دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

بحثی درباره احساساتی غیر از احساسات پنجگانه

دکتر سید سلمان فاطمی . نورولوژیست:
بحثی درباره احساسات متفاوت از احساسات مادی پنجگانه

آن چیزی که سالها در مدارس تدریس میشود، آن است که احساسات انسان محدود به پنج حس معروف بینایی ، چشایی . بویایی لامسه و شنوایی است . بله این احساسات در وجود انسان و دیگر حيوانات وجود دارد ولی این احساسات صرفا مادی ، با احساسات دیگر مانند ترس و خشم و احساس گناه ... تا حدی متفاوت است .

درک ما از عالم هستی و احساس ما از آن ، نخستین برخوردی است که با جهان اطراف خود داریم ، ولی این ادراک صرفا با اندامهای حسی معروف(sensation) ما انجام نميشود بلکه ابزار دیگری در موجودات هست که باعث میشود تا حسی درونی در آنها شکل بگیرد و این حس درونی (emotion)، اهمیت خاصی را در واکنشهای آنها دارد

مثلا اگر گرگی درنده را در جلوي خودتان ببینید ، این حس بینایی شما نیست که ناگهان سبب میشود تا فرار کنید بلکه به دنبال حس بینایی دیدن گرگ ، حسی دیگر در درون شما شکل میگیرد و آن حس ترس است . به دنبال این احساس ترس ، هورمونهايي در بدن ترشح میشود که بدن را وادار به فعالیت بیشتر میکند و قدرت لازم را برای اندامهايي مانند قلب و عضلات پا فراهم میسازد و این اندامها سرعت خاصی را به موجود زنده میدهند تا بتواند فرار کند .

نمونه دیگر این احساس ها ،
احساس اضطراب است که میتواند در شرایطی نه تنها زیان بار نباشد بلکه باعث تحرک فرد و نجات او از یک گرفتاری بزرگ شود .

این احساسات مهمی که جزو پنج دسته اصلی احساسات موجودات نیستند ، شکلهای مختلفی دارند.

اکثر این احساسات ، مثبت نیستند زیرا هدف از این احساسات ، القاي حالت هوشیاری بیشتر و تحرک در موجود زنده است تا خود را از مخمصه ای نجات دهد . حس مثبت ، در موجودات ابتداييتر کمتر منجر به تحرک برجسته ای میشود در حالی که حس منفی ، منجر به واکنشي شدیدتر میشود

این اهمیت احساسات منفی ، به عنوان میراثی تکاملی به انسانها هم رسیده است تا آنجا که قرار دادن احساسات مثبت در مغزهایی که احساسات منفی را بیشتر در خود جای میدهد ، کاری نسبتا دشوار است . ما تجربه بیشتری نسبت به غم و اندوه و ترس داریم و در برابر هنر شاد بودن و لذت بردن و مهمتر از آن ، به خاطر سپردن این شادیها و لذتها، در اندکی از ما وجود دارد

در همه زبانهای عالم ميبينيم کلمات منفی بیشتر از کلمات مثبت است

و به طور کلی هفت احساس اساسی در هر زبان وجود دارد و آنها عبارتند از :

شادی ، اندوه ، ترس ، خشم ، تنفر، خجالت و گناه

شش عدد از این هفت احساس ، منفی و یکی از انها ، مثبت است . از نظر تکاملی، ما احساسات منفی را ترجیح میدهیم . و مغزهای ما به این احساسات منفی به شکل سریعتر پاسخ ميدهد.

علت اين ترجیح ، به طبیعت انسان برمی گردد زیرا او نیاز دارد به سرعت دخالت کند و از احساسات منفی ، عبرت و درس بگیرد و اهمیت این عبرت گرفتن تا حدی است که آن را به مساله مرگ و زندگی تبدیل میکند .

و به این دلیل، یادآوری اين احساسات و عبرت گرفتن از آنها، هم، هر چند زمانی بر آن گذشته باشد، مهم است .

اما در سیر تکاملی موجودات ، احساسات مثبت آنقدر مهم نیست و میتوانی هر قدر میخواهی در آن غرق شوی سپس به سرعت از آن بیرون بیایی و این برعکس احساسات منفی است .

(.Dr. Rick Hanson, "Hardwiring happiness", TEDxMarin, 2013)

.ترس در موجودات ابتدایی ، خود را به صورت واکنشي سریع به شرایط خطر و دشمن نشان میدهد .در یک حیوان تکامل یافته تر این احساس میتواند با افزایش ضربانات قلب یا حتی سیخ شدن موها خود را نشان دهد . ما از احساس درونی حیوانات باخبر نیستیم ولی با مقایسه واکنشي که حیوانات به شرایط خطرناک نشان میدهند، تا حد زیادی احساس درونی آنها را درک کنیم .

ترس از ابتدایی ترین احساساتی است که در موجودات زنده شکل گرفته و این ترس ، زمینه بسیار مساعدی را برای حفظ بقای موجودات فراهم کرده است، به گونه ای که با ایجاد ترس ،موجود زنده به هر وسیله ای ميکوشد تا از شرایط خطرناک بگریزد و خود این فرار سبب میشود تا موجود، زنده بماند و بقای بهتری برای او ایجاد گردد .

مغز موجودات ابتدایی ، آن پيچيدگي مغز انسان را ندارد بنابراین احساساتی مانند ترس، به صورتی خام و پرداخت نشده در این موجودات رخ میدهد .

مغز اولیه شامل غشایی ابتدایی است که از هيپوکمپ و کورتکس سينگوليت و آميگدال تشکیل میشود. در این مغز ابتدایی ، غشای ضخیمی روی قسمتهای ابتدايي وجود ندارد . این قسمتهای ابتدایی با احساسات اولیه مانند حس چشاي یا بویایی مرتبط است . همچنين نخستین احساسات( emotion ها) را هم مانند ترس ، ایجاد میکند .

به خصوص در موجودات پیش از انسان ، قسمت پیشانی مغز هم بسیار کوچکتر است و این را به خوبی میتوان در مغز حیوانات دید . حتی دايناسورهاي بزرگی که شاید قدی به بلندای یک آپارتمان ده طبقه داشتند ، فاقد پیشانی ای بلند بودند و قسمت پیشانی مغز آنها بسیار کوچک بود .

همین حالت در حیوانات پیش از رده انسان يعني شامپانزه و گوریل هم مشاهده میشود .

بعدها با توسعه غشای مغز و به خصوص قسمت پیشانی مغز که خاص انسان است ، فعالیتهای پیچیده تری مانند یادگیری و حافظه و استدلال و برنامه ریزی و تفکر انتزاعي و نهایتا قدرت تکلم شکل گرفت .

احساساتی مانند ترس و خشم و تنفر و ..... در قسمت مرکزی و ابتدایی کورتکس مغز پستانداران و پرندگان به نام سيستم ليمبيک و آميگدال پردازش میشود . Limbus به معنی منطقه ای حاشیه ای هست که اطراف قسمت مرکزی مغز قرار میگیرد .

برخی دانشمندان معتقدند مناطق اميگدال و ليمبيک در خزندگان مشاهده نمی شود و خاص پستانداران است ولی برخی دیگر تاکید دارند که مناطقی مشابه اميگدال و سیستم ليمبيک را در این حيوانات هم یافته اند .

نکته جالب توجه آنکه اندازه شبکه ليمبيک و آميگدال ، در پستانداران، هر چه تکامل یافته تر باشند ، کوچکتر است. در این جانداران ، کورتکس دور مغز بزرگ و بزرگتر ميشود ولی به قیمت کوچک شدن سیستم ليمبيک !!!

پس اهمیت احساسات خام مانند ترس یا خشم خام ، در موجودات پیشرفته تر مانند انسان کمتر میشود و انسان بر خلاف حيوانات، قادر است بر بسیاری از این احساسات غلبه کند ، آنها را پردازش دهد و حتی خود را از قید احساسات منفی برهاند .

دانشمندی به نام مک لین ، سیستم ليمبيک را مختص پستانداران میداند و معتقد است خزندگان فقط بازال گانگليا و ساقه مغز دارند و فاقد سیستم ليمبيک هستند .

این دیدگاه توسط دانشمندان آناتومی مورد قبول نیست زیرا آنها امروزه فهمیده اند که پرندگان و خزندگان هم کورتکس مغزی و قسمتهای ساب کورتيکال مانند سیستم ليمبيک و اميگدال و سیستم هيپوکامپ کوچکی دارند . ارتباط سیستم ليمبيک با کورتکس مغزی بسیار برجسته است و ارتباطات زیادی بین کورتکس و سیستم ليمبيک و هیپو تالاموس وجود دارد . این ارتباطات نقش مهمی در کنترل عملکرد این قسمتهای قدیمی تر توسط قسمتهای بالایی مغز دارد .

بر اساس مطالعات جدید نقش هيپوکامپوس در قسمت وسطی سیستم ليمبيک ، در فعالیتهای شناختی کشف شده است و به نظر میرسد نقش آن محدود به احساسات و emotion نباشد .

قسمتی از سیستم ليمبيک به نام اميگدال در بروز احساسات (emotiion) نقش دارد . برداشتن لوب تمپورال که هيپوکامپ و آميگدال را درون خود دارد ، منجر به بیماری خاصی در میمونها میشود: آنها بی مهابا هر آشغالی را ميخورند و بی محابا شریک جنسی بر می گزینند و روابط جنسی بدون مهاري دارند. همچنین ترسی از انسانها و شرایط دشوار ندارند .در حقیقت اینطور تصور میشود که اميگدال ، سبب درک اهمیت تحریک محیطی است يعنی اگر آميگدال آسیب ببیند فرد اهمیت تحریکات احساسی از محیطی را درک نمیکند .

رفتارهای اجتماعی و کنترلی تا حدی به وسیله اميگدال انجام میشود ولی به دلیل پیچیدگی ان و وجود ده ها هسته عصبي در آن و نیز به دلیل پیچیدگی عملکردهای اجتماعی و کنترلی ، ابهامات زیادی در مورد عملکرد اميگدال وجود دارد .

این ساختمان مغز نقش مهمی را در رفتارهای اجتماعی دارد . نمونه برجسته آن تغییر حالت موجود زنده به دنبال دریافت تنبیه هست (conditoning) .

در این حالت ، ایجاد شرایطی که موجود را دچار تنبیه و آزار کند ، سبب حالت اجتناب و دور شدن از آن شرایط میگردد .

اين احساسات ، در حفظ بقای موجود زنده تاثیرگذار است . این موجود زنده لازم نیست چیز خاصی را یاد بگیرد بلکه قرار گرفتن در شرایط آزار یا تنبيه باعث تغییراتی در غدد درون ریز و سیستم اتونوم او میشود تا او را به صورت ناخودآگاه از قرار گرفتن در شرایط خطرناک دور کند . این اتفاقات درهسته لترال اميگدال انجام میشود و تغییر در این هسته ،از ترس و کانديشنینگ در شرایط خطر جلوگیری ميکند.

بخش مهم دیگر از اميگدال که در emotion نقش دارد، بخش سنترال و مرکزی آن است . تخریب مصنوعی این قسمت هم مانع از ترس ناشی از conditioning ميشود.

از این دو قسمت لترال و مرکزی اميگدال ، پیامهایی به هیپوتالاموس میرود و از آنجا فعالیتهای اتونوم و تغییرات هورمونی و رفتاری را ایجاد میکند و منجر به واکنش موجود زنده به پیامهای خطر از محیط میشود .

همچنین واکنشهای احساسی دیگری مانند خشم و احساسات مادری و جنسی و احساسات چشایی و لذت یا نفرت از غذا ، هم در اميگدال پردازش میشود .

واکنشهای اجتنابی فقط پاسخهای احساسی (emotional) نیستند . و محدود به ترس نیستند بلکه بخشی از این واکنشها ، ناشی از یادگیری موجود زنده است . مثلا موجود زنده به تدریج یاد میگیرد در شرایط خطرناک بدود یا شنا کند و فقط احساس درونی ترس نیست که او را به حرکت در می آورد و هر چه مغز پیچیده تر باشد و هر چه قسمت جلویی مغز بزرگتر و کاملتر باشد این یادگیری پس از ترس خام ، دقیقتر و پيچيده تر ميشود . حتی شاید به جای ترس خام ، منجر به واکنشي کاملتر و عاقلانه تر شود .

هيپوکامپوس نقش مهمی در عملکردهای شناختی مانند حافظه explicit و حافظه implicit و شناخت فضایی دارد (حافظه اکسپليسيت ، حافظه ای است که به صورت اگاهانه فرد میتواند آن را به یاد بیاورد ولی حافظه ايمپليسيت حافظه ای است که به صورت ناخودآگاه انجام میشود مثلا کسی که دوچرخه سواری میکند ، فنونی را که لازم است حین دوچرخه سواری انجام دهد، به صورت ناخودآگاه اجرا ميکند و لازم نیست در مورد آن بیندیشد )

هيپوکامپ نقش اصلیش در رفتارهای شناختی و نه احساسی است .

برخی احساسات ، درونی هستند و در همه افراد در سرتاسر جهان رخ میدهد . کورتکس پره فرونتال نقش مهمی در درک و کنترل احساسات ما دارد. اگر احساسات یا emotion به مرحله هوشیار ، برسد قسمت دورسولترال کورتکس پره فرونتال فعال میشود .

اين قسمت از لوب فرونتال خاص پستانداران است و در انسان، پیچیدگی آن از همه پستانداران دیگر بیشتر است . تجربیات هوشیار در انسان ، وابسته به این ساختارهای موجود در لوب فرونتال است

زبان و تکلم هم خاص انسان است و تکلم بر درک هوشیار این احساسات تاثیر میگذارد . زبان و تکلم در بیان emotion موثر است مثلا در زبان انگلیسی بیش از سی عبارت برای بیان احساس وجود دارد .

در دیگر موجودات که قادر به صحبت کردن نیستند نحوه درک محیط و چگونگی ابراز این درک ، به دلیل نداشتن قدرت تکلم بسیار محدود میشود .

بیشترین قسمتی که بین پستانداران و دیگر موجودات ، با هم متفاوت است ، قسمت جلویی مغز (forebrain) میباشد .

این دیدگاه وجود دارد که تکامل پستانداران در نتیجه اضافه شدن سیستم ليمبيک و نئوکورتکس در forebrain ایجاد شده است.

@salmanfatemi

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3600914/#R107


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
ژنهای مشترک بین انسان و وایندرالخواب عامل دسته بندی و حفطبحثی درباره هوش و تفاوتهسرعت فکر کردن چگونه استنقش غذاها و موجودات درياتلاشی جدید در درمان ام اسابزار بقای موجود زنده از دژاوو یا آشناپنداریبرخی توجهات در ببمار پارطوفان فقر و گرسنگی و بی سفلج خوابچگونه مغز پیش انسان یا همتکامل ابزار هوش ، راه پر اثرات مضر ماری جوانادرمان های بیماری آلزایمرعصب حقوق نورولووقدرت انسان در نگاه به ابعنرمش های مفید در سرگیجهگویید نوزده و ایمنی ساکتتاثیر کپسول نوروهرب بر تارتباط میکروب روده و پاردرگیری اعصاب به علت میتومیگرن شدید قابل درمان اسهفت سین یادگاری از میراث پوست ساعتی مستقل از مغز دتاثیر گیاهخواری بر رشد و از آغاز خلقت تا نگاه انساروش هایی ساده برای کاهش امخچه ابزاري که وظیفه آن فهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا هوش سریعی که بدون احستاثیر رو ح و روان بر جسماز تکینگی تا مغز از مغز ترشته نوروایمونولوژی و نقمغز فکر میکند مرگ برای دیهدف از خلقت رسیدن به ابزاآیا رژیم غذایی گیاهی سلاتغییر زودتر اتصالات مغزیاصول سلامت کمرزبان و شناخت حقیقت قسمت سمغز از بسیاری حقایق می گروراپامیل در بارداریانواع سکته های مغزیحمله ویروس کرونا به مغزبیوگرافیسیستم تعادلی بدننقش هورمون زنانه استروژننقش ژنتیک در درمان اختلاژنهای هوش ، کدامندایا کوچک شدن مغزانسان الخودآگاهی و هوشیاريبحثی درباره هوش و تفاوتهشلیک فراموشینقش غذاها و موجودات درياتمایل زیاد به خوردن بستنابزار بقای موجود زنده از دانشمندان ژنی از مغز انسبرخی سلولهای عصبی در تلاطی یکصد هزار سال اخیر هرچفلج خواب چیستچگونه هموساپينس بر زمین تکامل زباناجزای پر سلولی بدن انسان درمان های جدید میگرنعضلانی که طی سخن گفتن چقدلوب فرونتال یا پیشانی مغنرمشهای مهم برای تقویت عگوشه بیماری اتوزومال رسستاثیر کپسول نوروهرب بر سارتباط چاقی و کاهش قدرت بذهن چند جانبه نیازمند نگمیدان مغناطيسي زمین بشر همیشه عسل با موم بخوریمپیموزایدتاثیر انتخاب از طرف محیط از انفجار بزرگ تا انفجار روش صحبت کردن در حال تکاممدارک ژنتیکی چگونه انسانهوش مصنوعی درمانگر کامپیآیا هشیاری کوانتومی وجودتاثیر رژیم گیاه خواری بر از تکینگی تا مغز از مغز ترشد مغز علت تمایل انسان بمغز ما کوچکتر از نیم نقطههزینه ای که برای اندیشیدآیا رژیم غذایی گیاهی سلاتغییر عمودی سر انسان از پاضطراب و ترسزبان، وسیله شناسایی محیطمغز به تنهایی برای فرهنگ ورزش هوازی مرتب خیلی به قانگشت نگاری مغز نشان میدحوادث روزگار از جمله ویربیوگرافیسیستم دفاعی بدن علیه مغز نقش آتش در رسیدن انسان بهکلرال هیدرات برای خوابانایا ابزار هوشمندی یا مغز خودآگاهی و هوشیاريبحثی درباره هوش و تفاوتهشنا در ابهای گرم جنوب نینقشه مغزی هر فرد منحصر بهتمدن قدیمی ای در جنوب ایرابزار بقای موجود زنده از دانشمندان روش هاي جدیدی برخی سيناپسها طی تکامل و ظهور امواج مغزی در مغز مصفیلمی بسیار جالب از تغییچگونه آن شکری که می خوریمتکامل ساختار رگهای مغزی اجزایی ناشناخته در شکل گدرمان های جدید در بیماری مقالاتلبخند بزن شاید صبح فردا زچرا مغزهای ما ارتقا یافت گوشت خواری یا گیاه خواریتاثیر کپسول نوروهرب بر سارتباط هوش ساختار مغز و ژرقیبی قدرتمند در برابر ممکانیزمهای دفاعی در برابهوموارکتوس ها ممکن است دپیچیدگی های مغزی در درک زتاثیر ترکیبات استاتین (ساز تلسکوپ گالیله تا تلسکروشهای نو در درمان دیسک بمروری بر تشنج و درمان هایهوش مصنوعی درخدمت خلق وحآیا واکنش های یاد گرفته وتاثیر رژیم گیاه خواری بر از تکینگی تا مغز از مغز تزمین زیر خلیج فارس تمدنی مغز مادران و کودکان در زمهزینه سنگین انسان در ازاآیا راهی برای رفع کم آبی تغییرات منطقه بویایی مغزاطلاعاتی عمومی در مورد مسفر نامه سفر به بم و جنوب مغز برای فراموشی بیشتر کورزش هوازی ، بهترین تمریاندوهگین نباش اگر درب یا حافظه و اطلاعات در کجاست بیان ژن های اسکیزوفرنی دسکته مغزینقش انتخاب از طرف محیط، نکمردرد و علل آنایا بیماری ام اس (مولتیپخانواده پایداربحثی درباره هوش و تفاوتهشناخت و معرفت، و نقش آن دنقص در تشخیص هیجانات عامتمدن بشری و مغز اخلاقیابزار بقای موجود زنده از دانشمندان روشی برای تبدیبررسي علل احتمالي تغيير علم به ما کمک میکند تا موفیزیکدانان ماشینی برای تچگونه انتظارات بر ادراک تکامل شناخت انسان با کشفاحساس گذر سریعتر زماندرمان های رایج ام استاثیر ویتامین دی بر بیمالرزش ناشی از اسیب به عصبچرا پس از بیدار شدن از خوگیاه خواری و گوشت خوار کدتاثیر گیاه خواری بر رشد وارتباط انسانی، محدود به رموزی از نخستین تمدن بشرما انسانها چه اندازه نزدهوش مصنوعی می تواند بر احپیوند مغز و سر و چالشهای تاثیر دپاکین بر بیماری ماز تلسکوپ گالیله تا تلسکروشهای شناسایی قدرت شنوامرکز هوشیاری، روح یا بدن هوش مصنوعی ساخته هوش طبیآیا آگاهی پس از مرگ از بیتاثیر رژیم گیاه خواری بر از تکینگی تا مغز از مغز تزندگی هوشمند در خارج از زمغز چون ابزار هوش است دلیهستي مادي ای که ما کوچکترآیاما مقهور قوانین فیزیکتغییرات تکاملی سر انسان اطلاعاتی عمومی در مورد مسفرنامه سفر به بم و جنوب مغز بزرگ چقدر مفید هست ؟ورزش و میگرنانسان قدیم در شبه جزیره عحافظه و اطلاعات در کجاست بیست تمرین ساده برای جلوسانسور از روی قصد بسیاری نقش اتصالات بین سلولهای کمردرد با پوشیدن کفش منابررسی سیستم تعادلی بدن اایا بدون زبان میتوانیم تخدا موجود استبحثی درباره هوش و تفاوتهشناسایی سلول های ایمنی اچند جهانیتمساح حد واسط میان مغز کوابزار بقای موجود زنده از داروهای مصرفی در ام اسبررسی و اپروچ جدید بر بیمعلایم کمبود ویتامین E را فرگشت و تکامل تصادفی محض چگونه باغبانی باعث کاهش کاهش التهاب ناشی از بیماتئوری تکامل امروز در درماخلاق و علوم اعصابدرمان های علامتی در ام اسصفحه اصلیلزوم سازگاری قانون مجازاچرا بیماری های تخریبی مغگالکانزوماب، دارویی جدیتاثیر گیاه خواری بر رشد وارتباط شگفت مغز انسان و فرمز و رازهای ارتباط غیر کما انسانها چه اندازه نزدهوش مصنوعی گوگل به کمک تشپیوند سر، یکی از راه حلهاتاثیر داروهای ضد التهاب از تکنیکی تا مغز از مغز تروشی برای بهبود هوش عاطفمرکز حافظه کجاستهوش احساسیآیا امکان بازسازی اندامهتاثیر رژیم گیاهخواری بر از تکینگی تا مغز از مغز تزونا به وسیله ویروس ابله مغز چگونه صداها را فیلتر هستی ما پس از شروعی چگال آزمون ذهنی گربه شرودینگرثبت امواج الکتریکی در عصبلندی در ذهن ما درک بلندیسفرنامه سفر به بم و جنوب مغز بزرگ چالش است یا منفعورزش بهترین درمان بیش فعانسان جدید از چه زمانی پاحافظه و اطلاعات در کجاستبیشتر کمردردها نیازی به ساخت شبکه عصبی با الفباینقش حفاظتی مولکول جدید دکنفرانس تشنج هتل کوثر اصبررسی علل کمر درد در میانایا تکامل هدفمند استخطا در محاسبات چیزی کاملبحثی درباره احساسات متفاشواهدی از دنیسوان(شبه نئچندین ماده غذایی که ماننتنفس هوازی و میتوکندریابزار بقای موجود زنده از داروهای ضد بیماری ام اس وعلایم کمبود ویتامین E را فراموش کارها باهوش تر هسچگونه جمعیت های بزرگ شکل کاهش دوپامین عامل بیماریتئوری تکامل در پیشگیری و اخلاق پایه تکامل و فرهنگدرمان ژنتیکی برای نوآوریسوالات پزشکیلزوم سازگاری قانون مجازاچرا حیوانات سخن نمی گوینگامی در درمان بیماریهای تاثیر گیاه خواری بر رشد وارتباط شگفت انگیز مغز انرویا و خبر از آیندهما با کمک مغز خود مختاريمهوش مصنوعی گوگل به کمک تشپیشینیان انسان از هفت میتاثیر داروی ضد تشنج سدیم از تکینگی تا مغز از مغز تروشی جدید در درمان قطع نخمرکز خنده در کجای مغز استهوش احساسیآیا انسان با مغز بزرگش اختاثیر عصاره تغلیظ شده گیاز تکینگی تا مغز از مغز تزیباترین چیز در افزایش سمغز ناتوان از توجیه پیداو هر کس تقوای خدا پیشه کنإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَجمجمه انسان های اولیهبه زودی شبکه مغزی به جای سفرنامه سفر به بم و جنوب مغز بزرگ چالشهای پیش روورزش در کمر دردانسان عامل توقف رشد مغزحس چشایی و بویاییبا هوش مصنوعی خودکار روبنقش حیاتی تلومر دی ان آ دکنگره بین المللی سردرد دبزرگ شدن مغز محدود به دورایرادهای موجود در خلقت بخطا در محاسبات چیزی کاملبحثی درباره احساساتی غیرشاهکار قرنچه زیاد است بر من که در ایتنفس هوازی و میتوکندریابزار بقای موجود زنده از داروی فامپیریدین یا نورلعلت خواب آلودگی بعد از خوفراموشی همیشه هم بد نیستچگونه جمعیت های بزرگ شکل کایروپاکتیک چیستتا 20 سال آینده مغز شما به اختلال در شناسایی حروف و درمان جدید میگرن با انتی پیامهای کاربرانممانتین یا آلزیکسا یا ابچرا حجم مغز گونه انسان درگامی در درمان بیماریهای تاثیر گیاه خواری بر رشد وارتباط شگفت انگیز مغز انرویا بخشی حقیقی از زندگی ما تحت کنترل ژنها هستیم یهوش مصنوعی الفاگوپیشرفتی مستقل از ابزار هتاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز و از مغز روشی جدید در درمان سکته ممرگ انتقال است یا نابود شهوش عاطفی بیشتر در زنانآیا احتمال دارد رویا از آتاریخ همه چیز را ثبت کردهاز تکینگی تا مغز از مغز تزیرفون داروی ضد ام اسمغز و سیر تکامل ان دلیلی وقت نهيب هاي غير علمي گذشافراد آغاز حرکت خودشان رجنسیت و تفاوت های بیناییبوزون هیگز چیستسفرنامه سفر به بم و جنوب مغز بزرگ و فعال یا مغز کووزوز گوشانعطاف پذیری مکانیسمی علحس و ادراک (قسمت اول )بار سنین ابزار هوشمندی اساخت شبکه عصبی مصنوعی با ساختار شبکه های مغزی ثابنقش خرچنگ های نعل اسبی درکنگره بین المللی سردرد دبزرگ شدن تقریبا ناگهانی اگر نعمت فراموشی نبود بسخطرات هوش مصنوعیبخش دیگری در وجود انسان هشبیه سازی میلیون ها جهان چهار میلیارد سال تکامل بتو دی ان ای خاص ميتوکندريابزارهای بقای موجود زندداروی تشنجی دربارداریعوامل موثر در پیدایش زبافرایند تکامل و دشواری هاچگونه حافظه را قویتر کنیکاربرد روباتهای ريزنانوتاثیر مشاهده بر واقعیت باختلالات مخچهدرمانهای بیماری پارکینسسایتهای دیگرمنابع انرژي پاک سرچشمه حچرا در مغز انسان، فرورفتگاهی لازم است برای فهم و تاثیر گیاه خواری بر رشد وارتباط غیرکلامی بین انسارویا تخیل یا واقعیتماه رجبهوش مصنوعی از عروسک تا کپاسخ گیاهان در زمان خوردتاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز تريتوکسيمب در درمان ام اسمراحل ارتقای پله پله کیههوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا احتمال دارد رویا از آتبدیل تراکت صوتی مصنوعی از تکینگی تا مغز- از مغز زبان مشترک ژنتیکی موجودامغز آیندگان چگونه است ؟وقتی فهمیدی خطا کردی برگافزایش قدرت ادراکات و حسجنسیت و تفاوت های بیناییبیماری های مغز و اعصاب و سفری به آغاز کیهانمغز حریص برای خون، کلید تیک پیشنهاد خوب برای آسان اولین هیبرید بین انسان وحس و ادراک (قسمت دوم )بارداری بدون رحمبازگشت از آثار به سوی خداسازگاری با محیط بین اجزانقش داروهاي مختلف معروف کندر در بیماریهای التهاببسیاری از بیماری های جدیاگر نعمت فراموشی نبود بسدفاع در برابر تغییر ساختبرنامه و ساختار پیچیده مشبیه سازی سیستم های کوانچهار ساعت پس از کشتار خوکتولید سلولهای جنسی از سلابزارهای پیشرفته ارتباط داروی جدید s3 در درمان ام عوامل ایجاد لغت انسانی و فرایند حذف برخی اجزای مغنگاه محدود و تک جانبه، مشکاربرد روباتهای ريز، در تاثیر نگاه ناظر هوشیار باختلالات حرکتی در انساندرک فرد دیگر و رفتارهای امنبع خواب و رویاچراروياها را به یاد نمی آگاهی مغز بزرگ چالش استتاثیر گیاه خواری بر رشد وارتروز یا خوردگی و التهارویاها از مغز است یا ناخوماپروتیلینهوش مصنوعی از عروسک تا کپختگی پس از چهل سالگي به تاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز تریواستیگمینمزایای شکلات تلخ برای سلهوش عاطفی در زنان بیشتر اآیا برای تولید مثل همیشه تبدیل سلولهای محافط به ساز تکینگی تا مغز- از مغز زبان چهار حرفی حیات زمینمغز انسان ایا طبیعتا تماویتامین E برای فعالیت صحافسردگی و اضطراب در بیماجهش های ژنتیکی مفید در سابیماری گیلن باره و بیمارسلولهای بنیادی مصنوعی درمغز زنان جوانتر از مغز مریکی از علل محدودیت مغز اماولین مورد پیوند سر در انحس و ادراک قسمت چهارمبازسازي مغز و نخاع چالشی سخن پاک و ثابتنقش روزه داری در سالم و جکوچک شدن مغز از نئاندرتاتفاوت مغز انسان و میمون هاگر تلاش انسان امروز برادقیق ترین تصاویر از مغز ابرین نت به جای اینترنتشباهت زیاد بین سلول هاي عنوار مغزی روشی مهم در تشختوانایی مغز و دیگر اجزای ابزارهای بقا از نخستین هداروی جدید ضد میگرنعواملی که برای ظهور لغت افرد حساس از نظر عاطفی و بنگاه انسان محدود به ادراکجای مغز مسئول پردازش تجتاثیر نگاه انسان بر رفتااختلالات صحبت کردن در اندرک و احساسمنشأ اطلاعات و آموخته ها چراروياها را به یاد نمی آگذر زمان کاملا وابسته به تاثیر گیاه خواری بر رشد وارزش حقیقی زبان قسمت اولرویاهای پر رمز و حیرتی درمبانی ذهنی سیاه و سفیدهوش مصنوعی از عروسک تا کپرورش مغز مینیاتوری انساتاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز تریسدیپلام تنها داروی تایمسیر دشوار تکامل و ارتقاهوشیاری کوانتومیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دتری فلوپرازیناز تکینگی تا مغز- از مغزتزبان و کلمه حتی برای کسانمغز انسان برای ایجاد تمدویتامین E در چه مواد غذایالکتروتاکسی(گرایش و حرکجهش های ژنتیکی غیر تصادفبیماری ای شبیه آلزایمر و سلسله مباحث هوش مصنوعیمغزهای کوچک بی احساسیافته های نوین علوم پرده اولین تصویر در تاریخ از سحس و ادراک قسمت پنجمحس و ادراک قسمت سومبحتی علمی درباره تمایل بسریعترین کامپیوتر موجودنقش رژیم غذایی بر رشد و اکووید نوزده و خطر بیماریتفاوتهای جنسیتی راهی براابزار هوش در حال ارتقا ازدلایلی که نشان میدهد ما ببرای پیش بینی آینده مغز دشباهت زیاد بین سلول هاي عنورون هاي مصنوعی می توانتوازن مهمتر از فعالیت زیابزارهای بقا ازنخستین همداروی ضد تشنج با قابليت تعوارض ازدواج و بچه دار شدقیچی ژنتیکینگاهی بر قدرت بینایی دراکرونا چه بر سر مغز می آورتاثیر نگاه انسان بر رفتاادامه بحث تکامل چشمدرک احساسات و تفکرات دیگمولتیپل اسکلروز در زنان نزاع بین جهل و علم رو به پگربه شرودینگر و تاثیر مشتاثیر گیاه خواری بر رشد وارزش حقیقی زبان قسمت دومرویای شفافمجموعه های پر سلولی بدن مهوش مصنوعی از عروسک تا کآلزایمرتاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز ترژیم های غذایی و نقش مهم مشکلات نخاعیهوش، ژنتیکی است یا محیطیآیا تکامل و تغییرات ژنتیتری فلوپرازیناز تکینگی تا مغز، از مغز زبان و بیان نتیجه ساختمامغز انسان برای شادمانی طویتامین دی گنجینه ای بزرالتهاب شریان تمپورالجهشهای مفید و ذکاوتی که دبیماری ای شبیه ام اس مولتسم زنبور ، کلیدی برای وارمغزتان را در جوانی سیمکشیادگیری مهارت های جدید داولین سلول مصنوعیحساسیت روانی متفاوتبحث درباره پیدایش و منشاسرگیجه از شایعترین اختلانقش رژیم غذایی در رشد و اکودک ایرانی که هوش او از تقلید مرحله ای نسبتا پیشابزار بقای موجود زنده از دندان ها را مسواک بزنید تبرخی نکات از گاید لاین پرشش مرحله تکامل چشمنورون های ردیاب حافظهتوسعه برخی شغل ها با هوش ابزارهای بقای از نخستین داروی ضد تشنج با قابليت تعید نوروز مبارکقانون مندی نقشه ژنتیکی منگاهی بر توانایی اجزاي بکشف مکانیسم عصبی خوانش پتاثیر ویتامین دی بر بیمااداراوون تنها داروی تاییدرک تصویر و زبان های مخلتمواد کوانتومی جدید، ممکننزاع بین علم و نادانی رو گزیده ای از وبینار یا کنفتاثیر گیاه خواری بر رشد وارزش حقیقی زبان قسمت سومروبات های ریز در درمان بیمحل درک احساسات روحانیهوش مصنوعی از عروسک تا کآیا ممکن است موش کور بی متاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز ترژیم غذایی حاوی تخم مرغ ومشکلات بین دو همسر و برخیهیچگاه از فشار و شکست نترآیا جهش های ژنتیکی، ویروتسلیم شدن از نورون شروع مازدواج های بین گونه ای، رزبان و بیان، در سایه پیشرمغز انسان برای شادمانی طواکنش های ناخودآگاه و تقامیوتروفیک لترال اسکلروجهشهای مفید و ذکاوتی که دبیماری بیش فعالیسودمندی موجودات ابزی بر نقش قهوه در سلامتییادآوری خواب و رویااوکرلیزوماب داروی جدید شايندگان چگونه خواهند دیدخلاصه ای از مطالب همایش مبحثی در مورد نقش ویتامينسردرد میگرن در کودکاننقش زبان در سلطه و قدرت اکودکان میتوانند ناقل بی تلقین اطلاعات و حافظهابزار بقای موجود زنده از دو ویژگی انتزاع و قدرت تجبرخی اثرات مضر ویتامین دششمین کنگره بین المللی سنوروپلاستیسیتی چیستتوصیه های غیر دارویی در سابزارهای دفاعی و بقای موداستانها و مفاهیمی اشتباعامل کلیدی در کنترل کارآقانونمندی و محدودیت عالمناتوانی از درمان برخی ویکشف مکانیسمی پیچیده در بتاثیر ویروس کرونا بر مغز ادغام میان گونه های مختلدرک عمیق در حیواناتموجود بی مغزی که می تواندنزاع بین علم و جهل رو به پگزارش یک مورد جالب لخته وتاثیر گیاه خواری بر رشد واز نشانه ها و آثار درک شدروح رهاییمحل درک احساسات روحانی دهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا ما تنها موجودات زنده تاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز تراه های جدید برای قضاوت رمشکلات روانپزشکی پس از سهاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا جهش ژنتیکی و تنظیم اجتشنج چیستاستفاده از هوش مصنوعی در زبان و تکلم برخی بیماریهمغز انسان رو به کوچک تر شواکسن کرونا از حقیقت تاتامید درمان کرونا با همانجاذبه و نقش آن در شکلگیریبیماری تی تی پیسیاهچاله و تکینگی ابتداینقش مهاجرت در توسعه نسل اژن هوش و ساختارهای حیاتی ايا اراده آزاد توهم است یخواندن ، یکی از شستشو دهنبحثی جالب درباره محدودیتسردرد و علتهای آننقش زبان در سلطه و قدرت اکودکان خود را مشابه خود تتلاش هایی در بیماران قطع ابزار بقای موجود زنده از ديدن با چشم بسته در خواب برخی اختلالات عصبی مثانهصرع و درمان های آننوشیدن چای برای مغز مفید توصیه هایی در مصرف ماهیاثر مضر مصرف طولانی مدت ردر مانهای کمر دردعارضه جدید ویروس کرونا سقارچ بی مغز در خدمت موجودناتوانی در شناسایی چهره کشف ارتباط جدیدی از ارتبتاثیر ژنها بر اختلالات خادغام دو حیطه علوم مغز و درگیری قلب در بیماری ویرموجودات مقهور ژنها هستندنظام مثبت زندگیگشایش دروازه جدیدی از طرتاثیر گیاه خواری بر رشد واز نظر علم اعصاب یا نرووسروزه داری و بیمار ی ام اس محدودیت های حافظه و حافظهوش مصنوعی از عروسک تا کمآیا مغز تا بزرگسالی توسعتاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز تراه های جدید برای قضاوت رمشکلات روانپزشکی در عقب هاوکينگ پیش از مرگش رسالآیا خداباوری محصول تکاملتشنج و حرکات شبه تشنجی قااستیفن هاوکینگ در مورد هزبان و شناخت حقیقت قسمت چمغز انسان رو به کوچکتر شدواکسن سرطانامگا سه عامل مهم سلامتحقیقت قربانی نزاع بین بی بیماری ضعف عضلات نزدیک بسیاره ابلهاننقش محیط زندگی و مهاجرت دژن یا نقشه توسعه مغز و نقژنها نقشه ایجاد ابزار هوايا اراده آزاد توهم است یخواب سالم عامل سلامتیبحثی در مورد نقش کلسیم و سردرد تنشننقش سجده بر عملکرد مغزکوری گذرای ناشی از موبایتلاشی برای درمان قطع نخاابزار بقای موجود زنده از دی متیل فومارات(زادیوا)(برخی بیماری ها که در آن بضررهای مصرف شکر و قند بر نوعی سکته مغزی ، وحشتناک توضیحی ساده در مورد هوش ماثرات فشار روحی شدیددر چه مرحله ای از خواب ، رعدم توقف تکامل در یک انداقبل از انفجار بزرگنخاع ما تا پایین ستون فقرکشف جمجمه ای درکوه ایرهوتاثیر کلام در آیات کلام بارتقا و تکامل سنت آفرینش درگیری مغز در بیماری کویمیهمانهای ناخوانده عامل نظریه تکامل در درمان بیمپمبرولیزوماب در بیماری چتاثیر گیاه خواری بر رشد واز نظر علم اعصاب اراده آزروش مقابله مغز با محدودیمخچه فراتر از حفظ تعادلهوش مصنوعی در کامپیوترهاآیا همه جنایت ها نتیجه بیتاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز تراه پیروزی در زندگی چیستمشاهده آینده از روی مشاههدف یکسان، در مسیرهای متآیا دلفین ها می تواند از تشنج عدم توازن بین نورون استیفن هاوکینگ در تفسیر زبان و شناخت حقیقت قسمت امغز ایندگان چگونه استواکسنی با تاثیر دوگانه اامروز دانش ژنتیک هیچ ابهحقیقت خواب و رویابیماریهای تحلیل عضلانی اسیاره ابلهاننقش نظام غذایی در تکامل مژنها ، مغز و ارادهای آنکه نامش درمان و یادشخواب سالم عامل سلامتی و یبحثی در مورد عملکرد لوب فسردرد سکه اینقش غذاها و موجودات درياکی غایب شدی تا نیازمند دلتلاشی تازه برای گشودن معابزار بقای موجود زنده از دژا وو یا اشنا پنداریبرخی بیماری های خاص که بدضررهای شکر بر سلامت مغزفلج بل، فلجی ترسناک که آنچیزی خارج از مغزهای ما نیتکامل چشماثرات مفید قهوهدر هم تنیدگی کوانتومی و پعسل طبیعی موثر در کنترل بقدم زدن و حرکت دید را تغینخستین تصویر از سیاهچالهگنجینه ای به نام ویتامین تاثیر کپسول نوروهرب بر نارتوکين تراپی روشی جديد درگیری مغز در بیماران مبمیگرن سردردی ژنتیکی که بهفت چیز که عملکرد مغز تو پنج اکتشاف شگفت آور در موتاثیر گیاه خواری بر رشد واز نظر علم اعصاب اراده آزروش های صرفه جویی در ایجامخچه ، فراتر از حفظ تعادلهوش مصنوعی در خدمت خلق وحآیا هوش ارثی دریافتی از پتاثیر درجه حرارت بر عملکاز تکینگی تا مغز از مغز تراست دستی و چپ دستیمعنی روزههدف از تکامل مغزآیا دست مصنوعی به زودی قاتغییر الگوی رشد مغزی با زاستخوان های کشف شده، ممکزبان و شناخت حقیقت قسمت دمغز ابزار برتر بقاواسطه ها د رمسیر ایجاد مغانفجار و توقف تکاملی نشاحقیقت راستین انسان علم ببیهوش کردن در جراحی و بیمسیر آفرینش از روح تا مغز نقش هورمون های تیروئید د