دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

بحثی درباره احساساتی غیر از احساسات پنجگانه

دکتر سید سلمان فاطمی . نورولوژیست:
بحثی درباره احساسات متفاوت از احساسات مادی پنجگانه

آن چیزی که سالها در مدارس تدریس میشود، آن است که احساسات انسان محدود به پنج حس معروف بینایی ، چشایی . بویایی لامسه و شنوایی است . بله این احساسات در وجود انسان و دیگر حيوانات وجود دارد ولی این احساسات صرفا مادی ، با احساسات دیگر مانند ترس و خشم و احساس گناه ... تا حدی متفاوت است .

درک ما از عالم هستی و احساس ما از آن ، نخستین برخوردی است که با جهان اطراف خود داریم ، ولی این ادراک صرفا با اندامهای حسی معروف(sensation) ما انجام نميشود بلکه ابزار دیگری در موجودات هست که باعث میشود تا حسی درونی در آنها شکل بگیرد و این حس درونی (emotion)، اهمیت خاصی را در واکنشهای آنها دارد

مثلا اگر گرگی درنده را در جلوي خودتان ببینید ، این حس بینایی شما نیست که ناگهان سبب میشود تا فرار کنید بلکه به دنبال حس بینایی دیدن گرگ ، حسی دیگر در درون شما شکل میگیرد و آن حس ترس است . به دنبال این احساس ترس ، هورمونهايي در بدن ترشح میشود که بدن را وادار به فعالیت بیشتر میکند و قدرت لازم را برای اندامهايي مانند قلب و عضلات پا فراهم میسازد و این اندامها سرعت خاصی را به موجود زنده میدهند تا بتواند فرار کند .

نمونه دیگر این احساس ها ،
احساس اضطراب است که میتواند در شرایطی نه تنها زیان بار نباشد بلکه باعث تحرک فرد و نجات او از یک گرفتاری بزرگ شود .

این احساسات مهمی که جزو پنج دسته اصلی احساسات موجودات نیستند ، شکلهای مختلفی دارند.

اکثر این احساسات ، مثبت نیستند زیرا هدف از این احساسات ، القاي حالت هوشیاری بیشتر و تحرک در موجود زنده است تا خود را از مخمصه ای نجات دهد . حس مثبت ، در موجودات ابتداييتر کمتر منجر به تحرک برجسته ای میشود در حالی که حس منفی ، منجر به واکنشي شدیدتر میشود

این اهمیت احساسات منفی ، به عنوان میراثی تکاملی به انسانها هم رسیده است تا آنجا که قرار دادن احساسات مثبت در مغزهایی که احساسات منفی را بیشتر در خود جای میدهد ، کاری نسبتا دشوار است . ما تجربه بیشتری نسبت به غم و اندوه و ترس داریم و در برابر هنر شاد بودن و لذت بردن و مهمتر از آن ، به خاطر سپردن این شادیها و لذتها، در اندکی از ما وجود دارد

در همه زبانهای عالم ميبينيم کلمات منفی بیشتر از کلمات مثبت است

و به طور کلی هفت احساس اساسی در هر زبان وجود دارد و آنها عبارتند از :

شادی ، اندوه ، ترس ، خشم ، تنفر، خجالت و گناه

شش عدد از این هفت احساس ، منفی و یکی از انها ، مثبت است . از نظر تکاملی، ما احساسات منفی را ترجیح میدهیم . و مغزهای ما به این احساسات منفی به شکل سریعتر پاسخ ميدهد.

علت اين ترجیح ، به طبیعت انسان برمی گردد زیرا او نیاز دارد به سرعت دخالت کند و از احساسات منفی ، عبرت و درس بگیرد و اهمیت این عبرت گرفتن تا حدی است که آن را به مساله مرگ و زندگی تبدیل میکند .

و به این دلیل، یادآوری اين احساسات و عبرت گرفتن از آنها، هم، هر چند زمانی بر آن گذشته باشد، مهم است .

اما در سیر تکاملی موجودات ، احساسات مثبت آنقدر مهم نیست و میتوانی هر قدر میخواهی در آن غرق شوی سپس به سرعت از آن بیرون بیایی و این برعکس احساسات منفی است .

(.Dr. Rick Hanson, "Hardwiring happiness", TEDxMarin, 2013)

.ترس در موجودات ابتدایی ، خود را به صورت واکنشي سریع به شرایط خطر و دشمن نشان میدهد .در یک حیوان تکامل یافته تر این احساس میتواند با افزایش ضربانات قلب یا حتی سیخ شدن موها خود را نشان دهد . ما از احساس درونی حیوانات باخبر نیستیم ولی با مقایسه واکنشي که حیوانات به شرایط خطرناک نشان میدهند، تا حد زیادی احساس درونی آنها را درک کنیم .

ترس از ابتدایی ترین احساساتی است که در موجودات زنده شکل گرفته و این ترس ، زمینه بسیار مساعدی را برای حفظ بقای موجودات فراهم کرده است، به گونه ای که با ایجاد ترس ،موجود زنده به هر وسیله ای ميکوشد تا از شرایط خطرناک بگریزد و خود این فرار سبب میشود تا موجود، زنده بماند و بقای بهتری برای او ایجاد گردد .

مغز موجودات ابتدایی ، آن پيچيدگي مغز انسان را ندارد بنابراین احساساتی مانند ترس، به صورتی خام و پرداخت نشده در این موجودات رخ میدهد .

مغز اولیه شامل غشایی ابتدایی است که از هيپوکمپ و کورتکس سينگوليت و آميگدال تشکیل میشود. در این مغز ابتدایی ، غشای ضخیمی روی قسمتهای ابتدايي وجود ندارد . این قسمتهای ابتدایی با احساسات اولیه مانند حس چشاي یا بویایی مرتبط است . همچنين نخستین احساسات( emotion ها) را هم مانند ترس ، ایجاد میکند .

به خصوص در موجودات پیش از انسان ، قسمت پیشانی مغز هم بسیار کوچکتر است و این را به خوبی میتوان در مغز حیوانات دید . حتی دايناسورهاي بزرگی که شاید قدی به بلندای یک آپارتمان ده طبقه داشتند ، فاقد پیشانی ای بلند بودند و قسمت پیشانی مغز آنها بسیار کوچک بود .

همین حالت در حیوانات پیش از رده انسان يعني شامپانزه و گوریل هم مشاهده میشود .

بعدها با توسعه غشای مغز و به خصوص قسمت پیشانی مغز که خاص انسان است ، فعالیتهای پیچیده تری مانند یادگیری و حافظه و استدلال و برنامه ریزی و تفکر انتزاعي و نهایتا قدرت تکلم شکل گرفت .

احساساتی مانند ترس و خشم و تنفر و ..... در قسمت مرکزی و ابتدایی کورتکس مغز پستانداران و پرندگان به نام سيستم ليمبيک و آميگدال پردازش میشود . Limbus به معنی منطقه ای حاشیه ای هست که اطراف قسمت مرکزی مغز قرار میگیرد .

برخی دانشمندان معتقدند مناطق اميگدال و ليمبيک در خزندگان مشاهده نمی شود و خاص پستانداران است ولی برخی دیگر تاکید دارند که مناطقی مشابه اميگدال و سیستم ليمبيک را در این حيوانات هم یافته اند .

نکته جالب توجه آنکه اندازه شبکه ليمبيک و آميگدال ، در پستانداران، هر چه تکامل یافته تر باشند ، کوچکتر است. در این جانداران ، کورتکس دور مغز بزرگ و بزرگتر ميشود ولی به قیمت کوچک شدن سیستم ليمبيک !!!

پس اهمیت احساسات خام مانند ترس یا خشم خام ، در موجودات پیشرفته تر مانند انسان کمتر میشود و انسان بر خلاف حيوانات، قادر است بر بسیاری از این احساسات غلبه کند ، آنها را پردازش دهد و حتی خود را از قید احساسات منفی برهاند .

دانشمندی به نام مک لین ، سیستم ليمبيک را مختص پستانداران میداند و معتقد است خزندگان فقط بازال گانگليا و ساقه مغز دارند و فاقد سیستم ليمبيک هستند .

این دیدگاه توسط دانشمندان آناتومی مورد قبول نیست زیرا آنها امروزه فهمیده اند که پرندگان و خزندگان هم کورتکس مغزی و قسمتهای ساب کورتيکال مانند سیستم ليمبيک و اميگدال و سیستم هيپوکامپ کوچکی دارند . ارتباط سیستم ليمبيک با کورتکس مغزی بسیار برجسته است و ارتباطات زیادی بین کورتکس و سیستم ليمبيک و هیپو تالاموس وجود دارد . این ارتباطات نقش مهمی در کنترل عملکرد این قسمتهای قدیمی تر توسط قسمتهای بالایی مغز دارد .

بر اساس مطالعات جدید نقش هيپوکامپوس در قسمت وسطی سیستم ليمبيک ، در فعالیتهای شناختی کشف شده است و به نظر میرسد نقش آن محدود به احساسات و emotion نباشد .

قسمتی از سیستم ليمبيک به نام اميگدال در بروز احساسات (emotiion) نقش دارد . برداشتن لوب تمپورال که هيپوکامپ و آميگدال را درون خود دارد ، منجر به بیماری خاصی در میمونها میشود: آنها بی مهابا هر آشغالی را ميخورند و بی محابا شریک جنسی بر می گزینند و روابط جنسی بدون مهاري دارند. همچنین ترسی از انسانها و شرایط دشوار ندارند .در حقیقت اینطور تصور میشود که اميگدال ، سبب درک اهمیت تحریک محیطی است يعنی اگر آميگدال آسیب ببیند فرد اهمیت تحریکات احساسی از محیطی را درک نمیکند .

رفتارهای اجتماعی و کنترلی تا حدی به وسیله اميگدال انجام میشود ولی به دلیل پیچیدگی ان و وجود ده ها هسته عصبي در آن و نیز به دلیل پیچیدگی عملکردهای اجتماعی و کنترلی ، ابهامات زیادی در مورد عملکرد اميگدال وجود دارد .

این ساختمان مغز نقش مهمی را در رفتارهای اجتماعی دارد . نمونه برجسته آن تغییر حالت موجود زنده به دنبال دریافت تنبیه هست (conditoning) .

در این حالت ، ایجاد شرایطی که موجود را دچار تنبیه و آزار کند ، سبب حالت اجتناب و دور شدن از آن شرایط میگردد .

اين احساسات ، در حفظ بقای موجود زنده تاثیرگذار است . این موجود زنده لازم نیست چیز خاصی را یاد بگیرد بلکه قرار گرفتن در شرایط آزار یا تنبيه باعث تغییراتی در غدد درون ریز و سیستم اتونوم او میشود تا او را به صورت ناخودآگاه از قرار گرفتن در شرایط خطرناک دور کند . این اتفاقات درهسته لترال اميگدال انجام میشود و تغییر در این هسته ،از ترس و کانديشنینگ در شرایط خطر جلوگیری ميکند.

بخش مهم دیگر از اميگدال که در emotion نقش دارد، بخش سنترال و مرکزی آن است . تخریب مصنوعی این قسمت هم مانع از ترس ناشی از conditioning ميشود.

از این دو قسمت لترال و مرکزی اميگدال ، پیامهایی به هیپوتالاموس میرود و از آنجا فعالیتهای اتونوم و تغییرات هورمونی و رفتاری را ایجاد میکند و منجر به واکنش موجود زنده به پیامهای خطر از محیط میشود .

همچنین واکنشهای احساسی دیگری مانند خشم و احساسات مادری و جنسی و احساسات چشایی و لذت یا نفرت از غذا ، هم در اميگدال پردازش میشود .

واکنشهای اجتنابی فقط پاسخهای احساسی (emotional) نیستند . و محدود به ترس نیستند بلکه بخشی از این واکنشها ، ناشی از یادگیری موجود زنده است . مثلا موجود زنده به تدریج یاد میگیرد در شرایط خطرناک بدود یا شنا کند و فقط احساس درونی ترس نیست که او را به حرکت در می آورد و هر چه مغز پیچیده تر باشد و هر چه قسمت جلویی مغز بزرگتر و کاملتر باشد این یادگیری پس از ترس خام ، دقیقتر و پيچيده تر ميشود . حتی شاید به جای ترس خام ، منجر به واکنشي کاملتر و عاقلانه تر شود .

هيپوکامپوس نقش مهمی در عملکردهای شناختی مانند حافظه explicit و حافظه implicit و شناخت فضایی دارد (حافظه اکسپليسيت ، حافظه ای است که به صورت اگاهانه فرد میتواند آن را به یاد بیاورد ولی حافظه ايمپليسيت حافظه ای است که به صورت ناخودآگاه انجام میشود مثلا کسی که دوچرخه سواری میکند ، فنونی را که لازم است حین دوچرخه سواری انجام دهد، به صورت ناخودآگاه اجرا ميکند و لازم نیست در مورد آن بیندیشد )

هيپوکامپ نقش اصلیش در رفتارهای شناختی و نه احساسی است .

برخی احساسات ، درونی هستند و در همه افراد در سرتاسر جهان رخ میدهد . کورتکس پره فرونتال نقش مهمی در درک و کنترل احساسات ما دارد. اگر احساسات یا emotion به مرحله هوشیار ، برسد قسمت دورسولترال کورتکس پره فرونتال فعال میشود .

اين قسمت از لوب فرونتال خاص پستانداران است و در انسان، پیچیدگی آن از همه پستانداران دیگر بیشتر است . تجربیات هوشیار در انسان ، وابسته به این ساختارهای موجود در لوب فرونتال است

زبان و تکلم هم خاص انسان است و تکلم بر درک هوشیار این احساسات تاثیر میگذارد . زبان و تکلم در بیان emotion موثر است مثلا در زبان انگلیسی بیش از سی عبارت برای بیان احساس وجود دارد .

در دیگر موجودات که قادر به صحبت کردن نیستند نحوه درک محیط و چگونگی ابراز این درک ، به دلیل نداشتن قدرت تکلم بسیار محدود میشود .

بیشترین قسمتی که بین پستانداران و دیگر موجودات ، با هم متفاوت است ، قسمت جلویی مغز (forebrain) میباشد .

این دیدگاه وجود دارد که تکامل پستانداران در نتیجه اضافه شدن سیستم ليمبيک و نئوکورتکس در forebrain ایجاد شده است.

@salmanfatemi

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3600914/#R107


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
نقش غذاها و موجودات درياایا بیماری ام اس (مولتیپگذر زمان کاملا وابسته به تفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تچیزی خارج از مغزهای ما نیاحساس گذر سریعتر زمانپرورش مغز مینیاتوری انساتوسعه برخی شغل ها با هوش رقیبی قدرتمند در برابر منرمشهای مهم برای تقویت عارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ویتامین دی بر بیماريتوکسيمب در درمان ام اسفرد حساس از نظر عاطفی و بهوش مصنوعی می تواند بر احاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و شناخت حقیقت قسمت امیهمانهای ناخوانده عامل هوش مصنوعی ساخته هوش طبیاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانمخچه ابزاري که وظیفه آن فویتامین E در چه مواد غذایبیماری گیلن باره و بیمارجمجمه انسان های اولیهشنا در ابهای گرم جنوب نیمغز آیندگان چگونه است ؟آیا رژیم غذایی گیاهی سلاژن هوش و ساختارهای حیاتی بازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت پنجمعلم به ما کمک میکند تا مومغزهای کوچک بی احساسانسان قدیم در شبه جزیره عکی غایب شدی تا نیازمند دلبرین نت به جای اینترنتدندان ها را مسواک بزنید تنقش غذاها و موجودات درياایا بدون زبان میتوانیم تگربه شرودینگر و تاثیر مشتفاوتهای جنسیتی راهی براداستانها و مفاهیمی اشتباچگونه مغز پیش انسان یا هماخلاق و علوم اعصابآلزایمرتوصیه های غیر دارویی در سرموزی از نخستین تمدن بشرچرا مغزهای ما ارتقا یافت ارتباط شگفت انگیز مغز انتاثیر ژنها بر اختلالات خریواستیگمینقانون مندی نقشه ژنتیکی مهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و شناخت حقیقت قسمت دمیگرن سردردی ژنتیکی که بهوش احساسیاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر سیر آفرینش از روح تا مغز مدارک ژنتیکی چگونه انسانویتامین دی گنجینه ای بزربیماری ای شبیه آلزایمر و جنسیت و تفاوت های بیناییشناخت و معرفت، و نقش آن دمغز انسان ایا طبیعتا تماآیا راهی برای رفع کم آبی ژن یا نقشه توسعه مغز و نقبحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت سومعلایم کمبود ویتامین E را مغزتان را در جوانی سیمکشانسان جدید از چه زمانی پاکاهش التهاب ناشی از بیمابرای پیش بینی آینده مغز ددو ویژگی انتزاع و قدرت تجنقش غذاها و موجودات درياایا تکامل هدفمند استگزیده ای از وبینار یا کنفتقلید مرحله ای نسبتا پیشدر مانهای کمر دردچگونه هموساپينس بر زمین اختلال در شناسایی حروف و آیا ما تنها موجودات زنده توصیه هایی در مصرف ماهیرمز و رازهای ارتباط غیر کچرا حیوانات سخن نمی گوینارتباط غیرکلامی بین انساتاثیر کپسول نوروهرب بر نرژیم غذایی حاوی تخم مرغ وقارچ بی مغز در خدمت موجودهوش مصنوعی گوگل به کمک تشاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروهای ضد التهاب زبان و شناخت حقیقت قسمت سمیدان مغناطيسي زمین بشر هوش احساسیاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاهخواری بر سیستم تعادلی بدنمروری بر تشنج و درمان هایواکنش های ناخودآگاه و تقبیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییشناسایی سلول های ایمنی امغز انسان برای ایجاد تمدآیاما مقهور قوانین فیزیکژنها نقشه ایجاد ابزار هوبحث درباره پیدایش و منشاحساسیت روانی متفاوتعلایم کمبود ویتامین E را نقش قهوه در سلامتیانسان عامل توقف رشد مغزکایروپاکتیک چیستبرخی نکات از گاید لاین پرديدن با چشم بسته در خواب نقشه مغزی هر فرد منحصر بهایرادهای موجود در خلقت بگزارش یک مورد جالب لخته وتلقین اطلاعات و حافظهدر چه مرحله ای از خواب ، رچگونه آن شکری که می خوریماختلالات مخچهآیا مغز تا بزرگسالی توسعتوضیحی ساده در مورد هوش مرویای شفافچرا حجم مغز گونه انسان درارتروز یا خوردگی و التهاتاثیر کپسول نوروهرب بر تراه های جدید برای قضاوت رقدم زدن و حرکت دید را تغیهوش مصنوعی الفاگواز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر داروی ضد تشنج سدیم زبان، وسیله شناسایی محیطمکانیزمهای دفاعی در برابهوش عاطفی بیشتر در زناناز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر عصاره تغلیظ شده گیسیستم دفاعی بدن علیه مغز مرکز خنده در کجای مغز استواکسن سرطانبیماری بیش فعالیجهش های ژنتیکی مفید در ساشواهدی از دنیسوان(شبه نئمغز انسان برای شادمانی طآزمون ذهنی گربه شرودینگرژنها ، مغز و ارادهبحثی در مورد نقش ویتامينخلاصه ای از مطالب همایش معلت خواب آلودگی بعد از خونقش مهاجرت در توسعه نسل اانعطاف پذیری مکانیسمی علکاربرد روباتهای ريزنانوبرخی اثرات مضر ویتامین ددی متیل فومارات(زادیوا)(نقص در تشخیص هیجانات عاماگر نعمت فراموشی نبود بسگشایش دروازه جدیدی از طرتلاش هایی در بیماران قطع در هم تنیدگی کوانتومی و پچگونه انتظارات بر ادراک اختلالات حرکتی در انسانآیا همه جنایت ها نتیجه بیتکامل چشمروبات های ریز در درمان بیچرا در مغز انسان، فرورفتارزش حقیقی زبان قسمت اولتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه های جدید برای قضاوت رقدرت انسان در نگاه به ابعهوش مصنوعی از عروسک تا کاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفر نامه سفر به بم و جنوب ما انسانها چه اندازه نزدهوش عاطفی در زنان بیشتر اازدواج های بین گونه ای، رتاریخ همه چیز را ثبت کردهسکته مغزیمرگ انتقال است یا نابود شآیا واکنش های یاد گرفته وواسطه ها د رمسیر ایجاد مغبیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی غیر تصادفشاهکار قرنمغز انسان برای شادمانی طإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَژنهای هوش ، کدامندبحثی جالب درباره محدودیتخواندن ، یکی از شستشو دهنعوارض ازدواج و بچه دار شدنقش هورمون های تیروئید داولین هیبرید بین انسان وکاربرد روباتهای ريز، در برخی اختلالات عصبی مثانهدژا وو یا اشنا پنداریچند جهانیاگر نعمت فراموشی نبود بسپمبرولیزوماب در بیماری چتلاشی برای درمان قطع نخادرمان های بیماری آلزایمرچگونه باغبانی باعث کاهش اختلالات صحبت کردن در انآیا هوش ارثی دریافتی از پتکامل ابزار هوش ، راه پر روح رهاییچراروياها را به یاد نمی آارزش حقیقی زبان قسمت دومتاثیر کپسول نوروهرب بر سراه پیروزی در زندگی چیستلوب فرونتال یا پیشانی مغهوش مصنوعی از عروسک تا کاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب ما انسانها چه اندازه نزدهوشیاری کوانتومیاستفاده از هوش مصنوعی در ساخت شبکه عصبی با الفبایمراحل ارتقای پله پله کیهآیا آگاهی پس از مرگ از بیوراپامیل در بارداریبیماری ضعف عضلات نزدیک بجهشهای مفید و ذکاوتی که دشبیه سازی میلیون ها جهان مغز انسان رو به کوچک تر شافراد آغاز حرکت خودشان رکلرال هیدرات برای خوابانبحثی در مورد نقش کلسیم و خواب سالم عامل سلامتیعید نوروز مبارکنقش ژنتیک در درمان اختلااولین مورد پیوند سر در انکجای مغز مسئول پردازش تجبرخی بیماری ها که در آن بدژاوو یا آشناپنداریچندین ماده غذایی که مانناگر تلاش انسان امروز براپنج اکتشاف شگفت آور در موتلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های جدید میگرنچگونه جمعیت های بزرگ شکل ادامه بحث تکامل چشمآیا هوش سریعی که بدون احستکامل زبانروزه داری و بیمار ی ام اس چراروياها را به یاد نمی آارزش حقیقی زبان قسمت سومتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقلبخند بزن شاید صبح فردا زهوش مصنوعی از عروسک تا کاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب ما با کمک مغز خود مختاريمهوش، ژنتیکی است یا محیطیاستیفن هاوکینگ در مورد هتبدیل تراکت صوتی مصنوعی ساخت شبکه عصبی مصنوعی با مزایای شکلات تلخ برای سلآیا امکان بازسازی اندامهورزش هوازی مرتب خیلی به قبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دشبیه سازی سیستم های کوانمغز انسان رو به کوچکتر شدافزایش قدرت ادراکات و حسکمردرد و علل آنبحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتی و یعامل کلیدی در کنترل کارآنقش انتخاب از طرف محیط، ناولین تصویر در تاریخ از سکشف مکانیسم عصبی خوانش پبرخی بیماری های خاص که بددانشمندان ژنی از مغز انسچه زیاد است بر من که در ایابزار هوش در حال ارتقا ازپوست ساعتی مستقل از مغز دتمایل زیاد به خوردن بستندرمان های رایج ام اسچگونه جمعیت های بزرگ شکل ادغام میان گونه های مختلآیا هشیاری کوانتومی وجودتکامل ساختار رگهای مغزی روش مقابله مغز با محدودیفلج بل، فلجی ترسناک که آننزاع بین جهل و علم رو به پاز نظر علم اعصاب یا نرووستاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بلرزش ناشی از اسیب به عصبهوش مصنوعی از عروسک تا کاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب ما تحت کنترل ژنها هستیم یهیچگاه از فشار و شکست نتراستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل سلولهای محافط به سساختار شبکه های مغزی ثابمسیر دشوار تکامل و ارتقاآیا انسان با مغز بزرگش اخورزش هوازی ، بهترین تمریبیهوش کردن در جراحی و بیمجاذبه و نقش آن در شکلگیریشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز ایندگان چگونه استافسردگی و اضطراب در بیماکمردرد با پوشیدن کفش منابحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطعسل طبیعی موثر در کنترل بنقش اتصالات بین سلولهای اولین سلول مصنوعیکشف مکانیسمی پیچیده در ببرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان روش هاي جدیدی دانشمندان روشی برای تبدیچهار میلیارد سال تکامل بابزارهای بقای موجود زندپیموزایدتمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان جدید میگرن با انتی چگونه حافظه را قویتر کنیادغام دو حیطه علوم مغز و تکامل شناخت انسان با کشفروش های صرفه جویی در ایجافلج خوابنزاع بین علم و نادانی رو از نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی لزوم سازگاری قانون مجازاهوش مصنوعی از عروسک تا کاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفرنامه سفر به بم و جنوب ماه رجبهاوکينگ پیش از مرگش رسالاستخوان های کشف شده، ممکتری فلوپرازینسخن پاک و ثابتمشکلات نخاعیآیا احتمال دارد رویا از آورزش و میگرنبیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بشباهت زیاد بین سلول هاي عمغز ابزار برتر بقاالکتروتاکسی(گرایش و حرککنفرانس تشنج هتل کوثر اصبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريعصب حقوق نورولوونقش حفاظتی مولکول جدید داوکرلیزوماب داروی جدید شکشف ارتباط جدیدی از ارتببرخی سلولهای عصبی در تلاداروهای مصرفی در ام اسچهار ساعت پس از کشتار خوکابزارهای پیشرفته ارتباط پیچیدگی های مغزی در درک زتمساح حد واسط میان مغز کودرمانهای بیماری پارکینسنگاهی بر قدرت بینایی دراارتقا و تکامل سنت آفرینش تئوری تکامل امروز در درمروش هایی ساده برای کاهش افلج خواب چیستنزاع بین علم و جهل رو به پاز نظر علم اعصاب اراده آزتاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زلزوم سازگاری قانون مجازاهوش مصنوعی از عروسک تا کماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسفری به آغاز کیهانماپروتیلینهاوکينگ پیش از مرگش رسالاصول سلامت کمرتری فلوپرازینسریعترین کامپیوتر موجودمشاهده آینده از روی مشاهآیا احتمال دارد رویا از آورزش بهترین درمان بیش فعبیوگرافیحافظه و اطلاعات در کجاست شش مرحله تکامل چشممغز از بسیاری حقایق می گرالتهاب شریان تمپورالکنگره بین المللی سردرد دبحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريعضلانی که طی سخن گفتن چقدنقش حیاتی تلومر دی ان آ دايندگان چگونه خواهند دیدکشف جمجمه ای درکوه ایرهوبرخی سيناپسها طی تکامل و داروهای ضد بیماری ام اس ونوار مغزی روشی مهم در تشخابزارهای دفاعی و بقای موپیوند مغز و سر و چالشهای تنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای انگاهی بر توانایی اجزاي بارتوکين تراپی روشی جديد تئوری تکامل در پیشگیری و روش صحبت کردن در حال تکامفیلمی بسیار جالب از تغیینظام مثبت زندگیاز آغاز خلقت تا نگاه انساتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سممانتین یا آلزیکسا یا ابهوش مصنوعی از عروسک تا کماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسلولهای بنیادی مصنوعی درمبانی ذهنی سیاه و سفیدهدف از تکامل مغزاضطراب و ترستسلیم شدن از نورون شروع مسرگیجه از شایعترین اختلامعنی روزهآیا برای تولید مثل همیشه ورزش در کمر دردبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست ششمین کنگره بین المللی سمغز برای فراموشی بیشتر کامیوتروفیک لترال اسکلروکنگره بین المللی سردرد دبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارمقالاتنقش داروهاي مختلف معروف ايا اراده آزاد توهم است یگنجینه ای به نام ویتامین بررسي علل احتمالي تغيير بررسی و اپروچ جدید بر بیمداروی فامپیریدین یا نورلنورون هاي مصنوعی می تواناثر مضر مصرف طولانی مدت رپیوند سر، یکی از راه حلهاتنفس هوازی و میتوکندریدرک و احساسناتوانی از درمان برخی ویارتباط میکروب روده و پارتا 20 سال آینده مغز شما به روشهای نو در درمان دیسک بفیزیکدانان ماشینی برای تنظریه تکامل در درمان بیماز تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسمنابع انرژي پاک سرچشمه حهوش مصنوعی در کامپیوترهااز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسلسله مباحث هوش مصنوعیمجموعه های پر سلولی بدن مهزینه ای که برای اندیشیداطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستسردرد و علتهای آنمغز فکر میکند مرگ برای دیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دوزوز گوشبیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاستصرع و درمان های آنمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟امگا سه عامل مهم سلامتکندر در بیماریهای التهاببحثی درباره هوش و تفاوتهخطا در محاسبات چیزی کاملتاثیر ویتامین دی بر بیمانقش روزه داری در سالم و جايا اراده آزاد توهم است یگیاه خواری و گوشت خوار کدگالکانزوماب، دارویی جدیبررسی سیستم تعادلی بدن اداروی تشنجی درباردارینورون های ردیاب حافظهاثرات مفید قهوهپیشینیان انسان از هفت میتو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک احساسات و تفکرات دیگناتوانی در شناسایی چهره ارتباط چاقی و کاهش قدرت بتاثیر مشاهده بر واقعیت بروشهای شناسایی قدرت شنوافرگشت و تکامل تصادفی محض هفت چیز که عملکرد مغز تو از تلسکوپ گالیله تا تلسکتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان چهار حرفی حیات زمینمولتیپل اسکلروز در زنان هوش مصنوعی در خدمت خلق وحاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسم زنبور ، کلیدی برای وارمحل درک احساسات روحانیهستي مادي ای که ما کوچکتراطلاعاتی عمومی در مورد متغییر الگوی رشد مغزی با زسردرد تنشنمغز ما کوچکتر از نیم نقطهآیا تکامل و تغییرات ژنتییک پیشنهاد خوب برای آسان بیشتر کمردردها نیازی به حس چشایی و بویاییضررهای مصرف شکر و قند بر مغز بزرگ چالش است یا منفعامروز دانش ژنتیک هیچ ابهکوچک شدن مغز از نئاندرتابحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملصفحه اصلینقش رژیم غذایی در رشد و اای آنکه نامش درمان و یادشگامی در درمان بیماریهای بررسی علل کمر درد در میانداروی جدید s3 در درمان ام نوروپلاستیسیتی چیستاثرات مضر ماری جواناپیشرفتی مستقل از ابزار هتولید سلولهای جنسی از سلدرک تصویر و زبان های مخلتنخاع ما تا پایین ستون فقرارتباط هوش ساختار مغز و ژتاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشی برای بهبود هوش عاطففراموش کارها باهوش تر هسهفت سین یادگاری از میراث از تکنیکی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان و بیان، در سایه پیشرمواد کوانتومی جدید، ممکنهوش مصنوعی در خدمت خلق وحاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکسودمندی موجودات ابزی بر محل درک احساسات روحانی دهستی ما پس از شروعی چگال بلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر زودتر اتصالات مغزیسردرد سکه ایمغز مادران و کودکان در زمآیا خداباوری محصول تکاملیکی از علل محدودیت مغز امبا هوش مصنوعی خودکار روبحس و ادراک (قسمت اول )ضررهای شکر بر سلامت مغزمغز بزرگ چالشهای پیش روانفجار و توقف تکاملی نشاکودک ایرانی که هوش او از بحثی درباره احساساتی غیردفاع در برابر تغییر ساختسوالات پزشکینقش زبان در سلطه و قدرت اایندرالگاهی لازم است برای فهم و بزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید ضد میگرننوشیدن چای برای مغز مفید اجزای پر سلولی بدن انسان پاسخ گیاهان در زمان خوردتوانایی مغز و دیگر اجزای درک عمیق در حیواناتنخستین تصویر از سیاهچالهارتباط انسانی، محدود به تاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان قطع نخفراموشی همیشه هم بد نیستهمیشه عسل با موم بخوریماز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر گیاه خواری بر رشد وزبان و تکلم برخی بیماریهموجود بی مغزی که می تواندهوش مصنوعی درمانگر کامپیاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رو ح و روان بر جسمسیاهچاله و تکینگی ابتدایمحدودیت های حافظه و حافظو هر کس تقوای خدا پیشه کنبه زودی شبکه مغزی به جای تغییر عمودی سر انسان از پسرعت فکر کردن چگونه استمغز چون ابزار هوش است دلیآیا دلفین ها می تواند از یادگیری مهارت های جدید دبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت دوم )طی یکصد هزار سال اخیر هرچمغز حریص برای خون، کلید تانگشت نگاری مغز نشان میدکودکان خود را مشابه خود تبخش دیگری در وجود انسان هدقیق ترین تصاویر از مغز اپیامهای کاربراننقش زبان در سلطه و قدرت اایا کوچک شدن مغزانسان الایا ابزار هوشمندی یا مغز گاهی مغز بزرگ چالش استبسیاری از بیماری های جدیداروی ضد تشنج با قابليت تنوعی سکته مغزی ، وحشتناک اجزایی ناشناخته در شکل گپختگی پس از چهل سالگي به توازن مهمتر از فعالیت زیدرگیری اعصاب به علت میتونرمش های مفید در سرگیجهارتباط شگفت مغز انسان و فتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی جدید در درمان سکته مفرایند حذف برخی اجزای مغهوموارکتوس ها ممکن است داز تکینگی تا مغز و از مغز تاثیر انتخاب از طرف محیط زبان و شناخت حقیقت قسمت چموجودات مقهور ژنها هستندهوش مصنوعی درخدمت خلق وحاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر رژیم گیاه خواری بر سیاره ابلهانمخچه ، فراتر از حفظ تعادلویتامین E برای فعالیت صحبوزون هیگز چیستثبت امواج الکتریکی در عصشلیک فراموشیمغز چگونه صداها را فیلتر آیا دست مصنوعی به زودی قایادآوری خواب و رویابازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک قسمت چهارمظهور امواج مغزی در مغز مصمغز زنان جوانتر از مغز مراندوهگین نباش اگر درب یا کوری گذرای ناشی از موبایبرنامه و ساختار پیچیده مدلایلی که نشان میدهد ما بسایتهای دیگرنقش سجده بر عملکرد مغز