دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

تاثیر درجه حرارت بر عملکرد مغز و رشد و تکثیر سلولهای مغزی چگونه است قسمت اول

تأثير درجه حرارت بر سلولهای مغزی و عملکرد آنها چگونه است؟ جواب به این سوال بحث جالبی است- که به امروز و آینده ما مربوط می شود.

افزایش گرمای کره زمین مغزهای ما را تحلیل می برد و یا در دراز مدت ، تاثیر مثبتی بر مغزهای ما دارد ؟
همه نگران گرم شدن زمین هستند ولی آیا اگر زمین سرد می شد بر مغزهای ما تاثیر بهتری داشت؟ آیا اگر به دوره های یخبندان پیش از تاریخ بر مي گشتيم، زندگی بهتری داشتيم ؟ فکر نمی کنم درختان بی بار و بی میوه يخبندانهاي زمستان که هنوز چند ماهي آن را در کشوری مانند ایران تجربه می کنيم، برای موجودات زنده مناسب باشد نمونه آن را میتوان با ماندن زیر خروار برف و یخ تجربه کرد و می بینیم که سلولهاي موجود زنده خيلي زود، عملکرد خود را از دست خواهند داد و خواهد مرد.پس درجه حرارت پایین در حد یخ بستن آب اصلا چیز جالبی برای حیات و عملکرد سلولها از جمله سلولهای مغزی نیست .

درجه حرارت چیست ؟
درجه حرارت یک چیز نسبی است و وابسته به دستگاههای اندازه گیری درجه حرارت می باشد. اینکه بگوئیم مثلا درجه حرارت صفر سلسیوس، یک صفر واقعی است اینگونه نمی باشد، این ما هستیم که با scaling و درجه بندی، مقياسهايي را برای اندازه گیری درجه حرارت ابداع کرده ایم. شاید اگر کسی با دستگاههای اندازه گیری سلسیوس درجه حرارت را اندازه بگیرد، عدد صفر را بخواند . ولی اگر همان فرد با دستگاه اندازه گیری حرارت فارنهایت درجه حرارت را بسنجد، عدد صفر نميخواند بلکه عدد 32 را میخواند ( فرمول تبدیل دو مقیاس 32+ (1.8*سانتی گراد )=فارنهایت )

البته دانشمندان بر اساس بی حرکت شدن و به صفر رسیدن انتروپي، صفر مطلق را تعریف کرده اند . دمای صفر کلوین ( به انگلیسی : Absolute zero) به صفر مطلق معروف است. در واقع در این دما آنتروپی صفر میشود. به طور دقیق این دما برابر ۲۷۳٫۱۵- درجهٔ سلسیوس (سانتیگراد) و یا ۴۵۹٫۶۷- درجهٔ فارنهایت است. لرد کلوین تصور میکرد که از دمای صفر کلوین نمیتوان به دمای کمتری دست یافت.

در سال ۲۰۰۰ دانشگاه صنعتی هلسینکی اعلام کرد که به پایینترین دمای ممکن در آزمایشگاه دست یافتهاند. این دما ۱۰۰ پیکو کلوین است که هنوز ۱۰۰ پیکو کلوین از دمای صفر کلوین گرم تر است. بنابر نظریههای تثبیت شدهٔ ترمودینامیک ومکانیک آماری، دمای صفر کلوین پایینترین دمای ممکن است.در این دما انرژی جنبشی ذرات سازنده به کمینه خود میرسد و آنتروپی نیز صفر میگردد.( Oxford Dictionary of Physics. Oxford Un)

ميدانيم که مایع حیات در کره زمین، آب است و آب در شکل مایع آن میتواند برای حیات سودمند باشد . در شکل جامد آن- که حرکت مولکولهاي آب و قابلیت نفوذ و حرکت آن به شدت کاهش می یابد- فعالیتهای زیستی کند می شود و حالتي ايستا رخ میدهد. باز درجه حرارت آب اگر از حدی بگذرد، مولکولهای آن تحرک و آزادی بیشتری به دلیل انرژی دریافتی به دست مي آورند و تبدیل به بخار می شوند و در اين حالت هم نمیتوانند نقش حمایتی و حرکت در میان سلولهای زنده را ایفا کنند.

پس آب مایع حیات است ولی در درجه حرارت معيني که شکل آب به صورت مایع است و آسیبی به بافتهای دیگر مانند چربی پوشاننده سلولهای بدن نمی رساند . و در درجه حرارت خیلی پایین یا بالا؛ نه تنها عامل حيات نیست بلکه میتواند منجر به ذوب شدن غشای سلولهای بدن شود و آنها را از بین ببرد.البته یخ زدن آب هم مکانیسم جالبی است که به دلیل کم شدن چگالی یخ و پوشاندن سطح آب امکان حیات را در زیر یخ فراهم ميکند( آب حالتی مایع و ایده آل است تا حیات را ایجاد کند و چگالی آن در زمان انجماد، کم ميشود و روی آب می آید و به این ترتیب، یخ اجازه میدهد تا حیات و زندگی، در آبی که زیر آن جاری است ، ادامه یابد)

زندگی در کره زمین وابسته به فاصله آن از خورشيد است، به طوری که اگر اين فاصله کمتر بود، حرارت زیاد خورشید سلولهای زنده را از بین مي برد و رودخانه های پرآب را به خشکی مي کشاند؛ مشابه چنین وضعیتی را در سیارات نزدیکتر به خورشید، در منظومه شمسی داریم. البته این در حالتی است که آب را به عنوان مایع حیات در نظر بگیریم . مواد دیگری هستند که ممکن است به جای آب، در شرایطی متفاوت از کره زمين مایع حیات شوند مثلا آمونیاک که در دماهاي خیلی پائینتر از صفر حالت مایع دارد، میتواند، در سياره ای بسیار سردتر از کره زمین به عنوان مایع حیات تلقی گردد در این سیارات دور از خورشيد، آبها یخ می زنند و قابلیت حیات با آب موجود نیست ولی گازهایی مانند آمونیاک در این سیارات می توانند مایع حیات باشند.

پس گرمای معتدل در کره زمين، برای باقی ماندن سلولها و رشد و تکثیر آنها لازم است.به دلیل اهمیت سلولهای مغزی پوششی چند لایه آن را مي پوشاند تا تاثیرات ضربات و درجه حرارت پایین یا بالا بر آن، کمتر باشد.

پوششهای مغز عبارتند از :
جمجمه ضخیم و استخواني و پرده های مننژ روی آن
شامه یا مننژ(به انگلیسی: meninge) سامانهای متشکل از چند لایه (غشاء) بوده که دستگاه عصبی مرکزی (CNS) را در بر میگیرد. این غشاها کار محافظت، تغذیه، و کاهش ضربه مغزی را به عهده دارند. مننژ اطراف مغز و نخاع دارای سه لایه و پوشش است که از خارج به داخل با نام سختشامه (دورا ماتر)، عنکبوتیه (آراکنوئید)،نرمشاه (پیا ماتر) شناخته میشوند. این پردهها به طور کلی مننژ یا شامه نامیده میشوند و در میان استخوان جمجمه و بافت مغز (و در طناب نخاع بین ستون مهرهها و بافت نخاع) قرار دارند

به علاوه، سیستم خون رسانی وسیع، میتواند از تغییرات درجه حرارت مغز و نخاع جلوگیری کند.به اين ترتيب، مغز و نخاع- که میوه تکاملی کل حیات از ابتدا تا امروز است- مانند جواهری ارزشمند در صندوقی مستحکم و سفت قرار می گیرد به طوری که برای دسترسی به مغز، جراحان نیازمند دريلهاي خیلی قوی برای شکافتن جمجمه هستند.این شرایط حفاظتی میتواند از تاثیرات مضر تغییرات درجه حرارت بر مغز بکاهد ولی اگر درجه حرارت هوا از حدی بالاتر یا پائینتر برود، این سیستم وسیع حمایتی جواب نمیدهد و مغز در معرض آثار مضر سرما و گرما قرار می گیرد.

متابوليسم داخل مغز تولید گرما می کند پس فقط مغز با گرما و یا سرمای محیط مواجه نیست بلکه با گرمای درونی متابولیسم هم باید به نحوی برخورد کند به خصوص وقتی فعالیت مغز بیشتر شود میزان این حرارت، خیلی بالاتر ميرود و دفع اين حرارت بالا از طريق گردش خون مغز- که بسیار هم غنی هست- انجام می شود. باید توجه کرد که وجود سیستم مستحکم استخوانی جمجمه مانع از تاثیرات زیاد هوای گرم و سرد بر مغز می شود ولی شاید یک نقش مضر هم داشته باشد و آن، ایجاد سیستم عایق در برابر گرمای درونی خود مغز است.

تحریکات حسی و جنسي و واکنشهای عملی در برخورد با محیط، همه اینها منجر به بالا رفتن درجه حرارت مغز می شود پس مغز با سلولهای دیگر بدن یک تفاوت آشکار دارد : هر حرکت ارادی و یا هر ديد و نگاه با چشم، حرارتی مضاعف را در مغز ایجاد می کند. همچنین اغلب داروهایی- که مصرف می شود- به خصوص داروهای تحریک کننده مانند ريتالين می تواند درجه حرارت درون مغز را بالا ببرد و این حرارت بالا باید با یک سیستم خود تنظیم و جدا از دیگر قسمتهای بدن از مغز دفع گردد.

به این ترتیب، متابولیسم و جریان خون مغز و حرارت و میزان آب و الکتروليتهای مغز باید یک سیستم خود تنظیم را ایجاد کند.بالا رفتن زياد درجه حرارت مغز منجر به فعال کردن مکانیسمهای پاتوفيزيولوژيک خاص و آسیب به سد بین خون و مغز و نشت مایعات به درون مغز و اسیب و حتی مرگ سلولها مغزی می شود( Siesjo B. Brain Energy Metabolism.New York: Wiley; 1978.)اولین بار مرتيز سیف، فيزيولوژيست آلمانی، حرارت درون مغز را اندازه گیری کرد و نشان داد که دیدن یک تکه گوشت، درجه حرارت مغز سگ را یک درجه بالاتر مي برد. مواجهه با شرایط محیطی استرس زا یا هیجانی و فعالیت می تواند درجه حرارت مغز را بین دو تا سه درجه سانتیگراد افزايش دهد.

بالا رفتن درجه حرارت مغز منجر به انقباض رگهای محیطی بیرون مغز مي شود و عرق کردن را کاهش میدهد و این یک معضل بزرگ است .با این که مغز دو درصد وزن بدن را تشکیل میدهد ولی در حالت استراحت، تا حدود 20% اکسیژن موجود در خون را مصرف ميکند. مصرف انرژی یک سلول عصبي(نورون) 0.54.0 nW است که حدود 300 تا 2500 برابر سلولها دیگر بدن است.
(Laughlin SB, de Ruyter van Steveninck RR, Anderson JC. The metabolic cost of neural information.Nature Neurosci. 1998;1:3641.[PubMed])

اندازه گیری های بيوفيزيکال نشان میدهد که برای انتقال یک بیت اطلاعات به 10 به توان چهار مولکول ATP نیاز است . برای کد کردن یک ليست، حدود 10به توان شش تا 10به توان هفت مولکول ATP مصرف می شود.بیشتر انرژی در متابولیسم مغزي صرف بازیابی پتانسيلهاي الکتریکی پس از ديس شارژ الکتریکی می شود .و بخش دیگری از امر، صرف تولید ماکرومولکولها و انتقال پروتئین از غشاي میتوکندری مي شود. همه این متابوليسم و صرف انرژی به حرارت تبدیل می شود.

روش ابداعی برای چک این حرارت ، استفاده از الکترودهاي دماسنج در قسمتها مختلف مغز موش است . با تحریک موش به وسيله محرکهاي محیطی، درجه حرارت در قسمتهای مختلف مغز به نسبتهای متفاوت بالا می رود. نشان داده شده است که ميزان بالا رفتن درجه حرارت در واکنش به محرکهای محیط وقتی بیشتر است که دمای اوليه در قسمتهای مختلف مغز پایین باشد يعني گرم بودن اولیه مغز، سرعت واکنش مغزی را کاهش می دهد. در درجه حرارت 38-39℃ هیچ تاثیری در افزایش درجه حرارت، در مواجهه با محرکهای محیطی مثلا مواجهه با جنس مخالف دیده نمی شود.( Kovalzon VM. Brain temperature variations during natural sleep and arousal in white rats. Physiol. Beh.1972;10:667670. [PubMed])

قانون مقادیر اوليه(law of initial values) بيان مي کند که وضعیت و درجه حرارت مغز پیش از تحریک، در جواب دهی و سرعت واکنش مغز بسیار موثر است .اندازه گیری درجه حرارت مغز نشان میدهد که قسمتهایی از مغز که در قسمت بالاتر هستند سردترند
dorsal striatum, 36.6°C; hippocampus, 35.6°C

و قسمتهایی که پائینتر قرار دارند گرمترند( ventral tegmental area of midbrain, 37.3°C; medial preoptic area of hypothalamus, 37.3°C; nucleus accumbens or NAcc, 37.3°C)

مثلا قسمت جدید مغز یا کورتکس ،در قسمت سطحی مغز از بقیه جاهای مغز سردتر است. شاید علت این حالت عدم فعالیت نورونی در قسمتهای سطحی در حالت استراحت باشد. بر خلاف این حالت قسمتهای عمقی مانند هیپوتالاموس گرم، در حالت استراحت هم در حال فعالیت هستند . بالا رفتن میزان متابولیسم و حرارت در مغز مانند اندامهای دیگر باعث افزایش جریان خون مغز مي شود و اکسیژن بیشتر، نیازهای قسمتهای فعال مغز را برآورده می کند و گرمای اضافی را از طریق جریان خون منتقل می سازد

مصرف اکسیژن حین فعالیت و ورزش سنگین، ده برابر زمان استراحت می شود و تولید گرما هم از~ 1W/kg at rest to ~10 W/kg (از یک به ده) میرسد . انسان به شکل موفقی با عرق کردن و افزایش جریان خون سطحی می تواند با افزایش درجه حرارت درونی مقابله کند.در انسان چون کارگذاري الکترود داخل مغز ممکن نیست از اندازه گیری درجه حرارت پرده صماخ در گوش برای تعیین حرارات داخل جمجمه استفاده میشود و مشاهده می کنیم در فعالیت زیاد و گرم شدن بدن، سر بسیار خنک تر از دیگر جاها است .

در ورزش نسبتا متعادل، مکانیسمهای جبرانی میتواند از افزايش درجه حرارت داخل مغز جلوگیری کند ولی در ورزش خیلی سنگین ، به دلیل بالا رفتن عمق و سرعت تنفس میزان زیادی گاز Co2. خون دفع می شود و این حالت منجر به تنگ شدن عروق مغز می شود و تا حدی مکانیسم خود تنظیم سرد کننده مغز، مختل می شود.این افزایش زیاد درجه حرارت مغز منجر به اختلال در سد بین خون و مغز می گردد.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3149793/


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
هوش، ژنتیکی است یا محیطیتلاشی جدید در درمان ام اسروش های صرفه جویی در ایجامبانی ذهنی سیاه و سفیدکندر در بیماریهای التهابتاثیر گیاه خواری بر رشد وشاهکار قرننقش حیاتی تلومر دی ان آ داز تکینگی تا مغز از مغز تآیا ما تنها موجودات زنده تغییر عمودی سر انسان از پچرا حیوانات سخن نمی گوینبحث درباره پیدایش و منشااولین مورد پیوند سر در اندی متیل فومارات(زادیوا)(فلج بل، فلجی ترسناک که آنهاوکينگ پیش از مرگش رسالتمایل زیاد به خوردن بستنروش هایی ساده برای کاهش ازبان و شناخت حقیقت قسمت دمجموعه های پر سلولی بدن ماخلاق و علوم اعصابکودک ایرانی که هوش او از تاثیر گیاه خواری بر رشد وشباهت زیاد بین سلول هاي عنقش داروهاي مختلف معروف از تکینگی تا مغز از مغز تآیا مغز تا بزرگسالی توسعثبت امواج الکتریکی در عصچرا حجم مغز گونه انسان دربحثی در مورد نقش ویتاميناولین تصویر در تاریخ از سدژا وو یا اشنا پنداریفلج خوابهاوکينگ پیش از مرگش رسالتمدن قدیمی ای در جنوب ایرروش صحبت کردن در حال تکامزبان و شناخت حقیقت قسمت سمحل درک احساسات روحانیاختلال در شناسایی حروف و کودکان خود را مشابه خود تتاثیر گیاه خواری بر رشد وشباهت زیاد بین سلول هاي عنقش روزه داری در سالم و جاز تکینگی تا مغز- از مغز آیا هوش ارثی دریافتی از پجنسیت و تفاوت های بیناییچرا در مغز انسان، فرورفتبحثی جالب درباره محدودیتايندگان چگونه خواهند دیددژاوو یا آشناپنداریفلج خواب چیستهدف از تکامل مغزتمساح حد واسط میان مغز کوروشهای نو در درمان دیسک بزبان، وسیله شناسایی محیطمحل درک احساسات روحانی داختلالات مخچهکوری گذرای ناشی از موبایتاثیر گیاه خواری بر رشد وشش مرحله تکامل چشمنقش زبان در سلطه و قدرت ااز تکینگی تا مغز- از مغز آیا هوش سریعی که بدون احسجنسیت و تفاوت های بیناییچراروياها را به یاد نمی آبحثی در مورد نقش کلسیم و ايا اراده آزاد توهم است یدانشمندان ژنی از مغز انسفیلمی بسیار جالب از تغییهزینه ای که برای اندیشیدتنفس هوازی و میتوکندریروشهای شناسایی قدرت شنواسفر نامه سفر به بم و جنوب محدودیت های حافظه و حافظاختلالات حرکتی در انسانکی غایب شدی تا نیازمند دلتاثیر گیاه خواری بر رشد وصرع و درمان های آننقش زبان در سلطه و قدرت ااز تکینگی تا مغز- از مغزتآیا هشیاری کوانتومی وجودجهش های ژنتیکی مفید در ساچراروياها را به یاد نمی آبحثی در مورد عملکرد لوب فايا اراده آزاد توهم است یدانشمندان روش هاي جدیدی فیزیکدانان ماشینی برای تهستي مادي ای که ما کوچکترتنفس هوازی و میتوکندریروشی برای بهبود هوش عاطفسفرنامه سفر به بم و جنوب مخچه ، فراتر از حفظ تعادلاختلالات صحبت کردن در انکاهش التهاب ناشی از بیماتاثیر انتخاب از طرف محیط ضررهای مصرف شکر و قند بر نقش غذاها و موجودات دريااز تکینگی تا مغز، از مغز آیا واکنش های یاد گرفته وجهش های ژنتیکی غیر تصادفنزاع بین جهل و علم رو به پبحثی درباره هوش و تفاوتهایا کوچک شدن مغزانسان الدانشمندان روشی برای تبدیفراموشی همیشه هم بد نیستهستی ما پس از شروعی چگال تو دی ان ای خاص ميتوکندريروشی جدید در درمان قطع نخسفرنامه سفر به بم و جنوب مخچه ابزاري که وظیفه آن فادامه بحث تکامل چشمکایروپاکتیک چیستتاثیر ترکیبات استاتین (سضررهای شکر بر سلامت مغزنقش غذاها و موجودات درياازدواج های بین گونه ای، رآیا آگاهی پس از مرگ از بیجهشهای مفید و ذکاوتی که دنزاع بین علم و نادانی رو بحثی درباره هوش و تفاوتهایا ابزار هوشمندی یا مغز داروهای مصرفی در ام اسفرایند حذف برخی اجزای مغو هر کس تقوای خدا پیشه کنتولید سلولهای جنسی از سلروشی جدید در درمان سکته مسفرنامه سفر به بم و جنوب مدارک ژنتیکی چگونه انسانادغام میان گونه های مختلکاربرد روباتهای ريزنانوتاثیر دپاکین بر بیماری مطی یکصد هزار سال اخیر هرچنقش غذاها و موجودات دريااستفاده از هوش مصنوعی در آیا امکان بازسازی اندامهجهشهای مفید و ذکاوتی که دنظریه تکامل در درمان بیمبحثی درباره هوش و تفاوتهایا بیماری ام اس (مولتیپداروهای ضد بیماری ام اس وفرد حساس از نظر عاطفی و بویتامین E برای فعالیت صحتوانایی مغز و دیگر اجزای ريتوکسيمب در درمان ام اسسفرنامه سفر به بم و جنوب مرگ انتقال است یا نابود شادغام دو حیطه علوم مغز و کاربرد روباتهای ريز، در تاثیر داروهای ضد التهاب علم به ما کمک میکند تا مونقشه مغزی هر فرد منحصر بهاستیفن هاوکینگ در مورد هآیا انسان با مغز بزرگش اخجاذبه و نقش آن در شکلگیریهفت چیز که عملکرد مغز تو بحثی درباره هوش و تفاوتهایا بدون زبان میتوانیم تداروی فامپیریدین یا نورلقانون مندی نقشه ژنتیکی مویتامین E در چه مواد غذایتوازن مهمتر از فعالیت زیراه های جدید برای قضاوت رسلولهای بنیادی مصنوعی درمزایای شکلات تلخ برای سلارتقا و تکامل سنت آفرینش کجای مغز مسئول پردازش تجتاثیر داروی ضد تشنج سدیم علایم کمبود ویتامین E را چندین ماده غذایی که مانناستیفن هاوکینگ در تفسیر آیا احتمال دارد رویا از آحافظه و اطلاعات در کجاست هفت سین یادگاری از میراث بحثی درباره هوش و تفاوتهایا تکامل هدفمند استداروی تشنجی دربارداریقارچ بی مغز در خدمت موجودویتامین دی گنجینه ای بزرتوسعه برخی شغل ها با هوش راه های جدید برای قضاوت رسلسله مباحث هوش مصنوعیمشکلات نخاعیارتوکين تراپی روشی جديد کشف مکانیسم عصبی خوانش پتاثیر درجه حرارت بر عملکعلایم کمبود ویتامین E را چه زیاد است بر من که در ایاستخوان های کشف شده، ممکآیا احتمال دارد رویا از آحافظه و اطلاعات در کجاست همیشه عسل با موم بخوریمبحثی درباره احساسات متفاایرادهای موجود در خلقت بداروی ضد تشنج با قابليت تلوب فرونتال یا پیشانی مغواکنش های ناخودآگاه و تقتوصیه های غیر دارویی در سراه پیروزی در زندگی چیستسم زنبور ، کلیدی برای وارمغز ما کوچکتر از نیم نقطهارتباط میکروب روده و پارکشف مکانیسمی پیچیده در بتاثیر درجه حرارت بر عملکعوارض ازدواج و بچه دار شدچهار میلیارد سال تکامل باصول سلامت کمرآیا برای تولید مثل همیشه حافظه و اطلاعات در کجاستهوش مصنوعی می تواند بر احبحثی درباره احساساتی غیراگر نعمت فراموشی نبود بسداروی ضد تشنج با قابليت تلبخند بزن شاید صبح فردا زواسطه ها د رمسیر ایجاد مغتوصیه هایی در مصرف ماهیرشته نوروایمونولوژی و نقسودمندی موجودات ابزی بر مغز چون ابزار هوش است دلیارتباط چاقی و کاهش قدرت بکشف ارتباط جدیدی از ارتبتاثیر درجه حرارت بر عملکعید نوروز مبارکچهار ساعت پس از کشتار خوکاضطراب و ترسآیا بزرگ شدن مغز فقط در دحس چشایی و بویاییهوش مصنوعی گوگل به کمک تشبخش دیگری در وجود انسان هاگر نعمت فراموشی نبود بسداستانها و مفاهیمی اشتبالرزش ناشی از اسیب به عصبوراپامیل در بارداریتوضیحی ساده در مورد هوش مرشد مغز علت تمایل انسان بسیاهچاله و تکینگی ابتدایمغز آیندگان چگونه است ؟ارتباط شگفت مغز انسان و فکشف جمجمه ای درکوه ایرهوتاثیر درجه حرارت بر عملکعامل کلیدی در کنترل کارآنوار مغزی روشی مهم در تشخاطلاعاتی عمومی در مورد مآیا تکامل و تغییرات ژنتیحس و ادراک (قسمت اول )هوش مصنوعی گوگل به کمک تشبرنامه و ساختار پیچیده ماگر تلاش انسان امروز برادر مانهای کمر دردلزوم سازگاری قانون مجازاورزش هوازی مرتب خیلی به قتکامل چشمزمین زیر خلیج فارس تمدنی سیاره ابلهانمغز انسان ایا طبیعتا تماارتباط شگفت انگیز مغز انگنجینه ای به نام ویتامین تاثیر درجه حرارت بر عملکعسل طبیعی موثر در کنترل بنورون هاي مصنوعی می تواناطلاعاتی عمومی در مورد مآیا خداباوری محصول تکاملحس و ادراک (قسمت دوم )هوش مصنوعی الفاگوبرین نت به جای اینترنتابزار هوش در حال ارتقا ازدر چه مرحله ای از خواب ، رلزوم سازگاری قانون مجازاورزش هوازی ، بهترین تمریتکامل ابزار هوش ، راه پر زندگی هوشمند در خارج از زسیاره ابلهانمغز انسان برای شادمانی طارتباط شگفت انگیز مغز انگیاه خواری و گوشت خوار کدتاثیر درجه حرارت بر عملکعصب حقوق نورولوونوروپلاستیسیتی چیستبلندی در ذهن ما درک بلندیآیا دلفین ها می تواند از حس و ادراک قسمت چهارمهوش مصنوعی از عروسک تا کبرای پیش بینی آینده مغز دابزارهای بقای موجود زنددرمان های بیماری آلزایمرممانتین یا آلزیکسا یا ابورزش و میگرنتکامل ساختار رگهای مغزی زیباترین چیز در افزایش سسیستم تعادلی بدنمغز انسان رو به کوچکتر شدارتباط غیرکلامی بین انساگالکانزوماب، دارویی جدیتاثیر درجه حرارت بر عملکعضلانی که طی سخن گفتن چقدچیزی خارج از مغزهای ما نیبه زودی شبکه مغزی به جای آیا دست مصنوعی به زودی قاحس و ادراک قسمت پنجمهوش مصنوعی از عروسک تا کبرخی نکات از گاید لاین پرابزارهای دفاعی و بقای مودرمان های رایج ام اسمنابع انرژي پاک سرچشمه حورزش بهترین درمان بیش فعتکامل شناخت انسان با کشفزبان چهار حرفی حیات زمینسیستم دفاعی بدن علیه مغز مغز ایندگان چگونه استارتروز یا خوردگی و التهاگامی در درمان بیماریهای تاثیر درجه حرارت بر عملکمقالاتچگونه مغز پیش انسان یا همبوزون هیگز چیستآیا راهی برای رفع کم آبی حس و ادراک قسمت سومهوش مصنوعی از عروسک تا کبرخی اثرات مضر ویتامین داثر مضر مصرف طولانی مدت ردرمان جدید میگرن با انتی مولتیپل اسکلروز در زنان ورزش در کمر دردتئوری تکامل امروز در درمزبان و بیان، در سایه پیشرسکته مغزیمغز ابزار برتر بقاارزش حقیقی زبان قسمت اولگاهی لازم است برای فهم و تاثیر درجه حرارت بر عملکتاثیر ویتامین دی بر بیماچگونه هموساپينس بر زمین بیماری گیلن باره و بیمارآیاما مقهور قوانین فیزیکحساسیت روانی متفاوتهوش مصنوعی از عروسک تا کبرخی اختلالات عصبی مثانهاثرات مفید قهوهدرمانهای بیماری پارکینسمواد کوانتومی جدید، ممکنوزوز گوشتئوری تکامل در پیشگیری و زبان و تکلم برخی بیماریهساخت شبکه عصبی با الفبایمغز برای فراموشی بیشتر کارزش حقیقی زبان قسمت دومگاهی مغز بزرگ چالش استتاثیر درجه حرارت بر عملکصفحه اصلیچگونه آن شکری که می خوریمبیماری ای شبیه ام اس مولتإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَخلاصه ای از مطالب همایش مهوش مصنوعی از عروسک تا کبرخی بیماری ها که در آن باثرات مضر ماری جوانادرک فرد دیگر و رفتارهای اموجود بی مغزی که می تواندیک پیشنهاد خوب برای آسان تا 20 سال آینده مغز شما به زبان و شناخت حقیقت قسمت چساخت شبکه عصبی مصنوعی با مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ارزش حقیقی زبان قسمت سومگزیده ای از وبینار یا کنفتاثیر رو ح و روان بر جسمسوالات پزشکیچگونه جمعیت های بزرگ شکل بیماری بیش فعالیافراد آغاز حرکت خودشان رخواندن ، یکی از شستشو دهنهوش مصنوعی از عروسک تا کمبرخی توجهات در ببمار پاراجزای پر سلولی بدن انسان درک و احساسموجودات مقهور ژنها هستندیکی از علل محدودیت مغز امتاثیر مشاهده بر واقعیت بزبان و شناخت حقیقت قسمت اساختار شبکه های مغزی ثابمغز بزرگ چالش است یا منفعاز نظر علم اعصاب یا نرووسگزارش یک مورد جالب لخته وتاثیر رژیم گیاه خواری بر پیامهای کاربرانچگونه جمعیت های بزرگ شکل بیماری تی تی پیافزایش قدرت ادراکات و حسخواب سالم عامل سلامتیهوش مصنوعی از عروسک تا کمبرخی سيناپسها طی تکامل و اجزایی ناشناخته در شکل گدرک احساسات و تفکرات دیگمیهمانهای ناخوانده عامل یادگیری مهارت های جدید دتاثیر ویتامین دی بر بیماسریعترین کامپیوتر موجودمغز بزرگ چالشهای پیش رواز نظر علم اعصاب اراده آزگشایش دروازه جدیدی از طرتاثیر رژیم گیاه خواری بر سایتهای دیگرچگونه حافظه را قویتر کنیبیماری ضعف عضلات نزدیک بالکتروتاکسی(گرایش و حرکخواب سالم عامل سلامتی و یهوش مصنوعی در کامپیوترهابررسي علل احتمالي تغيير درک تصویر و زبان های مخلتمیگرن سردردی ژنتیکی که بیادآوری خواب و رویاتاثیر ژنها بر اختلالات خسرگیجه از شایعترین اختلامغز حریص برای خون، کلید تاز نظر علم اعصاب اراده آزپنج اکتشاف شگفت آور در موتاثیر رژیم گیاه خواری بر نگاهی بر قدرت بینایی درابیماریهای تحلیل عضلانی اامیوتروفیک لترال اسکلروخواب عامل دسته بندی و حفطهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبررسی و اپروچ جدید بر بیمدرک عمیق در حیواناتمیدان مغناطيسي زمین بشر ژن هوش و ساختارهای حیاتی تاثیر کپسول نوروهرب بر نسردرد و علتهای آنمغز زنان جوانتر از مغز مراز تلسکوپ گالیله تا تلسکپیموزایدتاثیر رژیم گیاهخواری بر نگاهی بر توانایی اجزاي ببیوگرافیامگا سه عامل مهم سلامتخودآگاهی و هوشیاريهوش مصنوعی در خدمت خلق وحبررسی سیستم تعادلی بدن ادرگیری اعصاب به علت میتومکانیزمهای دفاعی در برابژن یا نقشه توسعه مغز و نقتاثیر کپسول نوروهرب بر تسردرد تنشنمغزهای کوچک بی احساساز تکنیکی تا مغز از مغز تپیوند مغز و سر و چالشهای تاثیر عصاره تغلیظ شده گیناتوانی از درمان برخی ویبیوگرافیامروز دانش ژنتیک هیچ ابهخودآگاهی و هوشیاريهوش مصنوعی درمانگر کامپیبررسی علل کمر درد در میانرقیبی قدرتمند در برابر مما انسانها چه اندازه نزدژنها نقشه ایجاد ابزار هوتاثیر کپسول نوروهرب بر سسردرد سکه اینقش قهوه در سلامتیاز تکینگی تا مغز از مغز تپیوند سر، یکی از راه حلهاتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ناتوانی در شناسایی چهره بیست تمرین ساده برای جلوانفجار و توقف تکاملی نشاخطا در محاسبات چیزی کاملهوش مصنوعی درخدمت خلق وحبزرگ شدن مغز محدود به دوررموزی از نخستین تمدن بشرما انسانها چه اندازه نزدژنها ، مغز و ارادهتاثیر کپسول نوروهرب بر سسرعت فکر کردن چگونه استنقش هورمون های تیروئید داز تکینگی تا مغز و از مغز پیشینیان انسان از هفت میتبدیل سلولهای محافط به سنخاع ما تا پایین ستون فقربیشتر کمردردها نیازی به انگشت نگاری مغز نشان میدخطا در محاسبات چیزی کاملهوش مصنوعی ساخته هوش طبیتفاوت مغز انسان و میمون هرمز و رازهای ارتباط غیر کرویای شفافما با کمک مغز خود مختاريمژنهای هوش ، کدامندتاثیر گیاه خواری بر رشد وشنا در ابهای گرم جنوب نینقش ژنتیک در درمان اختلااز تکینگی تا مغز از مغز تپیشرفتی مستقل از ابزار هتری فلوپرازیننخستین تصویر از سیاهچالهبا هوش مصنوعی خودکار روباندوهگین نباش اگر درب یا دفاع در برابر تغییر ساختهوش احساسیتفاوتهای جنسیتی راهی براروبات های ریز در درمان بیما تحت کنترل ژنها هستیم یکمردرد و علل آنتاثیر گیاه خواری بر رشد وشناخت و معرفت، و نقش آن دنقش انتخاب از طرف محیط، ناز تکینگی تا مغز از مغز تپاسخ گیاهان در زمان خوردتشنج چیستنرمش های مفید در سرگیجهبارداری بدون رحمانسان جدید از چه زمانی پادقیق ترین تصاویر از مغز اهوش احساسیتقلید مرحله ای نسبتا پیشتلاش هایی در بیماران قطع روزه داری و بیمار ی ام اس ماه رجبکمردرد با پوشیدن کفش مناتاثیر گیاه خواری بر رشد وشناسایی سلول های ایمنی انقش اتصالات بین سلولهای از تکینگی تا مغز از مغز تپختگی پس از چهل سالگي به تغییر الگوی رشد مغزی با زنرمشهای مهم برای تقویت عبازسازي مغز و نخاع چالشی انسان عامل توقف رشد مغزدلایلی که نشان میدهد ما بهوش عاطفی بیشتر در زنانتلاشی برای درمان قطع نخاروش مقابله مغز با محدودیماپروتیلینکنفرانس تشنج هتل کوثر اصتاثیر گیاه خواری بر رشد وشواهدی از دنیسوان(شبه نئنقش حفاظتی مولکول جدید داز تکینگی تا مغز از مغز تپرورش مغز مینیاتوری انساتغییر زودتر اتصالات مغزیچرا مغزهای ما ارتقا یافت بحتی علمی درباره تمایل بانعطاف پذیری مکانیسمی علديدن با چشم بسته در خواب هوش عاطفی در زنان بیشتر ا