دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


کانال تلگرام دکتر فاطمی

آدرس مطب دکتر سلمان فاطم

آدرس دکتر زهره ابوطالبی

بحثی درباره احساساتی غیر از احساسات پنجگانه

دکتر سید سلمان فاطمی . نورولوژیست:
بحثی درباره احساسات متفاوت از احساسات مادی پنجگانه

آن چیزی که سالها در مدارس تدریس میشود، آن است که احساسات انسان محدود به پنج حس معروف بینایی ، چشایی . بویایی لامسه و شنوایی است . بله این احساسات در وجود انسان و دیگر حيوانات وجود دارد ولی این احساسات صرفا مادی ، با احساسات دیگر مانند ترس و خشم و احساس گناه ... تا حدی متفاوت است .

درک ما از عالم هستی و احساس ما از آن ، نخستین برخوردی است که با جهان اطراف خود داریم ، ولی این ادراک صرفا با اندامهای حسی معروف(sensation) ما انجام نميشود بلکه ابزار دیگری در موجودات هست که باعث میشود تا حسی درونی در آنها شکل بگیرد و این حس درونی (emotion)، اهمیت خاصی را در واکنشهای آنها دارد

مثلا اگر گرگی درنده را در جلوي خودتان ببینید ، این حس بینایی شما نیست که ناگهان سبب میشود تا فرار کنید بلکه به دنبال حس بینایی دیدن گرگ ، حسی دیگر در درون شما شکل میگیرد و آن حس ترس است . به دنبال این احساس ترس ، هورمونهايي در بدن ترشح میشود که بدن را وادار به فعالیت بیشتر میکند و قدرت لازم را برای اندامهايي مانند قلب و عضلات پا فراهم میسازد و این اندامها سرعت خاصی را به موجود زنده میدهند تا بتواند فرار کند .

نمونه دیگر این احساس ها ،
احساس اضطراب است که میتواند در شرایطی نه تنها زیان بار نباشد بلکه باعث تحرک فرد و نجات او از یک گرفتاری بزرگ شود .

این احساسات مهمی که جزو پنج دسته اصلی احساسات موجودات نیستند ، شکلهای مختلفی دارند.

اکثر این احساسات ، مثبت نیستند زیرا هدف از این احساسات ، القاي حالت هوشیاری بیشتر و تحرک در موجود زنده است تا خود را از مخمصه ای نجات دهد . حس مثبت ، در موجودات ابتداييتر کمتر منجر به تحرک برجسته ای میشود در حالی که حس منفی ، منجر به واکنشي شدیدتر میشود

این اهمیت احساسات منفی ، به عنوان میراثی تکاملی به انسانها هم رسیده است تا آنجا که قرار دادن احساسات مثبت در مغزهایی که احساسات منفی را بیشتر در خود جای میدهد ، کاری نسبتا دشوار است . ما تجربه بیشتری نسبت به غم و اندوه و ترس داریم و در برابر هنر شاد بودن و لذت بردن و مهمتر از آن ، به خاطر سپردن این شادیها و لذتها، در اندکی از ما وجود دارد

در همه زبانهای عالم ميبينيم کلمات منفی بیشتر از کلمات مثبت است

و به طور کلی هفت احساس اساسی در هر زبان وجود دارد و آنها عبارتند از :

شادی ، اندوه ، ترس ، خشم ، تنفر، خجالت و گناه

شش عدد از این هفت احساس ، منفی و یکی از انها ، مثبت است . از نظر تکاملی، ما احساسات منفی را ترجیح میدهیم . و مغزهای ما به این احساسات منفی به شکل سریعتر پاسخ ميدهد.

علت اين ترجیح ، به طبیعت انسان برمی گردد زیرا او نیاز دارد به سرعت دخالت کند و از احساسات منفی ، عبرت و درس بگیرد و اهمیت این عبرت گرفتن تا حدی است که آن را به مساله مرگ و زندگی تبدیل میکند .

و به این دلیل، یادآوری اين احساسات و عبرت گرفتن از آنها، هم، هر چند زمانی بر آن گذشته باشد، مهم است .

اما در سیر تکاملی موجودات ، احساسات مثبت آنقدر مهم نیست و میتوانی هر قدر میخواهی در آن غرق شوی سپس به سرعت از آن بیرون بیایی و این برعکس احساسات منفی است .

(.Dr. Rick Hanson, "Hardwiring happiness", TEDxMarin, 2013)

.ترس در موجودات ابتدایی ، خود را به صورت واکنشي سریع به شرایط خطر و دشمن نشان میدهد .در یک حیوان تکامل یافته تر این احساس میتواند با افزایش ضربانات قلب یا حتی سیخ شدن موها خود را نشان دهد . ما از احساس درونی حیوانات باخبر نیستیم ولی با مقایسه واکنشي که حیوانات به شرایط خطرناک نشان میدهند، تا حد زیادی احساس درونی آنها را درک کنیم .

ترس از ابتدایی ترین احساساتی است که در موجودات زنده شکل گرفته و این ترس ، زمینه بسیار مساعدی را برای حفظ بقای موجودات فراهم کرده است، به گونه ای که با ایجاد ترس ،موجود زنده به هر وسیله ای ميکوشد تا از شرایط خطرناک بگریزد و خود این فرار سبب میشود تا موجود، زنده بماند و بقای بهتری برای او ایجاد گردد .

مغز موجودات ابتدایی ، آن پيچيدگي مغز انسان را ندارد بنابراین احساساتی مانند ترس، به صورتی خام و پرداخت نشده در این موجودات رخ میدهد .

مغز اولیه شامل غشایی ابتدایی است که از هيپوکمپ و کورتکس سينگوليت و آميگدال تشکیل میشود. در این مغز ابتدایی ، غشای ضخیمی روی قسمتهای ابتدايي وجود ندارد . این قسمتهای ابتدایی با احساسات اولیه مانند حس چشاي یا بویایی مرتبط است . همچنين نخستین احساسات( emotion ها) را هم مانند ترس ، ایجاد میکند .

به خصوص در موجودات پیش از انسان ، قسمت پیشانی مغز هم بسیار کوچکتر است و این را به خوبی میتوان در مغز حیوانات دید . حتی دايناسورهاي بزرگی که شاید قدی به بلندای یک آپارتمان ده طبقه داشتند ، فاقد پیشانی ای بلند بودند و قسمت پیشانی مغز آنها بسیار کوچک بود .

همین حالت در حیوانات پیش از رده انسان يعني شامپانزه و گوریل هم مشاهده میشود .

بعدها با توسعه غشای مغز و به خصوص قسمت پیشانی مغز که خاص انسان است ، فعالیتهای پیچیده تری مانند یادگیری و حافظه و استدلال و برنامه ریزی و تفکر انتزاعي و نهایتا قدرت تکلم شکل گرفت .

احساساتی مانند ترس و خشم و تنفر و ..... در قسمت مرکزی و ابتدایی کورتکس مغز پستانداران و پرندگان به نام سيستم ليمبيک و آميگدال پردازش میشود . Limbus به معنی منطقه ای حاشیه ای هست که اطراف قسمت مرکزی مغز قرار میگیرد .

برخی دانشمندان معتقدند مناطق اميگدال و ليمبيک در خزندگان مشاهده نمی شود و خاص پستانداران است ولی برخی دیگر تاکید دارند که مناطقی مشابه اميگدال و سیستم ليمبيک را در این حيوانات هم یافته اند .

نکته جالب توجه آنکه اندازه شبکه ليمبيک و آميگدال ، در پستانداران، هر چه تکامل یافته تر باشند ، کوچکتر است. در این جانداران ، کورتکس دور مغز بزرگ و بزرگتر ميشود ولی به قیمت کوچک شدن سیستم ليمبيک !!!

پس اهمیت احساسات خام مانند ترس یا خشم خام ، در موجودات پیشرفته تر مانند انسان کمتر میشود و انسان بر خلاف حيوانات، قادر است بر بسیاری از این احساسات غلبه کند ، آنها را پردازش دهد و حتی خود را از قید احساسات منفی برهاند .

دانشمندی به نام مک لین ، سیستم ليمبيک را مختص پستانداران میداند و معتقد است خزندگان فقط بازال گانگليا و ساقه مغز دارند و فاقد سیستم ليمبيک هستند .

این دیدگاه توسط دانشمندان آناتومی مورد قبول نیست زیرا آنها امروزه فهمیده اند که پرندگان و خزندگان هم کورتکس مغزی و قسمتهای ساب کورتيکال مانند سیستم ليمبيک و اميگدال و سیستم هيپوکامپ کوچکی دارند . ارتباط سیستم ليمبيک با کورتکس مغزی بسیار برجسته است و ارتباطات زیادی بین کورتکس و سیستم ليمبيک و هیپو تالاموس وجود دارد . این ارتباطات نقش مهمی در کنترل عملکرد این قسمتهای قدیمی تر توسط قسمتهای بالایی مغز دارد .

بر اساس مطالعات جدید نقش هيپوکامپوس در قسمت وسطی سیستم ليمبيک ، در فعالیتهای شناختی کشف شده است و به نظر میرسد نقش آن محدود به احساسات و emotion نباشد .

قسمتی از سیستم ليمبيک به نام اميگدال در بروز احساسات (emotiion) نقش دارد . برداشتن لوب تمپورال که هيپوکامپ و آميگدال را درون خود دارد ، منجر به بیماری خاصی در میمونها میشود: آنها بی مهابا هر آشغالی را ميخورند و بی محابا شریک جنسی بر می گزینند و روابط جنسی بدون مهاري دارند. همچنین ترسی از انسانها و شرایط دشوار ندارند .در حقیقت اینطور تصور میشود که اميگدال ، سبب درک اهمیت تحریک محیطی است يعنی اگر آميگدال آسیب ببیند فرد اهمیت تحریکات احساسی از محیطی را درک نمیکند .

رفتارهای اجتماعی و کنترلی تا حدی به وسیله اميگدال انجام میشود ولی به دلیل پیچیدگی ان و وجود ده ها هسته عصبي در آن و نیز به دلیل پیچیدگی عملکردهای اجتماعی و کنترلی ، ابهامات زیادی در مورد عملکرد اميگدال وجود دارد .

این ساختمان مغز نقش مهمی را در رفتارهای اجتماعی دارد . نمونه برجسته آن تغییر حالت موجود زنده به دنبال دریافت تنبیه هست (conditoning) .

در این حالت ، ایجاد شرایطی که موجود را دچار تنبیه و آزار کند ، سبب حالت اجتناب و دور شدن از آن شرایط میگردد .

اين احساسات ، در حفظ بقای موجود زنده تاثیرگذار است . این موجود زنده لازم نیست چیز خاصی را یاد بگیرد بلکه قرار گرفتن در شرایط آزار یا تنبيه باعث تغییراتی در غدد درون ریز و سیستم اتونوم او میشود تا او را به صورت ناخودآگاه از قرار گرفتن در شرایط خطرناک دور کند . این اتفاقات درهسته لترال اميگدال انجام میشود و تغییر در این هسته ،از ترس و کانديشنینگ در شرایط خطر جلوگیری ميکند.

بخش مهم دیگر از اميگدال که در emotion نقش دارد، بخش سنترال و مرکزی آن است . تخریب مصنوعی این قسمت هم مانع از ترس ناشی از conditioning ميشود.

از این دو قسمت لترال و مرکزی اميگدال ، پیامهایی به هیپوتالاموس میرود و از آنجا فعالیتهای اتونوم و تغییرات هورمونی و رفتاری را ایجاد میکند و منجر به واکنش موجود زنده به پیامهای خطر از محیط میشود .

همچنین واکنشهای احساسی دیگری مانند خشم و احساسات مادری و جنسی و احساسات چشایی و لذت یا نفرت از غذا ، هم در اميگدال پردازش میشود .

واکنشهای اجتنابی فقط پاسخهای احساسی (emotional) نیستند . و محدود به ترس نیستند بلکه بخشی از این واکنشها ، ناشی از یادگیری موجود زنده است . مثلا موجود زنده به تدریج یاد میگیرد در شرایط خطرناک بدود یا شنا کند و فقط احساس درونی ترس نیست که او را به حرکت در می آورد و هر چه مغز پیچیده تر باشد و هر چه قسمت جلویی مغز بزرگتر و کاملتر باشد این یادگیری پس از ترس خام ، دقیقتر و پيچيده تر ميشود . حتی شاید به جای ترس خام ، منجر به واکنشي کاملتر و عاقلانه تر شود .

هيپوکامپوس نقش مهمی در عملکردهای شناختی مانند حافظه explicit و حافظه implicit و شناخت فضایی دارد (حافظه اکسپليسيت ، حافظه ای است که به صورت اگاهانه فرد میتواند آن را به یاد بیاورد ولی حافظه ايمپليسيت حافظه ای است که به صورت ناخودآگاه انجام میشود مثلا کسی که دوچرخه سواری میکند ، فنونی را که لازم است حین دوچرخه سواری انجام دهد، به صورت ناخودآگاه اجرا ميکند و لازم نیست در مورد آن بیندیشد )

هيپوکامپ نقش اصلیش در رفتارهای شناختی و نه احساسی است .

برخی احساسات ، درونی هستند و در همه افراد در سرتاسر جهان رخ میدهد . کورتکس پره فرونتال نقش مهمی در درک و کنترل احساسات ما دارد. اگر احساسات یا emotion به مرحله هوشیار ، برسد قسمت دورسولترال کورتکس پره فرونتال فعال میشود .

اين قسمت از لوب فرونتال خاص پستانداران است و در انسان، پیچیدگی آن از همه پستانداران دیگر بیشتر است . تجربیات هوشیار در انسان ، وابسته به این ساختارهای موجود در لوب فرونتال است

زبان و تکلم هم خاص انسان است و تکلم بر درک هوشیار این احساسات تاثیر میگذارد . زبان و تکلم در بیان emotion موثر است مثلا در زبان انگلیسی بیش از سی عبارت برای بیان احساس وجود دارد .

در دیگر موجودات که قادر به صحبت کردن نیستند نحوه درک محیط و چگونگی ابراز این درک ، به دلیل نداشتن قدرت تکلم بسیار محدود میشود .

بیشترین قسمتی که بین پستانداران و دیگر موجودات ، با هم متفاوت است ، قسمت جلویی مغز (forebrain) میباشد .

این دیدگاه وجود دارد که تکامل پستانداران در نتیجه اضافه شدن سیستم ليمبيک و نئوکورتکس در forebrain ایجاد شده است.

@salmanfatemi

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3600914/#R107


آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول
تلفن : 32223328 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
نزاع بین علم و جهل رو به پتکامل چشمرمز و رازهای ارتباط غیر کلزوم سازگاری قانون مجازاارزش حقیقی زبان قسمت دومهوش مصنوعی از عروسک تا کمتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم های غذایی و نقش مهم ماپروتیلیناز تکینگی تا مغز از مغز تهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان و شناخت حقیقت قسمت دمشاهده آینده از روی مشاهاستفاده از هوش مصنوعی در تاثیر عصاره تغلیظ شده گیورزش بهترین درمان بیش فعسیر آفرینش از روح تا مغز آیا راهی برای رفع کم آبی مغز از بسیاری حقایق می گربیماری ضعف عضلات نزدیک بجهش های ژنتیکی غیر تصادفکنگره بین المللی سردرد دشناخت و معرفت، و نقش آن دانسان جدید از چه زمانی پانقش حیاتی تلومر دی ان آ دبحثی در مورد نقش کلسیم و خواندن ، یکی از شستشو دهنکشف جمجمه ای درکوه ایرهوعلایم کمبود ویتامین E را ایا بدون زبان میتوانیم تچهار ساعت پس از کشتار خوکبرخی بیماری ها که در آن بدژا وو یا اشنا پنداریپیچیدگی های مغزی در درک زابزار بقای موجود زنده از نگاهی بر قدرت بینایی دراتلاشی برای درمان قطع نخادر هم تنیدگی کوانتومی و پفلج خواب چیستاختلالات صحبت کردن در اننظام مثبت زندگیتکامل ابزار هوش ، راه پر رویای شفافممانتین یا آلزیکسا یا ابارزش حقیقی زبان قسمت سومهوش مصنوعی از عروسک تا کمتاثیر کپسول نوروهرب بر سرژیم غذایی حاوی تخم مرغ ومبانی ذهنی سیاه و سفیداز تکینگی تا مغز از مغز تهدف از تکامل مغزتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان و شناخت حقیقت قسمت سمعنی روزهاستیفن هاوکینگ در مورد هتاریخ همه چیز را ثبت کردهورزش در کمر دردسیستم تعادلی بدنآیاما مقهور قوانین فیزیکمغز برای فراموشی بیشتر کبیماریهای تحلیل عضلانی اجهشهای مفید و ذکاوتی که دکنگره بین المللی سردرد دشناسایی سلول های ایمنی اانسان عامل توقف رشد مغزنقش داروهاي مختلف معروف بحثی در مورد عملکرد لوب فخواب سالم عامل سلامتیگنجینه ای به نام ویتامین علایم کمبود ویتامین E را ایا تکامل هدفمند استنوار مغزی روشی مهم در تشخبرخی بیماری های خاص که بددژاوو یا آشناپنداریپیوند مغز و سر و چالشهای ابزار بقای موجود زنده از نگاهی بر توانایی اجزاي بتلاشی جدید در درمان ام اسدرمان های بیماری آلزایمرفیلمی بسیار جالب از تغییادامه بحث تکامل چشمنظریه تکامل در درمان بیمتکامل زبانروبات های ریز در درمان بیمنابع انرژي پاک سرچشمه حاز نظر علم اعصاب یا نرووسهوش مصنوعی در کامپیوترهاتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رمجموعه های پر سلولی بدن ماز تکینگی تا مغز از مغز تهزینه ای که برای اندیشیدتاثیر درجه حرارت بر عملکزبان، وسیله شناسایی محیطمغز فکر میکند مرگ برای دیاستیفن هاوکینگ در تفسیر تبدیل تراکت صوتی مصنوعی وزوز گوشسیستم دفاعی بدن علیه مغز آزمون ذهنی گربه شرودینگرمغز بزرگ چقدر مفید هست ؟بیهوش کردن در جراحی و بیمجهشهای مفید و ذکاوتی که دکندر در بیماریهای التهابشواهدی از دنیسوان(شبه نئانعطاف پذیری مکانیسمی علنقش روزه داری در سالم و جبحثی درباره هوش و تفاوتهخواب سالم عامل سلامتی و یگیاه خواری و گوشت خوار کدعلت خواب آلودگی بعد از خوایرادهای موجود در خلقت بنورون هاي مصنوعی می توانبرخی توجهات در ببمار پاردانشمندان ژنی از مغز انسپیوند سر، یکی از راه حلهاابزار بقای موجود زنده از ناتوانی از درمان برخی ویتمایل زیاد به خوردن بستندرمان های جدید میگرنفیزیکدانان ماشینی برای تادغام میان گونه های مختلفرگشت و تکامل تصادفی محض ادغام دو حیطه علوم مغز و هفت چیز که عملکرد مغز تو تکامل ساختار رگهای مغزی روح رهاییمولتیپل اسکلروز در زنان از نظر علم اعصاب اراده آزهوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه های جدید برای قضاوت رمحل درک احساسات روحانیاز تکینگی تا مغز از مغز تهستي مادي ای که ما کوچکترتاثیر درجه حرارت بر عملکسفر نامه سفر به بم و جنوب آیا واکنش های یاد گرفته ومغز ما کوچکتر از نیم نقطهاستخوان های کشف شده، ممکتبدیل سلولهای محافط به سیک پیشنهاد خوب برای آسان سکته مغزیإِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَمغز بزرگ چالش است یا منفعبیوگرافیجاذبه و نقش آن در شکلگیریکوچک شدن مغز از نئاندرتاشاهکار قرناولین هیبرید بین انسان ونقش رژیم غذایی در رشد و ابحثی درباره هوش و تفاوتهخواب عامل دسته بندی و حفطگالکانزوماب، دارویی جدیعوارض ازدواج و بچه دار شداگر نعمت فراموشی نبود بسنورون های ردیاب حافظهبرخی سلولهای عصبی در تلادانشمندان روش هاي جدیدی پیشینیان انسان از هفت میابزارهای بقای موجود زندناتوانی در شناسایی چهره تمدن قدیمی ای در جنوب ایردرمان های رایج ام اسفراموش کارها باهوش تر هسارتقا و تکامل سنت آفرینش هفت سین یادگاری از میراث تکامل شناخت انسان با کشفروزه داری و بیمار ی ام اس مواد کوانتومی جدید، ممکناز نظر علم اعصاب اراده آزهوش مصنوعی در خدمت خلق وحتاثیر گیاه خواری بر رشد وراه پیروزی در زندگی چیستمحل درک احساسات روحانی داز تکینگی تا مغز از مغز تهستی ما پس از شروعی چگال سفرنامه سفر به بم و جنوب آیا آگاهی پس از مرگ از بیمغز مادران و کودکان در زماصول سلامت کمرتری فلوپرازینیکی از علل محدودیت مغز امساخت شبکه عصبی با الفبایافراد آغاز حرکت خودشان رمغز بزرگ چالشهای پیش روبیوگرافیحقیقت راستین انسان علم بکودک ایرانی که هوش او از شبیه سازی میلیون ها جهان اولین مورد پیوند سر در اننقش زبان در سلطه و قدرت ابحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريگامی در درمان بیماریهای عید نوروز مبارکاگر نعمت فراموشی نبود بسنوروپلاستیسیتی چیستبرخی سيناپسها طی تکامل و دانشمندان روشی برای تبدیپیشرفتی مستقل از ابزار هابزارهای پیشرفته ارتباط نخاع ما تا پایین ستون فقرتمدن بشری و مغز اخلاقیدرمان ژنتیکی برای نوآوریفراموشی همیشه هم بد نیستارتوکين تراپی روشی جديد همیشه عسل با موم بخوریمتئوری تکامل امروز در درمروش مقابله مغز با محدودیموجود بی مغزی که می توانداز آغاز خلقت تا نگاه انساهوش مصنوعی درمانگر کامپیتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشته نوروایمونولوژی و نقمحدودیت های حافظه و حافظاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکو هر کس تقوای خدا پیشه کنسفرنامه سفر به بم و جنوب آیا امکان بازسازی اندامهمغز چون ابزار هوش است دلیاضطراب و ترستری فلوپرازینیادگیری مهارت های جدید دساخت شبکه عصبی مصنوعی با افزایش قدرت ادراکات و حسمغز حریص برای خون، کلید تبیان ژن های اسکیزوفرنی دحافظه و اطلاعات در کجاست کودکان خود را مشابه خود تشبیه سازی سیستم های کواناولین تصویر در تاریخ از سنقش زبان در سلطه و قدرت ابحثی درباره هوش و تفاوتهخودآگاهی و هوشیاريگاهی لازم است برای فهم و عامل کلیدی در کنترل کارآاگر تلاش انسان امروز برانوشیدن چای برای مغز مفید بررسي علل احتمالي تغيير داروهای مصرفی در ام اسپاسخ گیاهان در زمان خوردابزارهای دفاعی و بقای مونخستین تصویر از سیاهچالهتمساح حد واسط میان مغز کودرمان جدید میگرن با انتی فرایند حذف برخی اجزای مغارتباط میکروب روده و پارهوموارکتوس ها ممکن است دتئوری تکامل در پیشگیری و روش های صرفه جویی در ایجاموجودات مقهور ژنها هستنداز تلسکوپ گالیله تا تلسکهوش مصنوعی درخدمت خلق وحتاثیر گیاه خواری بر رشد ورشد مغز علت تمایل انسان بمخچه ، فراتر از حفظ تعادلاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکویتامین E برای فعالیت صحسفرنامه سفر به بم و جنوب آیا انسان با مغز بزرگش اخمغز چگونه صداها را فیلتر اطلاعاتی عمومی در مورد متسلیم شدن از نورون شروع میادآوری خواب و رویاساختار شبکه های مغزی ثابافسردگی و اضطراب در بیمامغز زنان جوانتر از مغز مربیست تمرین ساده برای جلوحافظه و اطلاعات در کجاست کوری گذرای ناشی از موبایشباهت زیاد بین سلول هاي عاولین سلول مصنوعینقش سجده بر عملکرد مغزبحثی درباره هوش و تفاوتهخانواده پایدارگاهی مغز بزرگ چالش استعسل طبیعی موثر در کنترل بابزار هوش در حال ارتقا ازنوعی سکته مغزی ، وحشتناک بررسی و اپروچ جدید بر بیمداروهای ضد بیماری ام اس وپختگی پس از چهل سالگي به اثر مضر مصرف طولانی مدت رنرمش های مفید در سرگیجهتنفس هوازی و میتوکندریدرمانهای بیماری پارکینسفرد حساس از نظر عاطفی و بارتباط چاقی و کاهش قدرت بهوش مصنوعی می تواند بر احتا 20 سال آینده مغز شما به روش هایی ساده برای کاهش امیهمانهای ناخوانده عامل از تلسکوپ گالیله تا تلسکهوش مصنوعی ساخته هوش طبیتاثیر گیاه خواری بر رشد وزمین زیر خلیج فارس تمدنی مخچه ابزاري که وظیفه آن فاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکویتامین E در چه مواد غذایسفرنامه سفر به بم و جنوب آیا احتمال دارد رویا از آمغز آیندگان چگونه است ؟اطلاعاتی عمومی در مورد متشنج چیستژن هوش و ساختارهای حیاتی سخن پاک و ثابتالکتروتاکسی(گرایش و حرکمغزهای کوچک بی احساسبیشتر کمردردها نیازی به حافظه و اطلاعات در کجاستکی غایب شدی تا نیازمند دلشباهت زیاد بین سلول هاي عاوکرلیزوماب داروی جدید شنقش غذاها و موجودات دريابحثی درباره احساسات متفاخطا در محاسبات چیزی کاملگذر زمان کاملا وابسته به عصب حقوق نورولووابزار بقای موجود زنده از چیزی خارج از مغزهای ما نیبررسی سیستم تعادلی بدن اداروی فامپیریدین یا نورلپرورش مغز مینیاتوری انسااثرات مفید قهوهنرمشهای مهم برای تقویت عتنفس هوازی و میتوکندریدرک فرد دیگر و رفتارهای اقانون مندی نقشه ژنتیکی مارتباط هوش ساختار مغز و ژهوش مصنوعی گوگل به کمک تشتاثیر مشاهده بر واقعیت بروش صحبت کردن در حال تکاممیگرن سردردی ژنتیکی که باز تکنیکی تا مغز از مغز تهوش احساسیتاثیر گیاه خواری بر رشد وزندگی هوشمند در خارج از زمدارک ژنتیکی چگونه انساناز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکویتامین دی گنجینه ای بزرسفری به آغاز کیهانآیا احتمال دارد رویا از آمغز انسان ایا طبیعتا تمابلندی در ذهن ما درک بلندیتغییر الگوی رشد مغزی با زژن یا نقشه توسعه مغز و نقسریعترین کامپیوتر موجودالتهاب شریان تمپورالمغزتان را در جوانی سیمکشبا هوش مصنوعی خودکار روبحس چشایی و بویاییکاهش التهاب ناشی از بیماشش مرحله تکامل چشمايندگان چگونه خواهند دیدنقش غذاها و موجودات دريابحثی درباره احساساتی غیرخطا در محاسبات چیزی کاملگربه شرودینگر و تاثیر مشعضلانی که طی سخن گفتن چقدابزار بقای موجود زنده از چگونه مغز پیش انسان یا همبررسی علل کمر درد در میانداروی تشنجی دربارداریآلزایمراثرات مضر ماری جواناچرا مغزهای ما ارتقا یافت تو دی ان ای خاص ميتوکندريدرک و احساسقارچ بی مغز در خدمت موجودارتباط انسانی، محدود به هوش مصنوعی گوگل به کمک تشتاثیر نگاه ناظر هوشیار بروشهای نو در درمان دیسک بمیدان مغناطيسي زمین بشر از تکینگی تا مغز از مغز تهوش احساسیتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیباترین چیز در افزایش سمروری بر تشنج و درمان هایاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکواکنش های ناخودآگاه و تقسلولهای بنیادی مصنوعی درآیا برای تولید مثل همیشه مغز انسان برای ایجاد تمدبه زودی شبکه مغزی به جای تغییر زودتر اتصالات مغزیژنها نقشه ایجاد ابزار هوسرگیجه از شایعترین اختلاامیوتروفیک لترال اسکلرونقش قهوه در سلامتیبارداری بدون رحمحس و ادراک (قسمت اول )کایروپاکتیک چیستششمین کنگره بین المللی سايا اراده آزاد توهم است ینقش غذاها و موجودات دريابخش دیگری در وجود انسان هدفاع در برابر تغییر ساختگزیده ای از وبینار یا کنفمقالاتابزار بقای موجود زنده از چگونه هموساپينس بر زمین بزرگ شدن مغز محدود به دورداروی جدید s3 در درمان ام آیا ما تنها موجودات زنده اجزای پر سلولی بدن انسان چرا حیوانات سخن نمی گوینتولید سلولهای جنسی از سلدرک احساسات و تفکرات دیگقدم زدن و حرکت دید را تغیارتباط شگفت مغز انسان و فهوش مصنوعی الفاگوتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشهای شناسایی قدرت شنوامکانیزمهای دفاعی در براباز تکینگی تا مغز و از مغز هوش عاطفی بیشتر در زنانتاثیر گیاه خواری بر رشد وزیرفون داروی ضد ام اسمرکز خنده در کجای مغز استاز تکینگی تا مغز از مغز تتاثیر درجه حرارت بر عملکواکسن سرطانسلسله مباحث هوش مصنوعیآیا بزرگ شدن مغز فقط در دمغز انسان برای شادمانی طبوزون هیگز چیستتغییر عمودی سر انسان از پژنها ، مغز و ارادهسردرد و علتهای آنامگا سه عامل مهم سلامتنقش مهاجرت در توسعه نسل ابازگشت از آثار به سوی خداحس و ادراک (قسمت دوم )کاربرد روباتهای ريزنانوصرع و درمان های آنايا اراده آزاد توهم است ینقشه مغزی هر فرد منحصر بهبرنامه و ساختار پیچیده مدقیق ترین تصاویر از مغز اگزارش یک مورد جالب لخته وتاثیر ویتامین دی بر بیماابزار بقای موجود زنده از چگونه آن شکری که می خوریمبسیاری از بیماری های جدیداروی جدید ضد میگرنآیا مغز تا بزرگسالی توسعاجزایی ناشناخته در شکل گچرا حجم مغز گونه انسان درتوانایی مغز و دیگر اجزای درک تصویر و زبان های مخلتقدرت انسان در نگاه به ابعارتباط شگفت انگیز مغز انهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر نگاه انسان بر رفتاروشی برای بهبود هوش عاطفما انسانها چه اندازه نزداز تکینگی تا مغز از مغز تهوش عاطفی در زنان بیشتر اتاثیر انتخاب از طرف محیط زبان چهار حرفی حیات زمینمرگ انتقال است یا نابود شاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رو ح و روان بر جسمواسطه ها د رمسیر ایجاد مغسم زنبور ، کلیدی برای وارآیا تکامل و تغییرات ژنتیمغز انسان برای شادمانی طبیماری گیلن باره و بیمارثبت امواج الکتریکی در عصژنهای هوش ، کدامندسردرد تنشنامروز دانش ژنتیک هیچ ابهنقش هورمون های تیروئید دبازسازي مغز و نخاع چالشی حس و ادراک قسمت چهارمکاربرد روباتهای ريز، در ضررهای مصرف شکر و قند بر ای آنکه نامش درمان و یادشنقص در تشخیص هیجانات عامبرین نت به جای اینترنتدلایلی که نشان میدهد ما بگشایش دروازه جدیدی از طرصفحه اصلیابزار بقای موجود زنده از چگونه انتظارات بر ادراک تفاوت مغز انسان و میمون هداروی ضد تشنج با قابليت تآیا همه جنایت ها نتیجه بیاحساس گذر سریعتر زمانچرا در مغز انسان، فرورفتتوازن مهمتر از فعالیت زیدرک عمیق در حیواناتدرگیری قلب در بیماری ویرلوب فرونتال یا پیشانی مغارتباط شگفت انگیز مغز انهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر ویتامین دی بر بیماروشی جدید در درمان قطع نخما انسانها چه اندازه نزداز تکینگی تا مغز از مغز تهوشیاری کوانتومیتاثیر ترکیبات استاتین (سزبان و بیان، در سایه پیشرمراحل ارتقای پله پله کیهاز تکینگی تا مغز- از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر وراپامیل در بارداریسودمندی موجودات ابزی بر آیا خداباوری محصول تکاملمغز انسان رو به کوچک تر شبیماری ای شبیه آلزایمر و جمجمه انسان های اولیهکلرال هیدرات برای خوابانسردرد سکه ایانفجار و توقف تکاملی نشانقش ژنتیک در درمان اختلابحتی علمی درباره تمایل بحس و ادراک قسمت پنجمکجای مغز مسئول پردازش تجضررهای شکر بر سلامت مغزایندرالچند جهانیبرای پیش بینی آینده مغز ددندان ها را مسواک بزنید تپمبرولیزوماب در بیماری چسوالات پزشکیابزار بقای موجود زنده از چگونه باغبانی باعث کاهش تفاوتهای جنسیتی راهی براداروی ضد تشنج با قابليت تآیا هوش ارثی دریافتی از پاخلاق و علوم اعصابچراروياها را به یاد نمی آتوسعه برخی شغل ها با هوش درگیری اعصاب به علت میتولبخند بزن شاید صبح فردا زارتباط غیرکلامی بین انساهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر ژنها بر اختلالات خروشی جدید در درمان سکته مما با کمک مغز خود مختاريماز تکینگی تا مغز از مغز تهوش، ژنتیکی است یا محیطیتاثیر دپاکین بر بیماری مزبان و تکلم برخی بیماریهمزایای شکلات تلخ برای سلاز تکینگی تا مغز- از مغزتتاثیر رژیم گیاه خواری بر ورزش هوازی مرتب خیلی به قسیاهچاله و تکینگی ابتدایآیا دلفین ها می تواند از مغز انسان رو به کوچکتر شدبیماری ای شبیه ام اس مولتجنسیت و تفاوت های بیناییکمردرد و علل آنسرعت فکر کردن چگونه استانگشت نگاری مغز نشان میدنقش انتخاب از طرف محیط، نبحث درباره پیدایش و منشاحس و ادراک قسمت سومکشف مکانیسم عصبی خوانش پطی یکصد هزار سال اخیر هرچایا کوچک شدن مغزانسان الچندین ماده غذایی که ماننبرخی نکات از گاید لاین پردو ویژگی انتزاع و قدرت تجپنج اکتشاف شگفت آور در موپیامهای کاربرانابزار بقای موجود زنده از چگونه جمعیت های بزرگ شکل تقلید مرحله ای نسبتا پیشداستانها و مفاهیمی اشتباآیا هوش سریعی که بدون احساختلال در شناسایی حروف و چراروياها را به یاد نمی آتوصیه های غیر دارویی در سرقیبی قدرتمند در برابر ملرزش ناشی از اسیب به عصبارتروز یا خوردگی و التهاهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر کپسول نوروهرب بر نريتوکسيمب در درمان ام اسما تحت کنترل ژنها هستیم یاز تکینگی تا مغز از مغز تهیچگاه از فشار و شکست نترتاثیر داروهای ضد التهاب زبان و شناخت حقیقت قسمت چمسیر دشوار تکامل و ارتقااز تکینگی تا مغز، از مغز تاثیر رژیم گیاه خواری بر ورزش هوازی ، بهترین تمریسیاره ابلهانآیا دست مصنوعی به زودی قامغز ایندگان چگونه استبیماری بیش فعالیجنسیت و تفاوت های بیناییکمردرد با پوشیدن کفش مناشلیک فراموشیاندوهگین نباش اگر درب یا نقش اتصالات بین سلولهای بحثی در مورد نقش ویتامينحساسیت روانی متفاوتکشف مکانیسمی پیچیده در بظهور امواج مغزی در مغز مصایا ابزار هوشمندی یا مغز چه زیاد است بر من که در ایبرخی اثرات مضر ویتامین دديدن با چشم بسته در خواب پوست ساعتی مستقل از مغز دسایتهای دیگرابزار بقای موجود زنده از چگونه جمعیت های بزرگ شکل تلقین اطلاعات و حافظهدر مانهای کمر دردآیا هشیاری کوانتومی وجودفلج بل، فلجی ترسناک که آناختلالات مخچهنزاع بین جهل و علم رو به پتوصیه هایی در مصرف ماهینزاع بین علم و نادانی رو توضیحی ساده در مورد هوش مرموزی از نخستین تمدن بشرلزوم سازگاری قانون مجازاارزش حقیقی زبان قسمت اولهوش مصنوعی از عروسک تا کتاثیر کپسول نوروهرب بر تریواستیگمینماه رجباز تکینگی تا مغز از مغز تهاوکينگ پیش از مرگش رسالتاثیر داروی ضد تشنج سدیم زبان و شناخت حقیقت قسمت امشکلات نخاعیازدواج های بین گونه ای، رتاثیر رژیم گیاهخواری بر ورزش و میگرنسیاره ابلهانآیا رژیم غذایی گیاهی سلامغز ابزار برتر بقابیماری تی تی پیجهش های ژنتیکی مفید در ساکنفرانس تشنج هتل کوثر اصشنا در ابهای گرم جنوب نیانسان قدیم در شبه جزیره عنقش حفاظتی مولکول جدید دبحثی جالب درباره محدودیتخلاصه ای از مطالب همایش مکشف ارتباط جدیدی از ارتبعلم به ما کمک میکند تا موایا بیماری ام اس (مولتیپچهار میلیارد سال تکامل ببرخی اختلالات عصبی مثانهدی متیل فومارات(زادیوا)(پیموزایدابزار بقای موجود زنده از چگونه حافظه را قویتر کنیتلاش هایی در بیماران قطع در چه مرحله ای از خواب ، رفلج خواباختلالات حرکتی در انسان