علت میتوهدف یکسان، در مسیرهای متافزایش مرگ و میر سندرم کوبلندی در ذهن ما درک بلندیتاثیر درجه حرارت بر عملکمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟روش هایی ساده برای کاهش اواکسن کرونا ساخته شده تواولین هیبرید بین انسان وبیشتر کمردردها نیازی به تاثیر عصاره تغلیظ شده گینقش انتخاب از طرف محیط، نراست دستی و چپ دستییافته های نوین علوم پرده ایرادهای موجود در خلقت ببحثی درباره هوش و تفاوتهجمجمه انسان های اولیهنقص در تشخیص هیجانات عامزبان و شناخت حقیقت قسمت دکندر در بیماریهای التهابابزار بقای موجود زنده از برخی سيناپسها طی تکامل و فراموشی همیشه هم بد نیستحس چشایی و بویاییچگونه آن شکری که می خوریمسیر آفرینش از روح تا مغز کشف مکانیسم عصبی خوانش پاختلال در شناسایی حروف و تلاشی تازه برای گشودن معلزوم سازگاری قانون مجازاخارق العاده و استثنایی بنرمشهای مهم برای تقویت عسردرد سکه ایگربه شرودینگر و تاثیر مشارتباط شگفت انگیز مغز انتوصیه هایی در مصرف ماهیما انسانها چه اندازه نزددانشمندان روش هاي جدیدی هفت سین یادگاری از میراث ضررهای شکر بر سلامت مغزپرورش مغز مینیاتوری انسااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ویتامین دی بر بیمامرکز هوشیاری، روح یا بدن درمان های جدید میگرنهوش مصنوعی در کامپیوترهاعدم توقف تکامل در یک انداآیا برای تولید مثل همیشه از تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد ومغز چگونه صداها را فیلتر ذهن چند جانبه نیازمند نگهدف از تکامل مغزافسردگی و اضطراب در بیمابه زودی شبکه مغزی به جای تاثیر درجه حرارت بر عملکمغز بزرگ چالش است یا منفعروش صحبت کردن در حال تکامواکسن دیگر کرونا ساخته شاولین مورد پیوند سر در انبا هوش مصنوعی خودکار روبتاریخ همه چیز را ثبت کردهنقش اتصالات بین سلولهای رشته نوروایمونولوژی و نقیادگیری مهارت های جدید داگر نعمت فراموشی نبود بسبحثی درباره هوش و تفاوتهجنسیت و تفاوت های بینایینقطه بی بازگشتزبان و شناخت حقیقت قسمت سکوچک شدن مغز از نئاندرتاابزارهای بقای موجود زندبررسي علل احتمالي تغيير فرایند تکامل و دشواری هاحس و ادراک (قسمت اول )چگونه انتظارات بر ادراک سیستم تعادلی بدنکشف مکانیسمی پیچیده در باختلالات مخچهتلاشی جدید در درمان ام اسممانتین یا آلزیکسا یا ابخدا موجود استچرا مغزهای ما ارتقا یافت سرعت فکر کردن چگونه استگزیده ای از وبینار یا کنفارتباط غیرکلامی بین انساتوضیحی ساده در مورد هوش مما انسانها چه اندازه نزددانشمندان روشی برای تبدیهمیشه اطمینان تو بر خدا بطوفان فقر و گرسنگی و بی سآلودگی هوا و ویروس کرونااز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر ویروس کرونا بر مغز مرکز حافظه کجاستدرمان های جدید در بیماری هوش مصنوعی در خدمت خلق وحعسل طبیعی موثر در کنترل بآیا بزرگ شدن مغز فقط در د